Page 1


Caert| ofte ordonnantie| van de Rethoryckers| der Stede van der Goude,

Reglement van de rederijkers van de stad Gouda3

1 Een ygelick Camerist sal wesen verbonden Ter camer te comen alle Sonnendagen voer dat de Clock naemiddaechsche stonden Op sint ians kerck twee uyren heeft geslagen En daer te blyven tot dat met behagen Een oort stuvers verdroncken is in wyn off Keuijt byer Op de verbuerte van een Oortgen, Tis camers manier

1 Ieder lid van de kamer is verplicht Naar de kamer te komen op elke zondag Voordat de klok ’s middags Op de Sint-Janskerk twee uur heeft geslagen, En daar te blijven totdat hij met genoegen Een kwart stuiver gedronken heeft aan wijn of kuitbier, Op straffe van een kwart stuiver: dat is de gewoonte van de kamer.

2 Hyer en sal van nu voortaen nyemandt ter camer comen vol en sat zynde van wyn off anderen dranck Noch broeder noch beminder off hoemen die mach nomen op de verbuerte van eenen dubbelden blanck Soe dickwils sulcx geschyet tot onsen danck1 Doch soe sulck eenen tegens yemandt onder ons allen Eenige commotie maect, en tot furieusheydt dwanck Dan sal hy inde schade van vyer schellingen vallen

2 Er moet voortaan niemand naar de kamer komen Vol en zat van wijn of een andere drank, Noch leden noch belangstellenden of hoe men die ook mag noemen, Op straffe van anderhalve stuiver, Zo vaak als dat gebeurt, met ons goedvinden. Maar als zo iemand met een van ons allen Ruzie zoekt, en hem tot woede zou aanzetten Dan zal hij vier schellingen moeten betalen.

3 Als hyer yemandt tzy wyet zy ter camer compt is hy gehouden t geselschap te groeten met refereyn rondeel off ten minsten gesomt Twee regulen dichts, off een oortgen te geven moeten Oick sal hy verbueren de selve boeten Dye een ander toedrinckt, spreeckende geen dicht plaen Soe lange vant2 het eens omme is gegaen

3 Als er iemand, wie het ook mag zijn, naar de kamer komt, Is hij verplicht het gezelschap te groeten Met een referein4, een rondeel, of ten minste Twee dichtregels, of een oortje te geven. Ook moet hij dezelfde boete betalen Die een ander toedrinkt, zonder een eenvoudig gedicht voor te dragen, Totdat de beker eenmaal rond is gegaan.

4 Als yemandt Camerbroeder begeert te wesen Soo sal hy ter Camer comen tot drye Sonnendagen toe En dan salmen hem d’ordonnantie voorlesen En ontfangen hem by advys van myn heeren int goe mits betalende voor den inganck tyen stuvers als de vroe Off een pondt gemaect Tin, fijn heerlick en claer Om op de camer te stellen int openbaer

4 Als iemand lid van de kamer wil worden Dan moet hij drie keer op zondag naar de kamer komen En dan moet men hem het reglement voorlezen En hem aannemen op een gunstig advies van de bestuursleden, Mits hij voor het toetreden tien stuivers betaalt, zonder bezwaar, Of een pond bewerkt tin, fijn, heerlijk en glanzend Om in de kamer in het openbaar tentoon te stellen.

5 De Beminders sullen tot hueren inganck geven Tyen stuvers off een pondt fyn Tin gewrocht zeer ient

5 De belangstellenden moeten bij hun toetreding betalen Tien stuivers of een pond fijne tin, heel mooi bewerkt

3

1 2

[on] doorgehaald [w] veranderd in [v]

de Goudsbloem een gedicht waarvan iedere strofe met dezelfde regel (de stokregel) eindigt en de slotstrofe met ‘Prince’ begint. 4


voorts alle iaers Cathryn soo langh zy daer by zyn gebleven Noch ses stuvers aen goedt ganckbaer paeyement Soo yemandt eenich secreet des camers wordt bekent Dat sal hy als zyn selffs saecken verborgen houwen wye in sulx failgeert, verbuert tyen stuvers als impertinent Dus wacht hem yder hyer voor scamers secreet te ontvouwen,

En verder ieder jaar op Sint-Catharinadag1, zo lang zij bij de kamer zijn gebleven, Nog zes stuivers in goede, gangbare munt. Als iemand enig geheim van de kamer ter ore komt Dan moet hij dat, net als zijn eigen zaken, verborgen houden. Wie daarin tekort schiet, verbeurt tien stuivers, omdat het ongepast is. Dus laat iedereen erop letten, dat hij geen geheim van de kamer onthult.

6 Men sal van drijen tot dat de clocke vijer slaet overhandt omme termen alle Sonnendagen, Daar en sal nijemandt voordeel schyen, in wat hy hyer staet Tzy broeder ofte beminder, hoort nae dit gewagen Compt daer eenich onduijts woort, men sal heymelick ommevragen En de meeste stemmen dan sullen hebben gestant, wye in dit alderminste brueckich valt, moet tzynen mishagen tot een emende betalen eenen blanck contant

6 Men moet van drie uur totdat de klok vier slaat Om beurten in de kring rijmen2 op alle zondagen. Niemand moet bevoordeeld worden bij wat hier staat, Of hij nu lid van de kamer of belangstellende is. Luister naar wat ik zeg: Komt er een niet-Nederlands woord voor, dan moet men in het geheim stemmen En de meeste stemmen moeten dan gelden. Wie in deze kleinigheid een fout maakt, moet tot zijn ongenoegen Als boete contant driekwart stuiver betalen.

7 Oock sal de factoor t meyeliet t nijeuiaer met den refereijn Ter camer leveren drye weecken eert te weech wort gebracht Soo daer quam eenich Camer Caerts beroup over tLandt gemeijn, waer op by belyeven onser magistraet most zyn gewracht, Sulcke wercken sal hy bestellen in des keysers macht, Acht dagen eerder danmen daer mede uyttrect sonder trueren, Ten waer intreed oft spel van sinnen waer, neemt hyer op acht Dan sal hydt een maendt eerder thoonen, off twee guldens verbueren

7 Ook moet de factor3 het meilied, het nieuwjaarsgedicht en het referein Aan de kamer leveren, drie weken voor het ten gehore wordt gebracht. Als er via het programma van een kamer een uitnodiging binnenkomt aan het hele land Waarvoor – met goedvinden van het stadsbestuur – moet worden geschreven, Dan moet de factor die werken inleveren bij de voorzitter, Acht dagen voordat men daarmee vol goede moed afreist, Behalve wanneer het een intrede4 of een zinnespel5 is, denk erom: Dan moet hij het een maand eerder laten zien, of twee gulden boete betalen.

8 Elck, Camerbroeder sal van buijten moeten leeren Alle vyerendeel iaers een bysonder refereijn Off telcken drye stuvers verbueren tzynder oneeren, En dat een iaer langh onderhoudende pleijn, Off telcken een nijeu maecken certeijn, hyer en sal nijemant in gebueren gratie Ende telcken datmen refereijnt, salt zyn recreatie

8 Ieder lid van de kamer zal uit zijn hoofd moeten leren Ieder kwartaal een bijzonder referein, Of telkens drie stuivers verbeuren tot zijn schande, En dat een jaar lang moeten bijhouden, Of telkens een nieuw maken, voorzeker; Hiervan moet niemand vrijstelling krijgen En telkens als men een referein voordraagt, moet dat ontspanning zijn.

9 Daer nae dan yemandt een vraech off regel opstellen zal met soo cleynen costen als hy dyes versinden

9 Daarna moet iemand een antwoordreferein schrijven of een stokregel verwerken6 Met zeer weinig boete indien hij het zou verzinnen,

1

25 november. Sint-Catharina was de beschermheilige van De Goudsbloem. ‘Termen’ houdt in: de factor geeft een woord op, de leden noemen om de beurt een rijmwoord en moeten daarna proberen met de rijmwoorden een gedicht te maken. 3 Artistiek leider van de kamer. 4 Feestelijke opening van een rederijkerswedstrijd, waarbij de deelnemende kamers zich voorstelden met een gedicht. 5 Allegorisch toneelstuk, vaak het belangrijkste onderdeel van een rederijkerswedstrijd. 6 Rederijkerskamers hielden vaak een driemaandelijkse refereinwedstrijd. De factor stelde dan een vraag of gaf een stokregel op. 2


Te weeten op zyn gebuerte nae redens vermellen al Soo hy geloot zy met die oyt de duechde beminden Op de verbuerte van vyer stuvers let op het ontbinden Ten waert eenen anderen dede in plaetsche van dien Dan sal hy hem selven van al dees schade vrij vinden werct off doet wercken, maer wilt selffs solutie belien

Namelijk: als het zijn beurt is, op passende wijze alles voordragen, Als hij door het lot is aangewezen met hen die altijd de deugd beminden, Of vier stuivers betalen. Maar let op de uitzondering: Als een ander het in zijn plaats zou doen Dan zal hem deze schade bespaard blijven. Doe het of laat het doen, maar zorg alstublieft zelf voor een oplossing.

10 Al wat oncost hyer geschyedt binnen der Stede, van iaer gesangh, meyliedekens oft spelen subyt Daer aen sullen de minnaers betalen mede, Als de broeders huerluyder anpaert onbenijdt, Mits genijetende der Cameristen vrydom en profyt, Als haer camer wordt geleydt moetense by desen Compareren off betalen de boeten altydt, Maer van Spelen Refereynen en singen sullense vrij wesen,

10 Al wat er aan buitengewone kosten is in deze stad Voor nieuwjaarsgedichten, meiliedjes of geïmproviseerd spelen, Daaraan moeten de belangstellenden meebetalen, Net zoals de leden, zonder morren, hun deel moeten betalen; Omdat ze dezelfde vrijheden en voordelen genieten als de leden van de kamer; Als hun kamer wordt bijeengeroepen, moeten ze daarbij Verschijnen of aan de boetes altijd meebetalen; Maar ze hoeven niet mee te doen met toneelspelen, refereinen maken en zingen.

11 Dije een Rolle ontfangen heeft moet te prouve comen Op seeckere uijre sulckemen die leydt, Maer met groote nootsaecken sal hy sonder schroomen Mogen achterblyven als hydt een der Cameristen seydt Al eer de geordonneerde uyre geslagen heydt, Op de verbuerte van een halff uijr een stuver en tander Twee stuvers tot drye stuvers toe, verdrinckende met malcander,

11 Wie een rol gekregen heeft, moet komen oefenen Op het uur dat daarvoor bestemd is; Slechts in uiterste noodzaak zal hij zonder aarzelen Verstek mogen laten gaan, als hij het tegen een van de leden van de kamer zegt Voordat het afgesproken uur is aangebroken, Op straffe van een stuiver voor het eerste halfuur en daarna Twee tot drie stuivers om op te drinken met elkaar.

12 Als ghy hebt gespeelt wilt nijet vergeeten U rolle te geven in des factoors handen, Off ghy verbuert twee stuvers dit moet ghij weeten En wye hyer speelt, Dats tot boet en schanden Met eenich spel, off coopmanschap doet in dees waranden dye verbuert vyer stuvers weest dit wel vroet, Dat salmen betalen soo dickmaels alsment doet,

12 Als u gespeeld hebt, vergeet dan alstublieft niet Uw rol terug te geven aan de factor; Of u betaalt twee stuivers, dit moet u weten. En wie hier gokt – wat tot boete en schande leidt – Met een of ander spel, of handel drijft binnen deze muren Die betaalt vier stuivers, begrijp dat heel goed; Dat moet men betalen zo vaak als men ’t doet.

13 De hooftmans off yemandt uijt haren naen1 Sullen Smaendaechs ten vyven off in die streeck

13 De bestuursleden, of iemand in hun naam Moeten ’s maandags om vijf uur of daaromtrent

1

[naen] lees [naem]


De Camer van byer besorgen ist anders nootsaem voorts en sal geenen Camer broeder inde geheele weeck Ter camer mogen compareren soot eertydts bleeck Op de boete van ses stuvers, ten zy int cort geseydt, Dat om eenige merckelicke oorsaecken by gebreeck Door keyser factoor off Prinche Camer wort geleydt

De kamer voorzien van bier, als het tenminste noodzakelijk is. Verder zal geen lid van de kamer in de hele week In de kamer mogen verschijnen, zoals al eerder gebleken is, Op straffe van een boete van zes stuivers, tenzij, kort gezegd, Om een of andere bijzondere oorzaak in een noodgeval Door de voorzitter, factor of prins de kamer wordt bijeengeroepen.

14 Noch sal elck broeder hyer waernemen zyn waertsdach Met ordre op gebuert, gelyck reden leert, Soo yemandt brueckich valt, elck hyer op letten mach dye sal betalen, syet sulx is geordonneert Twee Camers Byeren net, soo dickwils als hy failgeert Ten zy hy eenen stelt, dyet voor hem met behagen doet, Dan is beschut die schaed, soe veel als dat moveert want deen broeder hyer in danders last wel dragen moet,

14 Vervolgens moet elk lid van de kamer hier als schenker optreden Volgens de voorgeschreven volgorde, zoals de regel voorschrijft. Als iemand nalatig is – iedereen kan hierop letten – Dan moet hij, zoals bepaald is, Precies twee rondjes bier voor de kamer betalen, zo dikwijls als hij verzaakt; Tenzij hij er een aanwijst, die het met genoegen voor hem doet, Dan blijft de boete achterwege, zo veel als waarvan sprake is, Want de ene broeder moet hierin zeker de last van de ander dragen.

15 Men sal meer als drye byeren ter camer drincken nijet Elck moet met der sonnen gangh zyn naest geseten bringen Op de boete van een stuver, wilt sulx gedincken syet Met een ordinaris beecker salmen overspringen Elck nae zyn belieft, maer voor alle dingen Een rondeel balade, off twee Regulen dichts suijver Daer by spreeckende, oft anders soudtment nijet gehingen Den breuckigen hyer in verbuert telcken een stuyver

15 Men moet niet meer dan drie biertjes in de kamer drinken. Iedereen moet, met de klok mee, zijn naaste buurman toedrinken, Op boete van een stuiver; denk er alstublieft om. Een gewone beker moet men rond laten gaan; Zoveel men belieft. Maar vóór alles moet men Een rondeel, ballade1 of twee vlekkeloze dichtregels Daarbij spreken, of anders zou men het niet moeten toestaan. De overtreder betaalt hierbij telkens een stuiver.

16 Men moet van Heylichmis tot vroulichtmis dach Nyet later inden avont ter camer drincken Dan tot seven uijren toe Dus scheydt dan uijt u lach Oft ghy verbuert vyer stuvers, sonder yet quijt te schincken van vroulichtmis tot heylichmis sonder achterdincken, Muecht ghij sitten ten achten toe ende nijet verbueren Maer sidt ghij langer, men mach u bekueren,

16 Men mag van Allerheiligen tot Maria Lichtmis Niet later in de avond in de kamer drinken Dan tot zeven uur. Dus houd op met drinken, Of u betaalt vier stuivers, zonder dat er iets kwijtgescholden wordt. Van Maria Lichtmis tot Allerheiligen, zonder nadenken, Kunt u tot acht uur blijven zitten zonder straf; Maar als u langer zit, dan kan men u beboeten.

17 Soo hyer yemandt compt te storten byer off wyn Meerder dan hy mach bedecken met handt off voet,

17 Als iemand hier bier of wijn morst, Meer dan hij kan bedekken met hand of voet,

1

Een ballade is een strofe van 7, 8 of 9 regels met een vast rijmschema. Deze rederijkersordonnantie is in ‘baladen van zevenen’ en ‘baladen van achten’ geschreven.


Die sal een oortgen verbuerende zyn, En soo t valt, dat deen dander eenen dienst doet hem schinckende, dien den Beecker is behandicht goedt En datter tusschen beyden coompt breucke van desen Dan sullen de boeten halff ende wesen,

Dan moet hij een oortje betalen. En als het gebeurt dat de een de ander een dienst bewijst, Door hem in te schenken aan wie de beker goed is overhandigd, En als er dan tussen hen beiden een beker breekt, Dan moeten zij ieder de helft van de boete betalen.

18 Ten tyde dan van vruechde en recreatie Tracteert elck den anderen vrij met dranck ofte spys,, hyer Maer yder wacht hem te maecken mutinatie Off eenich gekyff dats Rethorices begeren en advijs,, hyer Soe hem yemandt daerinne misgaet onwys,, hyer Dyen sal nae de saecke zij verwerven dubbel emende Want sulck een feyt ons oyt ende oijt schende

18 Ten tijde van vreugde en ontspanning Trakteert elk de ander hier gerust op drank of spijs. Maar laat iedereen zich ervoor hoeden oproerig te zijn Of te schelden; dat is hier de wens en het advies van Retorica. Als iemand zich hierbij schandelijk misdraagt, Dan moet hij, afhankelijk van het geval, een dubbele boete krijgen, Omdat zo’n wandaad ons altijd en eeuwig schaadt.

19 Op Cathrynen dach salmen int generael gemeen maeltydt met man ende wyff eeten kyesende keyser Prinche en factoor over tmael Elck feestdach zydt met u tadvijs1 ter Camer geseeten Op u borst hangende, houdt dat in geen secreten Off ghy verbuert drye stuvers, wacht u voor schade want hyer van en doet men geen genade,

19 Op Sint-Catharinadag moet men in het algemeen Een gezamenlijke maaltijd met mannen en vrouwen eten, Terwijl men tijdens de maaltijd de voorzitter, de prins en de factor kiest. Elke feestdag moet u in de kamer zitten met het devies Op uw borst hangend. Laat dit niet na, Of u betaalt drie stuivers. Hoed u voor schade Want hiervoor schenkt men geen vrijstelling.

20 Wanneer een vreemdt Camerist over sal comen Tzy by veel ofte weynige present Soo en sal daer geen Camer broeder voor schroomen Om de gemeen costen te betalen, sydt dit bekent, Maer wanneer men tydt heeft, salmen pertinent2 Gelyck alle Camerbroeders de weet doen leggen Op dat hyer nyemandt absent, met recht mach tegen seggen,

20 Wanneer een lid van een vreemde kamer op bezoek zal komen, Of er nu veel of weinig aanwezig zijn, Dan moet daar geen lid van de kamer aarzelen Om de gezamenlijke kosten te betalen; laat dit bekend zijn. Maar wanneer men tijd heeft, moet men duidelijk Aan alle leden van de kamer tegelijk de kennis bijbrengen, Opdat geen van de afwezigen met recht kan protesteren.

21 Wanneer men sal spelen een spel van sinnen oft batement Dat meyeliet singen, ende oick tnyeuwe iaer, Soo salt gemeen costen zyn binnen sCamers convent Van al datter verteert wordt voor elck te gaer,

21 Wanneer men een zinnespel of een klucht zal spelen, Het meilied zingen, of ook een nieuwjaarslied, Dan zijn de gezamenlijke kosten voor rekening van de kamerbroeders Van alles wat er door iedereen verteerd wordt.

1 2

[tadvijs] lees [tdevijs] [i] is [e] met punt erop


Voort ygelick Camerist die nyet en speelt, neemt waer Dye stellagie toe te maecken ende aff te breecken Op boeten van drye stuvers voor clercken en leecken,

Verder moet ieder lid van de kamer die niet speelt, op zich nemen Het podium op te bouwen en af te breken Tegen een boete van drie stuivers voor geleerden en leken.

22 Wanneer eenich Camerist yemandt vreemd geryeft En hem ter camer brenght, om yet te verteren Soo moet hy de broeders vragen oft huer gelieft Op de boeten van eenen stuver sonder simuleren wat de vreemde verbuert nae sCaerts pronunchieren Sal betalen die, dyen hem brenght ongestoort in manieren off hy tselve hadde verboort

22 Wanneer een lid van de kamer een vreemde een plezier doet En hem meeneemt in de kamer, om iets te gebruiken, Dan moet hij de broeders vragen of zij het goed vinden Op boete van een stuiver, zonder tegen te sputteren. Wat de vreemde schuldig is, moet, volgens de uitspraak van het reglement, Degene betalen die hem meebrengt, zonder morren, Alsof hij het zelf had gegeten.

23 De keyser oft de Prince mogen altydt Camer doen leggen, uyt haerder auctoriteijt Op boeten van een stuyver, tot Camers profyt off meer nae de saecke haer breydt ontspreyt, En wye hyer schyt off vijst twordt u verbreydt, verbuert een stuver, ick segt u goedt rondt Dwelck men betalen sal moeten terstondt

23 De voorzitter of de prins kunnen altijd De kamer bijeenroepen, op grond van hun bevoegdheid, Tegen een boete van een stuiver, in het voordeel van de kamer, Of meer, naarmate de zaak uitgebreider is. En wie hier een scheet laat, ’t wordt u gezegd, Betaalt een stuiver, ik zeg het u duidelijk, Die men terstond zal moeten betalen.

24 Wacht u van yemandt wat te ontschaecken van drincken off ander eetbare Spys, het is op boeten van een stuver verstaet dees saecken Telcken dat het gebuert, sydt dit wys Ende oick te restitueren, oft den prys dyet nijet en doet, sal des camers correctie lien, soe verre als 1nyet te wille en is syne pertien,

24 Hoed u ervoor van iemand iets weg te nemen Van drinken of, ten tweede, eetbare spijs; Het gebeurt tegen een boete van een stuiver, besef dit, Telkens als dat gebeurt, weet dit; En ook bent u verplicht het terug te geven, of de prijs te betalen. Wie het niet doet, moet de terechtwijzing van de kamer ondergaan, Voor zover hij zijn aandeel niet wil betalen.

25 Hyer en moet men malcander nyet hyeten liegen, Off rumoer maecken2, noch hyeten doen syns vaders werck, Op de boete van vyer stuvers, daer hy meed’ mach vlyegen Maer indient gebuert in arremoede neemt hyer op merck Dats op eenen schellingh tzy ydioot off clerck Dye daer steect off smijt, uijt quaetheydt hem verweert Dat is op groote boeten en correctie geordonneert,

25 Hier moet men elkaar er niet van beschuldigen dat men liegt Of roddelt, of met zijn moeder naar bed gaat, Tegen een boete van vier stuivers, waar hij goed mee wegkomt [?]; Maar indien het in toorn gebeurt, merk dit op, Dan kost het een schelling. Of hij nu een leek of een geleerde is, Wie er steekt of slaat, uit woede zich verdedigt, Voor hem is een hoge boete en een terechtwijzing vastgesteld.

1 2

[hy] doorgehaald [x] onleesbaar, vervangen door [m]


26 Soo wije hyer vlouct off sweert is een grootgen schuldich Telcken datmen hem van boeten beslaet, Dye by Godt off dyergelycken onverduldich vlouct off sweert, verbuert drye stuvers, dit verstaet Maer indient gebuert in arremoede quaet, Dye verbuert ses stuvers ende noch iustitie tontfangen, Camers correctie tot punitie

26 Wie hier vloekt, is een grootje schuldig Elke keer als men hem een boete oplegt. Wie bij God of een heilige ongeduldig Vloekt, betaalt drie stuivers, dat moet u weten. Maar indien het in boze drift gebeurt, Betaalt hij zes stuivers, en bovendien moet hij een oordeel Ontvangen, de straf van de kamer als terechtwijzing.

27 Dye den Duyvel noomt hyer ter steeden Verbuert een grootgen, want sulcks nyet betaemt,, wis Maer die daer spreect off doet vileynicheden oft yemants onwille seydt, hoet geraemt,, is Dye verbuert twee blancken, Dus nyemant beschaemt,, fris Alsmen yemandt met tuygen dat weet op te leggen Dye is de boeten schuldich sonder wederseggen,

27 Wie op deze plaats de naam van de duivel in de mond neemt, Betaalt een grootje, want zoiets is zeker niet betamelijk; Maar wie van iemand kwaad spreekt of hem kwaad doet Of iemand opzettelijk beledigt, Betaalt twee blanken. Maak dus niemand ernstig te schande. Als men iemand, met getuigen, daarvan kan beschuldigen Dan is die de boete zonder weerwoord verschuldigd.

28 Wanneer keyser factoor off Prince gebiet audientie En dat yemandt nyet doet verbuert een grootgen tsynder schae Dander reys een blanck, de derde mael maect mentie van een stuver, en die correctie voucht u hyer nae Ende wye de belle clinct, verbuert soe drae Een blanck, en een stuver als hyt nyet wil laten Alst hem verboden is, dese redenen wilt vaten

28 Wanneer de voorzitter, factor of prins een buitengewone vergadering uitschrijft En iemand die niet bijwoont, betaalt hij een grootje tot zijn schade. De tweede keer een blank, de derde maal heeft het reglement het Over een stuiver en de terechtwijzing, schik u daarnaar. En wie de bel luidt, betaalt meteen Een blank, en een stuiver als hij het niet wil laten Wanneer het hem verboden is. Begrijp dat goed.

29 Wanneer een spel by der handt genomen is gerolleert Soo sal den factoor camer leggen mogen op vyer stuvers boeten Ende wye hy een rolle geeft, en dien refuseert Dye verbuert een gulden, maer hy salder twee geven moeten wye een rolle aenvaert, en ouer een tydt door twistich wroeten Dye neerleydt, alsmen prouft ofte moet speelen Dan sal den bouckhouwer mede comen om drucks versoeten Op de verbuerte van twaelff stuvers, al soudt hem verveelen

29 Wanneer een toneelstuk ter hand is genomen en de rollen zijn uitgedeeld, Dan zal de factor een vergadering moeten beleggen, tegen een boete van vier stuivers. Als hij iemand een rol geeft en diegene weigert, Betaalt hij een gulden. Maar hij zal er twee moeten geven Die een rol aanvaardt en na enige tijd door ruziemakerij Die rol neerlegt als men repeteert of moet spelen. Dan moet de souffleur1 meekomen om gemoederen te bedaren, Of hij betaalt twaalf stuivers, al zou het hem zwaar vallen.

30 Alle twist geschil ende discoort Salmen Sonnendaechs nae tgebuert te vreden stellen Elck Camerist dyet heeft gesyen off gehoordt Rebellicheydt ter Camer van eenige gesellen Sal tselve keijser ofte Prinche moeten vertellen, op boeten van drye stuvers ick segt u claer Om te degen te iugeren de saeck int openbaer,

30 Elke twist, ruzie en onenigheid Moet men de zondag na het gebeurde bijleggen. Elk kamerlid dat opstandigheid heeft gezien of gehoord Van enige gezellen in de kamer Moet dit aan de voorzitter of de prins vertellen, Op boete van drie stuivers – ik zeg u dat duidelijk – Om over de zaak in het openbaar goed te kunnen oordelen.

1

Of: de beheerder van het kamerarchief.


31 Alle vyerendeel iaers salmen rechtdach houden principael van alle schulden ende boeten die verbuert,, zyn Ende elck sal zyne schulden betalen finael Off op de Caeck te worden gekuert,, fyn, Ter Camer eeten noch drincken, nochtans ongetruert,, syn Costen en oncosten gelden, als andere Cameristen Ende dit te betalen sonder arch off listen,

31 Ieder kwartaal moet men een lastgevende rechtszitting houden Over alle schulden en boetes die betaald zijn En iedereen moet dan zijn schulden helemaal betalen Of duchtig aan de kaak worden gesteld; En hij mag in de kamer eten noch drinken, maar hij moet opgewekt Zijn kosten en onkosten betalen, net als andere leden van de kamer En dit betalen zonder bedrog.

32 Nyemandt van die hen ter Camer laten vinden op Sondagen off anders van nu voortaen En van daer scheydt, sal hem met yemande verbinden Om ten gebrandewyn, off ander dranck te gaen Eer hy tsyne woonstede geweest zy wilt dit verstaen, Dye sulx doet, telcken drye stuvers verbueren sel sooment eenichsins can bewysen hoort nae ons vermaen wantmen daer van tallen tyden mach 1bekueren wel

32 Niemand die in de kamer is geweest Op een zondag of een andere dag daarna En van daar weggaat, mag samen met iemand anders Aan de brandewijn of een andere drank gaan, Voordat hij terug naar zijn woonhuis is geweest, luister hiernaar. Wie dat doet, moet elke keer drie stuivers betalen Als men dat enigszins kan bewijzen – luister naar onze vermaning – Want zoiets kan men te allen tijde stellig afkeuren.

33 Wye van dees Camer begeert te scheyden Moet geven tyen stuvers voor den uytganck Mits noch betalende, eer hy ontfanght Godts geleyden alle zyne schulden de Camerbroeders ten danck Sonder daer tegens te doen met eenich bedwanck Men sal de beminders ontfangen te degen By wil en advijs van myn heeren wegen,

33 Wie afscheid wil nemen van deze kamer Moet tien stuivers geven voor het uittreden, En al zijn schulden betalen; dan pas krijgt hij verlof om weg te gaan, Als dank aan de leden van de kamer, Zonder daartegen met geweld in opstand te komen. Men moet de belangstellenden naar behoren ontvangen Volgens de wens en het advies van het bestuur.

34 Dye opte Caeck staet verbuert alle dagen Een oortgen twelck hy sal moeten betalen gelyck off hydt hadde verteert tot zynen behagen Daer en sal nyemant binnens Camers palen Malcander manen, off van eenich geschil verhalen Dan dat ter Camer geschyedt is, verstaet den eysch Op de verbuerte van een stuver elcke reijs,

34 Wie aan de kaak gesteld is, betaalt iedere dag Een oortje, dat hij zal moeten betalen Alsof hij dat tot zijn genoegen had verteerd. Binnen de muren van de kamer mag niemand Betaling van een schuld eisen of iemand laten boeten voor een geschil, Behalve voor wat in de kamer gebeurd is, begrijp deze eis, Op straffe van een stuiver voor elke keer.

35 Wanneer een Camerist troudt weduwe off maecht

35 Als een lid van de kamer met een weduwe of een huwbaar meisje trouwt,

1

v>b


Soo moet elck broeder vermeeren zyn statie Met hem te trouwen gaende indient hem behaecht op de boete van vyer stuvers, en men sal tzynder laudatie Spelen een tafelspel, als hy doet dinsinuatie den factoor een maendt te voren eert sal geschijen Om hem daer tegens te mogen voorsyen,

Dan moet iedere broeder zich extra feestelijk uitdossen En naar de trouwerij gaan, als het hem behaagt, Op straffe van vier stuivers; en men moet ter ere van hem Een tafelspel spelen, als hij daarvan de factor in kennis stelt Een maand voordat het zal gebeuren, Om zich daarop te kunnen voorbereiden.

36 Als eenich Camerbroeder off lyeffhebber comt te sterven Soo sal elck camerist hem helpen ter aerden dragen Off mede te grouff gaen, om eere te verwerven Op de boete van vyer stuvers, nijemandt derff hem beclagen Maer eerst ter camer compareren hoort nae dit gewagen en alsoo ordentelick met malcander eerlick te gaen om den dooden te begraven nae Tobias vermaen,

36 Als een lid van de kamer of een belangstellende komt te sterven Dan moet elk lid van de kamer helpen hem ter aarde te dragen Of mee naar het graf gaan, om eer te verwerven, Op straffe van vier stuivers – niemand mag zich daarover beklagen. Maar ieder moet eerst in de kamer verschijnen – luister naar deze uitspraak – En men moet ordelijk en plechtig gezamenlijk gaan En de dode begraven, naar het voorbeeld van Tobias2.

37 Om dan dees poincten te houden in goeder effectie En op dat artyckel blyft ongeledeert Soo willen mijn heeren Burgermeesteren op Correctie, Dat een ygelick die hijer ter Camer verkeert Dees gans onderdaent, en wel neerstich observeert Dus elck wachte hem die int minste te verdrucken, Op dat hy van sulx nijet en wordt geaccuseert, Want tis quaet vrunden in sheeren boomgaert kersen plucken,

37 Om te zorgen dat deze punten goed nageleefd worden En opdat dit reglement ongeschonden blijft bestaan, Daarom willen de heren burgermeesters, met een terechtwijzing, Dat iedereen die hier aan de kamer deelneemt Deze regels geheel onderschrijft en zorgvuldig in acht neemt. Dus laat iedereen zich ervoor hoeden om die in het minst geweld aan te doen Zodat hij daarvan niet kan worden beschuldigd. Want je maakt er geen vrienden mee als je in de boomgaard van grote heren kersen plukt.

Aldus ghearresteert ende gheapprobeert bij de Burgermeesteren der Stede vander Goude opten thijenden februarij anno xviC zeven, Te weten bij Adriaen Janssz Pieter Pieterssz Trist ende Maerten Pieterssz Verwerff,1

Aldus vastgelegd en goedgekeurd door de burgemeesters van de stad Gouda op de tiende februari anno 1607, te weten door Adrianus Jansz, Pieter Pietersz Trist en Maerten Pietersz Verwerff.

2

In het apocriefe Bijbelboek Tobias (of Tobit) begraaft Tobias meer dan eens gedode Joden tegen het uitdrukkelijke verbod van koning Sanherib in. 1

andere hand

Rederijkersordonnantie  

Reglement van de Goudse rederijkerskamer de Goudsbloem

Rederijkersordonnantie  

Reglement van de Goudse rederijkerskamer de Goudsbloem