Page 1

Het Engeland van Jane Austen Karin Quint


Het Engeland van Jane Austen Karin Quint


8

De zuidwestelijke kust

LY ME REGIS -9


D

e Austens hielden ervan op vakantie te gaan. In de eerste jaren dat ze in Bath woonden, gingen ze naar de zuidkust – naar het pittoreske Lyme Regis en naar opkomende badplaatsen als Sidmouth en Teignmouth. Voor zover bekend is Jane niet verder oostwaarts geweest. Maar Saltram House, met zijn dubbele Austen-connectie, en filmlocaties als het schilderachtige Charlestown en Colyton zijn de moeite van het doorreizen waard.

Lu l wor th Cove In Mansfield Park (1999) zie je de jonge Fanny Price langs de Zuid-Engelse kust naar Mansfield rijden. Deze prachtige luchtshots werden opgenomen in de omgeving van Lulworth Cove. De kleine baai zelf is in de film niet te zien, maar het mooie maanvormige strand, omgeven door rotsen, is zeker een bezoek waard. De stranden ten westen van de baai zijn eveneens geopend voor publiek. Je vindt daar onder andere Durdle Door, een door de zee uitgehouwen boog in de rotsen. Ook kun je aan de westkant over het hooggelegen kustpad wandelen. In de film zien we daar de koets van Fanny rijden. Bij Lulworth Cove ligt het dorpje West Lulworth. Daar leer je in het Lulworth Heritage Centre meer over dit deel van de Jurassic Coast. In het tegenovergelegen restaurant kun je terecht voor een eenvoudige maaltijd. > Lulworth Heritage Centre, Main Road, West Lulworth, Dorset, lulworth.com. Geopend: dag. winter 10-16, zomer 10-17 uur.

C AME H OUSE

DE ZUIDWESTELIJKE KUST

129


Barnstaple Appledorf

Clovelly

Hartland Abbey

A361

Hartlan d

Tiverton A39

CELTIC SEA

Bude

A386 A377

A388

M5

EXETER

A30 A30 A395

Launceton

Exmouth

A386 A39 A388

Dawlish

Darthmoor National Park

A380 A38

A30

Teignmouth

Comton Castle Berry Pomeroy

A390

Saint Austell Charlestown

To rquay

A385 A38

PLYMOUT H

Plymton Saltram Flete Estate

Paignto n

A38

A381

A379

Dartmouth A379

Came H ous e Came House is niet geopend voor publiek, maar kan wel vanaf een openbare weg worden bewonderd. Het huis is gebruikt in de film Emma (1996) als Hartfield, het huis van Emma Woodhouse. Came (spreek uit ‘kem’) House werd in de 18de eeuw gebouwd voor John Damer, de jongere broer van Lord Milton die later de eerste graaf van Dorchester werd. Architect was Frances Cartwright. Came House ligt in Winterborne Came. Als je vanuit het noorden komt, rijd je vanaf de A35 de A352 op. Na ruim een kilometer zie je aan je linkerhand Came Farm met daartegenover een weg met aan het begin een poorthuisje met een hek met twee witte pilaren. Die weg sla je in. Volg deze ongeveer een kilometer totdat je links uitzicht hebt op Came House.

130

DE ZUIDWESTELIJKE KUST


M5

A303

Taunton

Shaftsbu ry A350

A303

Montacute House

B3081

East Coker

Crichel House

A30 A3066 A30

Colyton A3052

Blandfor d Foru m

Eversho t

A30

A35

Lyme Regis

Mapperto n

Sidmout h

B3078

A37

A350

A356

A31

Bridport Seatown

A354

Ye ovil

A35

Dor chester

A35

A354

Camehouse

Bour nemouth

A352 A351

Lulworth Cove

W eymouth

ENGLISH CHANNE L

0

20 km

Cr i c he l H ous e In de film Emma (1996) zien we Emma Woodhouse (Gwyneth Paltrow) en Mr Knightley (Jeremy Northam) boogschieten en ruzie maken bij het meer van Donwell Abbey. Deze scène werd gefilmd bij Crichel House, volgens kenners een van de mooiste landhuizen van Engeland. Het huis werd gebouwd in 1743 en het dorp Moor Crichel moest ervoor wijken. De inwoners werden naar Witchampton verhuisd. In de decennia erna werd het huis flink uitgebreid. Het is al ruim driehonderd jaar in het bezit van dezelfde aristocratische familie. Crichel House is niet geopend voor bezoekers, maar je kunt het wel vanaf een openbaar wandelpad op afstand bekijken. Het pad begint bij een groot poorthuis in de buurt van Lawrence Lane, Wimborne. Wanneer je van Crichel Lane komt, rijd je Lawrence Lane uit en sla je linksaf richting Newtown. Dit is een doodlopende weg. Aan je linkerhand zie je het poort-

DE ZUIDWESTELIJKE KUST

131


EVERS CHOT

gebouw. De rechterpoort is geopend voor voetgangers. Volg het pad, langs een voetbalveld, en na ongeveer 600 m heb je vrij uitzicht op het huis.

Evershot Vanaf de Village Shop tot voorbij de kerk werd Evershot in 1995 omgetoverd tot Highbury, het stadje waar Emma Woodhouse woont. In de film Emma (1996) zien we Emma samen met Harriet Smith door Fore Street wandelen. De Village Shop werd een hoedenwinkel, waar Emma in de etalage kijkt als Harriet haar wil vertellen dat ze per brief een aanzoek heeft gekregen van Robert Martin. Het asfalt werd bedekt met stro en langs de verhoogde stoep werd een houten hek gezet. Als je vanaf de Village Shop richting de kerk loopt, zie je halverwege aan je linkerhand een groot herenhuis met op de benedenverdieping zes ramen. In de film is het de school van Mrs Goddard. Net voorbij de kerk staat een rijtje lage cottages; in de eerste cottage wonen de dames Bates in de film. Evershot is een rustig en pittoresk dorpje met nog geen tweehonderd inwoners. Er is niet veel te beleven: er is een dorpswinkel/postkantoor, een bakker en een basisschool. De 16de-eeuwse Acorn Inn figureert in het boek Tess of the D’Urbervilles van Thomas Hardy als ‘The Sow & Acorn’.

Ea s t Coke r In Emma (1996) brengt Emma Woodhouse (Gwyneth Paltrow) samen met Harriet Smith eten langs bij de armen van Highbury. De armenhuisjes 132

DE ZUIDWESTELIJKE KUST


E AST COK ER

waar zij langslopen, staan in het kleine dorpje East Coker. In 1640 werd gestart met de bouw van dit rijtje huizen, maar het duurde nog twintig jaar voordat ze werden voltooid. De bouw werd stilgelegd wegens de politiek instabiele situatie (de derde Engelse burgeroorlog) en het uitbreken van de pest. De huisjes worden nog altijd bewoond door minderbedeelden. Als je langs de armenhuisjes loopt, zie je in de verte Coker Court. Dit huis zie je in de film (van de buitenkant) als de pastorie waar Mr Elton woont. Het werd gebouwd in de 15de eeuw en werd in de 18de eeuw uitgebreid. Tegenwoordig is het huis opgedeeld in appartementen. Het is niet open voor publiek. Je kunt wel het pad links naar de kerk St. Michael & All Angels volgen. Ook hiervan is de buitenkant in de film te zien. De kerk is overdag geopend. Aan het begin van het pad zie je een verzamelgraf van zeventig inwoners van East Coker die overleden aan de pest.

M o nta c ute H ouse Wanneer je de Great Hall van Montacute House binnenstapt, herken je die direct als de ruimte waar kolonel Brandon in de film Sense and Sensibility (1995) loopt te ijsberen. Mrs Palmer is eindelijk serieus en staat bij de enorme schouw, Mr Palmer staart uit het raam. Ze wachten vol spanning op de diagnose van de dokter die in een van de slaapkamers Marianne Dashwood onderzoekt. Montacute House is in deze verfilming te zien als Cleveland, het huis van de Palmers. Het indrukwekkende bouwwerk met schitterende tuin is per-

DE ZUIDWESTELIJKE KUST

133


MONTACUTE

fect voor de dramatische scènes waarin Marianne in de regen door de tuin dwaalt. Ze is op zoek naar het uitzicht op Combe Magna, het huis van Willoughby die haar zo schandelijk heeft misleid. Montacute House werd eind 16de eeuw gebouwd in opdracht van Sir Edward Phelips. Hij was rijk geworden in de advocatuur en ging daarna de politiek in. Uiteraard hoorde daar een landhuis bij. Voor het ontwerp schakelde Phelips de lokale steenhouwer William Arnold in. Het huis werd gebouwd met kalksteen uit een nabijgelegen steengroeve. Het huis bleef eeuwenlang in de familie Phelips, maar zij moest het om financiële redenen begin 20ste eeuw van de hand doen. Het werd gekocht door Ernest Cook, kleinzoon van reisorganisator Thomas Cook, die het in 1931 aan de National Trust schonk. Het huis was praktisch leeg toen het aan de National Trust werd overgedragen, op een paar familieportretten en het bad van de laatste bewoner na. Door de jaren heen vulde de National Trust het huis met geleende of geschonken meubels. Sinds 1975 toont de National Portrait Gallery uit London in Montacute House historische portretten uit de 16de en 17de eeuw. In de lange galerij op de bovenste verdieping vind je onder andere Hendrik VIII, Richard III en Charles I. Eigenlijk wilden de filmmakers niet de Great Hall gebruiken voor de scène waarin gewacht wordt op de diagnose van de dokter, maar een andere, kleinere ruimte. Ze kregen daar geen toestemming voor van de National Trust. Uiteindelijk was scriptschrijfster en actrice Emma Thompson er blij om. ‘Quite good really, because it’s tenser. It’s perhaps better for 134

DE ZUIDWESTELIJKE KUST


suspense that the Palmers are more nervous than I’ve suggested in the script,’ schreef ze in haar filmdagboek. Een scène die we eerder in de film zien, is gefilmd in de bibliotheek op de eerste verdieping. Mr Palmer houdt onhandig en met tegenzin zijn kind vast, terwijl Elinor met een bezorgde blik naar buiten kijkt. Het regent hard en Marianne is nog niet terug van haar wandeling. De bibliotheek was oorspronkelijk de Great Chamber, de ruimte waar Phelips zijn belangrijkste gasten ontving en vermaakte. De enorme schouw met fries is gemaakt van het dure Portland-steen. De ruimte werd later met minder respect behandeld; het was te duur om te verwarmen, dus werd hij gebruikt als opslagruimte. De glas-in-lood-ramen zijn origineel en laten de wapens zien van de familie Phelips en haar bondgenoten. Regisseur Ang Lee was verrukt over de heggen in de tuin, die met hun grillige vormen precies de sensibility van Marianne uitbeelden. Dit in contrast met het strakke ontwerp van de rest van de tuin, die voor Lee symbool staat voor de sense van Elinor. De kant van het huis waar nu de tuin ligt, was vroeger overigens de hoofdingang. Dat veranderde eind 18de eeuw toen eigenaar John Phelips een nieuwe façade voor de achterkant van het huis bouwde. Hij liet er een brede weg naartoe aanleggen. Het is over die weg dat kolonel Brandon zich in de film te paard naar moeder Dashwood spoedt. > MONTACUTE HOUSE, Montacute, TA15 6XP, tel. 01935 823289, nationaltrust.org.uk/montacute-house. Geopend: nov.-feb. za.-zo. 12-15 (alleen rondleidingen), mrt.-okt. wo.-ma. 11-17 uur.

M a ppe r ton H ouse an d G arden s ‘Door het huis heen ontmoeten de 16de, 17de en 18de eeuw elkaar telkens weer,’ schreef de 20ste-eeuwse historicus en biograaf Lord David Cecil ooit over Mapperton. Cecil, zelf een groot Jane Austen-liefhebber en -kenner, zou het vast goedgekeurd hebben dat dit huis in een Jane Austen-verfilming werd gebruikt. In Emma (1996) zien we Mapperton House als Randalls, de woning van Mr en Mrs Weston. Emma komt er graag, want Mrs Weston is niet alleen haar voormalige gouvernante, maar ook haar beste vriendin. Binnen in het huis is niet gefilmd, maar wel aan de voorkant, in de stallen en in de tuin (zie kader p. xxx). Mapperton werd gebouwd rond 1540, maar is in de eeuwen erna vaak verbouwd en uitgebreid. Alleen de noordelijke vleugel stamt nog uit de 16de eeuw. Sinds 1955 is het huis eigendom van de familie Montagu, de graven van Sandwich. De familiecollectie schilderijen, met werken van onder andere Peter Lely en Joshua Reynolds, zijn in het huis ondergebracht. DE ZUIDWESTELIJKE KUST

135


MAPPERTON

Ook in de prachtige tuinen van Mapperton kun je invloeden uit verschillende eeuwen zien; de Italiaanse tuin is in de jaren 20 ontworpen. De visvijvers zijn er al sinds de 17de eeuw. > MAPPERTON HOUSE AND GARDENS, Beaminster, Dorset, mapperton.com. Huis geopend: beperkt en op reservering, informatie op de website. Tuinen geopend: mrt.-okt. zo.-vr. 11-17 uur.

HOE MAPPERTON RANDALLS WERD In de eerste scène van Emma, de verfilming uit 1996 met Gwyneth Paltrow, vallen we midden in een bruiloft. Juffrouw Taylor, de gouvernante van Emma Woodhouse, trouwt met meneer Weston. Het werd allemaal gefilmd op het voorplein van Mapperton, het huis van de graaf en gravin van Sandwich. Hoewel het al heel wat jaren geleden is dat de filmploeg van Emma bij Lady Sandwich in de voortuin stond, kan ze zich er nog veel van herinneren. Zoals de ontmoeting met een oude vriend, acteur James Cosmo. ‘Ik wist niet dat hij de rol van meneer Weston in de film speelde. Ineens stond hij daar op het voorhof, met zijn onmiskenbare profiel. Ik vroeg hem wat hij daar moest en hij vroeg wat ik er deed. We hadden elkaar al jaren niet meer gesproken. Het was ontzettend leuk om hem weer tegen te komen.’ In Emma zien we Mapperton en zijn tuinen in verschillende seizoenen. Voor de kerstavondscènes werd het voorplein volgespoten met nepsneeuw. In de stallen werd de scène opgenomen waarin Emma Woodhouse en Harriet Smith met puppy’s spelen; de ruimtes worden normaal 136

DE ZUIDWESTELIJKE KUST


gesproken gebruikt voor opslag en moesten eerst helemaal uitgeruimd worden. In de tuin, onder de pergola, hebben Emma, mevrouw Weston en meneer Knightley een onderonsje over Jane Fairfax. In het huis zelf werd niet gefilmd. Omdat Mapperton al eerder als filmlocatie was gebruikt (voor de film Restoration), wist Lady Sandwich wat ze kon verwachten toen de filmploeg voor de deur stond. Het viel alleszins mee. ‘We hadden er eigenlijk weinig last van, omdat alles buiten gebeurde.’ De crew kwam niet verder dan de hal achter de voordeur. Lady Sandwich heeft niet alleen goede herinneringen aan haar hernieuwde kennismaking met James Cosmo, maar ook aan haar ontmoeting met Greta Scacchi, die Mrs Weston speelde. De actrice wilde graag een rondleiding door het huis. ‘Ik herinner me dat ze een van onze eigen historische jurken heeft gepast en onze kat heeft geknuffeld. Ze was geweldig.’ Hebe, de kat van Lady Sandwich, vond de filmopnames reuze-interessant. Elke keer als de camera's begonnen te draaien, wist ze zich in het beeld te werken. Veel van deze beelden hebben de eindmontage niet gehaald. Maar als je heel goed naar de pergolascène kijkt, zie je Hebe achter de begroeiing langs sluipen.

S e atown In tegenstelling tot wat de naam doet vermoeden is Seatown geen stad, maar een piepklein gehucht met een kiezelstrand in een kleine baai. De vissers die er in de 19de eeuw woonden, klusten in de nachtelijke uren bij als smokkelaars. Vlak bij het water staat de Achor Inn, een pub en b&b. Het strand is kort te zien in de film Persuasion (2007). Net na de aankomst van kapitein Wentworth en zijn vrienden in Lyme Regis maken ze een wandeling over het strand, langs wat wrakhout. Deze scène werd niet opgenomen in Lyme Regis, maar in Seatown.

Ly me R e gi s Nergens in haar boeken laat Jane zich zo gaan in de beschrijving van een omgeving als bij het beschrijven van Lyme Regis in Persuasion. (...) en het moet wel een heel vreemde vreemdeling zijn als hij in de directe omgeving van Lyme niet voldoende charmes ziet om de streek beter te willen leren kennen. Het landschap rond het nabijgelegen Charmouth met zijn hoge heuvels, uitgestrekte velden en vooral zijn stille, bekoorlijke DE ZUIDWESTELIJKE KUST

137


LY ME REGIS

baai, afgezet tegen donkere kliffen, met tussen het zand hier en daar wat lage rotsen die een heerlijk rustplekje bieden om het tij te zien keren en van zorgeloze overpeinzingen te genieten; het vrolijk dorpje Up Lyme met zijn verscheidenheid aan groen, en bovenal Pinny, met begroeide kloven tussen romantische rotsen, waar eenzame woudreuzen en weelderige boomgaarden te kennen geven dat het vele generaties geleden is sinds de eerste afstortingen van de klif de grond gereedmaakten voor zoveel fraais, waar het landschap zo prachtig en lieflijk is dat het gelijksoortige landschappen op het vermaarde eiland Wight misschien wel overtreft – alleen zij die deze plaatsen hebben bezocht en nogmaals hebben bezocht, kunnen de schoonheid van Lyme begrijpen. Jane bezocht Lyme Regis twee keer, in het najaar van 1803 en in de zomer van 1804. Tijdens hun verblijf in Bath gingen de Austens regelmatig naar de kust om de hitte en stank van de stad te ontvluchten. Hoe vervelend Jane het ook vond om naar Bath te verhuizen, het vooruitzicht van vakanties aan zee maakte veel goed. ‘I get more & more reconciled to the idea of our removal (...) & the prospect of spending future summers by the Sea or in Wales is very delightful,’ schrijft Jane op 5 januari 1801 aan Cassandra. Dat Jane in 1803 in Lyme was, kunnen we alleen opmaken uit haar beschrijving van een brand in de High Street van Southampton in 1808: ‘The Flames were considerable, they seemed about as near to us as those at Lyme (...)’ De enige grote brand in Lyme in die tijd woedde begin november 1803 in de buurt van Mill Lane, het lagere deel van de stad. Aangenomen wordt dat ze die bedoelde.

138

DE ZUIDWESTELIJKE KUST


Ann

ing

M il

et

d

Roa

be

La

ne

om

Str

ee

t

St. Michael the Archangel

bo

rn

e

h rc

e

er

tre

t

try Lo n g En

Bro

ad S

t

tree

nd S

Pou

A3052

rS

St

re

Co

Sh

ve

A3052

r

u

nd Po u

Sil

d

Ch

Ro

ad

ad

Ro

H ill

Roa

een

ew

d H il l R o a

Vi

B3165

lG

tree

t

Three Cups Hotel

Bri

dg

eS

t t r ee

Lyme Regis Museum

Pine House

M

n ari

eP

ara

de

Lyme Bay

Jane Austen Garden

Co

Jane’s Cafe

bb Ro ad

ENGLISH CHANNE L

The Harbour Marine Aquarium Chippel Bay

Cobb 0

200

m

LYME REGIS

Een jaar later bezochten Jane en een aantal familieleden het charmante kustplaatsje opnieuw. Dit keer hebben we keihard bewijs, want er is een brief bewaard gebleven die Jane vanuit Lyme Regis aan Cassandra schreef. De brief is gedateerd op 14 september 1804. Lyme Regis maakte zo’n indruk op Jane dat ze ruim tien jaar later in Persuasion een belangrijke passage laat afspelen in het plaatsje: het is in Lyme Regis dat Louisa Musgrove van de stenen pier springt en het verhaal een verrassende wending krijgt. Dankzij de ligging, ingeklemd tussen heuvels en zee, heeft Lyme Regis nog altijd dezelfde charme als het in Janes tijd had. Natuurlijk is het groter dan rond 1800, maar het is nog altijd levendig zonder luidruchtig te zijn. Je

DE ZUIDWESTELIJKE KUST

139


vindt er geen overdaad aan gok- en speelhallen, kermisattracties of discotheken, maar een bescheiden boulevard met een kiezel- en zandstrandje en wat restaurantjes. Ook is er een gezellige winkelstraat. Net als toen ‘spoedt de hoofdstraat zich naar het water’. En de kenmerkende Cobb, de lange gekromde stenen pier, is er nog altijd, hoewel de zee al meerdere malen geprobeerd heeft hem te verwoesten. Lyme Regis ligt aan de Jurassic Coast, een deel van de zuidkust dat gekenmerkt wordt door hoge kliffen met veel fossielen. Deze kustlijn staat inmiddels op de werelderfgoedlijst. Fossielenjacht is een populaire bezigheid onder bewoners en toeristen van Lyme Regis. Ook is het stadje een uitstekende uitvalsbasis voor het maken van lange wandelingen, zoals Jane dat deed. Het ligt aan het South West Coast Path, een 630 km lange wandelroute langs de zuidkust. Bij Lyme Regis Tourist Information zijn wandelkaarten te koop. Ze hebben eveneens een plankje met Austen-gerelateerde boeken en brochures. > LYME REGIS TOURIST INFORMATION, Church Street. Geopend: apr.-okt. ma.-za. 10-17, zo. 10-16, nov.-mrt. ma.-za. 10.15 uur.

Jane en Persuasion in Lyme Regis Ook al is er slechts één brief bewaard gebleven van Janes bezoek aan Lyme Regis in 1804, toch geeft deze ons veel inzicht in wat ze er zoal deed. Haar dagen waren gevuld met wandelen, zeebaden en sociale activiteiten. Jane arriveerde in Lyme Regis samen met haar vader, moeder, Cassandra, Henry en diens vrouw Eliza. Maar ze bleven niet samen; Jane bleef bij haar ouders in Lyme Regis terwijl Cassandra met Eliza en Henry meeging naar Weymouth en later naar Ibthorpe reisde. Aan het begin van de vakantie verbleven de Austens waarschijnlijk in Pyne House, aan de voet van Broad Street. In de brief schrijft Jane dat ze contact heeft opgenomen met de verhuurder van hun woning, ene Mr Pyne. Er was in 1804 een W. Pyne in Lyme Regis die het huis bezat waar nu een kledingwinkel zit. Op de woning hangt een blauwe plaquette om voorbijgangers te wijzen op Janes verblijf daar. Nadat Cassandra met Henry en Eliza naar Weymouth ging, zochten Jane en haar ouders naar een kleiner en goedkoper onderkomen. Mogelijk verhuisden ze naar Hiscott’s, een pension dat op de plek stond waar nu het vervallen gebouw van de Three Cups Hotel staat. Ze schrijft aan Cassandra: ‘We are quite settled in our Lodgings by this time, as you may suppose, & everything goes on in the usual order. The servants behave very well & make no difficulties, tho’ nothing certainly can exceed the inconvenience of the Offices, except the general Dirtiness of the House & furniture, & all it’s Inhabitants.’ 140

DE ZUIDWESTELIJKE KUST


In welk hotel kapitein Wentworth en zijn vrienden logeerden, kunnen we niet met zekerheid zeggen. In Janes tijd waren The Lion, nu The Royal Lion en de Three Cups Inn de belangrijkste herbergen in Lyme Regis. De Three Cups stond niet op de plek waar het nu staat, maar aan de overkant van de weg, ongeveer ter hoogte van de Sanctuary Bookshop. Het brandde in 1844 af. Wie de erkers van The Royal Lion bekijkt, kan zich misschien voorstellen dat het groepje vrienden op die plek de koets van Mr Elliot nakeek ‘zo ver heuvelopwaarts als ze hem konden zien’. Maar de Royal Lion stond in 1805 een stuk verder van de straat af, waardoor het onmogelijk was om een koets de heuvel op te zien rijden. Het is daarom het meest waarschijnlijk dat kapitein Wentworth in de ‘oude’ Three Cups Inn verbleef. ’s Avonds bezocht Jane de Assembly Rooms, die onder aan Broad Street lagen op de plek waar nu een parkeerplaats ligt. ‘The Ball last night was pleasant, but not full for Thursday. (...) Nobody asked me the first two dances – the two next I danced with Mr Crawford’. De Assembly Rooms in Lyme Regis zouden gebouwd zijn naar het voorbeeld van de Upper Rooms in Bath. Het zalencomplex stond pal aan het water; dansers hadden vrij uitzicht op zee. Een bijzondere locatie, maar geen verstandige. Bij een storm in 1927 raakten de Assembly Rooms zo zwaar beschadigd dat ze alleen nog maar afgebroken konden worden. De brief van Jane waar we zoveel informatie uit kunnen halen over haar verblijf in Lyme Regis, zal ze ongetwijfeld gepost hebben bij het postkantoor in Coombe Street. In het gebouw zit nu Old Lyme Guest House, een b&b, maar de eeuwenoude houten brievenbus is bewaard gebleven. De bus heeft twee gleuven, een verticale en een horizontale. De horizontale was er het eerst en zal door Jane gebruikt zijn. In 1846 veranderden de voorschriften voor brievenbussen. Omdat uit een verticale opening minder snel post kon worden gestolen, werd dit de nieuwe standaard. Tien jaar later bedacht men zich en werden horizontale brievenbussen toch weer toegestaan. Het Lyme Regis Museum, op de plek waar vroeger de woning stond van fossielenjaagster Mary Anning, biedt een overzicht van de geschiedenis van Lyme Regis en zijn inwoners. In dit museum met veel hoekjes, trapjes en knusse ruimtes is speciale aandacht voor fossielen, de Cobb en de maritieme geschiedenis van Lyme. Ook is er een ruimte gewijd aan schrijvers en dichters die een link hebben met het stadje, onder wie Jane Austen en John Fowles. Een verre nazaat van Janes broer Edward doneerde in 2011 een aantal familiebezittingen aan het museum. Deze spulletjes, zoals de bril en brillendoos van Janes moeder, zijn nu onderdeel van de permanente tentoonstelling. Ook staat er een bord van de BBC uit 1994, waarin ze aankondigen DE ZUIDWESTELIJKE KUST

141


EAS T COKER

dat ze de haven nodig hebben voor een nieuwe verfilming van Persuasion. In het museumwinkeltje zijn wat Austen-gerelateerde boekjes te koop, waaronder Jane Austen and Lyme Regis van Maggie Lane. > LYME REGIS MUSEUM, Bridge Street, lymeregismuseum.co.uk. Geopend: Pasen-okt. ma.-za. 10-17, zo. 11-17, nov.-Pasen wo.-zo. 11-16 uur.

Vlak bij het Lyme Regis Museum ligt aan Church Street de kerk van St. Michael the Archangel. Waarschijnlijk bezochten Jane en haar familie deze kerk wanneer zij in Lyme Regis waren. De kerk, met een normandische poort, heeft nog veel elementen die Jane Austen zou herkennen. Zoals de 17de-eeuwse kansel en het houtwerk van de westelijke galerij.

Aan zee In de ochtenden baadde Jane, met behulp van een badkoets, in de zee. Waar nu de rijen pastelkleurige strandhuisjes staan, stonden vroeger de badkoetsen te wachten op klanten (zie kader p. xx). Marine Parade, de boulevard, is gebouwd op de plek waar vroeger een eenvoudig wandelpad van het centrum van Lyme Regis naar de Cobb leidde. Laat je niet misleiden door de cottages die de namen van kapiteins Benwick en Harville dragen; de rij huizen langs Marine Parade was er niet toen Jane deze personages bedacht. Aan het einde van Marine Parade kun je met een trappetje naar boven om de Jane Austen Garden te bezoeken. Deze tuin werd in 1975 aangelegd ter ere van de 200ste geboortedag van Jane. Twee plaquettes herinneren 142

DE ZUIDWESTELIJKE KUST


aan dit feit. Op de locatie van de tuin zou een huis hebben gestaan waar Jane verbleef tijdens een bezoek aan het stadje. Sinds de aanleg van de tuin is duidelijk geworden dat dit niet klopt. ‘Wings’, het huis dat er stond, werd pas ver na 1804 gebouwd. In de tuin stond tot 2006 een vrouwenbuste die de schrijfster verbeeldde. Toen de tuin opnieuw werd ingericht, ging deze buste de opslag in. Daar is het kunstwerk op mysterieuze wijze uit verdwenen en het is nog altijd niet teruggevonden. Vanuit de Jane Austen Garden kijk je uit op Janes Café, gevestigd in Bay Cottage. Volgens de overlevering had Jane deze cottage in gedachten toen ze het huis van kapitein Harville beschreef: Aan het einde van de Cobb gekomen gingen ze met hun nieuwe vrienden mee naar binnen en zagen daar dat de kamers zo klein waren, dat alleen zij die hun gasten vanuit hun hart uitnodigden ze als ruim genoeg voor zoveel mensen konden beschouwen.

EEN OMKLEEDHOK OP WIELEN Zeewater werd in de 18de eeuw ontdekt als medicijn voor bijna alles. Wie ziek was en wilde aansterken, ging voor een langdurig verblijf naar de kust. Koning George III zette in 1789 de trend en het hele land volgde. Overal langs de kust ontstonden badplaatsen, zoals Lyme Regis, waar mensen dagelijks zeewater dronken en een duik in het water namen om te genezen van welke aandoening dan ook. Het liefst zo vroeg mogelijk in de ochtend en in zo koud mogelijk weer, want dan stonden de poriën het meest open voor het natuurlijke medicijn, zo werd gedacht. Wie nu naar het strand gaat, trekt badkleding aan en loopt het water in. In de 18de en 19de eeuw was het iets minder eenvoudig. Baders waren naakt of droegen een dun gewaad en konden uiteraard niet op die manier op het strand worden gezien. De oplossing was de badkoets, in het Engels de bathing machine. Dit waren eenvoudige karren met een kap van canvas of hout. Eigenlijk niet meer dan een omkleedhok op wielen. De bader stapte op het strand met een bediende in en kon zich binnen omkleden, terwijl de koets door paarden of mensen het water in werd getrokken Vervolgens stapte de bader het water in aan de kant die het verst de zee in stond en werd door de koets afgeschermd voor nieuwsgierige toeschouwers. Na enige tijd ging de bader de koets weer in, kleedde zich om en kon op het strand in alle elegantie uitstappen. Ook Jane baadde op deze manier. In een brief die ze vanuit Lyme Regis aan haar zus schrijft, vertelt ze dat ze vermoeid is omdat ze te lang in het water is geweest:

DE ZUIDWESTELIJKE KUST

143


‘The Bathing was so delightful this morning & Molly so pressing with me to enjoy myself that I believe I staid in rather too long, as since the middle of the day I have felt unreasonably tired.’

De Cobb is het meest karakteristieke van Lyme Regis en heeft al vele schrijvers, dichters en kunstenaars geïnspireerd. De stenen pier heeft een eeuwenlange geschiedenis, die teruggaat tot aan de middeleeuwen. Dankzij deze lange stenen pier was Lyme Regis in die tijd een belangrijke haven waar wol en wijn werd verhandeld. De Cobb beschermde de aanmerende schepen én het land tegen de grillen van de zee. Maar schepen werden groter en de haven van Lyme Regis bleek niet diep genoeg om met de tijd mee te gaan. Daarom richtte het plaatsje zich eind 18de eeuw steeds meer op het groeiende toerisme en werd de Cobb niet langer gebruikt voor de handel, maar om te flaneren. Ook Jane heeft er gewandeld. In ieder geval op 13 september 1804. Ze flaneerde een uur lang met haar nieuwe kennis Miss Armstrong. Deze kon er maar net mee door. In haar brief schrijft Jane: ‘She is very conversable in a common way; I do not perceive Wit or Genius – but she has Sense & some degree of Taste, & her manners are very engaging.’ In Persuasion wandelen ook kapitein Wentworth en zijn vrienden over de Cobb als ze in een bezoek brengen aan Lyme Regis. Het wordt Louisa Musgrove bijna fataal. Het waaide zo hard dat het op het hoge deel van de nieuwe Cobb niet prettig was voor de dames en ze besloten dan ook de trap naar het lage gedeelte te nemen. Allen konden er tevreden mee zijn om kalm en voorzichtig de steile treden af te dalen, behalve Louisa; zij wilde per se vanaf de bovenste tree aan de hand van kapitein Wentworth omlaag springen. Bij de eerste sprong gaat het goed, maar als Louisa nog een keer gevangen wil worden door kapitein Wentworth komt ze ten val. Alleen Anne Elliot blijft in deze crisis het hoofd koel houden, waarmee ze de bewondering van kapitein Wentworth wekt. Welke trap had Jane in gedachten toen ze voorgaande passage schreef? We hebben drie keuzes. Wanneer je de Cobb bewandelt, kom je vrij snel een dubbele trap tegen met daaronder een zitbankje. In de verfilming van Persuasion uit 1971 was het op deze plek dat Louisa viel. Het is onduidelijk of deze trappen er in 1804 al waren. ‘Granny’s Teeth’, de volgende trappen die je tegenkomt, zien er oud genoeg uit om de juiste te zijn. Maar de ruimtes tussen de treden maken het eigenlijk onmogelijk om omhoog te rennen, zoals Louisa dat deed. Toch lieten de makers van de verfilming uit 1995 Louisa Musgrove van deze trap springen. 144

DE ZUIDWESTELIJKE KUST


De laatste trap op de Cobb lijkt de grootste kanshebber. Dat vonden ook de makers van de verfilming uit 2007, die hier de bijna-fatale scène filmden. De trap is goed te nemen, niet te hoog, maar was hij er al in 1804? De Cobb is door de eeuwen heen zo vaak kapotgeslagen door de zee en weer gerepareerd, dat moeilijk te bepalen is of de trap die Jane in gedachten had bij het schrijven van Persuasion nog wel bestaat. Bovendien was ze al elf jaar niet meer in Lyme Regis geweest; wellicht bestond de specifieke trap waar Louisa Musgrove vanaf sprong alleen in haar fantasie. Op de zijtak van de Cobb staat een groepje gebouwen waar onder andere het Marine Aquarium in gevestigd is. In de verfilming van Persuasion uit 1995 is een van de laatste gebouwen in het rijtje de woning van de Harvilles.

Jane Austen-wandeling door Lyme Literary Lyme organiseert uitstekende Jane Austen-wandelingen door Lyme Regis. Van april tot en met juli start er iedere zaterdag om 11.30 uur een wandeling bij het anker onder aan Broad Street. In augustus en september zijn er wandelingen op woensdagavond om 19.00 uur en zondagmiddag om 13.00 uur. Buiten deze tijden kun je een wandeling op aanvraag boeken. > LITERARY LYME, tel. 07763 974 569, natalie.manifold@hotmail.co.uk, literarylyme.co.uk.

Co l yton ‘I have had a most affectionate letter from Buller; (...) He is very pressing in his invitation to us all to come & see him at Colyton, & my father is very much inclined to go there next Summer.’ – Jane aan Cassandra, 8 november 1800 Richard Buller woonde als leerling van George Austen zo’n vijf jaar bij de Austens in Steventon. Hij was de zoon van de bisschop van Exeter. Hij werd na een studie in Oxford predikant in Colyton, een historisch stadje niet ver van de kust van Devon. De Austens bleven contact met hem houden nadat hij naar Oxford vertrok. Er is geen hard bewijs dat de Austens daadwerkelijk Colyton bezocht hebben. Wat we wel weten is dat ze in de zomer van 1801 inderdaad naar Devon op vakantie gingen, waarschijnlijk naar Sidmouth. Het ligt voor de hand dat ze de uitnodiging van de sympathieke Buller hebben aangenomen en ook voor korte tijd in Colyton zijn geweest. Buller werd in 1799 benoemd tot dominee van Colyton en zou dat tot eind 1806 blijven. Jane kwam hem in 1805 tegen in Bath. ‘Having so very lately heard from Colyton & that account so tolerable,

DE ZUIDWESTELIJKE KUST

145


COLY TON

I was very much astonished – but Buller has been worse again since he wrote to me (...) his appearance is exactly that of a confirmed Decline’, schrijft ze op 11 april 1805 aan Cassandra. Bullers gezondheid ging inderdaad achteruit en hij stierf anderhalf jaar later, op dertigjarige leeftijd. Hij werd begraven in de kathedraal van Exeter. Colyton, dat aan het riviertje de Coly ligt, was in het verleden een van de rijkste steden van Devon, dankzij onder andere landbouw en wolhandel. In de 19de eeuw, toen Jane en haar familie Colyton bezochten, was het een druk marktstadje. Tegenwoordig is het een rustig plaatsje, maar een aantal grote huizen, waaronder Colyton House met zijn hoge muren, herinneren aan de welvaart van weleer. De Colyton Parish History Society organiseert stadswandelingen waarin je leert over de geschiedenis van het stadje. > STADSWANDELINGEN, apr.-sept., di. 14 uur vanaf de parkeerplaats in Dolphin Street, colytonhistory.co.uk.

Church of St. Andrew De Normandische Church of St. Andrew werd rond 1100 gebouwd op de resten van een Saksische kerk. De huidige kerk is groter dan in de tijd dat de Austens waarschijnlijk Colyton bezochten. De zuidelijke zijbeuk was zoals je hem nu ziet, maar de noordelijke zijbeuk was kleiner, deze werd pas rond 1820 vergroot. De sacristie werd pas in de 20ste eeuw toegevoegd.

146

DE ZUIDWESTELIJKE KUST


De pastorie De Austens zullen ongetwijfeld hebben gelogeerd bij Buller, in zijn ruime tudor-pastorie in Vicarage Street. Wanneer je met je rug naar de ingang van de kerk staat, zie je rechts een groot huis met een kruis op de gevel; dat is de pastorie. Het werd gebouwd in 1529. De functie van het gebouw is door de eeuwen heen niet veranderd; het is nog altijd de woning van de dominee.

D e Au s te ns aa n de k ust Vier jaar lang, tijdens hun verblijf in Bath, zochten de Austens in de zomer de kust op. Alleen van Lyme Regis heeft Jane een uitgebreide beschrijving achtergelaten, maar uit tweede of soms derde hand weten we dat ze ook Sidmouth, Dawlish en Teignmouth bezocht. Tijdens een van deze vakanties zou er een romance opgebloeid zijn tussen Jane en een onbekende jongeman. Het leek serieus en de jongeman wilde weten waar de familie het volgende jaar zou zijn, zodat hij Jane weer kon ontmoeten. Van een weerzien is het nooit gekomen; kort daarna hoorden de Austens dat hij was overleden. Het verhaal werd opgetekend door Janes nichtje Caroline, die het hoorde van Cassandra. ‘I am sure she thought he was worthy of her sister, from the way in which she recalled his memory, and also that she did not doubt, either, that he would have been a succesful suitor,’ schreef ze. In welke badplaats dit zich zou hebben afgespeeld, wist Caroline niet meer. Alleen dat het níet in Lyme Regis was, want dat zou ze zich hebben herinnerd. Sidmouth groeide in regency-tijd uit van een eenvoudig vissersplaatsje tot een welvarende badplaats. Langs de brede boulevard, The Esplanade, staan rijen regency-huizen met charmante erkertjes en balkonnetjes. Ze steken prachtig af tegen de imposante roodkleurige kliffen aan de oostkant van het stadje. Achter The Esplanade vind je straten vol winkeltjes en restaurantjes. Minder aantrekkelijk is het strand van Dawlish. In plaats van een brede boulevard loopt er een drukke spoorlijn. Wie bij het water wil komen, moet via een van de verweerde tunnels onder het spoor lopen. Toch heeft ook Dawlish zijn charme; een mooi parkje dat het hart van het plaatsje is, met daaromheen straten met winkels, restaurants en vermaak. Dankzij een brief aan haar nichtje Anna weten we dat Jane in dit stadje is geweest. Anna had schrijfaspiraties en liet haar tante meelezen. Blijkbaar speelde haar verhaal zich af in Dawlish. Tante Jane schrijft in augustus 1814, scherp als altijd: ‘I am not sensible of any Blunders about Dawlish. The Library was particularly pitiful & wretched 12 years ago, & not likely to have anyone’s publication.’

DE ZUIDWESTELIJKE KUST

147


SIDMOUTH

Net als Sidmouth werd ook Teignmouth begin 19de eeuw ontdekt door de modebewuste Georgians, die de plaats al snel omtoverden tot een ‘fashionable watering place’. Toen Jane Teignmouth bezocht, aan het begin van de eeuw, stond het toerisme er nog in de kinderschoenen. De Assembly Rooms (nu het restaurant The Riviera) en Den Crescent, twee markante bouwwerken, werden pas in 1826 voltooid. Volgens de overlevering verbleven de Austens in een hotel dat Great Bella Vista heette, het tegenwoordige Den House. Je komt het tegen als je vanaf de pier in oostelijke richting loopt. Het huis is opgedeeld in appartementen. Een klein stukje van de geschiedenis is nog terug te vinden; het huis naast Den House heeft de naam Bella Vista.

Com pton Ca st le In de stromende regen gaat Marianne Dashwood in Sense and Sensibility (1995) op zoek naar de heuvel vanwaar ze Combe Magna kan zien liggen. Het optrekje dat ze in de verte ziet liggen is Compton Castle. Het is niet echt een kasteel; in de 14de eeuw werd het gebouwd als landhuis. Maar rovende Fransen bleken een gevaar en daarom werd het gebouw in de 16de eeuw versterkt waardoor het zijn kasteelachtige uiterlijk kreeg. Zo’n zeshonderd jaar is het eigendom geweest van de familie Gilbert. Een van de Gilberts was de halfbroer van ontdekkingsreiziger Sir Walter Raleigh. Het huis wordt nog steeds bewoond door de familie, maar is tegenwoordig eigendom van de National Trust.

148

DE ZUIDWESTELIJKE KUST


T EI G N MOUTH

> COMPTON CASTLE, Marldon, Paignton, TQ3 1TA, tel. 01803 661906, nationaltrust.org.uk/compton-castle. Geopend: apr.-okt. di.-do. 10.30-16.30 uur.

B e r r y Pom e roy ‘Tremendous excitement at Berry Pomeroy, the exquisite village where we are to shoot the wedding. And mist. We try to convince ourselves that it’s an interesting idea to do the film’s last joyous shot of Marianne and Brandon’s wedding in thick mist.’ – Emma Thompson in haar Sense and Sensibility-dagboek De mist verdween in Berry Pomeroy en daarom zien we een vrolijk en zonnig einde van de film Sense and Sensibility (1995). Het was overigens de eerste filmdag van Alan Rickman, die kolonel Brandon speelde. Hij vond het een vreemde ervaring om te beginnen met de eindscène. St. Mary, het kerkje in het centrum van Berry Pomeroy waar we Marianne en kolonel Brandon zo gelukkig uit zien komen, dateert uit de 15de eeuw. Maar het is in de eeuwen erna flink uitgebreid en aangepast. De kerk werd ooit bezocht door koning Willem III. Hij was in 1688 te gast bij Sir Edward Seymour, hertog van Somerset en eigenaar van het nabijgelegen Berry Pomeroy Castle. Het kasteel werd rond 1560 gebouwd door de familie Pomeroy, maar kwam halverwege de 16de eeuw in handen van de familie Seymour. De Seymours raakten er een eeuw later op uitgekeken en verhuisden. Het verval zette in en het resultaat is een romantische ruïne, die tegenwoordig wordt beheerd door English Heritage. Uiteraard spookt het er. DE ZUIDWESTELIJKE KUST

149


BERRY POMEROY

Het dorp Berry Pomeroy werd overigens ook nog voor een andere scène in de film gebruikt, namelijk de dollemansrit die Marianne en Willoughby maken in het rijtuig. Het koppel scheurt langs de muur die om het kerkhof staat. > ST MARY, Berry Pomeroy, Totnes, TQ9 6NN.

BERRY POMEROY CASTLE, Berry Pomeroy, Totnes, tel. 01803 866618, www.bit.ly/19sWYXT. Geopend: nov.-mrt., za.-zo. 10-16 uur, apr.-sept. dag. 10-18, okt. dag. 10-17 uur.

Fle te Es tate Flete Estate is een privĂŠlandgoed aan de kust van Devon met een baai met strand en enkele vakantiehuizen. Een van die huizen, Efford House, werd in Sense and Sensibility (1995) gebruikt als Barton Cottage. Hoewel het aan de voorkant een bescheiden huis lijkt, is het door twee flinke vleugels aan de achterzijde eigenlijk veel te groot voor de verarmde Dashwoods. De filmmakers hebben de zijvleugels dan ook handig uit beeld gelaten. Het huis ligt verscholen op het landgoed en is niet vanaf een openbare weg te zien. Je kunt het huren als vakantieaccommodatie, er is ruimte voor twaalf personen. Vlakbij, en ook eigendom van de Flete Estate, is Mothecombe Beach. Dit strand ligt tussen prachtige hoge kliffen. In de film zien we hoe Marianne daar, uitkijkend over het water, aan Elinor vertelt welke wijze lessen ze heeft geleerd. 150

DE ZUIDWESTELIJKE KUST


FLET E ESTATE

Het strand ligt aan het Coastal Path, het wandelpad dat langs de zuidkust van Engeland loopt. Het is met de auto te bereiken via Mothecombe (volg de borden naar Mothecombe Beach). Parkeren kan op een speciaal parkeerveld naast het Old School Tea House. Vanaf daar is het nog 5 minuten lopen naar het strand. Een aantal scènes die zich afspelen in de Londense woning van Mrs Jennings is gefilmd in het huis van de eigenaar van Flete Estate. Dit is niet open voor publiek. > Mothecombe Beach, Flete Estate, Mothecombe, flete.co.uk. Geopend: wo., za., zo. 9-21 uur.

S a lt ra m ‘Saltram is a wonderful house – but, like all that has been preserved and not used, has an empty atmosphere. I dare say that we will soon see to that...’ – Emma Thompson in haar Sense and Sensibility-dagboek In Sense and Sensibility (1995) zien we Saltram als Norland Park, het geliefde landgoed van de Dashwoods. Maar er is nog een andere connectie met Jane Austen. De eerste gravin van Morley, bewoonster van Saltram, was een correspondente van Jane en een liefhebber van haar werk. Jane stuurde haar een eerste druk van Emma, waarop de gravin reageerde: ‘I am already become intimate in the Woodhouse family, & feel that they will not amuse & interest me less than the Bennetts, Bertrams, Norriss & all their admirable predecessors.’ Mooi gezegd, maar aan een schoonzus schreef de gravin een maand later dat ze het boek lang niet zo goed vond als

DE ZUIDWESTELIJKE KUST

151


Mansfield Park of Pride and Prejudice. In Saltram House vind je transcripties van de brief van de gravin aan Jane en Janes antwoord erop. Saltram, vlak bij Plymouth, heeft zoals zoveel landhuizen een geschiedenis van vele verbouwingen. Het landgoed was van 1712 tot 1957 in bezit van de familie Palmer, de graven van Morley. De grootste aanpassingen gebeurden in de 18de eeuw, toen het huis zijn Georgian façades kreeg. Voor het interieur werden kosten noch moeite gespaard. Robert Adam, de meest gewilde architect van het moment, kreeg de opdracht om twee kamers onder handen te nemen. Adam deed dat grondig; hij ontwierp muren, plafonds, tapijt en meubels. De Saloon in Saltram House wordt door velen gezien als een van Adams meesterwerken. Ook bijzonder aan Saltram is dat de vijfde graaf Morley het huis mét inboedel in 1957 aan de National Trust overdroeg. Inclusief de uitgebreide schilderijencollectie, met een groot aantal schilderijen van de beroemde portretschilder Joshua Reynolds, een goede vriend van de derde graaf. Veel scènes die zich afspelen op Norland Park in de verfilming van Sense and Sensibility zijn in de Saloon opgenomen. Het tapijt was te kostbaar om te laten liggen tijdens de opnames. Het werd gemaakt in 1770 en weerspiegelt exact de plafonddecoratie. De filmmaatschappij liet een kopie maken. Deze ligt nu in de opslag van Saltram House. Bij speciale gelegenheden wordt hij uitgerold, bijvoorbeeld als de National Trust bezoekers de mogelijkheid wil geven om door de Saloon te lopen. Ook de door Adam ontworpen Dining Room is in de film te zien. In de film zien we de dames Dashwood hier dineren met hun halfbroer en vreselijke schoonzus. De prachtige bibliotheek van Saltram zien we terug in de scène waar Margaret met haar atlas onder de tafel zit en weigert eronder vandaan te komen. De eerste druk van Emma die Jane ooit naar Lady Morley stuurde hoef je er overigens niet te zoeken; het is onbekend waar die is gebleven. Maar als je goed kijkt in de boekenkast rechts, net voor de marmeren zuilen, dan vind je daar een beschadigde vroege editie van Pride and Prejudice. Op meer plekken in het huis is gefilmd. Je herkent vast de Staircase Hall en de Red Velvet Drawing Room. Buiten werden de stallen, bij de ingang van het park, gebruikt voor de scène waarin Edward bijna aan Elinor bekent dat hij met Lucy Steele is verloofd. De boom waarin voor de film een gigantische boomhut werd gebouwd, vind je aan het eind van de Lime Walk. > SALTRAM, Plympton, Plymouth, PL7 1UH, tel. 01752 333500, nationaltrust.org.uk/saltram. Geopend: Huis: mrt.-okt., zat.-do. 12-16.30 uur. Park: hele jaar dag. van zonsopgang tot zonsondergang.

152

DE ZUIDWESTELIJKE KUST


SALT R AM

C h a r le s town Het lijkt of in dit dorpje met zijn kleine haven met historische schepen de tijd een aantal eeuwen heeft stilgestaan. Charlestown is dan ook een geliefde filmlocatie. In de film Mansfield Park (1999) is de haven gebruikt voor de scènes die zich in Portsmouth afspelen. De haven van Charlestown werd in de 18de eeuw gebouwd door ondernemer Charles Rashleigh. In de omgeving van St. Austell werd porseleinklei opgegraven, maar er was geen goede haven om die te verschepen. Rashleigh zag een gat in de markt. De haven werd een succes en langzaam groeide er een dorpje omheen. In de 19de eeuw werd er ook koper uit nabijgelegen mijnen verscheept. In Mansfield Park zien we hoe de familie Price in erbarmelijke omstandigheden in de haven woont. Zo zal Jane de woning van de Prices niet voor ogen hebben gehad; de Prices woonden eerder in een huis zoals de Georgian woningen die je wat hogerop ziet liggen. De zeilschepen die in Charlestown hun thuishaven hebben, zijn ook te zien in de film. Een speciale rol is weggelegd voor The Earl of Pembroke, die in de film wordt gebruikt als slavenschip. Wanneer Fanny Price voor het eerst naar Mansfield Park gaat, ziet ze het schip in de baai liggen. Deze beelden zijn opgenomen in St. Austell Bay, de baai waar Charlestown aan ligt. Net als in het boek komt Henry Crawford naar Portsmouth om Fanny Price het hof te maken. In de film stuurt hij eerst een boodschapper: een jongetje met een draaiorgel en een mand vol witte duiven. De filmploeg nam na afloop niet de moeite om de duiven te vangen en mee te nemen. Daarom zie je nog altijd overal de nazaten van deze ‘filmsterren’ rondvliegen.

DE ZUIDWESTELIJKE KUST

153


HARTLAND

Bij de haven zit ook het Shipwreck & Heritage Centre. Het museum heeft zijn charmes, maar de opstelling is wat gedateerd. Het is tot de nok toe gevuld met allerlei voorwerpen die te maken hebben met de geschiedenis van Charlestown, de scheepvaart en scheepswrakken. Je vindt er onder andere een aantal vitrines over de Titanic. > SHIPWRECK & HERITAGE CENTRE, Charlestown, PL25 3RJ, tel. 01726 69897, shipwreckcharlestown.com. Geopend: mrt.-okt. dag. 10-17 uur.

Har tland Abbey Toen een artdirector van de BBC in 2006 langs het Coastal Path ter hoogte van Hartland liep en een 15de-eeuwse cottage zag staan, nam hij zich voor deze locatie ooit voor een productie te gebruiken. Een jaar later werd hij, tot zijn grote verbazing, door de locatiemanager van de BBC naar Hartland gestuurd. De cottage zou dienst gaan doen als Barton Cottage in een nieuwe serie van Sense & Sensibility (2008). Blackpool Mill Cottage, gelegen op een idyllische plek, omringd door heuvels, kliffen en zee, bleek perfect voor het nieuwe onderkomen van de dames Dashwood. Het staat op het terrein van Hartland Abbey, een 13deeeuws voormalig klooster dat wordt bewoond door baronet Sir Hugh Stucley en zijn familie. De cottage werd voor de serie in twee weken tijd flink onder handen genomen. Hoewel de ingang van de cottage aan de achterzijde van het huis is, gezien vanaf de zee, werd er aan de voorkant tegen de muur een voorportaaltje gebouwd als zogenaamde ingang. Ook kreeg de 154

DE ZUIDWESTELIJKE KUST


cottage blauwe luikjes naast ieder raam. Binnen werd nauwelijks gefilmd; de kamers die je in de serie ziet, zijn gebouwd in de studio. In de serie zie je veel van de directe omgeving. Marianne die naast het watervalletje zit te dromen over Willoughby, Elinor die rust zoekt in een grot en Margaret die op het strand schelpen zoekt (hoewel er in werkelijkheid geen schelp te vinden is). Blackpool Mill Cottage is te huur als vakantiewoning. Houd rekening met een verblijf in de stijl van de Dashwoods; er is geen televisie en voor ontvangst met een mobiele telefoon zul je een van de heuvels moeten beklimmen. De cottage is te bereiken via het openbare Coastal Path (bijvoorbeeld vanaf Hartland Quay), maar dit is een pittige wandelroute. Het is eenvoudiger om via Hartland Abbey te gaan. Je betaalt entree, maar je loopt in ongeveer twintig minuten over een vlakke, maar mooie route gemakkelijk naar de kust. Je kunt je wandeling naar Blackpool Mill Cottage ook combineren met een bezoek aan de Abbey, een voormalig klooster dat net als Northanger Abbey verbouwd is tot een aangenaam landhuis. > HARTLAND ABBEY, Hartland, Bideford, North Devon, EX39 6DT, tel. 01237 441234, hartlandabbey.com. Geopend: eind mrt.-begin okt. zo.-do. Tuin en park: 11.30-17 uur. Huis: 14-17 uur.

C l ove lly Voor een mooie kade waar Elinor Dashwood vis koopt hoefden de filmmakers van Sense & Sensibility (2008) niet ver te zoeken. Vlak bij Hartland ligt Clovelly, een prachtig dorpje met zeer steile straatjes die regelrecht naar de zee voeren. Op de weg naar beneden kom je winkeltjes, een kapel, restaurantjes en een museum tegen. De kade die we in de serie zien, is gebouwd in de 14de eeuw. Clovelly is privÊbezit. De eigenaar streeft ernaar dat het dorp zijn 19deeeuwse uiterlijk blijft behouden. Hij financiert dit door entree te vragen. Auto’s zijn niet toegestaan. Wie de steile smalle straten van Clovelly heeft gezien, begrijpt waarom. Bewoners van het dorp gebruikten vroeger ezels om zichzelf en hun goederen het dorp in of uit te brengen. Tegenwoordig wordt alles vervoerd met sleetjes. Je kunt je auto parkeren bij het bezoekerscentrum en van daaruit de wandeling naar beneden maken. Houd rekening met een flinke klim om weer terug te komen of boek een ritje met de landrover die vanaf de haven naar de parkeerplaats rijdt. > CLOVELLY, vlak bij Bideford, Devon, clovelly.co.uk. Hele jaar geopend.

DE ZUIDWESTELIJKE KUST

155


Het Engeland van Jane Austen Karin Quint

Er zullen maar weinig mensen zijn die nog nooit van Jane Austen hebben gehoord – een van Engelands grootste schrijvers, met klassiekers als Pride and Prejudice, Emma en Mansfield Park. Met de groei van haar populariteit is ook het toerisme rondom Jane Austen toegenomen. De cottage in Chawton, waar zij drie boeken schreef, staat natuurlijk boven aan de lijst van iedere Jan Austen-liefhebber, net als haar graf in Winchester, de stad Bath en het romantische kustplaatsje Lyme Regis. Ook de locaties –landhuizen, dorpen, natuur- die gebruikt zijn voor de verfilmingen van de boeken die ze schreef worden jaarlijks overspoeld door bezoekers.

s

€ 19,95 13,5 x 21 cm Ca. 300 blz Verschijnt april 2014 ISBN 978 90 257 5389 4 Nur 512

Het Engeland van Jane Austen - voorpublicatie  

In april 2014 verschijnt Het Engeland van Jane Austen van Karin Quint, een praktische gids die je naar belangrijke plekken uit Jane Austens...