Page 1

GOSSY NIEUWSBRIEF VAN HET PROJECT GOS

OKTOBER 2015


INHOUD

3

Gouda op schrift als uitgever

4

Presentatie Claraboekje en middeleeuwse wandcatalogus

6

Gouda op schrift presenteert zich

10

Ontboezemingen van een vrijwilliger

12

Staatkundige en financiĂŤle zaken

13

Vrijwilligersfeest gemeente Gouda

14

Uit de organisatie

Voor meer informatie: www.goudaopschrift.nl goudaopschrift@gmail.com

GOSSY oktober 2015

2


GOUDA OP SCHRIFT ALS UITGEVER SaMEn MET DE UVa

Het is nooit de bedoeling geweest om boeken

Onze uitgaven

uit te geven. We zouden alleen maar op inter-

Meer informatie op www.goudaopschrift.nl

net publiceren. In het najaar van 2014 vroeg

- Sporen van Clara in Gouda

professor Biemans (Uva) ons echter om een

- Een middeleeuwse wandcatalogus

‘hard copy’ van het Clara/Wandcatalogus-

- Kleurboek met afbeeldingen uit de 15e eeuw (Twispraec, Gerard Leeu)

onderzoek. Dan zou de publicatie van de re-

- Dubbele kaarten met 18e eeuwse afbeeldin-

sultaten van het onderzoek dat zijn studenten

gen: bloemen, vogels, vlinders

op verzoek van GOS verrichtten, niet afhan-

- Kerst-/winterkaarten (3 verschillende, dit

kelijk zijn van het (voort)bestaan van onze

jaar komen er geen nieuwe bij)

website. Hun arbeid verdiende echter meer

- Kaarten met afbeeldingen uit Twispraec van

dan een simpele stapel a-viertjes. Dus gaf

Gerard Leeu

GOS in 2015 twee mooie boeken uit, compleet met ISBn-nummer. De boeken zijn te koop bij GOS en bij boekhandel Verkaaik.

Sporen van Clara in Gouda

Een middeleeuwse wandcatalogus

3

GOSSY oktober 2015


PRESENTATIE CLARABOEKJES EN MIDDELEEUWSE WANDCATALOGUS 11-05-2015

Historische vereniging die Goude schreef

Twee masterstudenten van de Universiteit

een artikel over de presentatie van twee

van amsterdam berichtten over de inhoud

boeken door Gouda op Schrift. Met veel

van de twee werkjes uit het Clarissenklooster,

plezier en met hun toestemming, nemen

dat amper 100 jaar gevestigd was op de

we dat artikel integraal over. Er staat

plaats van de voormalige brandweerkazerne,

hier en daar een kleine onjuistheid, maar

tussen nieuwe Haven en Turfmarkt. De

dat zij hen vergeven.

‘goedgemutste’ Eduardo Hoogbruin vergeleek de Goudse Claraboekjes met die van ‘Graue

Uit: Nieuwsbrief Historische Vereniging die

susteren’ elders. Uniek in de Goudse uitgave

Goude nr. 76 (september 2015)

zijn de zogenaamde acht punten: instructies voor het geval de clarissen in benarde om-

‘Ze keek blij verrast toen de trappen van de

standigheden zouden komen. niek Verhoeff

Chocoladefabriek op maandag 11 mei vol lie-

wees op het grote verschil tussen de twee

pen voor de bijeenkomst over drie kleine

Goudse boekjes onderling, terwijl die over-

schrifturen uit de 15e eeuw. Elisabeth Vense-

duidelijk bij elkaar horen. Conclusie: het

laar, voorzitter van Gouda op Schrift (GOS),

‘mooie’ boekje is waarschijnlijk uitgereikt aan

opende een boeiende avond, waarin Prof. dr.

een novice, die daar zelf “arm aan schrijfstijl,

J.a.a.M. Biemans en twee studenten Hand-

rijk aan devotie” iets aan toegevoegd heeft.

schriftenkunde en Boekwetenschappen verslag deden van hun onderzoek naar drie

Daar daalde opeens de levende novice Maria

unieke archiefstukken van het Streekarchief

de trappen van de Chocoladefabriek af (ze

Midden-Holland. Twee daarvan zijn afkomstig

leek sterk op de moeder van Erasmus, die

uit het Goudse Clarissenklooster. Op de eer-

wel eens door Gouda loopt) om de eerste

ste rij zat Jan Willem Klein namens SaMH

exemplaren uit te reiken van twee boekwer-

goedkeurend te glimmen, onderwijl de drie

ken die door Gouda op Schrift in het kader

tentoongestelde objecten scherp in de gaten

van dit project worden uitgegeven: De sporen

houdend.

van Clara van Assisi in Gouda en Een middeleeuwse wandcatalogus. Samen zijn ze te

De eerste 20 minuten waren voor Henkjan

koop voor € 25.

Sprokholt. Zoals gebruikelijk met veel beelden, legde hij uit op grond van welke bron-

De toelichting op die wandcatalogus (de

nen en aannames het Clarissenklooster zijn

derde vondst in het archief) werd door pro-

definitieve vorm heeft gekregen op de ma-

fessor Jos Biemans zelf gegeven. Ook dit

quette van Gouda 1562, die nu in Museum

bleek weer een bijzonder stuk te zijn; een

Gouda staat. Een indrukwekkend verhaal,

deel van een gerecyclede catalogus van boe-

eindigend met de erkenning dat er toch iets

ken die waarschijnlijk in een Gouds klooster

over het hoofd was gezien: een tekening van

rond 1500 aan de wand hing. Toen was het

de kopiist Jacobus Stellingwerf, gemaakt toen

tijd voor de dankwoorden en de bloemen.’

hij een keer geen borrel op had.

GOSSY oktober 2015

4


PRESENTATIE CLARABOEKJES EN MIDDELEEUWSE WANDCATALOGUS

De trappen van de Chocoladefabriek

5

GOSSY oktober 2015


GOUDA OP SCHRIFT PRESENTEERT ZICH

21-03-2015

GOS bij de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed 09-06-2015

Het Historisch Platform Gouda is de organisa-

Montserrat Prats Lopez (hier met Elisabeth bij

tor van de cursus Goudologie. Om het tienja-

de opening van het Gouwedepot) doet al een

rig bestaan van de cursus te vieren werd een

tijdlang onderzoek naar crowdsourcing en

feestelijke ‘terugkomdag’ georganiseerd. Op

naar de betekenis van het internet bij het

21 maart 2015 werd in de grote zaal van de

ontsluiten van cultureel erfgoed. Begin juni

gloednieuwe ‘Cinema Gouda’ een feestelijke

2015 organiseerde zij een bijeenkomst voor

middag gehouden. Op het programma stond

een aantal organisaties waar zij contact mee

ook de lezing van Ineke de Groot: ‘Het be-

heeft in het kader van haar onderzoek. Zij

zoek van de Engelse Koningin aan Gouda in

wilde de projectleiders van verschillende erf-

1642’.

goedinstellingen die ervaring hebben met

Ineke is historica en al vanaf het begin be-

crowdsourcing projecten, bij elkaar brengen

trokken bij Gouda op Schrift. Toen er verha-

om ervaringen te delen. Elisabeth ging er

lenvertellers werden gevraagd, meldde zij

naartoe namens Gouda op Schrift.

zich met het verhaal over de Engelse konin-

Tijdens de bijeenkomst kon iedereen in 15

gin. Deze koningin, moeder van kindbruidje

minuten over zijn project vertellen. Daarbij

Maria Stuart, zette met haar gezelschap

werd de nadruk gelegd op de keuzes die zijn

Gouda voor één dag volledig op zijn kop. Het

gemaakt wat betreft: de rekrutering van deel-

Tweede lustrum Goudologie

verhaal kwam voort uit een tekst van Paulus Donker. Inmiddels is de kennis uit deze tekst aangevuld met informatie die in het Streekarchief is gevonden over dat fameuze bezoek.

Ineke

GOSSY oktober 2015

Montserrat

6


GOUDA OP SCHRIFT PRESENTEERT ZICH

GOS bij de Rijksdienst voor het

Erfgoud

Cultureel Erfgoed (vervolg)

2015

nemers, de coördinatie van het project, de

Ook dit jaar werd aan een vrijwilliger van

kwaliteitsborging en de gebruikte technologie.

Gouda op Schrift gevraagd om een artikel te

Gevraagd werd te vertellen waarom deze keu-

schrijven in het magazine van Open Monu-

zes zijn gemaakt, wat er van is geleerd (voor-

mentendag Gouda. Vorig jaar mocht Mieke

en nadelen) en wat de belangrijkste proble-

Stolwijk in het kader van het thema ‘Op reis’

men en succesfactoren van hun project zijn

samen met Marc Couwenbergh een artikel

geweest.

schrijven over de aanleg van het jaagpad

GOS beantwoordt weliswaar niet helemaal

tussen Gouda en amsterdam. Een verhaal dat

aan wat men vaak met crowdsourcing associ-

voortkwam uit onderzoek dat was gedaan

eert. Toch was Montserrat van mening dat

n.a.v. metingen die haar transcriptiegroep

anderen zouden kunnen leren van wat zij om-

had aangetroffen bij adriaen Vereyck.

schrijft als ‘een heel succesvol initiatief’. We

Het thema van deze Monumentendag was:

waren daar sowieso een beetje een vreemde

Kunst en ambacht. Daarom werd Ineke de

eend in de bijt. GOS was daar namelijk het

Groot gevraagd om iets te schrijven over het

enige project dat uit particulier initiatief is

ambacht van tapijtwever. Dit gebeurde naar

ontstaan en niet is opgezet door een be-

aanleiding van haar lezingen over het bezoek

staande instelling of organisatie.

van de koningin van Engeland aan Gouda. Ter gelegenheid van dat bezoek werd ook het wandtapijt aangeschaft dat nu in de trouwzaal van het oude stadhuis hangt.

Wandtapijt

7

GOSSY oktober 2015


GOUDA OP SCHRIFT PRESENTEERT ZICH

Open Monumentendag 12-09-2015

Puttens Historisch Genootschap (PHG) 14-10-2015

De organisatie van Open Monumentendag

De werkgroep Genealogie van het Historisch

Gouda vroeg of we GOS bij het Streekarchief

Genootschap uit Putten op de Veluwe vroeg

wilden presenteren. Dat deden we vrijdag-

ons om een uiteenzetting te geven over

avond, toen de genodigden kwamen, en ook

Gouda op Schrift. PHG heeft zelf een tiental

op de zaterdag van OMD Gouda zelf. Beide

leden die transcripties maken van oude ar-

keren was het niet erg druk, maar alles bij

chiefstukken in het gemeentearchief van

elkaar was er wel wat belangstelling voor ons

Putten en elders. Ze doen dat om historisch

werk. Op zaterdag was het probleem vooral

onderzoek, boerderijgeschiedenis en genealo-

dat we buiten de monumentenroute zaten.

gie te ondersteunen. De groep wilde graag van ons horen hoe hier

We waren strategisch op twee verdiepingen

het werk is georganiseerd, wat de uitgangs-

gaan zitten. Beneden werden alle ouders aan-

punten en doelen zijn en hoe we te werk

gesproken om te vragen of ze met hun kinde-

gaan. Zelf werken ze vrij individueel en

ren naar GOS wilden komen. als de kinderen

daarom waren ze juist geĂŻnteresseerd in onze

daar hun naam op een oorkonde hadden ge-

structuur die uitgaat van werken in groepen.

schreven, dan mochten ze op de eerste ver-

En zo werd Gouda op Schrift op woensdag

dieping een lakzegel halen. Daar konden wij

14 oktober onderdeel van een cultureel dagje

de ouders vertellen over Gouda op Schrift.

Gouda van de Puttenaren. Elisabeth Venselaar gaf een presentatie over

Ook nu was de presentatiewand weer het

onze organisatie en Ineke de Groot vertelde

stralende middelpunt van onze opstelling.

over gebeurtenissen in Gouda tijdens het bezoek van de koningin van Engeland in 1642. EĂŠn van de hoogtepunten is tijdens haar lezing toch de uitgebreide lijst met gerechten die de koningin en haar gevolg werden voorgezet. Jan Willem Klein vond die lijst in het Streekarchief M-H en gaf ze door aan Ineke, die ze opnam in haar verhaal.

Open Monumentendag

GOSSY oktober 2015

PHG

8


GOUDA OP SCHRIFT PRESENTEERT ZICH

Zotte Zaterdag 17-10-2015 Stadsmarketing Gouda organiseerde dit jaar

wisten dat het druk zou worden, maar na een

voor de vierde keer de Zotte Zaterdag. Op

uur waren de ruim honderd oorkonden er al

deze dag wil Gouda kinderen ĂŠn volwassenen

door. We hebben de vele kinderen die toen

op een speelse manier in contact brengen

nog in de rij stonden maar een mooie kaart

met Erasmus en met het leven in Gouda tij-

gegeven om toch hun naam te kunnen

dens de late Middeleeuwen. De dag begon

schrijven en een waszegel te scoren.

dan ook met een optocht met veel middel-

Met slechts 3 Ă 4 vrijwilligers van GOS kon-

eeuwse figuren. Daarna stroomde het Wees-

den we de drukte nauwelijks aan, maar we

huis vol. Daar was onder andere GOS te

hebben ons staande gehouden. Dat was

vinden op de ruime eerste verdieping.

mede dankzij buitenstaanders die een tijd-

naast onze gebruikelijke presentatie werd,

lang te hulp schoten. Daarvoor zijn we ze erg

vooral aan kinderen en soms ook enthousi-

dankbaar. We kregen veel complimenten over

aste volwassenen, de mogelijkheid geboden

ons materiaal, onze presentaties en de ver-

om hun naam met een ganzenveer op een

schillende activiteiten. Dus Gouda op Schrift

oorkonde te zetten. Daarna kregen ze daar

heeft zich alweer steviger op de Goudse

een mooie rode of gouden waszegel op. We

culturele kaart gezet.

Zotte zaterdag

9

GOSSY oktober 2015


ONTBOEZEMINGEN VAN EEN VRIJWILLIGER

Piet Dingemans is vrijwilliger bij GOS. Al

Vanaf mijn dakterras kan ik ’s avonds het

vanaf het begin houdt hij zich bezig met

licht van de lantaarnpaal in de Lombardsteeg

transcriptie, hertaling en onderzoek in

zien. Het is slechts honderd meter lopen en ik

de groep Abbesteeg 2. Hij is ook één van

ben bij zijn huis. Vanaf mijn voordeur aan de

de verhalenvertellers binnen GOS.

Lage Gouwe twintig meter naar links lopen, vervolgens linksaf door de Vissteeg gaan en

Goede buur en verre vriend

achter de Vismarkt schuin oversteken. aan

Faas is dood, vermoedelijk een hartaanval.

de overkant de vertrouwde Lombardsteeg

Veel te jong gestorven. Hij is slechts eenen-

door en ziedaar ik ben in de Lange Groenen-

dertig jaar oud geworden. Hij laat een vrouw

daal.

en Leendert, zijn pasgeboren zoon, achter. Graag zou ik ook de naam van zijn vrouw op-

De Lombardsteeg is een steeg van niets, op

schrijven, maar die ben ik niet te weten ge-

sommige plaatsen minder dan een meter

komen. Faas woonde en werkte twee straten

breed. Op de plattegrond en de uitvergroting

achter mij aan de Lange Groenendaal. Als ik

zo onbelangrijk, dat hij niet eens staat ver-

door het raam van mijn werkkamer kijk, zie

meld. Toch wordt juist deze steeg genoemd in

ik de daken van de huizen daar.

het verhaal van Faas. Hij loopt erdoorheen op

Piet Dingemans vertelt

GOSSY oktober 2015

10


ONTBOEZEMINGEN VAN EEN VRIJWILLIGER

weg naar het stadhuis, zijn ondergang tege-

weleens geïrriteerd hebben. aan de andere

moet.

kant voel ik mij met hem verbonden. Ik waardeer en bewonder hem. Het is een man

Ik heb Faas nooit persoonlijk ontmoet. Hij

naar mijn hart. Faas is in mijn ogen een echt

was een vakman, hij maakte meubelen in

mens en een groot man.

zijn eigen bedrijf met de toepasselijke naam “De vergulde kist”. De werkplaats was aan

Helaas, zoals gezegd, ik heb hem nooit per-

huis. Wat aan Faas opvalt, is dat veel mensen

soonlijk ontmoet en dat zal nooit gebeuren.

lovend over hem spreken: ‘Een nette, fat-

Ik noem hem mijn verre vriend, maar het is

soenlijke man, die zijn eigen weg ging.’ ‘Ie-

een onmogelijke, niet werkelijk bestaande

mand, die handelde naar eer en geweten.’

vriendschap. De relatie is niet wederzijds,

Kort gezegd: ‘Een goede buur’.

deze gaat alleen maar van mij uit. Faas heeft mij niet gekend. En ik, ik ken hem alleen

Behalve een goede buur kan ik Faas een

maar door wat anderen over hem geschreven

verre vriend noemen. Ondanks de afstand

hebben. De afstand in tijd tussen ons is te

tussen ons heb ik hem goed leren kennen.

groot om te overbruggen. Ik leef in de 21ste

Zijn vasthouden aan principes en vooral de

eeuw, Faas overleed op 31 mei 1570.

gevolgen daarvan aanvaarden, zouden mij

Lombardsteeg

11

GOSSY oktober 2015


STAATKUNDIGE EN FINANCIËLE ZAKEN in de 17e eeuw in en rond Gouda

Eén van onze transcriptiegroepen kwam

aal nog eens in de geschiedenis gedoken. Op

in Vereyck een officiële brief tegen uit

maandagmiddag 2 maart 2015 hield hij een

1641. Om de inhoud van de brief beter te

presentatie voor een tiental vrijwilligers,

kunnen begrijpen, vroeg de groep om

waaronder natuurlijk de volledige Vereyck-

meer informatie over zaken als de Staten

groep die de vragen had gesteld.

van Holland en West-Friesland, Gecommitteerde Raden, polders en water-

naar verwachting heeft dit tot meer inzicht

schappen, verpachtingen en belastingen.

geleid in de achtergronden van de brief. Bij voldoende belangstelling kan de lezing nog

Geert ter Weeme is vanuit zijn werk bij Bin-

een keer gehouden worden. afdrukken van

nenlandse Zaken goed op de hoogte van deze

de gepresenteerde dia’s zijn aan te vragen op

materie. Voor de gelegenheid is hij ook speci-

goudaopschrift@gmail.com.

Gecommitteerde Raden

GOSSY oktober 2015

12


VRIJWILLIGERSFEEST GEMEENTE GOUDA 30-10-2015

Gouda hanteert de slogan: ‘Vrijwilligers zijn Goud!’ Daarom nodigt de gemeente de Goudse vrijwilligers eens per jaar uit voor het vrijwilligersfeest in de Sint Janskerk. Op 30 oktober staan burgemeester, wethouders en raadsleden van de gemeente Gouda en directeuren van diverse Goudse organisaties een avond lang klaar om de vrijwilligers te voorzien van een drankje met een kaasplankje erbij. als GOS-vrijwilligers kun je kaarten alleen aanvragen via goudaopschrift@gmail.com.

Vrijwilligersfeest

St. Janskerk

13

GOSSY oktober 2015


UIT DE ORGANISATIE

Plenaire bijeenkomst

Website

De plannen voor een plenaire bijeenkomst

De oude website werkt nog steeds goed,

zijn nog vaag. Een ruimte in de Chocoladefa-

maar het systeem erachter is verouderd en

briek zou geen probleem zijn, maar de prijs

geeft te weinig bescherming tegen hackers.

van de hapjes en drankjes kan GOS niet op-

We zijn daarom al enige tijd met de nieuwe

brengen. We zoeken dus nog naar een goed-

website bezig. In deze nieuwsbrief wordt ge-

kope (liefst gratis) goed bereikbare ruimte

sproken over het plan om een plenaire bij-

voor circa 35 personen, waar we zelf de hap-

eenkomst te organiseren. Tijdens die avond

jes en drankjes kunnen verzorgen.

willen we ook de nieuwe website presenteren.

Voorgenomen programma

Publicaties

De laatste keer dat we met zijn allen bij el-

Een aantal kleinere werken, die niet in eLabo-

kaar kwamen, hadden we het vooral over de

rate worden gepubliceerd, zullen straks via de

herindeling van taken. Dat traject loopt nu

website kunnen worden ingezien. De groep

bijna twee jaar. Het wordt dus tijd om eens

buiten GOS die bezig is met de transcriptie

terug te blikken op hoe dat verlopen is.

van de Twijspraec van Gerard Leeu, heeft ons

Piet Dingemans heeft zich verdiept in het

gevraagd om hun transcripties en hertaling

leven van de chirurgijn Euwit Gerritse. Hij

op onze website te zetten. Tom Keijser, Ma-

vertelt over het ambacht van de chirurgijn en

rijke van de Water en Elisabeth werken er

over de betrokkenheid van Gerritse bij de

hard aan om de site online te krijgen, met

Goudse politieke en religieuze twisten.

voldoende interessante inhoud.

na afloop is er tijd om met een drankje en hapjebij te praten met GOS-collega’s.

Chirurgijn Euwit Gerritse

GOSSY oktober 2015

Werken aan de nieuwe website

14


UIT DE ORGANISATIE

Onderzoeksgroep

eLaborate

De transcriptie- en hertaalgroep Vereyck 1

In eLaborate kan het Margaretha-kroniekje

heeft, na het afronden van hun gedeelte van

bijna worden gepubliceerd en dat geldt ook

Vereyck, besloten verder te gaan als onder-

voor de eerste 40 bladzijden van de stadsbe-

zoeksgroep. De deskundigheden die binnen

schrijving van Franco de Vrije. Momenteel

de groep aanwezig zijn, maken de groep daar

zijn de afrondende werkzaamheden voor het

ook buitengewoon geschikt voor.

eerste gedeelte, de hoofdtekst, van adriaen Vereyck in volle gang. als het zover is, dan

Paulus Doncker

zal dat natuurlijk worden aangekondigd.

als eerste heeft de groep gekeken wie nu de echte schrijver was van de stadsgeschiedenis

De Leidraad moet weer worden aangepast.

die wij tot nog toe aan ‘abbesteegh’ toeschre-

De wijzigingen die erin worden gezet, zijn al

ven. Het is nu zeker dat de stadsbeschrijving

besproken met de groepen die daar vragen

zelf van de hand is van Paulus Doncker

over hebben gesteld. Maar het is natuurlijk

(† 1669). Voor een laatste bevestiging heeft

ook nodig om die afspraken in de Leidraad op

Mieke Stolwijk een document aangevraagd bij

te nemen. Zowel de aanvullingen als de volle-

het Vaticaan, dat met zekerheid van de hand

dige Leidraad is te verkrijgen bij Elisabeth.

van Paulus Doncker is. Dit laat hetzelfde

De gewijzigde Leidraad zal ook in de dropbox

handschrift zien als in de betreffende stads-

worden gezet. Wanneer de wijzigingen zijn

beschrijving.

doorgevoerd in de Leidraad, dan krijgen de coördinatoren bericht van.

In een notitie, voorafgaand aan het handschrift van Doncker, wordt beschreven wie dit werk in hun bezit hebben gehad.

Stadsgeschiedenis Paulus Doncker

eLaborate

15

GOSSY oktober 2015

Gossy 201510  

Nieuwsbrief oktober 2015

Gossy 201510  

Nieuwsbrief oktober 2015