Page 1

!

Gossy ! Nieuwsbrief!van!het!project!GOS ! D!e!c!e!m!b!e!r!!!2!0!1!2!! ! !

!

!


Voorwoord Dit wordt een dubbele nieuwsbrief. Er is veel gebeurd de afgelopen maanden en omdat er zoveel gebeurde, was er geen tijd voor de nieuwsbrief. Maar nu kan het echt niet langer wachten. Er moet nog even kort worden teruggekeken naar de gebeurtenissen van de afgelopen maanden, zoals het GOS-feest, de Open

GOS-bijeenkomst

Monumentendag, het 30-jarig bestaan van de SVAL, de nieuwe computer- en fotobewerkingsgroep, de

De studiezaal van het Streekarchief werd ervoor

mededeling dat de Koninklijke Bibliotheek de inhoud

omgebouwd. Er waren rijen stoelen neergezet,

van onze website beschouwt als digitaal erfgoed en

die op 6 september vol zaten met vrijwilligers.

de uitgave van het boekje Dan doen we het zelf met

Eerst een korte kennismaking met eLaborate. We

een bijdrage van GOS.

hadden tenslotte net die dag vernomen dat we

GOS bracht ook een bezoek aan de maatschappelijke

met dat programma mochten gaan werken.

beursvloer en had daar interessante ontmoetingen.

Daarna vertelde Jan Willem over het Margaretha-

En dan was er in september eindelijk bericht van het

klooster en over het handschrift van de zeven

HuygensING om het programma eLaborate te mogen

(klooster)zusters. Deze dames hadden kennelijk

gebruiken. Dat betekent dat er een verandering in

in het klooster schrijfles gehad en schreven allen

onze manier van werken gaat optreden. Jullie weten

op dezelfde manier. Gevolg is dat in het

inmiddels dat zo’n verandering meestal wordt

handschrift nauwelijks te zien is op welke plaats

voorafgegaan door een bijeenkomst. dus dat doen we

een volgende zuster het werk overnam. De vraag

deze keer ook. Binnenkort valt er weer een

wierp zich op: Waarom is dat handschrift door

uitnodiging in jullie mailbox. In deze Gossy staat al

zeven verschillende zusters geschreven? Het leek

wat informatie over de nieuwe manier van werken.

wel of er haast bij was. Maar wat was daarvan dan de reden? Na de bespiegeling daarover verhuisde het hele gezelschap naar de historische ambiance van de Jeruzalemkapel voor een hapje en een drankje. Even in of buiten je eigen groep in een andere sfeer met elkaar praten. Of even kijken wie je nog kende van de eerste bijeenkomst in november 2011. Voor herhaling vatbaar; met dank aan het Streekarchief voor de gastvrijheid, de SVAL voor de bijdrage in de kosten en de heren van de vrijwillige catering voor de heerlijke hapjes.

Opsteker Een paar dagen geleden kregen wij het volgende bericht van de Koninklijke Bibliotheek in Den Haag: In het kader van het initiatief van de Koninklijke Bibliotheek (KB) om een selectie van Nederlandse websites te bewaren voor toekomstig onderzoek, willen wij ook uw website archiveren en voor de lange termijn bewaren. Het gaat om de website (‌..) met de volgende URL: http://www.goudaopschrift.nl/ . (lees verder)

!

2!


Websites bevatten vaak waardevolle informatie die niet analoog verschijnt en die ten gevolge van de grote 'omloopsnelheid' het risico loopt voorgoed verloren te gaan. Dat websites als 'digitaal erfgoed' het behouden waard zijn, is internationaal erkend in het Unesco Charter on the Preservation of the Digital Heritage uit 2003. Het signaleert dat digitaal erfgoed verloren dreigt te gaan en dat het bewaren daarvan voor gebruik door de huidige en toekomstige generatie onderzoekers zeer urgent is. Als nationale bibliotheek is de KB wettelijk verantwoordelijk voor het verzamelen, beschrijven en bewaren van in Nederland verschenen publicaties, al of niet elektronisch. De KB ziet het als haar taak om ook websites duurzaam te bewaren en raadpleegbaar te houden voor toekomstige generaties en ze te behoeden voor verlies door bijvoorbeeld technologische veroudering. Om die reden archiveert de KB websites die als verzameling een representatief beeld geven van de Nederlandse cultuur, geschiedenis en samenleving op het internet.

Open Monumentendag GOS werd gevraagd ‘om even wat te laten zien’ op OM-dag. Gelukkig waren niet alle vrijwilligers (meer) op vakantie, dus een oproepje leverde een gezellige goed bezochte brainstorm op. Er lag al het plan om mensen te laten transcriberen. Samen met foto’s die werden gemaakt van alle activiteiten van GOS, kwamen een aantal interviews met vrijwilligers in een fotoboek. Dat gaf een goed beeld van het project en van ons werk. En dan was er de film. Met speciale dank aan kleinzoon Joost van Jack Elich, die de hoofdrol speelde. Het kostte de bezoeker maar een paar minuten om een beeld te krijgen van onze activiteiten. Sommigen bleven daarna nog even kijken omdat er zoveel meer in de film te ontdekken was dan je in die paar minuten op kon nemen. Wie goed oplette vond in de film ook het antwoord op de prijsvraag. We hadden die opgezet om mensen naar ons toe te laten komen vanuit de kerk, waar de formulieren lagen. De hele dag waren er vrijwilligers van GOS aanwezig in de bovenzaal achter de Jeruzalemkapel. Rond de middag was het zelfs even heel erg druk. GOS hebben we daarmee weer meer op de kaart gezet. En n.a.v. die dag hebben we ook twee nieuwe vrijwilligers mogen verwelkomen.

De winnaar van 'Het Gouda Boek' Korte tijd later zijn Jan Willem en Elisabeth even wezen buurten bij de winnaar van de prijsvraag. Ouders schreven vaak de naam van hun kind op het antwoordbriefje. We troffen dan ook een zeer jeugdige winnaar. Hij kreeg Het Gouda Boek met een opdracht van de auteur, Marc Couwenbergh (ook vrijwilliger bij GOS!). De vader van de winnaar mailde ons: Nadat jullie weg waren hebben we nog lang in het boek gekeken en het was voor het eerst dat hij begon te beseffen wat geschiedenis is: Dat er al meer dan 100 groepen zijn geweest op zijn school...

!

3!


Dertigjarig bestaan van de SVAL

'Dan doen we het zelf

In juli is Gouda op Schrift onderdeel geworden van de

Het Erfgoedhuis Zuid-Holland presenteerde

Stichting Vrienden van Archief en Librije, kortweg

onlangs een nieuwe publicatie, getiteld: ‘Dan

SVAL. Deze stichting is 30 jaar geleden opgericht met

doen we het zelf. Cultuurhistorisch initiatief in

het doel om het archief en de librije in materiële en

Zuid-Holland’. De meer dan 30 hoofdstukken in

immateriële zin behulpzaam te zijn.

dit rijk geïllustreerde boek zijn geschreven door

De bijeenkomst werd gehouden in de St. Janskerk, in

even zoveel erfgoedvrijwilligers uit de hele

de ruimte onder het orgel. Omdat het teveel zou zijn

provincie Zuid-Holland. In het boek zijn ook een

om met alle vrijwilligers van GOS aanwezig te zijn, is

aantal bladzijden aan Gouda op Schrift gewijd.

besloten de coördinatoren uit te nodigen. GOS was

Er was een tijd dat overheden zich niet of

gevraagd om wat te presenteren. Op een tafel hebben

nauwelijks bemoeiden met onze geschiedenis en

we een computer en een laptop neergezet en wat

alles wat daarmee verband houdt. De zorg voor

staanders met bladen uit ons fotoboek. Na de

de archieven was minimaal, om monumenten

openingswoorden en het prijzende antwoord van de

bekommerde men zich weinig en historische

wethouder Daphne Bergman, was er nog een kleine

collecties werden als privé-liefhebberij

toelichting bij één van de Goudse Glazen.

beschouwd. Toch was het ‘vroeger’ geen culturele woestenij. Want vanaf de negentiende eeuw stonden er overal gedreven vrijwilligers op die zich inzetten voor het culturele erfgoed. Door monumenten voor sloop te behoeden, of door objecten te verzamelen. Vaak tegen de stroom in, maar altijd gedreven. Hun inspanningen leidden tot het behoud van gezichtsbepalende gebouwen, de stichting van een historisch museum of de oprichting van een historische vereniging. Soms zelfs tot een nieuw besef van de plaatselijke geschiedenis en identiteit. Het boek (10 euro) is uitsluitend verkrijgbaar via http://www.erfgoedhuis-zh.nl/winkel/publicaties

Ook het boekje dat de SVAL ter ere van het jubileum uitgaf, heeft de Goudse Glazen als onderwerp. Deze facsimile-uitgave van een Goudse Glazengids uit 1681 is voor 5 euro verkrijgbaar bij het Streekarchief. Na afloop van de presentaties, konden we archiefstukken bekijken waarvan de restauratie met steun van de SVAL tot stand is gekomen. Tijdens de borrel kwam een aantal geïnteresseerden nog even een kijkje nemen bij Gouda op Schrift. Dat leverde interessante gesprekken en enthousiaste reacties op.

!

4!


eLaborate Toen we net met GOS bezig waren, kwamen we in contact met WEMAL, een project van de Universiteit van Utrecht. WEMAL staat voor Werkgroep Middeleeuwse Artes Literatuur. Gecoördineerd door de Universiteit van Utrecht, transcriberen vrijwilligers uit het hele land 15e-eeuwse teksten over kunsten en wetenschappen. Het leek wel een goed idee eens met de coördinatoren van WEMAL te gaan praten. Zij vertelden ons toen over het programma van het HuygensING dat zij gebruiken: eLaborate. Daarmee kan online gewerkt worden aan de transcriptie, hertaling en annotatie van handschriften. WEMAL zet een tekst in eLaborate en de deelnemers kunnen daaruit een gedeelte ‘claimen’ om te transcriberen. De deelnemers kunnen ook online een reactie geven op elkaars werk. De getranscribeerde teksten worden op internet gezet. Ze zijn dan beschikbaar voor wetenschappers die de teksten willen inzien en er onderzoek naar willen doen. WEMAL hertaalt niet. Na ons bezoek aan WEMAL hadden we de indruk dat Gouda op Schrift genoeg te bieden had om eens een bezoekje te brengen aan het Huygens instituut in Den Haag. Het Huygens Instituut Nederlandse Geschiedenis voor tekstedities en intellectuele geschiedenis, verzorgt uitgaven van literaire en historische bronnen. Ook bij het Huygens Instituut was er interesse voor ons project. Reden genoeg om een verzoek te schrijven aan hun management team en toestemming te vragen om eLaborate te mogen gebruiken. In afwachting van hun reactie hebben we zolang de bouw van de website voor onderzoek stilgelegd. Het lange wachten begon. Vlak voor de bijeenkomst van 6 september kregen we de melding dat we aan de slag konden met eLaborate. Jan Willem en Elisabeth kregen een korte introductie en hebben die kennis inmiddels overgedragen aan de coördinatoren. De kans is dus aanwezig dat er in jouw groep al even aandacht is besteed aan eLaborate. Het is de bedoeling dat de coördinatoren nu eerst thuis op hun computer wat vaardigheden opdoen met eLaborate. Onderwijl worden er voorbereidingen getroffen om het programma klaar te maken voor gebruik in Gouda op Schrift. Als dat gebeurd is, zullen we één of twee bijeenkomsten houden, waarin iedereen verteld wordt over de ins en outs van eLaborate. Iedereen kan dan zelf aan de computer alvast wat transcripties, hertalingen en annotaties invoeren. Ook leer je dan hoe je kunt reageren op teksten van anderen. Tijdens die bijeenkomst krijg je een persoonlijke gebruikersnaam met wachtwoord. Daarmee kun je thuis of in je groep aan de slag gaan met de invoer van teksten.

!

5!


Computer- en fotobewerkingsgroep Aanvankelijk was het de taak van deze groep om de website te maken en de werken met transcriptie en hertaling op een mooie manier in de website te zetten. Een op zich al omvangrijke taak, vooral omdat de groep maar drie leden telde. Bovendien moesten we nog uitvinden hoe de website gestalte moest krijgen en wat daarvoor nodig was. Ter voorbereiding op plaatsing in de website moesten ook foto’s en scans van handschriften worden verkleind en bijgesneden. In juli kregen we subsidie van de SVAL om een programma aan te schaffen, waarmee we zgn. bladerboeken op de website konden laten zien. Dat betekent dat we boeken die binnen onze doelstelling

Kerstkaart GOS

passen (ze moeten een relatie tot Gouda hebben en

Een groot project als Gouda op Schrift heeft

van vóór 1800 zijn) op een aantrekkelijke manier op

natuurlijk af en toe geld nodig om al haar

onze website kunnen zetten. Iedereen kan er dan

werkzaamheden te bekostigen. Gelukkig krijgen

alvast in ‘bladeren’, in afwachting van de transcriptie

we per jaar een vast bedrag van de Stichting

en hertaling.

Vrienden van Archief en Librije. Daarnaast

Dit vraagt bijzondere aandacht voor de fotobewer-

proberen we via andere wegen aan geld te komen.

king omdat de bladzijden nu als onderdeel van een

Zo ontstond het idee om van een mooi plaatje uit

boek ook op elkaar moeten worden afgestemd in

een boek in het Streekarchief Midden Holland een

scherpte, kleur en formaat. Als dat gebeurd is worden

kerstkaart te maken.

ze geplaatst in een bladerboek op de website. Ze zijn

Het werd een een ingekleurde houtgravure uit een

dan ook meteen geschikt voor eLaborate. De foto’s

gedrukte bijbel (1515), die eigendom is geweest

mogen daarvoor niet groter zijn dan 700 KB. Maar bij

van de Collatiebroeders in Gouda. Deze bijbel ligt

sommige transcriptieproblemen is dat onvoldoende.

nu tijdelijk opengeslagen in een vitrine in de hal

Daarom blijft de dropbox onveranderd de plek waar

van het Streekarchief. Achter op de kerstkaart

2-4 MB foto’s kunnen worden opgehaald voor

staat in kleine lettertjes: Sanctus Hieronymus

vergroting van de kleinste details.

interpres biblie: Biblia cum concordantiis Veteris

Teveel werk voor de kleine computergroep. Dus

et Novi Testamenti et sacrorum canonum,

zetten we zonder veel verwachtingen een advertentie

Neurenberg, Anthonius Koberger, 1515.

in de vrijwilligersgids van het vrijwilligers informatiepunt (VIP). Een paar weken lang kregen we geen

Info over de kaarten:

enkele reactie. Maar ineens begon het op gang te

De kaarten zijn enkel en ze kosten € 1,00 per stuk

komen. Het resultaat is dat er zich nu zes nieuwe

(vijf voor € 4,50). Ze zijn verkrijgbaar bij het

vrijwilligers hebben aangemeld voor fotobewerking

Streekarchief Groeneweg 30 (open op di, do en vr

en/of computerwerkzaamheden. De meesten zijn al

en op di av 11 december). Ze zijn ook te bestellen

druk bezig. De eerste resultaten zijn nu al door te

via ons goudaopschrift@gmail.com.

bladeren op de website. Binnenkort wordt ook

Meer informatie staat op www.goudaopschrift.nl

eLaborate ‘gevuld’.

!

6!

Gossy 201212  

Nieuwsbrief december 2012

Gossy 201212  

Nieuwsbrief december 2012