Page 1

GOSSY NIEUWSBRIEF VAN HET PROJECT GOS

JULI 2014


INHOUD 3

Koers 2014 voor Gouda op Schrift

5

Gouda op Schrift in de media

6

Vrijwilliger Hanne Kollaart

8

Gouda op Schrift presenteert zich

12

Het Bezemerfonds

13

Ontcijferen van 16e eeuwse Goudse catalogi

14

Gouda op Schrift op Youtube

Voor meer informatie: www.goudaopschrift.nl goudaopschrift@gmail.com

GOSSY juli 2014

2


UItkOmsteN PLeNaIre bIJeeNkOmst  febrUarI 2014 Commissies

Op maandagavond 10 februari zaten we met een grote groep GOS-vrijwilligers in de studiezaal van Streekarchief Midden-

Binnen GOS bestaan sinds vorig jaar de

Holland. Dit keer betrof het een infor-

Editiecommissie en de Redactiecommissie.

matieve plenaire bijeenkomst over de

Die nemen respectievelijk de transcripties en

plannen voor dit jaar. Het napraten met

de hertalingen nog een keer door en maken

een hapje en drankje wordt steeds

deze definitief. De namen van deze commis-

gezelliger. Op 13 februari was nog een

sies bleken voor misverstanden te zorgen.

mogelijkheid om kennis te nemen van de

Tijdens het coördinatorenoverleg, dat volgde

nieuwe plannen. Dat was ook een goed-

op de plenaire bijeenkomst, is daarom

bezochte ochtend.

besloten om de namen van de commissies te veranderen. Bovendien is een derde com-

Onderwerp van de bijeenkomsten was de

missie toegevoegd.

situatie die ontstaan was door het grote aan• Transcriptiecommissie

tal transcripties en hertalingen vanuit een tiental transcriptiegroepen. Transcriberen en

(voorheen Editiecommissie)

hertalen zijn voor Gouda op Schrift middelen

Bekijkt de transcriptie en de daaraan ge-

om het doel waar GOS voor staat te berei-

koppelde annotaties.

ken: Bronnen uit het Streekarchief Midden-

Daarna worden de transcripties definitief

Holland toegankelijk te maken voor de

gemaakt in eLaborate. Voor zover de leden

Gouwenaars en andere belanstellenden. Dat

van de transcriptiegroep dat niet zelf doen,

betekent wel dat we nu de volgende stap

worden hun wijzigingen ingevoerd door een

moeten maken: Publicatie van ons werk.

aparte ondersteuningsgroep.

We willen de getranscribeerde en hertaalde teksten aanbieden aan het HuygensING en hen vragen om toestemming te geven voor openbare publicatie in eLaborate. Voor we dat doen, is het nodig dat alles nog een keer grondig wordt doorgenomen. Dat moet gebeuren door mensen die daar door opleiding, training of beroep goed toe in staat zijn. Deze mensen hebben we binnen GOS; zij zitten verspreid over de groepen. We hebben deze mensen gevraagd om plaats te nemen in en

Transcriptiecommissie aan het werk in de

aantal commissies die de eindcontrole gaan

Chocoladefabriek.

uitvoeren.

3

GOSSY juli 2014


UItkOmsteN PLeNaIre bIJeeNkOmst

• Interpretatiecommissie (nieuw)

VOOrtgaNgsCOmmIssIe

Bekijkt of de hertaling een juiste interpretatie weergeeft van de transcriptie.

Er is ook een voortgangscommissie, die goed bijhoudt waar iedereen mee bezig is.

• Hertaalcommissie

Dit gebeurt niet om het tempo te ver-

(voorheen Redactiecommissie)

snellen, maar om te zorgen dat het ge-

Bekijkt de hertaling op goed Nederlands en

heel logistiek goed bij elkaar aansluit. Dit

maakt deze definitief.

is belangrijk, omdat in een aantal geval-

Ook hier geldt dat de ondersteuningsgroep

len meerdere groepen met verschillende

mee kan helpen om de resultaten in

onderdelen uit dezelfde tekst bezig zijn.

eLaborate te zetten.

OPrOeP

De Transcriptiecommissie zorgt er dus voor dat de getranscribeerde tekst met annotaties

Alle commissies kunnen nog versterking

correct (in eLaborate) wordt weergegeven.

gebruiken. Vrijwilligers van binnen en

De Interpretatiecommissie vergelijkt de

buiten GOS worden van harte uitgenodigd

hertaling met de transcriptie om te zien of er

zich te melden.

voldoende recht is gedaan aan de oorspron-

10 februari

13 februari

GOSSY juli 2014

4


UItkOmsteN PLeNaIre  bIJeeNkOmst

gOUDa OP sCHrIft IN De meDIa

kelijke tekst. Vanuit haar bevindingen wordt een bindend voorstel gedaan voor de hertaling van de betreffende passages aan de Hertalings-/Redactiecommissie. Deze commissie neemt alleen de hertaling door en

Gouda leert ons langzamerhand kennen. In

bekijkt deze op goed en prettig leesbaar

de media wordt steeds vaker geschreven

Nederlands. In principe wordt er niet meer

over Gouda op Schrift. Het persbericht

gekeken naar de transcriptie. Die laatste

over onze presentaties op Open Monumen-

redactie wordt gedaan door enkele

tendag (OMD) was ruimschoots terug te

Neerlandici en tekstschrijvers.

vinden in de kranten en op verschillende

Er is ook een eerste poging gedaan om een

websites. Met dank aan Marc Couwen-

vaste kerngroep samen te stellen voor

bergh, free-lance journalist, die onze

overleg over bijzondere aangelegenheden,

teksten steeds weet om te werken tot een

zoals presentaties en alles wat daar bij komt

aansprekend persbericht. Op OMD zelf

kijken. De mensen die zich daarvoor

werd Elisabeth uitgenodigd door Radio

aanmeldden, zijn echter vaak naar één van

Gouwestad, om meteen na het nieuws van

de commissies gegaan. In de komende tijd

11 uur live te vertellen over GOS en over

wordt weer een nieuwe oproep gedaan, mede

onze activiteiten op Open Monumentendag.

i.v.m. de naderende Open Monumentendag. Sinds enige tijd is GOS als zelfstandig project aangesloten bij het Historisch Platform Gouda (HPG). Ineke Verkaaik, voorzitter van het HPG, schrijft op regelmatige basis artikeltjes in de regionale kranten. Daarin wordt soms ook GOS genoemd. Tijdens de Open Coffee Gouda (OCG), waar eens per maand ondernemende mensen bij elkaar komen om over hun bedrijf of activiteit te praten, ontmoetten we OCG- organisator Miranda van Elswijk. Zij is tekstschrijver, webredacteur en communicatieadviseur. Ook zij wil zich graag inzetten voor GOS. Ze heeft met de Krant van Gouda afgesproken dat ze regelmatig een kort artikel schrijft, gebaseerd op het werk van GOS. Sinds een half jaar gebeurt dit nu elke maand, één keer.

5

GOSSY juli 2014


VrIJWILLIgers  aaN Het WOOrD In de tweeënhalf jaar dat Gouda op Schrift (GOS) bestaat, zijn er steeds meer groepen ontstaan. Nieuwe transcriptiegroepen, maar ook groepen die zich met andere taken bezighouden, zoals de websitegroep en de commissies. Eén groep is inmiddels opgeheven: De hertaalgroep.

In de GOSSY zal in het vervolg iedere

Deze groep was ingesteld om de teksten

keer een vrijwilliger aan het woord

in modern Nederlands over te zetten.

komen. Dit keer vertelt Hanne Kollaart

Inmiddels hebben de transcriptiegroepen

over haar tijd in de hertaalgroep. Ze deed

ervoor gekozen om de teksten die ze

dit in samenspraak met Annette Kusters

hebben getranscribeerd ook in modern

die zich onlangs bij GOS heeft aange-

Nederlands om te zetten. Daarom kijken

sloten. Hanne en Annette verzorgen

we nog even terug met een vrijwilliger

samen een deel van de administratie.

uit die hertaalgroep.

Wat is er leuk of boeiend aan het  vertalen

Is de zinsopbouw dan zo verschillend

van een stadgeschiedenis uit het begin van

van het hedendaagse Nederlands?

de 18 eeuw naar modern Nederlands? e

Absoluut! De zinnen zijn erg lang, soms Zonder enig ervaring is een groep van 4 per-

wel een hele bladzijde. Eén zin bestaat uit

sonen ermee begonnen. Al op de eerste blad-

vele bijzinnen die vaak niet op de voor-

zijden bleek een min of meer letterlijke

gaande tekst lijken te slaan. Het is een

vertaling niet te werken. De lange zinnen met

puzzel om hoofd- en bijzaken in een zin te

daarin de vele bijzinnen zijn een ware puzzel.

onderkennen en vervolgens op te knippen

Wat beoogde de schrijver duidelijk te maken;

in leesbaar Nederlands. Woorden van toen

wat is zijn interpretatie? Je slaat de geschie-

hebben nu een andere betekenis of wor-

denis er op na en je discussieert met de

den niet meer gebruikt, je moet hiervoor

medevrijwilligers om na te gaan of de ver-

een goed alternatief zien te vinden.

taling een juiste weergave is. Door deze interactie kom je uiteindelijk tot een vertaling. Dit alles maakt het juist zo levendig en verrassend. Het is alles, behalve saai!

GOSSY juli 2014

6


VrIJWILLIgers aaN Het WOOrD

Dus ook op zoek naar achtergronden om de tekst te begrijpen? Zeker. Je duikt in de geschiedenis om een beter begrip te krijgen over wat de schrijver heeft opgeschreven. Bovendien ontdek je zelf meer en meer over de lokale geschiedenis. Internet is zeer behulpzaam.

al met al veel werk om het tot een goed einde te brengen? Het omzetten naar modern Nederlands doe je niet zo maar even. Je loopt regelmatig tegen stukken tekst aan die je grondig met elkaar doorneemt. Dat kost tijd. Maar toch, ongemerkt, vorder je gestaag. Het is echt leuk werk. Hanne Kollaart

Samen zoeken naar de betekenis van woorden en samen proberen  een tekst zo goed mogelijk te doorgronden. Het is echt een ontdekkingsreis.  Het aardige van GOS vind ik dat het spontaan is, niet overge organiseerd.  Je hebt er niet veel voor nodig.  De tekst is er en verder is een pen en papier voldoende.  Je gaat gewoon aan de gang,  steeds een stapje verder en  vanzelf komt er iets uit.’ 

7

GOSSY juli 2014


gOUDa OP sCHrIft PreseNteert ZICH We hebben ons het hoofd er wel eens over gebroken op welke manier GOS zich zou kunnen presenteren aan een groter Gouds publiek. Op de eerste plaats doen we dat met de website. Echter, wie op het internet niet speciaal zoekt naar oude handschriften, of soortgelijke zoektermen, komt niet snel bij GOS terecht. Gelukkig kregen we tweemaal het aanbod van het Streekarchief Midden-Holland om met hen mee te doen tijdens de Open Monumentendag. In 2012 was onze presentatie nog een beetje ad

bronnen vonden. Daar bij laten ze een diapresen-

hoc en bovendien nog niet zo goed zichtbaar in

tatie zien en dezelfde dia’s presenteren we ook als

een ruimte op de eerste verdieping in de School-

foto’s, met daarbij het verhaal in de originele,

meesterswoning naast de Jeruzalemkapel. Alhoe-

getranscribeerde en hertaalde teksten. En altijd

wel het filmpje dat we toen in korte tijd gemaakt

bieden we mensen de mogelijkheid om zelf een

hebben nog steeds staat als een huis. In 2013 was

stukje te transcriberen, al dan niet in een speciaal

het al een vrij ruim opgezet gebeuren, dat ook

georganiseerde workshop.

heel wat beter en gerichter werd bezocht dan het jaar daarvoor. We hadden ook een gevarieerder

De media beginnen ons te ontdekken, mede door

aanbod. Eind 2013 begon het ineens te lopen,

bovenstaande activiteiten, maar ook dankzij men-

er kwamen meer gelegenheden om ons te presen-

sen die contacten hebben met de media en GOS

teren. Eerst nog alleen via onze contacten met het

goedgezind zijn. Zo beginnen we beetje bij beetje

Streekarchief M-H. Inmiddels krijgen we ook ver-

meer bekendheid te krijgen in Gouda. Nu we ook

zoeken van andere organisaties of haken zelf in bij

zijn aangesloten bij het Historisch Platform Gouda

diverse activiteiten.

(HPG), is er ook een begin van samenwerking tussen GOS en andere historische verenigingen

Ons aanbod wordt steeds gevarieerder, waardoor

binnen Gouda. En mede dankzij een door GOS

voor elke gelegenheid wel een passende presenta-

georganiseerde rondleiding door het Streekarchief

tie is te maken. We hebben een powerpointpresen-

voor de afdeling communicatie van de Gemeente

tatie waarin wordt uitgelegd wat GOS doet,

zijn we ook daar niet meer onbekend.

filmpjes waarin enthousiaste vrijwilligers vertellen over hun werk bij GOS en verhalenvertellers die vertellen over een gebeurtenis die ze in de

GOSSY juli 2014

8


gOUDa OP sCHrIft PreseNteert ZICH

boekenmarkt in het streekarchief midden-Holland

Warm Welkom Kort daarna werd het Warm Welkom gehouden; zeg maar een sneak preview in de toen nog lang

Eind november 2013 mochten we tijdens de boe-

niet voltooide Chocoladefabriek. Zaterdagmiddag 9

kenmarkt van het Streekarchief onze kaarten ver-

november 2013 gaven de nieuwe bewoners van de

kopen. Het was daar erg druk en om de mensen te

Chocoladefabriek Gouda aan Klein Amerika alle

laten zien waar wij voor stonden, hebben we naast

Gouwenaars een Warm Welkom. Iedereen kon een

kaarten ook onze folders daar neergelegd. Natuur-

kijkje komen nemen op de bouwplaats van wat in-

lijk hebben we ook posters opgehangen waarop

middels de Stadsbibliotheek Gouda is. Gouda op

stond wat we doen.

Schrift kreeg ook een stand en wat expositieruimte toegewezen. Van de in totaal 2000 mensen die een kijkje kwamen nemen, hebben er velen ook GOS bezocht. We presenteerden er onze werkzaamheden, men kon zelf een transcriptie proberen en er was veel informatiemateriaal. Ook waren er fotopresentaties en werden er verhalen gepresenteerd. Het was voortdurend druk bij ons. De verhalenvertellers konden op goede belangstelling rekenen. Ze kregen schorre kelen en ze kwamen haast niet boven het lawaai uit van de mensen en de muziek. Voor ons was het ook de afronding van het Project dat werd gesubsidieerd door het Fonds voor Cultuurparticipatie in het kader van de Vrijwilligersregeling. Daarvoor was een grotere publiekspresentatie voorzien, maar dat die zo’n omvang zou aannemen, had niemand zich kunnen denken. Op 28 februari was de officiële opening van het gebouw waar nu zijn gevestigd: De Stadsbibliotheek, het Streekarchief Midden-Holland, de Drukkerswerkplaats en voor de inwendige mens: Kruim!

9

GOSSY juli 2014


gOUDa OP sCHrIft PreseNteert ZICH

geluksroute

Vrijwilligersmarkt

De Geluksroute op zaterdag 29 maart 2014 bood

Op vrijdag 4 april 2014 was er een vrijwilligers-

weer een nieuwe mogelijkheid om iets van ons

markt in het Huis van de Stad. We grepen de

werk te laten zien. Een mooie zonnige dag maakte

gelegenheid aan om vrijwilligers te werven voor de

dat we de deuren wijd open konden zetten en zelfs

commissies en voor een aantal werkzaamheden

materiaal buiten konden presenteren. Er waren

binnen GOS waar onvoldoende menskracht voor is.

wel bezoekers en leuke gesprekken, maar de over-

Het eerst uur liep het aardig storm, daarna werd

kant van de straat was voor veel mensen toch de

het steeds rustiger. Een aantal mensen melden

veiliger weg.

zich meteen als vrijwilliger. Anderen waren zeer geïnteresseerd en wilden graag op korte of langere termijn (i.v.m. afloop ander vrijwilligerswerk of naderend pensioen) kijken of dit iets voor hen was. We hopen dat er nog wat definitieve aanmeldingen uit voortkomen.

GOSSY juli 2014

10


gOUDa OP sCHrIft PreseNteert ZICH

‘Op reis’ De Open Monumentendag Gouda (OMD Gouda) werpt zijn schaduw al vooruit. Het thema van de Open Monumentendag is dit jaar ‘Op reis’. De redactie van Erfgoud heeft gevraagd of GOS vanuit de getranscribeerde manuscripten een artikel over dit onderwerp wilde schrijven. Natuurlijk hebben we die gelegenheid aangegrepen en het artikel ligt inmiddels bij de redactie van Erfgoud. Onderwerp en schrijvers zijn nog een verrassing. Binnenkort gaan we de nieuwe presentatie van Gouda op Schrift voorbereiden voor de OMD We hebben deze gelegenheid niet alleen aange-

Gouda op 13 september 2014. In juli zal daarover

grepen om vrijwilligers te werven, maar vooral ook

een eerste oriënterende bijeenkomst plaatsvinden.

om onszelf bekend te maken bij een groter Gouds

De uitnodigingen daarvoor zullen binnenkort

publiek. Dat is aardig gelukt. We hadden een

worden verzonden.

mooie plek, vlakbij de ingang. Tegenover ons was een soort balie met een rand. Die situatie bood ons de mogelijk om nog wat extra materiaal te presenteren. Of mensen nu links of rechts keken, ze konden niet om ons heen. Onze folders deden het ook goed. Alles bij elkaar een goed geslaagde presentatie en werving.

11

GOSSY juli 2014


beZemerfONDs Project

Gouda op Schrift neemt steeds vaker deel aan diverse manifestaties. We hebben

Vorig jaar is er een aanvraag naar het Beze-

daarom het Bezemerfonds voorgesteld om

merfonds gestuurd om de transcriptie van 16

met het resterende subsidiebedrag een pre-

eeuwse catalogi uit te besteden. Het was te

sentatiewand te kopen met stevig presenta-

specialistisch voor GOS om hier zelf mee aan

tiemateriaal. Zonder presentatiewand zijn we

de slag te gaan. Onder meer doordat ze in

erg afhankelijk van de vaak beperkte moge-

niet al te beste toestand waren. Er misten

lijkheden om iets op te hangen. Bovendien

stukken en veel was slecht leesbaar. De sub-

wordt daardoor, en door het vervoer, ons ma-

sidie is toegekend.

teriaal vaak beschadigd en dat levert weer

e

extra kosten op bij een volgende presentatie.

Uitvoering

Het bestuur van het Bezemerfonds is akkoord gegaan met de gewijzigde besteding. De tien-

We zijn toen op zoek gegaan naar mensen

delige, eenvoudig te transporteren presenta-

die deze taak op zich konden nemen. Profes-

tiewand staat inmiddels bij GOS. Het is de

sor Jos Biemans van de Universiteit van

bedoeling dat we de teksten en afbeeldingen

Amsterdam heeft het door ons uitgezette

op de tien panelen van de wand zodanig op

materiaal gebruikt tijdens een werkcollege

elkaar afstemmen, dat de wand een aantrek-

voor masterstudenten. We hebben al een

kelijk totaalbeeld laat zien. We hebben ge-

aantal resultaten gezien. Het onderzoek is

vraagd of de groep van professor Biemans de

niet alleen grondig uitgevoerd, maar wordt

onderzoekresultaten op enkele panelen wil

ook prachtig gepresenteerd. Meer daarover

presenteren. Zij krijgen dan een welver-

lees je elders in deze GOSSY.

diende vaste plaats op onze presentatiewand.

rapportage en wijziging We hebben een eerste rapportage over het catalogiproject aan het Bezemerfonds gestuurd. Daarbij hebben we een brief gevoegd, waarin werd uitgelegd dat er uiteindelijk weinig kosten verbonden waren aan het onderzoek. Het werd immers uitgevoerd in het kader van een werkcollege. We hebben het Bezemerfonds gevraagd of we een deel van de ons toegezegde gelden op andere wijze mochten besteden. Als alternatief stelden we voor om van dat geld een presentatiewand te kopen.

GOSSY juli 2014

De tiendelige presentatiewand, opgevouwen in een koffer.

12


CataLOgI PrOJeCt

Terwijl wij druk bezig zijn om onze eerste teksten af te ronden, wordt er ook in Amsterdam hard gewerkt in het kader van Gouda op Schrift. Onder leiding van prof. Dr. J.A.A.M. Biemans, bijz. Hoogleraar Boekwetenschapen & Handschriftkunde, Faculteit Geesteswetenschappen (UvA), is een groep masterstudenten bezig met het ontcijferen van 16e eeuwse Goudse catalogi. Op onze website staan al een tijdlang Goudse catalogi aangekondigd uit de 16e tot 18e eeuw. Vooral de vroege, vaak behoorlijk beschadigde, catalogi zijn moeilijk te lezen. Het was wel even zoeken naar iemand die daar tijd en kennis in wilde steken. We zijn echt heel erg blij met het initiatief van professor Biemans om aan de slag te gaan met de transcriptie van deze catologi samen met masterstudenten. In het afgelopen semester (september t/m december 2013) werd in het kader van het MA-college Handschriftenkunde Masterdstudenten Etienne en JoĂŤlle buigen zich met professor Biemans over een fragment van een catalogus.

theoretische en praktische kennis en ervaring opgedaan met het bestuderen en beschrijven van middeleeuwse handschriften en het lezen, transcriberen en editeren van middeleeuwse teksten in handschriften. We hebben in de GOSSY van september al verteld over de kennismakingsbijeenkomst met deze groep masterstudenten. Hun werk is al ver gevorderd en we hebben al een eerste verslag ontvangen en mooie resultaten gezien. In de herfst van dit jaar zullen de masterstudenten hun werk tijdens een lezing uitgebreider presenteren. Daarvoor krijgen t.z.t. alle vrijwilligers en relaties van GOS een uitnodiging.

13

GOSSY juli 2014


gOUDa OP sCHrIft OP YOUtUbe Op internet vind je steeds vaker korte filmpjes waarin bedrijven of organisaties zich presenteren. Ze staan op de website van zo’n organisatie en op het videokanaal YouTube. De subsidie die Gouda op Schrift vorig jaar kreeg van het Cultuurparticipatiefonds, was mede bedoeld om onze bekendheid te vergroten. Dat betekende dat we ook een bedrag konden besteden voor het maken van enkele korte filmpjes. De filmpjes staan nu al op YouTube. Binnenkort krijgen ze ook een prominente plaats op de nieuwe website.

Wat doet Gouda op Schrift (GOS) https://www.youtube.com/watch?v=nNui_RAkG7U Vrijwilligers vertellen wat ze doen bij Gouda op Schrift en hoe ze dat ervaren. Aan de hand van hun verhalen. Dit filmpje laat ook meteen zien wat er allemaal gebeurt voordat een tekst bij ons op de website komt te staan.

Wat is het belang van Gouda op Schrift https://www.youtube.com/watch?v=nsjJyO4yGlw Gouda op Schrift wil Goudse teksten van voor 1800 toegankelijk maken. Dit zijn teksten die vaak in het Streekarchief Midden-Holland te Gouda liggen opgeslagen. Normaal krijgen mensen die teksten niet te zien. Ze zijn kwetsbaar en moeilijk te lezen.

Vrijwilligers over hun motivatie https://www.youtube.com/watch?v=n0ybn8pp4Xs Enthousiaste vrijwilligers vertellen over hun werk bij ‘Gouda op Schrift’. Ze zijn bezig met transcriptie, hertaling en onderzoek van Goudse bronnen van voor 1800. Wat motiveert hen? De films zijn gemaakt door en met steun van http://www.robovergaauw.nl/category/elevator-pitch-online/

GOSSY juli 2014

14

Gossy 201407  

Nieuwsbrief juli 2014

Gossy 201407  

Nieuwsbrief juli 2014