Page 1

G o s s y! Nieuwsbrief*van*het*project*GOS!

Mei$2013


*

De gemeente Gouda helpt GOS Tijdens de Maatschappelijke Beursvloer in november 2012 ontmoetten we enkele mensen van de gemeente Gouda. Vooraf hadden we al bepaald dat we tijdens de beursvloer contact wilden opnemen met de Gemeente. Zij boden namelijk aan om vrijwilligersorganisaties te helpen met hun externe communicatie. Kort na het gesprek op de Beursvloer nam de Gemeente contact met ons op en nu ligt er een communicatieplan. Op 25 april jl was het tijd voor onze tegenprestatie. Een groepje van 10 ambtenaren van de afdeling Bestuursondersteuning en Communicatie was gekomen om wat te horen over de werkzaamheden van Gouda op Schrift. We begonnen met een korte inleiding tijdens de koffie. En dan nog even plagen met die toch altijd weer aardige vraag: Had Vereijck gelijk, toen hij beweerde dat het schip van de Sint Janskerk in Gouda langer was dan het schip van de Dom van Keulen? Enkelen vermoedden terecht een strikvraag. Zo’n vraag maakt nieuwsgierig en dan is het filmpje over Gouda op Schrift ineens veel boeiender, omdat daarin het antwoord op de vraag zit. De rondleiding door het Streekarchief door Jan Willem was natuurlijk het hoogtepunt van het bezoek. Bij elk op zich al bijzonder boek heeft hij een vaak al even bijzonder verhaal. Op de bovenverdieping kon vooral de uitgebreide beschrijvingen over de techniek van het weven uit de Encyclopedie van Diderot op veel belangstelling rekenen. De meterslange Encyclopedie werd aan de Librije nagelaten door de schoonvader van stadshistoricus De Lange van Wijngaarden. In groot contrast daarmee was een klein doosje met daarin enkele portemonneeboekjes; voor mensen met hele goede ogen. Een verdieping lager waren er natuurlijk nog wat topstukken, zoals de Atlas van Blaeu. En niet te vergeten de brief, door Erasmus zelf geschreven, die onlangs gerestaureerd werd, dankzij een schenking van de Stichting Vrienden van Archief en Librije (SVAL). Volgens ons staat Gouda op Schrift na deze tegenprestatie weer min of meer quitte met de Gemeente. We hebben wel laten weten dat de collega’s die niet mee konden komen, alsnog van harte welkom zijn.

!

2!


Website ‘under construction’

Transcripties op de website

Het lijkt alsof er op de website op dit

Toen we begonnen met Gouda op Schrift was het de

moment niet zoveel gebeurt. En inder-

bedoeling om alle transcripties integraal op onze

daad is er de laatste tijd niet heel veel

website te zetten. De komst van eLaborate heeft niet

gewijzigd. Dat komt doordat we achter

alleen onze manier van werken veranderd. We

de schermen druk bezig zijn om een

moesten ook andere ideeën ontwikkelen over de

geheel nieuwe site op te zetten. Niet dat

publicatie van de transcripties op onze eigen site.

we ontevreden waren over de huidige

We hopen dat onze integrale transcripties worden

website. Integendeel, we kregen er vaak

gepubliceerd op de website van het Huygens

complimenten over. De website is echter

Instituut. Daartoe dienen de transcripties in

gemaakt met behulp van een systeem

eLaborate eerst door hen te worden goedgekeurd.

dat om de paar jaar weer geheel wordt

Dat is pas mogelijk als het werk aan een handschrift

aangepast aan de nieuwste eisen.

is afgerond.

De versie waarin onze website werd

Met het zicht op een mogelijke publicatie door het

gemaakt, is aan het verouderen. Dat

Huygens Instituut, is het minder zinvol om ons

geeft op den duur problemen met de

oorspronkelijke plan uit te voeren: namelijk de

veiligheid en de flexibiliteit. Tijd dus voor

transcripties beetje bij beetje op onze website te

een grondige update. Dat houdt in dat

zetten, terwijl eraan wordt gewerkt. Dat geeft ook

de website feitelijk opnieuw moet wor-

wat problemen, omdat de transcripties op onze site

den gebouwd. Als de website helemaal

deels ook weer in een andere vorm moeten krijgen.

in de nieuwe versie is gezet, dan kan hij

We kunnen immers het annotatiesysteem van

in ieder geval weer mee tot eind 2017.

eLaborate niet overzetten op onze website.

Onderwijl proberen we wel nog zoveel mogelijk om de ‘oude website’ verder aan te vullen. Als de constructie van de

Bovendien kunnen we een aantal gangbare diacritische tekens voor transcriptie wel gebruiken op onze eigen site, maar (nog?) niet in eLaborate.

nieuwe website eenmaal klaar is, dan is

Onze website zou echter een deel van haar kracht

het overzetten van de teksten en foto’s

verliezen, als we helemaal geen transcripties meer

vanuit de oude website niet zo moeilijk.

zouden publiceren. Daarom lijkt het een goed idee

Het is dus niet zo dat we de oude site

om gedeelten van de transcripties (en hertalingen)

voorlopig maar laten voor wat hij is. Het

uit eLaborate op onze website te zetten. We kunnen

is meer even een kwestie van onze tijd

daarvoor uit de manuscripten een boeiend stuk

verdelen over de beide versies.

overnemen. Zo blijft het werkbaar en de bezoekers krijgen toch een beeld van de manuscripten.

!

3!


GOS op het internet Al bijna vanaf het begin van GOS is er een gelijknamige website, waar al heel veel werk in is gestoken door de onvolprezen computergroep. Bovendien zitten we sinds enige tijd ‘op Twitter’ en afwisselend zetten Jan Willem en Elisabeth daar wat zaken op die mogelijk interessant zijn voor onze ‘volgers’. Sinds kort heeft GOS zich nu ook op Facebook gewaagd. Nog een hele onderneming, want het is een doolhof van mogelijkheden om berichten te sturen en te ontvangen en deze al dan niet alleen aan jezelf, aan je ‘vrienden’ en aan iedereen te laten zien. We zijn er nog niet helemaal uit, maar toch dank aan degenen die zich al als vriend van GOS hebben aangemeld. We hopen dat er iemand uit onze gelederen opstaat om ons (op gang) te helpen met onze Facebook pagina’s. Je kunt je melden via de e-mail of de Facebook pagina van ‘gouda.opschrift’.

Workshops In de afgelopen vier maanden zijn er een aantal workshops gehouden. Zo heeft iedereen de kans gekregen om te zien hoe het beste in en met eLaborate kan worden gewerkt. Enerzijds gaat het erom te leren hoe je kunt transcriberen en annoteren in eLaborate. Anderzijds dienen de workshops ook om de richtlijnen die hiervoor zijn gemaakt te toetsen. Dat is best lastig, want wat in de workshops wordt gepraktiseerd, geeft vaak juist weer aanleiding de richtlijnen te veranderen. Daarom is het belangrijk dat iedereen bij het transcriberen de meest recente handleiding gebruikt. Ook zien we graag dat onduidelijkheden of fouten in de handleidingen worden gemeld. De workshops in april waren gebaseerd op de Handleiding transcriberen in eLaborate 3. Wie zo’n boekje nog in bezit heeft, kan het maar beter niet meer gebruiken. Tijdens de workshops en ook naderhand, toen we een aantal nieuw ingevoerde annotaties bekeken, bleek dat de gebruikte categorie indeling toch teveel problemen gaf. We stonden voor de keuze: Of doorgaan met de ‘oude’ categorieën waar iedereen net een beetje vertrouwd mee was, of een andere indeling maken die ons inziens wat minder problemen zou opleveren. We hebben voor dat laatste gekozen. Deze recente herziening betreft een wijziging van bijna alle annotatiecategorieën. De deelnemers aan GOS hebben daarover een e-mail ontvangen. De wijzigingen zijn voor de duidelijkheid in rode letters opgenomen in de Handleiding transcriberen in eLaborate 3 die te vinden is via de website: www.goudaopschrift.nl/handleidingen en in de dropbox onder 00 handleidingen eLaborate. In de komende maanden zullen nog een aantal workshops worden gegeven over annoteren in eLaborate. Daar is toe besloten in overleg met de aanwezigen op de laatste twee workshops. De workshops zijn bedoeld voor iedereen die nog wat extra wil oefenen met de wijze van transcriberen en annoteren in eLaborate. Het maakt niet uit of je al eerder een workshop hebt gevolgd of niet.

!

4!


Nieuwe kaarten van/voor Gouda op Schrift Tijdens de rondleiding door het Streekarchief werden onder meer een aantal platen getoond uit een paar grote boeken die ook in het archief liggen opgeslagen. GOS gaat een aantal van die platen uitbrengen als dubbele kaarten. Dit is niet helemaal nieuw, want ook met Kerst gaven we een (enkele) kaart uit van een ingekleurde houtsnede uit een gedrukt bijbelboek (1515). Omdat daar voldoende belangstelling voor was, hebben we besloten hiermee door te gaan. Het bijbelboek waaruit de kerstkaart was genomen, heeft de hele maand december in een vitrine in de hal van het Streekarchief gelegen. Gezien de omvang van de boeken waar we nu mee werken, is dat dit keer niet mogelijk. De afbeeldingen De dubbele kaarten op A6 formaat zullen voor zichzelf moeten spreken. Dat zal niet moeilijk zijn. Kijk maar naar de voorbeelden hiernaast: Prachtige vogels van Cornelis Nozeman en Christiaan Sepp, mooie bloemen uit het boek van Wilhelm Weiman en minitieus weergegeven vlinders en libellen door August Johan RĂśsel von Rosenhof. De verkoop De kaarten zullen per stuk en per setje verkocht gaan worden. Ze zullen nog voor het einde van deze maand gedrukt worden. Zodra ze klaar zijn voor de verkoop melden we dit via onze website, twitter en facebook. We hopen dat de mededeling daar verder wordt verspreid. De kaarten zullen natuurlijk in eerste instantie te verkrijgen zijn via onze website en ons e-mailadres. We gaan nog op zoek naar meer verkooppunten en suggesties die ons daarbij kunnen helpen, zijn natuurlijk van harte welkom. Besteding van het geld Met het geld dat we verdienen met de verkoop hopen we een deel van het geld te kunnen aanvullen dat we tekort hadden op het moment van de subsidieaanvraag bij het Cultuurfonds. Om een bedrag aan subsidie te krijgen, moet de ontvangende organisatie kunnen aantonen dat zij eenzelfde bedrag zelf kunnen opbrengen. Hierbij zijn we geholpen door de Stichting Vrienden van Archief en Librije (zij geven een bedrag), door het Streekarchief (zij nemen de huur van zalen incl. koffie voor hun rekening) en dan blijft er nog een bedrag over. EĂŠn van onze vrijwilligers heeft aangeboden dat bedrag te betalen als we het nergens anders kunnen krijgen. Het zou echter mooi zijn als we het (deels) zelf kunnen opbrengen. De kaarten kunnen daaraan bijdragen.

!

5!


GOS onderwerp universitair onderzoek Bij de tweede workshop over annoteren in eLaborate, op 16 april, was een onderzoekster van de Vrije Universiteit aanwezig. De van oorsprong Spaanse Montserrat Prats López is bezig met haar promotie aan de Vrije Universiteit te Amsterdam, faculteit Economics and Business Administration. Zij onderzoekt de wijze waarop organisaties voor cultureel erfgoed gebruik maken van de kennis die bij het publiek aanwezig is. In dat kader is ze ook geïnteresseerd in het werk van Gouda op Schrift. Montserrat heeft met een aantal vrijwilligers van GOS gesproken over hun ervaringen. De resultaten daarvan zullen anoniem worden verwerkt in haar onderzoek. De positie van organisaties voor cultureel erfgoed Nederland is één van de landen die voorop lopen bij de toepassing van nieuwe technologieën voor het behouden en openbaar maken van cultureel erfgoed. Organisaties, zoals bibliotheken, archieven en musea, hebben de verantwoordelijkheid om erfgoed te bewaren, voor gebruik of tentoonstelling in het heden en om het over te dragen aan toekomstige generaties. De afgelopen twintig jaar zijn deze organisaties onder druk komen te staan. Vanuit de overheid werd er bij ze op aangedrongen om minder afhankelijk te worden van overheidsgelden. Vanuit het publiek werd onder meer verwacht dat ze een actievere rol spelen bij het ontwikkelen, selecteren en behouden van kennis aangaande het cultureel erfgoed. Daarom omarmen veel organisaties nieuwe manieren van werken, met meer participatie van het publiek. Inschakelen van het publiek (crowdsourcing) Het publiek kan op allerlei manieren participeren als het gaat om het behoud van cultureel erfgoed. Zo kan men een bijdrage leveren aan het taggen (trefwoorden hechten) van kunst via de website van het Rijksmuseum. Het Amsterdams Museum vraagt mensen om hun persoonlijke verhalen te vertellen in het project Geheugen van Oost. Maar er zijn ook projecten die meer kennis vragen van het publiek, zoals het transcriberen van oude manuscripten en deze digitaal beschikbaar maken. Voorbeelden daarvan zijn de transcripties van 17de en 18de eeuwse Gekaapte Brieven, gecoördineerd door het Meertens Instituut, en het project Gouda op Schrift. Al deze acties worden ondernomen met de hulp van vrijwilligers die vanuit het publiek worden geworven. Dit wordt crowdsourcing genoemd; een fenomeen dat ook plaatsvindt binnen andere sectoren. Zo is het publiek in toenemende mate succesvol bij de ondersteuning van astronomisch onderzoek (GalaxyZoo.org) of onderzoek naar medicijnen (Fold.it). Men betitelt dat als burgerwetenschap. Het onderzoek Ondanks de toenemende belangstelling voor publieke participatie is er tot op heden weinig bekend over het spanningsveld dat kan ontstaan, wanneer het publiek betrokken wordt in de kennis

!

6!


gerelateerde activiteiten van organisaties. Het publiek laten deelnemen in activiteiten, die daarvoor door experts werden uitgevoerd, kan leiden tot vragen over kwaliteitsstandaarden van de kennis met betrekking tot cultureel erfgoed. Daarom richt het onderzoek van Montserrat zich op de manier waarop de organisaties de kennis van de deelnemers evalueren en selecteren. Daarover is nog weinig bekend. Er zullen gegevens worden verzameld bij verschillende organisaties die zich bezighouden met cultureel erfgoed. Promovenda:

Montserrat Prats L贸pez

Begeleiders:

Dr. Ir. J.J. Berends; Prof. Dr. M.H. Huysman; Dr. M. Soekijad.

Nieuwe transcriptiegroep? Er staan op dit moment weer enkele mensen op de wachtlijst om te gaan transcriberen. En we hebben redenen om aan te nemen dat daar op korte termijn nog een paar mensen bij komen. Er zullen dus binnenkort weer enkele transcriptiegroepjes worden gevormd. Oproep Wanneer er in jouw vrienden- of kennissenkring nog mensen zijn die erover nadenken om zich aan te sluiten bij GOS, dan is dit een goed moment om hen aan te sporen zich op te geven bij Gouda op Schrift. Teksten Er is een vrij makkelijke tekst, Inventaris, maar er zijn ook moeilijker tot vrij moeilijke teksten om te transcriberen. Andere groepen Ook voor de andere werkgroepen (tbv hertaling, onderzoek, redactie, teksteditie, computer enz.) zijn altijd extra mensen nodig.

Dit zijn de wapens van drie schrijvers waarvan we inmiddels een handschrift hebben getranscribeerd. De wapens komen uit een boekje uit 1825, dat binnenkort op de website van Gouda op Schrift komt te staan.

!

7!

Gossy 201305  

Nieuwsbrief mei 2013

Gossy 201305  

Nieuwsbrief mei 2013