Page 1


DE HAAGSCHE

DE HAAGSE

PRINCELYKE

PRINSELIJKE

EN

EN

KONINGLYKE

KONINKLIJKE

ALMANACH,

ALMANAK

VOOR HET SCHRIKKEL-

VOOR HET SCHRIKKEL-

JAAR 1788.

JAAR 1788

VIERDE DRUK

VIERDE DRUK

MET PLAATEN.

MET AFBEELDINGEN.

IN ‘sGRAVENHAGE,

Te ’s-Gravenhage

By J.F. JACOBS d’AGÉ,

door J.F. Jacobs d’Agé,

Boekverkoper in de Vlaming Staat1.

boekverkoper in de Vlamingstraat.

1

TEKSTKRITIEK [Staat] lees [Straat]


DE HAAGSCHE

DE HAAGSE

PRINCELYKE

PRINSELIJKE

EN

EN

KONINGLYKE

KONINKLIJKE

ALMANACH,

ALMANAK

VOOR HET SCHRIKKEL-

VOOR HET SCHRIKKEL-

JAAR 1788.

JAAR 1788

VIERDE DRUK

VIERDE DRUK

MET PLAATEN.

MET AFBEELDINGEN.

IN ‘sGRAVENHAGE,

Te ’s-Gravenhage

By J.F. JACOBS d’AGÉ,

door J.F. Jacobs d’Agé,

Boekverkoper in de Vlaming Staat1.

boekverkoper in de Vlamingstraat.

1

TEKSTKRITIEK [Staat] lees [Straat]


[tekening met onderschrift] C:la Fargue Delineavit

C. la Farque3 heeft het getekend

De Age Excudit

De Age heeft het gegraveerd

M:Sallieth Fecit

M. Sallieth4 heeft het gedrukt

Het Geweldig aanranden en tegenhouden van 1

2

Het met geweld aanvallen en tegenhouden van

HAARE KONINGLYK HOOGHIED op de weg bij

Hare Koninklijke Hoogheid op de weg bij

Haastrecht Door een hoop Vrij-Corporisten. den

Haastrecht door een groep burgermilities van de

28 Junij 1787.

patriotten, de 28e juni 1787.

3

1

[HOOGHIED] lees [HOOGHEID] [weg] Alleen een beginletter is zichtbaar. Mogelijk een ander woord. 2

ACHTERGROND P.C. La Farque, graveur (o.a. ‘Gezigt van den Lydsendam’, in het Stedelijk Museum te Leiden). 4 ACHTERGROND Mathias Sallieth, graveur/etser/tekenaar werkzaam in Den Haag.


(25) HET GEWELDIG AANRANDEN

HET MET GEWELD AANVALLEN

EN TEGENHOUDEN VAN HAA-

EN TEGENHOUDEN VAN HA-

RE KONINGL. HOOGHEID

RE KONINKLIJKE HOOGHEID,

MEVROUW DE PRINCES-

MEVROUW DE PRINSES

SE VAN ORANGE,

VAN ORANJE

OP HOOGSTDERZELVER REIZE

OP HAAR REIS

VAN NYMEGEN NAAR

VAN NIJMEGEN NAAR

HAAR LUSTHUIS.

HAAR BUITENVERBLIJF

DE ORANGE-ZAAL.

HUIS TEN BOSCH

Met recht mag het Jaar 1787 in de geschich-

Het jaar 1787 mag terecht in de geschiedenis

ten als een Wonderjaar gerekend staan;

beschouwd worden als een wonderbaarlijk jaar:

twee der onvoorbeeldelykste Gebeurtenissen

twee van de meest ongekende gebeurtenissen

zullen het tot in het laatste nageslacht gedenk-

zullen het tot in het verre nageslacht memorabel

waardig hebben gemaakt. Het heeft de Af-

hebben gemaakt. Het heeft de afstammelingen

stammelingen der oude en braave Batavieren,

van de oude en moedige Batavieren, die geheel

ten eenemaal van hunne landaard verbasterd,

van hun volksaard vervreemd waren, een

eene schenddaad zien begaan, die nooit, ja

schandelijke daad zien begaan, die nog nooit

zelfs by de allerwoeste Volkeren, heeft plaats

eerder heeft plaatsgevonden, zelfs niet bij de

gehad; en het heeft, door de allergunstigste

meest onbeschaafde volkeren. Het heeft ook door

en wonderbaarste bestuuring van het Opper-

de meest genadige beschikking van het

weezen, de verlossing van het Vaderland uit-

Opperwezen door het grootste wonder de redding

gelevert, wanneer hetzelve op het punt van

van het vaderland voortgebracht toen dat zich op

deszelfs ondergang was.

het punt van de ondergang bevond.


(26) Een iegelyk weet byna op welk eene wreede

Een ieder weet bij benadering hoe wreed en

en barbaarsche wyze men de zachtaardigen en

barbaars men de zachtaardige en de minzaamste

minzaamste der Princessen op haaren vryen togt

van de prinsessen heeft durven aanvallen tijdens

naar haar Lusthuis dorst aanranden, doch wy

haar legitieme reis naar haar buitenhuis. Toch

kunnen niet nalaaten het hier aan te denken.

kunnen wij niet verzuimen er hier bij stil te staan.

Het was niet genoeg, dat de gewapende

Het was niet genoeg dat de gewapende

Dwingelanden met een V, de eerste letter van

overweldigers met een letter V, de eerste letter

hun geschonden woord VRYHEID, op den

van het door hen geschonden woord VRIJHEID op

hooggetoomden Hoed, hunnen Mede-Burger,

hun verwaande hoed, hun medeburger graag

die men, om dat hy een W verkoos, gaarne

naar de galg hadden willen zien voeren,

naar de Galg had willen zien leiden, vervolg-

vervolgen en mishandelen, omdat hij een W1

den en mishandelden - noch grootheid, noch

verkoos.

geboorte, noch deugt, noch achtbaarheid,

Noch nobelheid, noch afkomst, noch

scheen eenig recht meer te hebben op Ver-

deugdzaamheid noch waardigheid scheen ook

raaders, die hun Vaderland op een laagen prys

maar enigszins in tel te zijn bij deze verraders,

hadden gestelt. --- Men had niet eer door list

die weinig waarde hechtten aan hun vaderland.

en bedrog ontdekt, dat eene kloekmoedige

Ze hadden nog maar net door list en bedrog

en doorluchtige Vrouwe, begaan met de ramp-

ontdekt dat een dappere en hooggeboren vrouwe

spoedige gesteldheid van het Vaderland van

die begaan was met de rampzalige toestand van

haaren Gemaal en Kroost, haar dierbaar lee-

het vaderland van haar echtgenoot en kinderen,

ven onder het bereik van lafhartige Monsters

haar kostbare leven kwam wagen onder

kwam wagen, om waare het mogelyk eene

handbereik van lafhartige monsters om indien

bemiddeling te bewerken, of alle de bastaart

mogelijk een verzoening te bewerkstelligen, of al

Patriotten geraakten in rep en roer. --- Geen

de ontaarde patriotten raakten in rep en roer.

wonder! die bemiddeling ging hun geheel

Geen wonder!

Plan in duigen gooijen; De oude gezegende

Die verzoening zou hun hele plan in duigen

Constitutie, door den Vader der Vryheid by het

gooien. De oude geprezen grondwet die door de

Grondvesten der Republiek gevormt zoude ge-

Vader van de Vrijheid was ingesteld bij het

handhaaft worden: De Prins zoude zyne rech-

stichten van de Republiek, zou gehandhaafd

ten weder krygen, en waar bleeven dan die

blijven. De prins zou zijn rechten weer terugkrijgen. En waar bleven dan de

1

ACHTERGROND Stadhouder Willem V


(27) hooge Eer-Ampten, en Burgemeester, Schee-

hoge erebaantjes, burgemeester, schepenen –

pen, waar voor men de Schoenmaakers Leest,

waarvoor men de schoenmakersleest, de troffel,

de Truffel, de Kalkbal, en veelligt de Vilders

de kalkbak en wellicht het vildersvak wilde

bediening meende op te offeren? Waar blee-

opofferen? Waar bleven dan de eretitels van

ven dan die Eertytels van Generaal, Colo-

generaal, kolonel en kapitein, die zij al onder het

nel en Kapitein, die men reeds aan zyne oud-

bewind van de Rijngraaf Van Salm aan hun

ste Zoonen, onder het Generalismus van den

oudste zoons hadden beloofd? Dan is het ook

Rhyngraave van Salm beloofde? Geen won-

geen wonder, zeg ik, dat men de koninklijke

der dan, zegge ik, dat men de Koninglyke

bemiddelaarster met haar zegenrijke plan wilde

Bemiddelaarster in haar heilryk voorneemen

tegenhouden. Nee, dit moest zo zijn volgens de

wilde stuiten; neen, dit moest volgens den

kwade loop der dingen. Die moest juist tot dat

loop der boosheid zoo weezen, die juist tot

hoogtepunt klimmen om de val te

dat toppunt moest steigeren, om den val te

bewerkstelligen van de uitvoerders. Zij moesten

bewerken der Uitvoerers; zy zelve moesten

zelf de put graven waarin ze moesten verdrinken.

den Put graaven waar in ze verzinken moe-

Dat blijkt overduidelijk uit de manier waarop deze

sten. De wyze, waarop de schenddaad onder-

schandelijke daad werd uitgevoerd. Zo’n

nomen is geworden strekt hier van ten klaar-

onderneming kon immers niets anders zijn dan

sten getuigen: Want zulk eene onderneeming

het werk van mensen die door waanzin beheerst

konde niet anders weezen, dan het werk van

waren.

Menschen, die door dolheid geslagen waaren:

Een menigte van de lage burgerij, die al hun

Een hoop laage Burgers, die al hunne Staat-

staatkunde aan de schaafbank of de

kunde aan de Schaafbank of op de snyers-Tafel

kleermakerstafel hadden geleerd, beletten hier

geleert hadden, beletten hier met den gebajon-

met in hun hand het geweer met een bajonet

netteerden Snaphaan in de hand, ondersteunt

erop een koninklijke prinses om zich met een

door eene bende Militairen, waar over zy zich,

klein gevolg naar haar buitenhuis te begeven.

onder den tytel van gelegaliseerde Vryvechters,

Zij werden hierbij ondersteund door een bende

het Commando aanmatigden, zonder plegtige

militairen waarover zij, onder de kwalificatie van

order van Staat, eene Koninglyke Princes om

gelegaliseerde vrijheidsstrijders, het commando

zich met een klein gevolg naar haar Lusthuis te

naar zich toe getrokken hadden, zonder officieel

begeeven, en voeren dezelve even als haare Ge-

bevel van de staat. Zij voerden haar bovendien onbewogen als


(28) vangene terug, na de plaats, die zy voor haar

gevangene terug naar de plek die zij voor haar

uitkiezen - als gevangen? ja men behoeft

uitzochten. ‘Als gevangene’? Ja, men hoeft dit

dit niet te verdraaijen; een Persoon, die niet

niet mooier voor te stellen dan het is: iemand die

gevangen is, gaat waar zy wil, en word niet

niet gevangen is, gaat waar zij wil en wordt niet

door gewapende, die met al hun tyd verzuim,

door gewapende mannen aangehouden en

om voor Soldaat te leeren speelen geene de

teruggebracht naar een plek die hun bevalt. Deze

minste kennis van het Krygsweezen, noch van

mannen hebben met alle verloren tijd om voor

de Militaire regels weeten, aangehouden en

soldaat te leren spelen, geen enkele kennis van

terug geleid, werwaarts het hun gevalt, en

het krijgswezen noch kennen zij de militaire

zulks niet op eene wyze overeenkomstig met

regels. Zij handelden niet op een wijze die past

de hooge eerbied, die men aan eene zoo Door-

bij de diepe eerbied die men verschuldigd is aan

luchtige Personaadje als Mevrouw de Princes,

een zo aanzienlijk persoon als mevrouw de

verschuldigt is; maar met de alleruiterste on-

prinses, maar met de allergrootste

beschoftheid, maakende dees losbandigen die

onbeschoftheid.

de stoutheid hebben om zich tot haare gelei-

Dit maakte van deze losgeslagen lui, die de

ders op te werpen een geijer, even als een ben-

brutaliteit hadden om zich als haar begeleiders op

de Struikroovers, die een ryken buit behaald

te werpen, een stel aasgieren als een bende

hebben; loopende en springende, voor, ter

struikrovers die een grote buit bemachtigd

zyden, tusschen, en achter de Koetsen, niet

hebben. Zij renden en sprongen, voor, naast,

als eene geregelde Escorte, maar als Jan Pota-

tussen en achter de koetsen, niet als een ordelijk

gies, die zich belagchelyk aanstellen om den

escorte, maar als een soepzootje dat zich op

Aanschouwer te vermaaken. - Doch dit ru-

belachelijke wijze aanstelt om de toeschouwer te

moer zoude byna van een aakelig gevolg ge-

vermaken. Dit tumult zou echter bijna nog een

weest zyn; want men bragt het zoo verre,

afgrijselijk gevolg gehad hebben. Ze gingen

dat men, door het op en nederwerpen der

namelijk zo ver dat ze de geweerhanen op- en

Snaphaanen, waar in byzonderlyk een Snoes-

neer lieten klikken. Met name een snoeshaan

haan, die even te vooren twee groote Pistoolen

blonk daarin uit, die kort tevoren twee grote

met een rooden Neusdoek om zyn Lyf gebonden

pistolen met een rode zakdoek om zijn lijf had

had, misschien om vrees aan te jaagen, zeer

gebonden, wellicht om angst in te boezemen. Dit

uitmuntte, de paarden van de Koets, waar in

lawaai liet de paarden van de koets waarin


(26) Een iegelyk weet byna op welk eene wreede

Een ieder weet bij benadering hoe wreed en

en barbaarsche wyze men de zachtaardigen en

barbaars men de zachtaardige en de minzaamste

minzaamste der Princessen op haaren vryen togt

van de prinsessen heeft durven aanvallen tijdens

naar haar Lusthuis dorst aanranden, doch wy

haar legitieme reis naar haar buitenhuis. Toch

kunnen niet nalaaten het hier aan te denken.

kunnen wij niet verzuimen er hier bij stil te staan.

Het was niet genoeg, dat de gewapende

Het was niet genoeg dat de gewapende

Dwingelanden met een V, de eerste letter van

overweldigers met een letter V, de eerste letter

hun geschonden woord VRYHEID, op den

van het door hen geschonden woord VRIJHEID op

hooggetoomden Hoed, hunnen Mede-Burger,

hun verwaande hoed, hun medeburger graag

die men, om dat hy een W verkoos, gaarne

naar de galg hadden willen zien voeren,

naar de Galg had willen zien leiden, vervolg-

vervolgen en mishandelen, omdat hij een W1

den en mishandelden - noch grootheid, noch

verkoos.

geboorte, noch deugt, noch achtbaarheid,

Noch nobelheid, noch afkomst, noch

scheen eenig recht meer te hebben op Ver-

deugdzaamheid noch waardigheid scheen ook

raaders, die hun Vaderland op een laagen prys

maar enigszins in tel te zijn bij deze verraders,

hadden gestelt. --- Men had niet eer door list

die weinig waarde hechtten aan hun vaderland.

en bedrog ontdekt, dat eene kloekmoedige

Ze hadden nog maar net door list en bedrog

en doorluchtige Vrouwe, begaan met de ramp-

ontdekt dat een dappere en hooggeboren vrouwe

spoedige gesteldheid van het Vaderland van

die begaan was met de rampzalige toestand van

haaren Gemaal en Kroost, haar dierbaar lee-

het vaderland van haar echtgenoot en kinderen,

ven onder het bereik van lafhartige Monsters

haar kostbare leven kwam wagen onder

kwam wagen, om waare het mogelyk eene

handbereik van lafhartige monsters om indien

bemiddeling te bewerken, of alle de bastaart

mogelijk een verzoening te bewerkstelligen, of al

Patriotten geraakten in rep en roer. --- Geen

de ontaarde patriotten raakten in rep en roer.

wonder! die bemiddeling ging hun geheel

Geen wonder!

Plan in duigen gooijen; De oude gezegende

Die verzoening zou hun hele plan in duigen

Constitutie, door den Vader der Vryheid by het

gooien. De oude geprezen grondwet die door de

Grondvesten der Republiek gevormt zoude ge-

Vader van de Vrijheid was ingesteld bij het

handhaaft worden: De Prins zoude zyne rech-

stichten van de Republiek, zou gehandhaafd

ten weder krygen, en waar bleeven dan die

blijven. De prins zou zijn rechten weer terugkrijgen. En waar bleven dan de

1

ACHTERGROND Stadhouder Willem V


(29) de dierbaare Gemaalin van den Heere Erf-

de geliefde echtgenote van de erfstadhouder zat,

Stadhouder gezeten was derwyze deed ver-

zodanig schrikken dat, doordat de leidsels door

schrikken, dat door het verwarren der Leisels

elkaar raakten, de postiljon en de koetsier er

de Postiljon en de Koetsier werk hadden om

werk aan hadden om te voorkomen dat de

te beletten, dat deze Vorstin niet met haar

vorstin met haar rijtuig in het water zou

Rytuig in het Water werd geslagen --. En

belanden.

dat de Dwingelanden dit niet ongaarne zon-

En dat de overweldigers dit graag gezien zouden

1

den gezien hebben blykt, dewyl men aan de

hebben, blijkt daaruit dat ze probeerden te hulp

toeschietende Persoonen wilde beletten om de

schietende personen te beletten om de paarden

Paarden weder los te krygen. --- Het roepen

weer los te krijgen.

van Chargeer? Chargeer! scheen eene andere

Het roepen van ‘Val aan? Val aan!’, leek een

list, om haare Koninglyke Hoogheid den moed

andere truc om Hare Koninklijke Hoogheid de

te doen verliezen, maar de elendelingen be-

moed te laten verliezen. Maar de verachtelijke lui

oordeelden hier deze waarlyk groote en heid-

beoordeelden deze waarlijk grote en dappere

2

3

haftige Vronwe naar hunne eigene lafhartig-

vrouwe naar hun eigen lafhartigheid.

heid; niet begrypende, dat de vrees geene

Ze begrepen niet, dat vrees geen eigenschap is

eigenschap van verheeven zielen is. --. Hoe

van hoogstaande mensen. Hoe het ook zij, de

het zy de Doorluchtige WILHELMINE kwam,

edele WILHELMINA kwam ’s avonds rond zeven

omringe van haare Haaters en Vyanden; maar

uur, omringd door degenen die haar haatten en

bewaart door eene Almagt, met haaren kleine

slechtgezind waren, maar beschermd door de

Hofstoet, in de hoedaanigheid van gevangen

Almachtige, als gevangene van een troep met

van een hoop Snaphaandraagende Werklieden,

geweren gewapende werklieden, met haar kleine

des avonds, omtrent ten zeven uuren aan ze-

gevolg aan bij een plek genaamd

ker plaats; de Goejanverwellensluis genaamt.

Goejanverwellesluis.

1 2 3

TEKSTKRITIEK [zonden] lees [zouden] TEKSTKRITIEK [heidhaftige] lees [heldhaftige] TEKSTKRITIEK [Vronwe] lees [Vrouwe]


(28) vangene terug, na de plaats, die zy voor haar

gevangene terug naar de plek die zij voor haar

uitkiezen - als gevangen? ja men behoeft

uitzochten. ‘Als gevangene’? Ja, men hoeft dit

dit niet te verdraaijen; een Persoon, die niet

niet mooier voor te stellen dan het is: iemand die

gevangen is, gaat waar zy wil, en word niet

niet gevangen is, gaat waar zij wil en wordt niet

door gewapende, die met al hun tyd verzuim,

door gewapende mannen aangehouden en

om voor Soldaat te leeren speelen geene de

teruggebracht naar een plek die hun bevalt. Deze

minste kennis van het Krygsweezen, noch van

mannen hebben met alle verloren tijd om voor

de Militaire regels weeten, aangehouden en

soldaat te leren spelen, geen enkele kennis van

terug geleid, werwaarts het hun gevalt, en

het krijgswezen noch kennen zij de militaire

zulks niet op eene wyze overeenkomstig met

regels. Zij handelden niet op een wijze die past

de hooge eerbied, die men aan eene zoo Door-

bij de diepe eerbied die men verschuldigd is aan

luchtige Personaadje als Mevrouw de Princes,

een zo aanzienlijk persoon als mevrouw de

verschuldigt is; maar met de alleruiterste on-

prinses, maar met de allergrootste

beschoftheid, maakende dees losbandigen die

onbeschoftheid.

de stoutheid hebben om zich tot haare gelei-

Dit maakte van deze losgeslagen lui, die de

ders op te werpen een geijer, even als een ben-

brutaliteit hadden om zich als haar begeleiders op

de Struikroovers, die een ryken buit behaald

te werpen, een stel aasgieren als een bende

hebben; loopende en springende, voor, ter

struikrovers die een grote buit bemachtigd

zyden, tusschen, en achter de Koetsen, niet

hebben. Zij renden en sprongen, voor, naast,

als eene geregelde Escorte, maar als Jan Pota-

tussen en achter de koetsen, niet als een ordelijk

gies, die zich belagchelyk aanstellen om den

escorte, maar als een soepzootje dat zich op

Aanschouwer te vermaaken. - Doch dit ru-

belachelijke wijze aanstelt om de toeschouwer te

moer zoude byna van een aakelig gevolg ge-

vermaken. Dit tumult zou echter bijna nog een

weest zyn; want men bragt het zoo verre,

afgrijselijk gevolg gehad hebben. Ze gingen

dat men, door het op en nederwerpen der

namelijk zo ver dat ze de geweerhanen op- en

Snaphaanen, waar in byzonderlyk een Snoes-

neer lieten klikken. Met name een snoeshaan

haan, die even te vooren twee groote Pistoolen

blonk daarin uit, die kort tevoren twee grote

met een rooden Neusdoek om zyn Lyf gebonden

pistolen met een rode zakdoek om zijn lijf had

had, misschien om vrees aan te jaagen, zeer

gebonden, wellicht om angst in te boezemen. Dit

uitmuntte, de paarden van de Koets, waar in

lawaai liet de paarden van de koets waarin


(31) selyk, om dat er, onder den woesten hoop der

omdat er onder die wilde bende van

Dwingelanden, noch een enkelde is geweest;

overweldigers nog een enkele was die als

die, als geweezen Lakey of iet anders, eeni-

voormalige lakei, of in een andere functie, enige

ge verkeering in de Waereld hebbende gehad,

ervaring in dat wereldje had gehad en daardoor

zal geweeten hebben, dat men eene Princes

geweten zal hebben, dat men een prinses niet in

niet in den kring van haare bedienden moet

de ruimte van haar bedienden laat verblijven. Dat

plaatsen; want dat de meesten hier toe plomp

de meesten hiervoor grof genoeg zouden zijn

genoeg zouden geweest zyn, blykt uit alle han-

geweest, blijkt namelijk uit alles wat ze deden.

delwyzen, waar van het gedrag van zyn Wel

Daarvan leverde het gedrag van zijne

Edele Gestrengen de Heer Burger Officier, die

weledelgestrenge heer de burgerofficier, die

onophoudelyk de Princes in haare toegesloo-

doorlopend de Prinses in haar afgesloten kamer

ten Kamer bleef bewaaren, geen onaardig

bleef bewaken, een aardig staaltje. Deze dappere

staaltje opleevert. --- Deze manhafte Held, in

held nam, kort gezegd, heel vrijpostig de vrijheid

’t kort, nam zeer gemeenzaan de Vryheid (Vry-

(was Vrijheid niet immers zijn zinspreuk?) om

heid was toch zyne Zinspreuk) om zich aan

aan de zijde van de edele vrouwe te gaan zitten

de zyde van die Doorluchtige Vrouw te plaat-

en had daarbij de zo eervolle oplettendheid een

1

sen, hebben de Erntfeste --- aandacht, om

slip van haar mantel, die in zijn ogen iets te ver

een slip van haare Robe, die in zijn oog wat

was uitgespreid, met zijn voet terug te schuiven.

te verre uitgebreid was, met den voet in te

Hij kruiste vervolgens ontspannen en nonchalant

schuiven; kruissende verders met een air de-

op Franse wijze de benen over elkaar en leunde

gagé en nonchalance op de Fransche wys de

achterover in zijn stoel.

beenen over elkanderen, en zettende den rug

Daarna bood hij (een opmerkelijke beleefdheid,

in de leuning van zyn Stoel, waar op hy (eene

die vooral niet vergeten moet worden) aan Hare

aanmerkelyke beleefdheid, die vooral niet

Koninklijke Hoogheid en haar gevolg – met alle

vergeeten dient) aan Haare Koningl. Hoog-

complimenten, waartoe hij volgens zijn rang en

heid, en derzelver Hofstoet met alle de Com-

geboorte in staat was – zeer welwillend wijn, bier

plimenten, waar toe hy volgens zyn rang en

en zelfs pijpen en tabak aan. Even daarvoor had

geboorte bekwaam was, zeer gunstiglyk Wyn,

hij zijn sabel, welke hij tot

Bier, en zelfs Pypen en Tabak aan bood, na dat hy alvoorens zyn Zydgeweer, hetwelk hy tot

1

[erntfeste] In betitelingen: vast in ere, eerwaardig, achtbaar. Ook eerentfest/erenfeste


(32) hier toe ontbloot had gehouden, op raad van

dit moment ontbloot had gehouden, op advies

een der Heeren van het gevolg, die hem on-

van een van de heren in het gevolg in de schede

derricht had, dat die met de eerbied, en zelfs

gedaan, nadat die hem duidelijk had gemaakt,

met de welvoegelykheid niet bestaanbaar was,

dat het dragen van een ontblote sabel niet

had opgestooken; alle welke Cermonies door de

samenging met de eerbied en zelfs niet met het

Koninglyke gevangene die (zoo als de Heer

fatsoen.

Colonel de Stamford. by zyne Declaratie zich

Op al deze plichtplegingen werd (zoals de heer

uitdrukt) wel zach, dat die Knaap geen buf-

kolonel Von Stamford in zijn verklaring aangeeft)

fel van het slechtste soort was, met een zacht-

door de koninklijke gevangene, die zeker zag dat

moedigen trek van medelyden met zyne on-

die knaap geen lomperd van het laagste allooi

weetenheid, werd beantwoord. --- Ondertus-

was, met een milde uiting van medelijden met

schen bleef het Huis geduuriglyk met Wach-

zijn onkunde gereageerd. – Intussen bleef het

ten bezet, en voor ieder Deur binnen Huis

huis voortdurend van wachten voorzien en voor

stond een gewapende Manhaftige, maakende

elke deur in het huis stond een bewapende ‘held’,

van tyd tot tyd een verschrikkelyk geklots

die van tijd tot tijd vreselijk met zijn geweer

met den Snaphaan, om, te toonen naar het

stampte, waarschijnlijk om te laten merken dat

scheen dat hy ‘er was, of licht wel om vrees

hij er was, of wellicht om vrees te wekken voor

te verwecken voor zyne geduchte Persoon,

zijn vervaarlijke persoon en daarmee als het

en dus als ’t waare de vlugt --- van zyne ge-

ware de vlucht van zijn gevangene te voorkomen.

detineerde te beletten; terwyl men ook wel

Ook zorgde men er zeker voor, dat de heren, die

zorg droeg, dat de Heeren, die slechts voor

maar voor een ogenblik de kamer wilden

een oogenblik uit de Kamer wilden gaen, be-

verlaten, in voldoende mate begeleid werden.

hoorlyk vergezelt werden, even gelyk eene

Hetzelfde gebeurde bij een van de jonkvrouwen,

der Juffers, die men naar zekere plaats volg-

die men volgde naar een zeker plek waar dames,

de, alwaar de Dames, vooral in een zoo vry

zeker in een land zo vrij als het onze, het recht

Land, als dit, recht hebben alleen te verschy-

hebben alleen te komen. Af en toe klonk ook

nen. Somtyds werd ook van buiten den trom

buiten tromgeroffel, wat met name gebeurde als

geroert, hetwelk byzonderlyk geschiedde als

een of andere officier, zoals kolonel Suljard,

de een of andere Officier gelyk onder ande-

poolshoogte kwam nemen.

ren de Colonel Suljard kwam recognoseeren. --


(33) In dit boersch Verblyf bleef de Koninglyke ge-

De koninklijke gevangene verbleef ongeveer twee

vangene, met haar Gevolg omtrent twee uuren,

uur met haar gevolg in dit boerse onderkomen,

wanneer vier Hoogmoedige Heeren van het

toen vier hooghartige heren van het roemruchte

Illuster Defensie Weezen, te worden residee-

Defensiewezen, die daar zouden gaan verblijven

rende, vergezelt door hunne geheim Schryver

samen met hun secretaris Costerus, de vrijheid

Costerus de vryheid naamen om een Confe-

namen een overleg te voeren met mevrouw de

rentie met Mevrouw de Princes te houden,

prinses.

gaande vervolgens in een ander Vertrek, om

Ze gingen vervolgens naar een ander vertrek om

met elkander rypelyk te besoigneeren van wel-

uitgebreid met elkaar te beraadslagen. Daarvan

ke besoigne de uitsluiting was, Haare Koning-

was de conclusie Hare Koninklijke Hoogheid

lyke Hoogheid aan te zeggen, dat zy dien

bekend te maken dat ze niet, zoals ze eerder

nacht niet te Gouda zoo als zy verkoozen had

besloten had, de nacht in Gouda zou kunnen

zou kunnen doorbrengen, om dat men naar

doorbrengen. Men had namelijk daar, zo

hun voorgeeven (NB) aldaar eenige bewee-

wendden zij notabene voor, enkele aanzetten tot

1

giugen tot oproer onder het gemeen had be-

oproer onder het volk vastgesteld. Veeleer waren

speurt; of liever om eenige andere reedenen,

er enkele andere redenen, die zij liever verborgen

welke zy best dachten achter den mouw te

hielden, want zij drongen er sterk op aan dat

houden, want zy drongen sterk aan, dat Haare

Hare Koninklijke Hoogheid naar Woerden zou

Koninglyke Hoogheid naar Woerden zoude

gaan, misschien om haar daar vooral met de hulp

trekken, misschien om haar aldaar, byzonder-

van de Rijngraaf goed te kunnen verdedigen.

lyk met behulp van den Rhyngraave, wel te

Toen de prinses dit in eigen persoon afwees,

defendeeren doch Hoogstdezelve dit van de hand

stelde men de stad Schoonhoven voor, wat door

wyzende stelde men de stad Schoonhoven

haar ook werd afgewezen. Zij verkoos naar

voor, het welk ingelyks door haar werd af-

Leerdam terug te reizen. Dat zou dan ook

geweezen, verkiezende liever naar Leerdam

gebeurd zijn, maar een gebrek aan paarden

terug te trekken; hetwelk dan ook geschied

noodzaakte de vorstin om met haar gevolg in

zoude zyn; maar gebrek aan Paarden nood-

Schoonhoven te overnachten, waar zij dan ook

zaakte, die vorstin, om met haar Gevolg te

haar intrek nam in de Stadsdoelen. Vandaar

Schoonhoven te vernagten, neemende zy dus haar intrek in de Stads Doelen van waar2 die

1 2

TEKSTKRITIEK [beweegiugen] lees [beweegingen] Beide a’s zijn slecht afgedrukt


(34) Vaderlandlievende Vreede Engel, die haare

keerde de vaderlandslievende vredesengel, die

eigene veiligheid in de Waagschaal had ge-

haar eigen veiligheid op het spel had gezet om

steld om het Land te redden en den twist by

het land te redden en de twist bij te leggen, naar

te leggen, weder naar Nymegen te rug

Nijmegen terug.

keerde. Eens daad zoo edelmoedig zoo

Het was een daad die zo edelmoedig en zo

heldhaftig als ooit heeft Plaats gehad, eene

heldhaftig was, dat deze haar gelijke niet kent.

daad, waar voor de Nederlanders hoe zeer ook

Een daad die voor de Nederlanders, hoezeer de

de bedervers der Republiek ook haare Vrede-

ondermijners van de Republiek ook haar

lievende1 en kloekmoedige pogingen veriedelt

vredelievende en dappere pogingen verijdeld

hebben, niet minder dezelfde blyft: en eene

hebben, onverminderd zijn waarde behoudt en

2

eenwige verplicgting op ons legt – eene daad

ons een eeuwige verplichting oplegt – een daad

zoo schoon dat de mislukking daar van zelve,

zo mooi dat zelfs de mislukking daarvan door de

in de hand van den Allerhoogsten de Verlos-

hand van de Allerhoogste de verlossing van dit

sing van dit zinkend Gewest bevorderd heeft.

gewest heeft tot stand gebracht.

Een daad, die, by al de aard, de beste der

Een daad die hoe dan ook de beste der

Vorstinnen

vorstinnen een plaats bezorgd heeft in de

Geplaatst heeft in den rang der moedigste

gelederen der moedigste heldinnen.

Heldinnen.

+

+

+

+

+

+

+

+

1 2

de letter n is gekanteld afgedrukt TEKSTKRITIEK [eenwige] lees [eeuwige]


Profile for Gouda op Schrift

Almanak  

Almanak 1788

Almanak  

Almanak 1788