Page 1

GOSSY NIEUWSBRIEF VAN HET PROJECT GOS

NOVEMBER 2017


INHOUD

3

Kwaliteit en snelheid

4

GOS bij promotie van Montserrat Prats Lopez

6

Handleiding erbij houden / Wie gaat wat doen?

7

GOS bij Zotte Zaterdag: een fotoreportage

10

Ben ontdekt nieuwe fragmenten van de Roman der Lorreinen

12

GOS bij OMD: GOS straks herdacht in Santiago de Compostella

13

Nieuw wandtapijt om de Engelse koningin te ontvangen

14

Website Gouda op Schrift steeds meer gevuld

Voor meer informatie: www.goudaopschrift.nl info@goudaopschrift.nl

GOSSY november 2017

2


KWALITEIT EN SNELHEID

Er is een oplossing gevonden om de

Transcripties en hertalingen worden voortaan

achterstand in publicaties weg te

na behandeling door de transcriptiecommis-

werken. Dat vertelde Elisabeth op de

sie, de redactiecommissie en de annotatie-

plenaire bijeenkomst van 25 oktober.

commissie gepubliceerd.

De achterstand is ontstaan doordat elke tekst

De interpretatiecommissie controleert en

zorgvuldig door de interpretatiecommissie

corrigeert wanneer nodig de gepubliceerde

wordt gecontroleerd op inhoud, met name

teksten.

wat betreft het begrip van de tekst bij de hertaling. Die nadruk op kwaliteit ging ten

Met deze nieuwe werkwijze verwachten we

koste van de snelheid.

dat de komende maanden veel meer teksten op de eigen website en via eLaborate van het

Om de snelheid van publiceren op te voeren,

Huygens Instituut toegankelijk worden. Het

zonder grote concessies te doen aan de

uiteindelijke doel van Gouda op Schrift!

kwaliteit, passen we nu de werkwijze aan.

Eerste pagina van de stadsgeschiedenis van Adriaen Vereyck.

3

GOSSY november 2017


MONTSERRAT PRATS LOPEZ PROMOVEERT Elisabeth Venselaar

Op 14 juni 2017 promoveerde Montserrat Prats Lopez in de Aula van het de Vrije Universiteit Amsterdam. Veel vrijwilligers van GOS kennen haar, omdat ze een aantal malen bij bijeenkomsten van GOS te vinden was. Ook heeft ze met individuele vrijwilligers gepraat over hun werkzaamheden voor GOS. Dat alles gebeurde in het kader van haar proefschrift. Zij bestudeerde het verschijnsel van wat wel genoemd wordt ‘de burgerwetenschap’. Dit is een participatieve vorm van organiseren en uitvoeren van wetenschappelijk onderzoek waarbij de burgers meedoen in het verzamelen en verwerken van gegevens via het Internet. De deelnemende burgers hoeven niet per se deskundig te zijn. Dat hun kennis divers en vooraf onbekend is,

Voor Gouda op Schrift is eLaborate uiteinde-

geeft echter wel reden tot bezorgdheid over

lijk een soort opslag

de kwaliteit van de verkregen wetenschappe-

geworden. De groepen werken niet in eLabo-

lijke resultaten. Omdat kwalitatief hoogwaar-

rate, maar voeren er de door hen bewerkte

dige informatie essentieel is voor

en besproken tekst in. GOS was sowieso een

wetenschappelijk onderzoek is, rijst de vraag

beetje een buitenbeentje in dit geheel van

hoe de noodzakelijke kwaliteit binnen de

projecten. Bij ons gaat het om een particulier

betreffende projecten wordt gegarandeerd.

initiatief zonder noemenswaardig budget,

Om een antwoord op deze vraag te vinden,

waarvan ook de projectleiding onbezoldigd is.

heeft Montserrat vijf projecten bestudeerd op het gebied van de geesteswetenschappen,

Doctorsbul

waaronder ook Gouda op Schrift.

Tijdens de promotie werd Montserrat het vuur

Al deze projecten maken gebruik van burger-

na aan de schenen gelegd, maar ze slaagde

wetenschap.

er uitstekend in de vragen van de promotiecommissie te beantwoorden. Alle reden dus

'Gouda on Paper'

om, na het uitreiken van de doctorsbul,

Ik gaf gehoor aan haar uitnodiging om tijdens

Montserrat te gaan feliciteren met haar titel.

de promotieplechtigheid aanwezig te zijn.

Tot mijn verrassing waren daar nog enkele

Gelukkig bleek ook Piet Zuijdwijk aanwezig te

contacten die ik al eerder ontmoet had

zijn. Het was even wennen, maar tot ons ge-

tijdens externe bijeenkomsten in het kader

noegen viel geregeld de naam van ‘Gouda on

van mijn functie bij Gouda op Schrift.

Paper’. Dat we met een kopje thee rond de

Dat geeft een dergelijke receptie dan toch

spreekwoordelijke keukentafel onze werk-

extra inhoud en daar wordt het dan ook met-

zaamheden verrichten werd nog even bena-

een gezelliger door.

drukt. Wat ook opgevallen was, was ons gebruik van eLaborate. We gebruikten het op

Het proefschrift is in bezit van GOS en kan

een andere manier dan oorspronkelijk door

worden aangevraagd bij Ineke de Groot.

de projectleiding, maar ook door de makers

Ook het Streekarchief zal een exemplaar

ervan was voorzien.

aanschaffen.

GOSSY november 2017

4


Foto Piet Zuidwijk

De gepromoveerde Monserrat en Elisabeth.

5

GOSSY november 2017


GOUDA OP SCHRIFT - MEDEDELINGEN

Houd de handleiding erbij!

Wie gaat wat doen?

In de GOS dropbox vind je in de map

Elisabeth is inmiddels verhuisd naar Does-

00Transcriptiehandleidingen de

burg. Weliswaar zet zij zich nog steeds volop

verbeterde en uitgebreide

in voor GOS, maar haar taken moeten nu

'Leidraad eLaborate 4 transcriberen -

overgaan naar anderen. Het gaat om:

hertalen – annoteren'. De meest recente versie is het document

1. De spin in het GOS-web, ofwel een

20170601 Leidraad voor eLaborate4.

coördinator 2. Organisatie vergaderingen inclusief

Via de overzichtelijke inhoudsopgave van de

verslag/besluitenlijst

Leidraad kun je snel opzoeken hoe je het

3. Financiën

transcriberen, hertalen en annoteren moet

4. Communicatie intern en extern

aanpakken. Ook als er nog niet in eLaborate

5. Presentatie GOS bij evenementen in

wordt gewerkt, is het zaak de Leidraad te vol-

Gouda

gen. Dat voorkomt dat commissies in een later stadium werk over moeten doen.

Inmiddels spannen verschillende mensen zich al in om delen van deze taken uit te voeren, maar er is dringend behoefte aan versterking. Weet je iemand, of wil je zelf (deel-) taken op je nemen, laat het weten aan info@goudaopschrift.nl

GOSSY november 2017

6


GOS BIJ ZOTTE ZATERDAG 14 OKTOBER 2017

Met een knipoog naar het beroemde boek van Erasmus, Lof der Zotheid, viert Gouda ieder jaar in oktober Zotte Zaterdag. GOS is er steeds bij. Dit middeleeuwse avontuur met ambachten, theater, muziek en dans en als hoogtepunt de Zotte Intocht, een bonte stoet van narren, troubadours, hoge dames en andere middeleeuwse figuren, trekt ieder jaar meer publiek. GOS is prominent present in het Stadhuis. Onder de bezielende leiding van een paar GOS-vrijwilligers krijgt jong en oud de mogelijkheid om te (leren) schrijven met een ganzenveer. Daarna kan je je schrijfwerk voorzien van een lakstempel.

Een fotoverslag van Mariecke Janssen en Sander Sloots.

7

GOSSY november 2017


GOSSY november 2017

8


9

GOSSY november 2017


BEN ONTDEKT NIEUWE FRAGMENTEN VAN DE ROMAN DER LORREINEN Ben van der Have is nieuwe fragmenten van de Roman der Lorreinen op het spoor. Dat vertelde hij in zijn lezing op de plenaire bijeenkomst van 25 oktober. Deze ridderroman uit de dertiende eeuw

Ben is nu dergelijke fragmenten op het spoor.

behoort tot de vroegste Europese literatuur

Boeken in de Universiteitsbibliotheek van Mi-

en gaat over de eeuwig durende vete tussen

chigan in de Verenigde Staten bevatten

de Lorreinen ( Lotharingers) en de Fromon-

hoogst waarschijnlijk repen perkament die

dijnen uit Bordeaux. Het totale verhaal zou

afkomstig zijn uit een handschrift van de

uit drie boeken hebben bestaan en honderd-

Roman der Lorreinen.

duizend versregels tellen. De bekendste verhalen uit deze roman zijn Karel ende Elegast en de Heemskinderen.

Handschriften kapot gesneden Na de uitvinding van de boekdrukkunst verloren handschriften als dat van de Roman der Lorreinen hun oorspronkelijke waarde. Het perkament waarop was geschreven, werd gerecycled. Stroken perkament werden bijvoorbeeld gebruikt om boeken te verstevigen. Dat de handschriften die daarvoor kapot werden gesneden, ooit van onschatbare waarde zouden worden geacht, kon men niet vermoeden. Het handschrift was voor hen niet meer dan een oude krant.

Universiteitsbibliotheek Michigan In de negentiende eeuw begon men te ontdekken dat in oude boeken soms repen perkament zitten die teksten bevatten uit de vroegste literatuur. Zo vond men steeds meer fragmenten uit de Roman der Lorreinen.

Handschrift met een deel van de Roman der Lorreinen.

GOSSY november 2017

10


Omslag van het boek dat Ben van der Have schreef over fragmenten van de Roman der Lorrijnen

11

GOSSY november 2017


GOS BIJ OPEN MONUMENTENDAG GOS straks herdacht in gebeden in Santiago de Compostella

Op Open Monumentendag 9 september

Twee jonge Spaanse toeristen kochten

j.l. was Gouda op Schrift present in het

het kleurboekje met houtsneden uit de

mooiste monument van Gouda, het

Twispraec der creaturen gedrukt door

stadhuis op de Markt. Ineke de Groot en

Gouda's beroemde drukker Gerard Leeu.

Ria Koolmees informeerden bezoekers over hoe GOS oude geschriften uit de

Twee doofstomme mensen staken na

Goudse archieven weer tot leven brengt.

uitleg enthousiast hun duimen omhoog!

Ineke vertelde ook het bijzondere verhaal

En last but not least: een Italiaanse vrouw,

achter het zeventiende eeuwse tapijt in wat

net uit Amsterdam vertrokken op pelgrims-

nu de trouwzaal is. Dat werd speciaal

tocht naar Santiago de Compostella, was heel

gemaakt voor het bezoek van de Engelse

blij met een stempeltje van Erasmus in haar

koningin aan Gouda in 1642.

‘stempelboekje’ van de pelgrimstocht.

De transcriptie/hertaalgroep van Ineke was

Bij aankomst in Santiago de Compostella zal

op deze gebeurtenis gestuit in de stads-

ze GOS in haar gebeden herdenken.

geschiedenis van Paulus Doncker.

De bezoekers aan het stadhuis, waaronder veel buitenlanders, reageerden enthousiast. Ria noteerde de volgende reacties: Twee jonge Japanse toeristen moesten hard lachen toen ze hoorden dat de Engelse koningin voor ze naar Gouda kwam had geprobeerd haar juwelen te verkopen in Amsterdam om geld voor de oorlog bij elkaar te sprokkelen. Iemand uit Zuid-Afrika: “Wij zijn in Johannesburg ook op dezelfde manier bezig met materiaal over Van Riebeek.” Iemand uit Duitsland: “Schön, schön!” Een jonge studente vertelde dat ze ook op eLaborate werkt met oude Ierse teksten.

De Jacobsschelp wijst de weg naar Santiago de Compostella.

GOSSY november 2017

12


NIEUWE WANDTAPIJT OM DE ENGELSE KONINGIN TE ONTVANGEN In 1642 kreeg Gouda hoog bezoek:

De werkelijk reden was dat de Engelse koning

de Engelse koningin! Reden voor het

Karel I het veiliger vond dat zijn katholieke

stadsbestuur om het stadhuis te

echtgenote en kinderen het land verlieten

verfraaien met een nieuw wandtapijt

omdat Engeland op de rand van een burger-

dat nu nog te zien is in de trouwzaal.

oorlog stond. Ook probeerde de koningin

De maker van het tapijt was David

militaire en financiële hulp te vinden in

Ruffelaer. Zijn vader was één van de

Holland. De onderhandelingen over steun

uitgeweken Vlaamse protestante

verliepen volgens Hare Majesteit niet snel

tapijtwevers die zich in Gouda hadden

genoeg en daarom ging zij persoonlijk met

gevestigd en hier een bloeiende

Frederik Hendrik praten. Het verslag maakt

tapijtindustrie ontwikkelden.

duidelijk dat Gouda het hoge bezoek met pracht en praal ontving:

In de stadsgeschiedenis van Gouda geschreven door Paulus Doncker, trof de transcrip-

“het stadhuijs was rond somme

tie/hertaalgroep een verslag aan van het

met tapijtserije behangen, ende

bezoek van de Engelse koningin Henriëtte

aen de caemers, saelen, en vacken

Maria aan Gouda in 1642.

gedestineert, met goede sorge, ende

Zij was op doortocht naar stadhouder prins

toesight van de heere van de

Frederik Hendrik in zijn legerkamp in Voorne

Magistraat”.

in de Betuwe. Officieel was de koningin naar de Republiek gekomen om haar dochter Mary Stuart I te begeleiden naar haar echtgenoot prins Willem II, de oudste zoon van Frederik Hendrik.

De passage over de wandtapijten in de stadsgeschiedenis van Paulus Doncker.

13

GOSSY november 2017


WEBSITE GOUDA OP SCHRIFT

Goudaopschrift.nl raakt steeds meer gevuld

Op onze website www.goudaopschrift.nl

Dyalogus Creaturarum

staan steeds meer teksten uit de Goudse archieven en toegankelijk gemaakt door

Bijzondere aandacht verdient ook de

Gouda op Schrift. Maar ook is er een

presentatie van het schitterend Dyalogus

reeks topografische kaarten uit het

Creaturarum, dat is Twispraec der Creaturen,

Goudse verleden te bewonderen en te

gedrukt en uitgegeven door Gheraert Leeu,

bestuderen. De kaarten zijn namelijk

1481, Gouda

interactief gemaakt. In 1481 gaf de Goudse drukker Gheraert Klik op de kaart op een gebouw en je kunt

Leeu deze verzameling van 122 fabels uit.

lezen wat de naam of functie van het gebouw

Een exemplaar bevindt zich in de librije-

was. Soms kun je doorklikken naar nog meer

collectie van het Streekarchief Midden-Hol-

achtergrondinformatie over het gebouw

land (signatuur depot 2306 E3). Op onze site

afkomstig uit door Gouda op Schrift

staat naast een bladerboek ook de transcrip-

getranscribeerde en vertaalde stadsbeschrij-

tie en hertaling van de dialogen of fabels,

vingen van Adriaen Vereyck, Paulus Doncker,

vanuit het Middelnederlands.

Franco de Vrije, Theodoor van Abbesteech en anderen.

Oorspronkelijke illustratie uit Twispraec gedrukt door Gheraert Leeu in 1481.

Ook de zogenoemde Goudse kloosterkaart is interactief gemaakt op goudaopschrift.nl

GOSSY november 2017

14

Gossy 201711  

Nieuwsbrief november 2017

Gossy 201711  

Nieuwsbrief november 2017