Page 1


กฎหมายใหม่ { เพื่อสุขภาวะของสังคม }  ตุลาคม  2553



เปิดเล่ม-เปิดใจ : เรื่องจากพระไตรปิฎก สัจจะพญาราชสีห์

นอดีตกาล  ครัง้ ทีพ่ ระพุทธเจ้า เคยเสวยชาติเป็นพญาราชสีห์ วั น หนึ่ ง มองเห็ น เหล่ า เนื้ อ ทั้ ง หลายกำลั ง หากินหญ้าอ่อนบริเวณถ้ำเขา  ก็คิดจะจับ เนือ้ ทีก่ ำลังเล็มหญ้าอยูร่ ายรอบเหล่านัน้ กิน จึงกระโดดลงจากยอดเขา  ออกวิ่งไปด้วย กำลังเต็มแรงของราชสีห์  จนไม่สามารถ ยั้งความเร็วได้ทัน  จึงตกจมลงในเปือกตม แห้ ง   ขึ้ น ไม่ ไ ด้   ต้ อ งยื น ปั ก เท้ า ทั้ ง สี่ ข้ า ง อดอาหารอยู่ถึง  7  วัน ในวันทีเ่ จ็ด  นัน้ เอง  สุนขั จิง้ จอก ตัวหนึ่งกำลังเที่ยวเดินเสาะหาอาหารอยู่ ราชสีห์เห็นสุนัขจิ้งจอกจึงร้องเรียกให้ช่วย ฝ่ายสุนัขจิ้งจอกเมื่อเหลียวกลับมาดู  เห็น ราชสี ห์ ข อร้ อ งด้ ว ยจริ ง ใจ  ไม่ มี เ ลศนั ย แอบแฝง  ก็เกิดความเห็นใจ  แต่ยงั กลัวอยู่ ว่าเมื่อช่วยราชสีห์ที่กำลังหิวโซขึ้นมาจาก หลุมก็จะกลายเป็นภัยแก่ตน แต่เมือ่ ราชสีหก์ ล่าวยืนยันหนักแน่น ว่าตนจะไม่กินผู้มีพระคุณเป็นแน่  ซ้ำยัง จะขอสนองคุณจนถึงที่สุดอีกด้วย  สุนัข จิ้งจอกจึงเดิมพันการช่วยเหลือครั้งนี้ด้วย ชีวิตอย่างที่มิตรสหายในโลกนี้นับว่าน้อยที่ จะเข้าใจได้   จนในที่สุดก็ช่วยราชสีห์ขึ้น มาจากหลุมปลักเลนนั้นได้สำเร็จ ราชสีห์พักเหนื่อยอยู่ครู่หนึ่งแล้ว จึงพูดกับสุนขั จิง้ จอกว่า  “ตัง้ แต่นเี้ ป็นต้นไป เราจะดูแลปรนนิบัติท่านเองเพื่อเป็นการ ตอบแทนที่ท่านให้ชีวิตเรา”  แล้วราชสีห์ก็ ชวนครอบครัวของสุนัขจิ้งจอกให้มาพักอยู่ ในถ้ ำ อั น อบอุ่ น ข้ า ง ๆ ถ้ ำ ของตน  เพื่ อ สะดวกในการคุ้มครองปกป้องภัยพาลให้ แก่ครอบครัวของสุนัขจิ้งจอก  ทุก ๆ วัน ราชสี ห์ กั บ สุ นั ข จิ้ ง จอกก็ จ ะออกไปหา อาหารด้วยกันเสมอ  เมื่อฆ่าเนื้อได้ก็กิน

    “ถ้าผู้ใดเป็นมิตรแม้จะมีกำลังน้อย  แต่

ตัง้ อยูใ่ นมิตรธรรม  ผูน้ นั้ ชือ่ ว่าเป็นญาติ  เป็น เผ่าพันธุ ์ เป็นมิตร  และเป็นสหายของเราและ นางราชสีห ์ เจ้าอย่าดูหมิน่ สหายของเราอีกนะ เพราะว่าสุนัขจิ้งจอกตัวนี้ให้ชีวิตเราไว้”

เนื้อด้วยกัน ณ ที่นั้น  แล้วจึงคาบส่วนที่ เหลือมาให้นางราชสีห์และนางสุนัขจิ้งจอก ซึ่งเฝ้าถ้ำอยู่ อยู่ ม าวั น หนึ่ ง   นางราชสี ห์ เ กิ ด เฉลียวใจ  ระแวงว่า  ราชสีห์สามีดูจะรัก นางสุ นั ข จิ้ ง จอกและลู ก สุ นั ข จิ้ ง จอกเสี ย เหลือเกิน  ชะรอยราชสีห์อาจจะรักกันกับ นางสุนัขจิ้งจอกเสียกระมัง  ดังนั้นเมื่อถึง เวลาที่สองสหายราชสีห์และสุนัขจิ้งจอก ออกไปหากิน  นางสิงห์จึงเริ่มเบียดเบียน คุกคาม  โดยเข้าไปขูน่ างจิง้ จอกว่า...  “เจ้า ทำไมมาอยูท่ นี่ ?ี่   ทำไมไม่ไปอยูท่ อี่ นื่ เสียที!” พอตกเย็ น  นางสุ นั ข จิ้ ง จอกจึ ง ไปเล่าให้สามีฟัง  สองสามีภรรยาปรึกษา กันว่า...  “ชะรอย  นางราชสีห์อาจจะทำ ตามคำพญาราชสีห์เสียก็ได้  เราคงอยู่ที่นี่ มานานแล้วกระมัง  เมื่อเป็นแบบนี้  เรา กลับถิ่นที่อยู่เดิมของเราดีกว่า” สุ นั ข จิ้ ง จอกตั ด สิ น ใจเข้ า ไปหา ราชสี ห์ แ ล้ ว กล่ า วคำอำลาว่ า ...  “นาย! เราเองก็อยู่ในถ้ำของท่านมานานมากแล้ว ผู้ที่อยู่นาน ๆ ย่อมไม่เป็นที่พอใจเท่าไรนัก ตอนที่เราออกไปหาอาหารกัน  นางสิงห์ ภรรยาท่านเข้ามาขู่ไล่ภรรยาของเรา  ว่า ทำไมอยู่ในที่นี้นานนัก  ไม่ไปเสียที  ผู้เป็น ใหญ่ย่อมขับไล่ผู้น้อยได้ตามต้องการอยู่ แล้ว  นีเ้ ป็นธรรมดาของผูม้ กี ำลัง  นางสิงห์ ผู้มีฟันคมของท่านได้คุกคามบุตรภรรยา

เรา  ขอท่านโปรดทราบด้วยเถิด ภัยได้ เกิดจากที่พึ่งเสียแล้ว” ราชสี ห์ ฟั ง คำของสหายแล้ ว ไม่ รอช้ า   รี บ เข้ า ไปหานางสิ ง ห์ ทั น ที   แล้ ว กล่าวว่า.....  “น้องเอ๋ย!  เมื่อครั้งก่อนโน้น ที่เราไปหาอาหารแล้วหายไป  7  วัน  จึง กลับมากับสุนัขจิ้งจอกและภรรยาของสุนัข จิ้งจอก  ในวันนั้น  เราออกจากถ้ำไปด้วย ตั้ ง ใจว่ า จะจั บ เนื้ อ สั ก ตั ว หนึ่ ง เป็ น อาหาร แล้วก็พลาดลงไปติดหล่มยืนอดอาหารอยู่ ถึง  7  วัน  ที่เรารอดชีวิตมาได้  ก็เพราะ สุ นั ข จิ้ ง จอกท่ า นนี้ แ หละ  สุ นั ข จิ้ ง จอกนี้ เป็นสหายทีไ่ ด้ชว่ ยชีวติ เราไว้  จริงอยูแ่ ม้วา่ สุนัขจิ้งจอกสหายเรานี้จะมีกำลังน้อยกว่า เรา  แต่ว่ามิตรใดแม้จะมีกำลังน้อย  หาก ตั้ ง อยู่ ใ นมิ ต รธรรม  ผู้ นั้นชื่อว่าเป็นญาติ เป็นเผ่าพันธุ์  เป็นมิตรและเป็นสหายของ เรา  ดังนั้นแต่นี้ไปเจ้าอย่าได้ดูหมิ่นสุนัข จิ้งจอกสหายของเราอีกนะ  เพราะว่าสุนัข จิ้งจอกตัวนี้ให้ชีวิตเราไว้” นางราชสีห์ฟังคำราชสีห์แล้ว ก็สำนึกผิด  จึงเข้าไปขอโทษสุนขั จิง้ จอก และภรรยา  และนับแต่นั้นมาทั้งสอง ตระกูลก็อยูอ่ ย่างกลมเกลียวกัน  แม้เมือ่ ราชสีหแ์ ละสุนขั จิง้ จอกสองสหายได้ลว่ ง ลับไปแล้ว  ลูกหลานทีย่ งั อยูก่ ไ็ ม่ทำลาย มิตรภาพที่มีต่อกัน  และอยู่ด้วยไมตรี สืบเนื่องไปอีกถึงเจ็ดชั่วตระกูล

อ้างอิงเนื้อหาจาก  พระไตรปิฎก  ฉบับมหามกุฎราชวิทยาลัย  และ  “ชาดกวิถีนักสร้างบารมี”  ของมหาวิทยาลัยธรรมกาย  แคลิฟอร์เนีย

newlaw115Indi.indd 1

21/10/2553 9:36:53


กฎหมายใหม่ { เพื่อสุขภาวะของสังคม }  กันยายน  2553



วารสารข่าว

กฎหมายใหม่ เพื่อสุขภาวะของสังคม สารบัญ เจ้าของ

บริษัท ลอว์ ไดเจสท์ จำกัด

39/200-201 ซ. กวีเหวียนระวี (วิภาวดีรังสิต 84) ถ. วิภาวดีรังสิต แขวงสีกัน เขตดอนเมือง กรุงเทพฯ 10210 โทร. 02-996-9924, 02-532-9063, 02-996-5885 โทรสาร 02-996-9924 e-mail : lawdigest@hotmail.com

คณะที่ปรึกษา

ดร.กิตติศักดิ์ ปรกติ, แก้วสรร อติโพธิ, เดชอุดม ไกรฤกษ์, ตุลย์ ศริกุลพิพัฒน์, ศ.ดร.นันทวัฒน์ บรมานันท์, พีรพล ตริยะเกษม, นิเวศ พันธ์เจริญวรกุล, รศ.มานิตย์ จุมปา, ดร.สถิตย์ ลิ่มพงศ์พันธุ์, รศ.สมยศ เชื้อไทย, สมัคร เชาวภานันท์, สุรศักดิ์ วาจาสิทธิ์

บรรณาธิการ ปราโมทย์ พิพัฒนาศัย ,  โอฬาร อินทสุวรรณ กองบรรณาธิการ

ไกรวิน สารวิจิตร, นคร ชมพูชาติ เพชรชมพู เดชโชตินิศาล, วรพล พััฒนะนุกิจ แสงชัย รัตนเสรีวงษ์, ปฏินันท์ สันติเมทนีดล สุกัลยา เจี ยรนันทนา

การตลาดและสมาชิก มุกรวี เดชโชติ นิศาล การเงินและบัญชี ธนิน ปฏิพ ัทธ์รงรอง สมัครสมาชิก

1 ปี 12 ฉบับ ราคา 800 บาท โอนเงินเข้าบัญชีออมทรัพย์ ธนาคารกสิกรไทย จำกัด สาขาบางกระบือ ชื่อบัญชี บริษัท ลอว์ ไดเจส จำกัด บัญชีเลขที่ 007-2-61425-9 และโทรสารสำเนาใบนำฝาก พร้อมใบสมัครสมาชิ กมายังบริษัท ฯ

ฝ่ายฝึกอบรมและสัมมนา

เพชรชมพู เดชโชตินิศาล, วรพล พััฒนะนุกิจ โทร. 02-996-6121, 02-532-9063, โทรสาร 02-532-9063 ศิลปกรรม Art Direct. SiamArtist.com Lay out ภุมวุฒ ิ วิทวัสสำราญกุล

เพลต/แยกสี บริษทั ดอนเมืองเพลท จำกั ด โทร. 02-996-7583 พิมพ์ท ี่ บริษทั โรงพิมพ์เดือนตุลา จำกัด โทร. 02-996-7392-4 โทรสาร 02-996-7395

newlaw115Indi.indd 3

เปิดคำพิพากษา 4

สมชาย  ปรีชาศิลปกุล

เมธี   ศรีอนุสรณ์

The Truth of Ideal

“คดีหมิ่นประมาท”

Word of Wisdom 58

ม.ร.ว.เสนีย์  ปราโมช กฎหมายใหม่ 13 แกะกรุฟิล์ม 59 มิ ถุนายน 2553

หมายเหตุท้ายคำวินิจฉัย 18 ศาลสูงสุด ศาลรัฐธรรมนูญจะเพิกถอน คำพิพากษาศาลฎีกาได้หรือไม่

Erin Brockvich “ต้องสู้  ถึงจะชนะ” หนั งหน้านวล

Food for Head 62 จากจิ๋นซีถึงเด็กช่างกล

วั ส  ติงสมิตร

แมวคราว

The Layer  เปิดใจ  “ทนายเทวดา” บัณฑิต  ศิริพันธุ ์

Organic Food : ภาพสะท้อนวิกฤตอาหารโลก

สัมภาษณ์ประจำฉบับ 21 สมดุลกาย 65 โอฬาร  อินทสุวรรณ

ตาชั ่ง

Tips for Health 70 ประสบการณ์กฎหมาย 31 น้ ำคลอโรฟิล์บำบัดโรค การทำตัวของนักกฎหมาย อธี ลิ้นชักแห่งความสุข 71 ก  อัศวานันท์ ปกิณกะ 36 การยอมรับในตัวตน ลิขสิทธิ์ในงานผ้าไหมไทย

ทวีพฤทธิ์  ศิริศักดิ์บรรจง และ ร.ต.อ.ชู ชีวรรณ  ตมิศานนท์

คือพื้นฐานของความสุข code : 4747

วาระผู้บริโภค 73

สี่แยกกฎหมายมหาชน 50 ความหวาดวิตกที่น่ารักของรัฐบาล ทวงหนี้กองมรดก

พิ สิษฐ์  พลรักษ์เขตต์

แห่งสหพันธ์สาธารณรัฐเยอรมนี จุ ลศักดิ์  แก้วกาญจน์

โลกใบเขียว 76 ว่าความภาคพิสดาร 52 คดีมาบตาพุด : จบแบบไม่จบ อย่าเอาแต่กระชับพื้นที่ พรทิ วา  บรรจบศิลป์ ต้องรู้จักเปิดพื้นที่ด้วย นโยบายสาธารณะ 77 วิ สูตร์  ทิพย์วิวัฒน์พจนา กับความเป็นธรรมทางสังคม นิติศาสตร์เชิงดอย 56 ปฏิรูปประเทศไทย : หนทางสู่ความฝัน ปรัชญาแห่งนิติรัฐ

โครงการยุวชนเพื่อนิติธรรม และสาธารณะ

วารสารข่าวกฎหมายใหม่ (เพื่อสุขภาวะของสังคม) ได้รับการสนับสนุนจาก สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) ทัศนะความคิดเห็น  ผลงานทางวิชาการ  หรือผลสรุปงานวิจัยใด ๆ ซึ่งปรากฏในหนังสือนี้ ไม่จำเป็นที่กองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.)  ต้องเห็นด้วยเสมอไป

29/9/2553 22:41:37


สัมภาษณ์ประจำฉบับ โอฬาร  อินทสุวรรณ

กฎหมายใหม่ { เพื่อสุขภาวะของสังคม }  กันยายน  2553

The LawYer

21

สัมภาษณ์โดย  โอฬาร  อินทสุวรรณ เรียบเรียงโดย  สุกัลยา  เจียรนันทนา

เปิดใจ  “ทนายเทวดา”  บัณฑิต  ศิริพันธุ์

การทำหน้าที่ทนายความและเอาชนะคดีสำคัญ ๆ ที่ ส่งผลสะเทือนทางการเมืองมานับครั้งไม่ถ้วน  ทำให้หลายคน ยกย่องว่าเขาเป็น  “ทนายเทวดา”  และ  “ทนายผู้ไม่เคยแพ้” แต่ดูเหมือนบัณฑิตจะไม่ปลื้มฉายาที่เขาได้รับเท่าใดนัก”

คัดจากบทความ “ย้อนรอยคดียุบพรรค” –กรุงเทพธุรกิจ, มิถุนายน 2550

“…..ไม่มีทนายที่ไหนว่าความไม่เคยแพ้  แพ้น้อยแพ้ มากเป็นอีกเรื่องหนึ่ง  แต่เราทุ่มเทสุดความสามารถ  และเป็น วิชาชีพที่เรารัก  มีประสบการณ์พอสมควร  แต่เก่งขนาดไม่ เคยแพ้ คงไม่ม ี – บัณฑิต 

ศิริพันธุ ์

ถึ

งผู้อ่านวารสาร “กฎหมายใหม่” ทุกท่าน, ณ ปัจจุบัน คุณ บัณฑิต ศิริพันธุ์ นับว่าเป็นทนายมือหนึ่งของประเทศ ในเรื่องของคดีหมิ่นประมาท มีหลาย คดีของท่านที่ได้สร้างสีสันให้กับวงการนักกฎหมาย จนสื่อมวลชนยกย่องให้เป็นทนายที่เก่งทั้งแนวบู๊และบุ๋น ที่หาตัวจับได้ยาก พร้อมกับตั้งสมญานามให้ท่านว่า “ทนายเทวดา” และด้วยเหตุส่วนตัวบางประการ ทำให้ผมและคุณบัณฑิตมีโอกาสนัดเจอกัน ผมจึงคิดว่า น่าจะใช้โอกาสนี้ให้คุ้มค่า และเป็นประโยชน์กับท่านผู้อ่านวารสารของเราได้มาก ถ้าเราจะได้สัมภาษณ์คุณบัณฑิต ศิริพันธุ์ ในมุมที่ลึกลงไป ให้คน ทั่วไปได้รู้จัก และได้เข้าใจว่า ความเป็นมือหนึ่งในอาชีพทนายของท่านนั้น มีเบื้องหลังและความเป็นมาอย่างไร สถานที่นัดพบ คือ สำนักงานทนายความ “เสนีย์ ปราโมชย์”, สำนักงานที่ท่านทำงาน, เกิด และเติบโตมาในเส้นทาง นักกฎหมาย ตลอดระยะเวลา 45 ปี ที่ผ่านมา ครั้งนี้เป็นการพบกันครั้งแรกของผมและท่านครับ – บุคลิกภาพของคุณบัณฑิต, ท่านเป็นคนสบายๆ , ไม่วางฟอร์ม แบบทนายใหญ่ ผมเรียกคุณบัณฑิตว่า “พี่” ตลอดการสัมภาษณ์ ด้วยความรู้สึกเป็นกันเอง เราใช้เวลาในการสัมภาษณ์ประมาณสองชั่วโมงกว่า - หลังสัมภาษณ์เสร็จ ความคิดหลายอย่างเกิดขึ้นในหัวผมครับ ทั้งเรื่องของศรัทธาในเส้นทางอาชีพนักกฏหมาย เรื่องของความกล้าหาญทางคุณธรรมของคนกฎหมาย และเทคนิคการ ทำงานของท่านที่ช่วยเปิดมุมมองใหม่ๆ ในสายงานทนายความ – การทำงานที่ยึดหลักไม่เอาแต่ตัวเอง แต่มองผลกระทบที่ เกิดขึ้นต่อสังคมด้วย และอื่นๆ ซึ่งล้วนแล้วแต่เป็นประโยชน์กับผู้อ่านในสายอาชีพนักกฎหมายทุกท่านครับ โอฬาร อินทสุวรรณ newlaw115Indi.indd 21

29/9/2553 22:41:43


22

สัมภาษณ์ประจำฉบับ โอฬาร  อินทสุวรรณ

ปิดใจทนายเทวดา

“บัณฑิต  ศิริพันธุ์”

อยากให้พี่เล่าประวัติชีวิตครอบครัว ของตั ว เอง  ว่ า เป็ น ยั ง ไงมายั ง ไง จนกระทั่งเข้ามา ? - ผมเป็ น คนจั ง หวั ด เพชรบุ รี โดยกำเนิด  มาเรียนหนังสือที่กรุงเทพ แต่เด็ก  เรียนโรงเรียนอำนวยศิลป์จน จบ ม. 8  ก็มุ่งเข้ามาเรียนกฎหมายที่ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์เพราะด้วยใจ รั ก   พอจบธรรมศาสตร์ แ ล้ ว ก็ ร อสอบ เนติบณ ั ฑิต  เข้าธรรมศาสตร์ปี 02  เรียน 5  ปีจบ  พอเรียนจบก็สอบเนฯ ได้ในปี 2510 พี่เกิดปีไหน ? - ปี 2484,  เกิ ด ที่ เ พชรบุ รี , พอจบเนฯ แล้วก็ไปเรียนต่อ LLM มหาวิทยาลัยนิวยอร์ก  ทีส่ หรัฐอเมริกา  เรียน จบปี 2515  ก็กลับมาประเทศไทย  โดย เริม่ แรกก็อยากเป็น ผูพ้ พิ ากษา  แต่ทา่ น อาจารย์เสนีย์บอกว่าให้อยู่ด้วยกันต่อ แล้วรู้จักอาจารย์เสนีย์ได้อย่างไร ? - พอจบธรรมศาสตร์แล้วยังไม่ ได้ รั บ ปริ ญ ญา  ผมก็ ท ำงานที่ นี่   พอ ทำงานทีน่ กี่ ส็ อบเนติบณ ั ฑิตได้  ได้ความรู้ ทางด้านวิธีพิจารณามากเลยทางด้าน ปฏิบัติ  พอสอบผ่านเนฯได้แล้ว  ก็ไป เรียนต่อที่อเมริกา  ก็คิดว่าจะกลับมา เป็นผู้พิพากษา  แต่ในช่วงที่ก่อนจะไป อเมริ ก าผมได้ ท ำคดี ใ หญ่ ๆ กั บ ท่ า น อาจารย์เสนีย์หลายคดี  อย่างเช่น  คดี การเมือง  คดีแพ่ง  จนกระทั่งจะเป็นที่ รู้จักกันในศาล  ว่าท่านจะว่าความคู่กับ ผม  ตอนนั้นผมก็ยังเป็นทนายใหม่อยู่

newlaw115Indi.indd 22

หลั ง จากนั้ น เริ่ ม ปี 2509  ผมก็ เ ริ่ ม ว่าความกับท่าน แต่ขณะที่อยู่กับท่านงานหลัก ที่ต้องทำประจำ  ก็คือจะเป็นคนเขียน คำบอก  ตามที่ ท่ า นบอก  ซึ่ ง ท่ า นจะ เขียนคำฟ้อง  คำแก้คำให้การ  อุทธรณ์ แก้ อุ ท ธรณ์   หรื อ ฎี ก า  แก้ ฎีกา  หรือ แถลงการณ์ปิดคดี  ผมต้องแก้ตามคำ บอกของท่านคื อ ท่ า นเป็ น คนเร็ ว   เรา ต้องจดตามแล้วค่อยไปพิมพ์ดีด  ต้อง ทำงานหนัก มีเลขาฯ คนอื่นๆ ช่วยจดบ้างไหม ? - ไม่ มี ,   ท่ า นต้ อ งการนั ก กฎหมาย  เหตุทที่ า่ นต้องการนักกฎหมาย ในเวลาทีท่ า่ นให้จดตามคำบอก  เพราะ จะมีบางช่วงที่ท่านจะพัก  ท่านจะถาม เราทัง้ หมดว่า  เนีย่ ... อะไรเห็นด้วย  อะไร ไม่เห็นด้วย... ซึ่งเราจะต้องแสดงความ เห็นไม่ใช่จดตามคำบอกอย่างเดียว ถ้าจดตามคำบอกอย่างเดียว ท่านไปเอาเสมียนที่ไหนก็ได้  ถ้าความ เห็นอันไหนท่านพิจารณาแล้วท่านจะดีใจ เราก็จะภูมิใจ  สิ่งเหล่านี้คือสิ่งที่ผมได้ รับจากท่าน  ได้ทั้งทักษะประสบการณ์ ได้ทงั้ ลีลาโวหารทางข้อกฎหมายจากท่าน มากเลย  เป็ น ที่ ห ล่ อ หลอมทางด้ า น กฎหมายในช่วงแรก ตอนที่พี่บัณฑิตเข้ามาช่วงนั้น  ตอน นั้นมีทนายอยู่เยอะไหม ? - มีหลายคน  คือตอนที่ผมมา อยู่ที่นี่  มีทนายผู้ใหญ่ออกไปแล้วหนึ่ง คน  คือ  ท่านศักดา  โมกขมรรคกุลซึ่ง ท่านได้ไปเป็นประธานศาลฎีกา  และ ไปเป็นองคมนตรีต่อมา  ท่านเพิ่งเสียไป เป็นลูกศิษย์ก้นกุฏิ  และก็ยังมีรุ่นดังอีก หลายคน  เป็น สส.  เป็นรัฐมนตรีอีก

หลายท่าน  พอเราฝึกกับท่านแล้ว  ใช้ ประสบการณ์ความรู้ไปสอบเนติบัณฑิต มันก็รู้สึกว่าวิธีพิจารณามันง่ายขึ้นกว่า อ่านตำราอย่างเดียว ห ลั ง จ า ก นั้ น ก็ ไ ป เ รี ย น ต่ อ อเมริ ก า  ที่ นิ ว ยอร์ ก   เรี ย นทางด้ า น กฎหมายอาญา  กฎหมายแพ่ ง  เพื่ อ เตรียมมาเป็น ผู้พิพากษา  พอกลับมา ท่ า นก็ บ อกว่ า   “อยู่ กั บ ผมต่ อ ไป  รั บ ราชการเป็นน้ำซึมบ่อทราย”  ผมยังจำ คำพูดท่านได้ ผมก็เลยอยู่กับท่านต่อไป ช่วงนั้นก็มีคดีใหญ่ ๆ เกิดขึ้น เรื่อย ๆ คดีเกี่ยวกับผิดสัญญาทางแพ่งฯ ระหว่างบริษทั ต่างชาติกบั บริษทั ไทย และ อี ก บริ ษั ท เป็ น บริ ษั ท ต่ อ เรื อ ที่ เ ยอรมั น มาว่าจ้างท่านว่าความเรื่องผิดสัญญา เหมื อ นกั น   คดี ทั้ ง สองเรื่ อ งทุ น ทรั พ ย์ มากที่สุดในขณะนั้น  คดีแรกทุนทรัพย์ หมืน่ ล้าน  คดีทสี่ องประมาณหกร้อยล้าน ผมจบประมาณปี 2516  มาทำ คดีนี้ปี 2517  และก็ท่านว่าคดีนี้กับผม ไปสามนัด  ปี 2518  สืบโจทก์ได้สี่นัด เท่านัน้   ท่านก็ตอ้ งยืน่ คำร้องต่อศาล  ขอ ถอนตัวจากการเป็นทนาย  เพราะท่าน ได้รบั การโปรดเกล้าฯ ให้เป็นนายกรัฐมนตรี ในปี 2518 ต่อจากนั้นมาผมก็ทำคดีนี้คน เดียว  ว่าความคดีนคี้ นเดียว  สูก้ บั ทนาย ฝ่ายตรงข้าม  ซึง่ เขาก็ผใู้ หญ่มาก  เราก็ ยังเด็กอยู ่ แต่เราก็ภาคภูมใิ จว่าคดีนเี้ รา ได้รบั ผลสำเร็จทัง้ สามศาล  ชนะทัง้ สาม ศาล  ผมยังจำได้วา่   ในช่วงทีท่ า่ นอาจารย์ เสนี ย์ ยั ง ไม่ ถ อนตั ว จากการเป็ น ทนาย และไปประชุมร่วมกับฝรั่งที่โอเรียลเต็ล ฝรัง่ มาฟังแน่นห้องเลย  เพือ่ จะสอบถาม ข้อกฎหมายกับท่านอาจารย์เสนีย์ แต่หลังจากที่ท่านถอนตัวจาก การเป็นทนาย  เพราะว่าท่านได้รับการ โปรดเกล้าฯ เป็นนายก  ผมก็ว่าความ

29/9/2553 22:41:43


กฎหมายใหม่ { เพื่อสุขภาวะของสังคม }  กันยายน  2553 คนเดี ย วพอไปประชุ ม ต่ อ ฝรั่ ง ก็ ม ากั น ร่อยหรอ  เหลือไม่กี่คน  คล้ายกับเขา ไม่ เ ชื่ อ   ผมก็ รู้ สึ ก ว่ า เป็ น เรื่ อ งธรรมดา คนไข้ อ ยากเห็ น หมอใหญ่ เ ท่ า นั้ น ไม่ อยากเห็ น หมอเล็ ก  แต่ เ ราต้ อ งทำตั ว เราให้ได้  ผมก็พยายามทำอย่างดีจน กระทั่งจากประชุมหลอแหล  สี่ห้าคน ก็ ม ากขึ้ น อย่ า งเดิ ม   แล้ ว เวลาเราไป ว่าความเขาก็มีทีมคณะที่ปรึกษาตาม ไปด้ ว ย  ซึ่ ง ส่ ว นใหญ่ เ ราจะทำ Case Report รายงานคดีไปให้เขาเขาก็จะเอา Case Report รายงานไปยังบริษัทเขา แล้วฝรั่งที่นี่ก็ติดตามรายงานคดี เขาก็ เข้าใจ  บางคนก็เป็นนักกฎหมาย  บาง คนก็เป็นนักธุรกิจทีส่ มองเขาดี  หลังจาก นั้ น คดี เ ราชนะ  เราชนะสามศาลในปี 2519  พวกนั้นก็เข้ามาหาท่านอาจารย์ เสนี ย์   มาแสดงความยิ น ดี   อาจารย์ เสนีย์ก็เลือกผมขึ้นไป  ตอนนั้นท่านเป็น ผู้นำฝ่ายค้านในสภาฯ  ท่านก็เรียกผม ขึ้นไป  เหนื่อยกับการว่าความจนชนะก็ ไม่ทำให้ผมดีใจเท่าคำชมของท่าน  ซึ่ง เป็นกำลังใจ พอหลัง จากท่านพ้นตำแหน่ง

ทางการเมือง  ในปี 2489  ท่านก็มาตั้ง สำนั ก งานทนายความ  ผู้ ก่ อ ตั้ ง มี อ ยู่ สองคน  พระยาอรรถการียน์ พิ นธ์  อดีต รัฐมนตรียุติธรรมและก็อดีตอธิบดีกรม อัยการ หลั ง จากที่ ท่ า นพระยาอรรถ การี ย์ นิ พ นธ์ ไ ปรั บ ตำแหน่ ง รั ฐ มนตรี ยุติธรรมสมัยจอมพลสฤษฎิ์  สำนักงาน นี้เดิมชื่อเสนีย์อรรถการีย์  และก็เปลี่ยน เป็นเสนีย์  ปราโมชตั้งแต่ท่านเจ้าคุณ อรรถการีย์ไปเป็นรัฐมนตรี  ก็เป็นตั้งแต่ นั้นเป็นต้นมาประมาณปี 2499-2500 ก็เป็นเสนีย์  ปราโมชเรื่อยมา ท่านจะมาทีน่ ปี่ ระจำทุกอาทิตย์ เพราะท่ า นผู ก พั น กั บ ที่ นี่ ม าก  เช้ า มา ทำงาน  บ่ายก็ไปสอนธรรมศาสตร์  สอน จุฬา  เนติฯ สอนอยู่สามแห่ง  สมัยที่ ท่านเป็นทนายหรือไปประชุมกฤษฎีกา ตั้งแต่ 2519  พอไม่ได้ว่าความท่านก็จะ ให้ต่อตั๋วตลอดเวลา  เพราะสมัยนั้นตั๋ว ปีต่อปี สมัยนัน้ จบใหม่ ๆ ได้นติ ศิ าสตร์ ทนายชั้ น สองว่ า ความได้ ห้ า จั ง หวั ด อาจารย์มารุตไปแก้ระเบียบให้นติ ศิ าสตร์

23

บัณฑิตเป็นทนายชั้นหนึ่งได้  เมื่อก่อน เนติบัณฑิตเท่านั้นจึงเป็นทนายชั้นหนึ่ง ผมเป็นทนายชั้นสองไม่นานก็เป็นทนาย ชั้นหนึ่งเพราะผมสอบเนฯ ได้  แล้วผมก็ ไปเรียนนอก หลังจาก 2519  ท่านเสนีย์ได้ เรี ย กผมไปถามว่ า มี โ ครงการจะไปตั้ ง บริษัทเองไหม  ผมบอกผมไม่มี  ผมจะ ย้ายจากที่นี่ไปก็ต่อเมื่อท่านยุบที่นี่  ถ้า ท่านไม่ยุบ  ผมพร้อมที่จะอยู่รับใช้ท่าน ต่อไป ท่านก็ได้ตั้งให้ผมเป็นหัวหน้า สำนักงานตั้งแต่ปี 2518แต่ตอนนั้นเป็น ชั่ ว คราว  แต่ พ อปี 2519  ท่ า นคิ ด ว่ า ท่ า นคงไม่ ส ามารถมาคุ ม ได้   เพราะ ครอบครัวได้ร้องขอ  ผมก็เป็นหัวหน้า สำนักงานตัง้ แต่ปี 18-19  จนถึงปัจจุบนั เป็นเวลาหลายสิบปี ผมอยู่ ที่ นี่ ม า 45 ปี ,   ที่ นี่ คื อ ชีวติ ,  มีความสุขกับการอยูท่ นี่ ,ี่   เหมือน บ้านเรา - เวลาซื้อบ้านก็ซื้อไม่ไกลจาก ละแวกนี้   ของผมก็ มี ห ลั ง หนึ่ ง   เป็ น คอนโดฯ  เราก็อยู่ที่นี่มา  ในระหว่างที่ อยูก่ บั ท่าน  เราก็ทำงานกันดี  การเมือง

“เพราะฉะนั้นคดีของท่านที่ห้ามพวกเรา

  มีอยู่สองอย่างที่ไม่ให้พวกเราทำคือ   หนึง่   คดีคา้ ยาเสพติด  สอง คดี ลูกความโกงชาติโกงแผ่นดินมา

newlaw115Indi.indd 23

29/9/2553 22:41:43


24

สัมภาษณ์ประจำฉบับ โอฬาร  อินทสุวรรณ ในช่วงนัน้ ในสมัยก่อน  ถ้าท่านเป็นทนาย หรือจะเป็นรัฐมนตรีก็จะร่วมรัฐบาลกับ ท่ า นควง  อภั ย วงศ์   ท่ า นควงก็ เ ป็ น หัวหน้าพรรคประชาธิปตั ย์  หม่อมคึกฤทธิ์ เป็นเลขาฯ หลั ง จากที่ มี ก ารปฏิ วั ติ พ รรค การเมืองก็ไม่มี   พรรคประชาธิปัตย์ก็ มาก่ อ ตั้ ง ใหม่ ใ นปี 2512  ที่ ท่ า นชวน หลีกภัยลงมาครั้งแรก  ชีวิตสำนักงาน จึงผูกพันกับทางการเมืองตลอดตอนปี 2512  ที่ทำการพรรคประชาธิปัตย์อยู่ ชั้นบน  อยู่ชั้นสอง  ยังไม่มีตึกของตัว เอง  เวลามาประชุมก็มาประชุมกันข้าง บน  ดั ง นั้ น พวกเราก็ จ ะได้ สั ม ผั ส กั บ นักการเมืองเก่า ๆ ดัง ๆคุณใหญ่  ศวิต ชาติ  คุณแท่ง  ทองสว่าง  แล้วก็มานั่ง คุ ย กั น มี ปั ญ หาก็ ม าคุ ย กั น   ทางด้ า น กฎหมาย  ฉะนั้นความผูกพันทางด้าน การเมื อ งมั น ก็ แ ผ่ ข ยายไปเรื่ อ ย  จน กระทั่งเราก็รู้จักนักการเมืองมากขึ้น ๆ แล้วทนายตอนนั้นมันมีคนมากน้อย ขนาดไหน? - สำนักงานเราจะไม่ใหญ่  ที่ อยู่ก็มีที่นั่งเจ็ดแปดโต๊ะถ้าคนมาฝึกก็นั่ง โต๊ ะ อาหาร  นั่ ง ดู ส ำนวนไป  พี่ ๆ ไป ว่าความก็ตามเขาไป และไม่คดิ จะขยับขยายอะไรออกไป? - คือ  ต้องเข้าใจนะ  เจตนารมณ์ ใ นการก่ อ ตั้ ง สำนั ก งานของท่ า น ท่ า นพู ด เอาไว้ กั บ พวกเราเลยว่ า   ผม ก่ อ ตั้ ง สำนั ก งานนี้ ขึ้ น มาเพื่ อ ใช้ เ ป็ น ที่ ฝึกฝนให้กบั นักกฎหมายในการประกอบ วิ ช าชี พ ด้ า นกฎหมาย  ให้มี ความรู้ใ น ด้านทฤษฎี  แต่เน้นโดยเฉพาะอย่างยิ่ง ในด้ า นปฏิ บั ติด้วย  ผมไม่ได้มุ่งจะค้า กำไร  ดังนั้น  พวกเรามาที่นี่  ก็ต้องยึด

newlaw115Indi.indd 24

หลักในปรัชญาเดียวกันท่านพูดอย่างนี้ เสมอ เพราะฉะนั้นคดีของท่านที่ห้าม พวกเรา  มีอยู่สองอย่างที่ไม่ให้พวกเรา ทำคื อ   หนึ่ ง   คดี ค้ า ยาเสพติ ด   สอง คดี ลู ก ความโกงชาติ โ กงแผ่ น ดิ น มา หมายความว่ า   คดี ทุ จ ริ ต ฉ้ อ ราษฎร์ บั ง หลวงเช่ น ราชการต่ า ง ๆ  และใน ขณะนั้น คดีทุจริตฉ้อราษฎร์บังหลวง ดัง ๆ  เช่น  กรณีมรดก  จอมพลสฤษดิ์ ธนะรัชต์  กับคุณหญิงวิจิตรา  ก็มาที่นี่ แต่เราไม่รับและก็คดีทุจริตดัง ๆ อื่น ๆ - คดี ป ระเภทนี้ เ ราจะไม่ เ ข้ า ไปแตะต้ อ ง ซึ่งเราก็ยึดหลักนี้ตลอดมา  คือ  เราไม่ ได้หวังเพื่อธุรกิจ  ดังนั้นคดีอย่างศาล ขอแรง  หรือคดีช่วยประชาชนผู้ยากไร้ เขาเดือดร้อนมา  เขาถูกรังแกจริง ๆ เรา ก็เข้าไปช่วยเหลือโดยเราไม่ได้เรียกร้อง อะไร  มี บ่ อ ยที่ สุ ด ท่ า นเองก็ ท ำ  ท่ า น ขอ ฉะนั้นพวกเราอยู่ที่นี่ก็เข้าใจแนวคิด ยอมรับและเห็นด้วย  แล้วก็อยู่ตลอด มา  และผมก็เป็นทนายประจำเรื่อยมา ถึงบัดนี้  ผมไม่ได้อยู่ในนี้สองปี  ก็คือ ช่วงที่ผมไปเรียนเมืองนอกผมไปเรียนที่ อเมริกา

พอกลับมา  มีค ดี ใ หญ่ ท่ า นก็ อยากให้ผมไปเข้าร่วมด้วยเราก็ยังเด็ก อยู่  และใจรักอยู่แล้ว  คือจบมาก็เป็น ทนายมาตลอด  เราก็สนุก และมันคดีที่ ท้ า ทาย  และคดี นั้ น เราก็ ต่ อ สู้ กั น มา อย่ า งโชกโชน  เป็ น คดี แ รกคดี เ ดี ย วที่ อธิบดีศาล แพ่งฯ  ในขณะนั้นคือท่าน สรรเสริญ  ไกรจิตติ ท่านบอก ผู้ พิ พ ากษาทุ ก ท่ า นให้ ม านั่ ง ฟั ง   ฉะนั้ น คนนั่งฟังในศาล (เป็นห้องพิจารณา)  ทุกครั้งก็คือผู้ช่วยฯ เอามาเรียนเลย  ช่วงขณะนั้นท่านอาจารย์เสนีย์ว่าความ   ผู้ ใ หญ่ จ ะให้ ค วามสนใจเพราะแปด โมงยี่สิบท่านถึงศาลแล้ว  ศาลนัดแปด โมงครึ่ ง ท่ า นจะถึ ง ศาลก่ อ นเวลาแล้ ว เวลาไปท่านก็เดินจากนี้ไป  ท่านจะไป นัง่ รอ  ท่านไม่เคยผิดนัดศาล  แล้วเราเอง เนีย่ ก็ถอื หลักนี้มาตลอด  ผมว่าความไม่ เคยไปสาย  ไม่เคยมีแม้แต่ครัง้ เดียว พี่ มี หลั ก คิ ด อย่ า งไร ถึ ง ต้ อ งไปศาล เช้า? - เราเคารพ  ท่ า นจะออกนั่ ง บั ล ลั ง ก์ กี่ โ มงเราไม่ ว่ า แต่ เ มื่ อ ท่ า นนั ด

29/9/2553 22:41:44


กฎหมายใหม่ { เพื่อสุขภาวะของสังคม }  กันยายน  2553 ผลงานสร้างชื่อที่ผ่านมา -  คดี   พรรคประชาธิ ปั ต ถ์   กล่าวหาว่าใส่ร้ายพรรคพลังประชาชน ซึง่ ศาลรัฐธรรมนูญมีมติ  9  ต่อ  0  ให้ รอดพ้นจากการยุบพรรค -  คดีที่  นพ.พรหมินทร์  เลิศสุริย์เดช  อดีตเลขาธิการนายกฯ ฟ้อง หมิน่ ประมาท  อภิสทิ ธิ ์ เวชชาชีวะ  และ สุ เ ทพ  เทื อ กสุ บ รรณ  ที่ ก ล่ า วหาว่ า พรรคไทยรักไทยจ้างพรรคเล็กลงเลือกตัง้ เมื่อ  2  เม.ย.  49 -  คดีฟอ้ งหมิน่ ประมาท  สมัคร สุ น ทรเวช  อดี ต นายกฯ  และ  ดุ สิ ต ศิรวิ รรณ  เมือ่ ครัง้ ทำรายการทางโทรทัศน์ กล่าวหา  สามารถ  ราชพลสิทธิ์  ส.ส. สัดส่วน  พรรค ปชป. เมื่อครั้งเป็นรอง ผู้ว่าฯ กทม. เกี่ยวกับการทุจริตการจัด ซื้อจัดจ้าง ซึ่งศาลก็ตัดสินลงโทษจำคุก 2  ปี -  คดีท ี่ ทักษิณ  ชินวัตร  อดีต นายกฯ  ฟ้องหมิ่นประมาท  เรียกค่า เสี ย หาย  800  ล้ า น  จาก  เทพไท เสนพงศ์ ส.ส.นครศรีธรรมราช  กรณีให้ สัมภาษณ์เปรียบ  “ทักษิณ”  เป็น  “ผี ปอบ”  และคดีทบี่ ริษทั ชินแซทเทลไลท์ฯ ฟ้อง  ศิริโชค  โสภา ส.ส.สงขลา  ซึ่ง ที่สุดฝ่ายชินแซทฯ ก็ขอยอมความถอน ฟ้อง -  ว่าความให้กบั   น.ต.ประสงค์ สุ่ น ศิ ริ   กรณี เ ขี ย นบทความวิ พ ากษ์ วิ จ ารณ์ ก ารทำหน้ า ที่ ข อง  “ตุ ล าการ ศาลรั ฐ ธรรมนู ญ ”  ในคดี ซุ ก หุ้ น ของ ทักษิณ  ชินวัตร  จนถูกตุลาการฯ ฟ้อง หมิ่นประมาท  และชนะคดีในที่สุด (คัดจาก  หนังสือพิมพ์ไทยโพสต์ พฤหัสบดีที่  22  เมษายน  2553)

newlaw115Indi.indd 25

แปดโมงครึ่งเราก็มา  ฉะนั้นคดีทุกเรื่อง บางครั้ ง ผมจะไปตั้ ง แต่ ยั ง ไม่ เ ปิ ด ห้ อ ง แม้กระทั่งเดี๋ยวนี้เป็นนิสัยเช้าจะตื่นรีบ ไปเลย  บางที ไ ปถึ ง แปดโมงรถไม่ ติ ด บางทีรถติดก็แปดโมงเศษ และการแต่งตัวนีเ่ ป็นทนายนี.่ .. เวลาว่าความที่ศาลผมใช้เสื้อขาว  เน็ค ไทด์ ด ำถ้ า ขึ้ น ศาล  คื อ   ผมเคยเป็ น กรรมการมารยาททนาย  เดี๋ ย วก็ เ คย เป็นรองประธาน  เขาขอร้องให้ผมเป็น ประธาน  ผมไม่ เ ป็ น   ผมขอเป็ น รอง เพราะถ้าเป็นประธานผมต้องไปนั่ง  คน อื่นเขาอยากเป็นก็ไป เราก็พยายามหล่อหลอมพวก เราให้แต่งตัวให้เรียบร้อยระยะหลัง ๆ ก็ เละอีก  ผมเห็นทนายบางคนแต่งเสือ้ ผ้า เสื้อแดง  ผูกเน็คไทด์  ผมไม่รู้จัก  ถ้า รู้จักก็จะบอก  แต่นี่ไม่รู้จักไปพูดเดี๋ยว เขาไม่พอใจ ผมนี.่ .. จะเสือ้ ขาว  สูทดำ  ไทด์ ดำ  มาช่วงนี้เท่านั้นที่ผมว่าความที่ศาล รัฐธรรมนูญ  คดียุบพรรคนี่  ผมใส่ไทด์ เหลื อง  เพราะคณะทำงานของพรรค ประชาธิปัตย์   ตั้งแต่ท่านชวนถึงท่าน อภิสิทธิ์  เขาใส่ไทด์เหลือง  เพราะเป็น ปีของในหลวงท่าน  นี่เป็นครั้งแรกที่ผม ว่าความแล้วใช้ไทด์สี ที่ ศ าลรั ฐ ธรรมนู ญ ผมว่ า มั น จำเป็นนะ  คุณลองไปดูทนายความที่ เมืองนอก  อย่างที่อเมริกา  เขาถือว่า อาชีพทนายเป็น first class หมอยังสู้ ไม่ได้  วิศวกรยังสู้ไม่ได้  เขาจะแต่งตัว ผู้ดีผมเผ้าจะเรียบร้อย  การเดิน  การ พูดจาสุภาพดูแล้วมันเป็นวิชาชีพ  มัน น่าเลื่อมใส  เราอยากให้วิชาชีพเราเป็น ที่ยอมรับของสังคมให้มาก ผมเคยไปฟิ ลิ ป ปิ น ส์ เ มื่ อ 20 กว่าปีมาแล้ว  ในรถทัวร์เขาจะแนะนำ

25

ว่าใครประกอบอาชีพอะไร  ผมก็บอก ว่าผมเป็น ทนายความ  มีผู้หญิงคนนึง บอกว่าถ้าทนายความมาขอลูกสาวเขานี่ ...เขาไม่ ใ ห้   อั น นี้ ที่ ผ มคิ ด ตลอดเวลา ว่าความรูส้ กึ เก่า ๆ ตรงนี้  ทำอย่างไรให้ หายไปจากคนไทย  เพราะเราอยาก เห็นวิชาชีพของเราเป็นที่ยอมรับ  เมือง ไทย  เวลานักเรียนนายร้อย  นักเรียน นายเรือ  นายเรืออากาศ  จัดงานกัน ผูห้ ญิงไปเต็มเลย  แต่ทเี่ มืองนอก  เวลา Law School จัดงานจัดปาร์ตี้  ผู้หญิง ไปกันเต็ม  ผู้หญิงอยากไปรู้จัก Lawyer นักกฎหมายกัน  เวลาธรรมศาสตร์จัด งาน  มีอย่างนี้บ้างก็ดี  มีคนให้ความ สนใจบ้ า งก็ ดี   ถ้ า คุ ณ เป็ น นั ก เรี ย น กฎหมาย  คุณจะไปเต้นกับใครเขายินดี ขนาดผมเป็นต่างชาติขอเต้น เขาให้หมด เราอยากให้เมืองไทยพัฒนามากขึน้   ผม ก็บอกผู้ใหญ่ที่สภาทนายความทุกรุ่น หลั ง จากปี 2519  ผมก็ เ ป็ น ทนาย  ทำคดีเรื่อยมาแต่ต้องเข้าใจนะ คดีการเมือง  คดีอาญา  คดีหมิน่ ประมาท ไม่ใช่หลักที่เราใช้ทำกิน  คดีที่เราตั้งตัว ได้มีเงินใช้จ่ายเราใช้คดีแพ่ง  คดีอาญา เป็นคดีช่วยเหลือนักการเมือง  ทำการ เมืองมีข่าวออกทีวี  คนก็จะรู้จัก วันนั้นคุณอภิสิทธิ์ออกมาบอก ว่าผมไม่ได้สตางค์เลยท่านออกมาพูด ตอนทุ่มนึงของวันตัดสินว่าผมไม่ได้คิด ค่าอะไรเลย  อย่างผมขึ้นศาล  เวลาไป ศาลอาญา  ผมเจอผูพ้ พิ ากษาชัน้ ผูใ้ หญ่ บางทีขึ้นลิฟท์พร้อมกันท่านเพ็ง  เพ็งนิติ  รองประธานศาลฎีกา  ท่านก็ถาม ว่ า   วั น นี้ มี ค ดี ท่ า นรั ฐ มนตรี ท่ า นไหน งานชุ ม นุ ม ศิ ษ ย์ เ ก่ า คณะนิ ติ ศ าสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์  รุ่น 02  เขา บอกว่ า ท่ า นก็ ไ ป  ท่ า น จเร  อดี ต ประธานศาลฎี ก าบอกว่ า  ทนายร้ อ ย ล้ า นมาแล้ ว   ผมบอกท่ า น  “ผมบอก

29/9/2553 22:41:45


26

สัมภาษณ์ประจำฉบับ โอฬาร  อินทสุวรรณ ท่านตรง ๆ นะ  ว่าคดีทำให้รัฐมนตรีผม ไม่ค่อยได้ตังค์เลยนะ”  บางคนก็ยังไม่ เชื่อ  ผมไม่ได้จริง ๆ ผมไปได้คดีแพ่ง ดีที่เราสร้างชื่อเสียงไว้คดีแพ่งไม่มีใคร รู้จัก ท่ า นอาจารย์ เ สนี ย์ เ คยถู ก คดี การเมื อ ง  ผมก็ เ ป็ น ทนายให้   หม่ อ ม คึกฤทธิ์ผมก็เป็นทนายให้  บรรหารผม ก็เป็นทนายให้  ท่านชาติชายก็เป็นให้ ผมบอกก็เป็นข่าวลงทัง้ นัน้   ท่านเชาวลิต เองก็เคยมาหาผมตอนจะสู้ นปช.  แต่ ผมเขียนคำฟ้องให้ท่าน  แต่ผมไม่ได้ขึ้น

newlaw115Indi.indd 26

คดีอื่นๆ ที่เราภูมิใจ  ที่เราทำสำเร็จ ที่เรารู้สึกในใจเสมอ  คือ  คดีอะไร บ้าง ? - ผมเคยภู มิ ใ จและดี ใ จที่ ไ ด้ ช่วยคนยากคนจนรายหนึ่ง  เป็นผู้หญิง เข้ามาหาท่านอาจารย์เสนีย์  อาจารย์ เสนีย์โยนเรื่องให้ผม  บอกอย่างนี้ต้อง ช่วย  อาชีพแกหาบรำ  ขายให้โรงหมู ตอนมารองเท้ายังไม่มีใส่เลย  ซักไปซัก มาแกก็เล่าให้ฟังว่า  พ่อแม่มีลูกสองคน คนโตเป็ น กำนั น ใหญ่ อ ยู่ ส ระบุ รี ตั ว แก เป็ น คนที่ ส อง  พ่ อ แม่ มี ที่ ดิ น มหาศาล

เยอะแยะแต่ตอนนั้นมันไม่มีราคาแต่พอ เขาทำถนนตั ด ผ่ า นมั น เลยกลายเป็ น ที่ ดิ น ราคามหาศาล  พี่ แ กนี่ ไ ด้ ไ ป คน เดียวโดยปลอมพินยั กรรมแล้วแกก็ไม่รจู้ ะ ไปสู้อย่างไง  เพราะอิทธิพลมหาศาลไป ขอก็ให้มาเล็ก ๆ น้อย ๆ ผมก็ไปช่วยไปยื่นฟ้องขอแบ่ง ที่ ศ าลจั ง หวั ด สระบุ รี   ปรากฏว่ า เอา อันธพาลมาล้อมศาล  เราว้าเหว่  ผม ว่าความที่ศาลสระบุรีซึ่งเดิมอยู่ติดกับ ทางรถไฟ  ตอนนั้นก่อนผมไปนอก  ผม ก็ไม่ยอมขับรถผมกลัวถูกทำร้าย  นั่งรถ ขนส่งไป  เวลานั่งก็นั่งตรงกลางกลัวนั่ง

29/9/2553 22:41:45


กฎหมายใหม่ { เพื่อสุขภาวะของสังคม }  กันยายน  2553 ริม ๆ มันยิงเรา โดนคุกคามหนักเลยไปยื่นฟ้อง เป็นคดีอาญาอีกคดี  แล้วขอโอนมาที่ กรุงเทพตามวิอาญา  มาตรา 26  ท่าน อาจารย์ประกอบ  หุตะสิงห์  เป็นประธาน ศาลฎีกาอนุญาต  ปรากฏว่าศาลเอา ด้วย  รู้จะไปไม่ไหวขอแบ่งมรดกให้น้อง แต่เขาแบ่งมาให้กไ็ ม่ถงึ ครึง่ แต่กม็ หาศาล ก็เป็นมหาเศรษฐีขึ้นมาจากหาบรำไป ขายหมู แกมีเงิน... แกขายที่มรดกที่แก ได้ ห มดเลย  เอาเงิ น เข้ า ธนาคารแกก็ ร่ำรวยไป  เราก็ดีใจแทนแก  ตอนหลัง แกก็มาสมนาคุณ  แต่เราก็ไม่ได้เรียกร้อง เป็ น คดี ที่ ผ มภู มิ ใ จมาก  ผมไปเรี ย น เมื อ งนอกปี ก ว่ า   ทางนี้ ก็ ส่ ง หนั ง สื อ พิมพ์ไปให้ผมอ่าน  กำนันคนนั้นถูกยิง ตายข้างทางรถไฟ  ผมอ่านหนังสือแล้ว ผมก็ ต กใจ  เราเป็ น คู่ อ ริ   ตายโหงซะ แล้ ว   มั น มี ห ลายเรื่ อ งโดยเฉพาะคดี อาญาการเมือง  มีเยอะ คดีการเมืองที่ภาคภูมิใจที่สุด  เป็น คดีหลังสุดหรือเปล่า (คดียุบพรรค ประชาธิปัตย์ครั้งแรก) ? - คดีนี้  ผมรู้ตัวเองแล้วล่ะว่า ผมหนี ไ ม่ ไ ด้   เพราะเดิ ม ตุ ล าการศาล รัฐธรรมนูญเขาก็ขัดแย้งกับผม  เพราะ ผมเป็นทนายให้คุณประสงค์  สุ่นศิริ  ที่ ถู ก ตุ ล าการรั ฐ ธรรมนู ญ เสี ย งข้ า งมาก คดีซุกหุ้น  แปดคนฟ้องหมิ่นประมาท คดี นั้ น ก็ ห มิ่ น ประมาทกั บ ดู ห มิ่ น ศาล เราสู้จนหมิ่นประมาทยก คดียุบพรรคเอกสารมากที่สุด เป็นหมื่นหน้า  ที่เราอ่านจริง ๆ ก็หลาย พันหน้า  แต่ผมอ่านทุกแผ่น  ผมว่ามัน จำเป็นมาก  บางทีมันรอดสายตาเราไป คดีสำคัญเราจับเองหมด  คดียุบพรรค นี่ผมอ่าน  ผมรู้  มันสอดไส้ยังไง  กลั่น

newlaw115Indi.indd 27

แกล้งยังไง  เราไปได้เอกสารอย่างเดียว เราได้ตอนถามค้านได้ศาลรัฐธรรมนูญ คุณวาสนาแกเห็น  แกก็บอก (เพราะ ผมเอาแกเข้าคุกมาแล้ว)  คดีเลือกตั้ง ผมเป็นทนายให้คณ ุ สุเทพ  เทือกสุบรรณ มาคดีนี้เจอกันอีก  แกออกไปบ่นที่ศาล จะฆ่ า กั น ไปถึ ง ไหน  ผมบอกว่ า   ผม ต้องถามตามหน้าที่ต้องเข้าใจนะครับ ผมซักแก  จนตุลาการรัฐธรรมนูญ นั่งทึ่งเลย  ว่าไปค้นเอกสารมาได้ยังไง มันไม่มีอยู่ในนั้นไม่เป็นเอกสารที่อัยการ เอามายื่ น ด้ ว ย  ของเขาเป็ น ร. เรื อ 1234  ของเราเป็น ถ. ถุง  ฝ่ายผู้ร้อง ฝ่ายผู้ถูกร้อง  บอกมาเลย  อันไหนคุณ รับไหม  ไม่รับ  ก็บอกมา ส่ ว นใหญ่ ก็ รั บ หมด  เพราะ ส่วนใหญ่เป็นเอกสารกลาง ๆ ถูกต้อง แต่เราได้จากเขามาโดยส้มหล่น  หลาย คดีผมเอาเอกสารเขาไปน็อคคดีหลาย เรื่อง  ฉะนั้นอ่านแล้วจะเกิดข้อคิด  แต่ เราต้องแม่นในข้อเท็จจริง มั น ต้ อ งค้ น คว้ า มากทำคดี การเมือง  สิ่งที่สำคัญที่หนีไม่ได้คือต้อง สนใจการเมือง  อ่านหนังสือพิมพ์ทุกวัน อ่ า นแล้ ว เก็ บ ข้ อ มู ล ไว้ ผ มเก็ บ ไว้ ใ น Website ผมเตรี ย มตั้ ง แต่ วั น แรก  ข้ อ แรก  เตรียมร่าง  เช้าตืน่ ขึน้ มาหัวสมอง กำลัง Fresh  วันต่อวันได้อะไรมาใหม่ เขาเบิกความได้อะไรใหม่ฟังหมด จนกระทั่งอีก 10 วันจะถึงวัน นั ด สุ ด ท้ า ยนั ด ฟั ง คำพิ พ ากษาในวั น ที่ 12 เมษา  ปรากฏว่าคำแถลงการณ์ปิด คดี ข องผมเสร็ จ เรี ย บร้ อ ย  ผมยื่ น ให้ คณะทำงาน  เขาก็ตกใจกันใหญ่  ว่า ทำไมมันเร็วขนาดนั้น  เพราะว่าผมทำ มาตลอด โดยไม่บอกใครก่อนที่ศาลจะ นัดสุดท้าย  พอนัดสุดท้าย  ทุกอย่าง ข้อมูลเราเสร็จแล้ว  เราก็เอามาแก้ไขให้

27

มันสวย  ใครมีความเห็นอะไร  จะเติม ต่ อ อะไรก็ ช่ ว ยกั น   ทุ ก อย่ า งร่ า งใหญ่ เสร็จหมดแล้ว  ผมสามารถยื่นในวันที่ 12 เมษา  สิ้ น สุ ด นั ด สุ ด ท้ า ยวั น ที่ 5 เมษา  วั น ที่ 12  เรายื่ น แล้ ว ฟั ง 30 พฤษภา  ฟังคำวินิจฉัย เพราะฉะนั้ น เราต้ อ งยื่ น คำ แถลงการณ์โดยให้ศาลอ่าน  ผมบอก คุณชวนว่า  ผมทำอย่างนี้ทุกคดี  ไม่ใช่ แค่คดียุบพรรค  คดีแพ่งที่ผมทำ  ผม จะทำคำแถลงการณ์ควบคู่ไปด้วย  ใช้ เป็ น เคล็ ด   ผมลอกเลี ย นแบบมาจาก ท่านอาจารย์เสนีย์  เราไปซักค้านได้มา ก็เอามาเสริม  ตอนนี้ก็สบาย เดี๋ยวนี้มีคอมพิวเตอร์ลบของ เดิมทิ้งได้  เรามาแทรกมาเติม  มาตัด ง่ายมาก  แล้วพอสมบูรณ์เราก็ Print ออกมานี่ คื อ จุ ด ที่ ผ มทำ  เป็ น ความ ภาคภูมิใจจะได้รู้ว่าเราวิริยะอุตสาหะ เตรียมการขนาดไหนโดยเราซุ่ม  ไม่มี ใครเห็นทุกวันเราก็รื่นเริง  แต่พอกลับ บ้ า นเราก็ อ ยู่ กั บ คอมพิ ว เตอร์   ใช้ computer เองเป็ น   แต่ ก็ ไ ม่ เ ก่ ง   ใน การพิ ม พ์ ง านเราได้ เ ห็ น กั บ ตา  มั น ซึ ม ซั บ   ผมเห็ น   สั ม ผั ส พิ ม พ์ ไ ปก็ ดู ไ ป เปลี่ ยนง่าย  แล้วมั น จะได้ ค ำพู ด   คำ บรรยายที่ perfect มาก  พอคุณชวน ถามว่ า   ผมเขี ย นได้ อ ย่ า งไร  ผมเลย บอกให้ท่านฟังนี่ก็มาเล่าให้น้อง ๆ ฟัง ถึงวิธีการทำงาน  คือ ทุ่มเท ในระหว่างทำคดีสำคัญๆ รับงานอื่น ไหวมั้ย ? - ช่วงคดียุบพรรคผมไม่รับงาน อื่นเลย  เพราะเราสืบทุกอาทิตย์  ไทย รั ก ไทยวั น อั ง คาร  เราพฤหั ส   สื บ คดี ไทยรั ก ไทยเราก็ ไ ปฟั ง ด้ ว ย  ผมไปทุ ก นั ด   ไปแล้ ว ก็ ไ ปจดด้ ว ย  แล้ ว มั น ทำงานหนั ก   เพราะว่ า มั น ใช้ ร ะบบ

29/9/2553 22:41:45


28

สัมภาษณ์ประจำฉบับ โอฬาร  อินทสุวรรณ ไต่สวน เวลายื่นบัญชีพยาน  ศาลจะ กำหนดตัวพยานของเราไว้หมด  ของ เขา  ของเรา  เสร็ จ แล้ ว พยานแต่ ล ะ ปากสมมุติในหนึ่งถึงยี่สิบ  นายหนึ่งมา   นายหนึ่งต้องยื่นคำชี้แจง  ต้องยื่นคำ ให้การภายในกำหนด  เราต้องรีบไปรับ ที่ศาลเพราะเราต้องเขียนแก้ เพราะฉะนั้นงานที่ต้องทำนั้นมี ทุ ก วั น   เพราะฝ่ายเราจะขึ้นเราก็ต้อง

อะไรเลย  ศาลไม่ตอ้ งจดไม่ตอ้ งทำอะไร ศาลดูแต่วีดีโอ  แล้วก็ ศ าลอ่ า นแต่ ค ำ ชีแ้ จง  กับคำแก้คำชีแ้ จง  กับคำคัดค้าน มีคณะทำงานช่วยกรองอีก ที่นี้มีทีมงานกี่คน ? - ผมมีผู้ช่วยหนึ่งคน  ทีมงาน เรามีกคี่ น  เราก็จะแบ่งกันคนละประเด็น แต่ผมจะคุมทุกประเด็น  ต้องเข้าใจทุก

12 เมษา,  ให้ผมว่าคดีให้กับรองผู้ว่า ราชการกรุ ง เทพมหานครฟ้ อ งสมั ค ร, คดี 14 ล้าน,  โดน 2 ปีไม่รอลงอาญา, เพราะฉะนั้นศัตรูมันเยอะฝ่ายตรงข้ามก็ เคียดแค้น  แต่ผมก็ไม่ประมาทนะ ไป ไหนไม่มีอาวุธ  ไม่มคี นติดตาม  มีอย่าง มากก็คนขับรถคนเดียว  อาวุธก็ไม่มีถ้า มันมีคนจ้องยังไงก็ต้องเผลอจนได้  เรา อยู่อย่างเรียบง่าย

ประเด็น  และสามารถที่จะตรวจดู  ให้ ข้ อ มู ล   แม้ ว่ า การถามค้ า นของแต่ ล ะ คน  ถื อ ว่ า เป็ น คดี ที่ ห นั ก ละหนั ก ที่ สุ ด และเป็ น คดี ที่ มี ค วามภาคภู มิ ใ จที่ สุ ด เป็ น คดี ป ระวั ติ ศ าสตร์   มี แ ต่ ค นมี ชื่ อ เสียง อาชี พ ทนายก็ ต้ อ งมี ทั้ ง คนรั ก และคนเกลียด  แต่ผมบอกลูกน้องว่า ทำอาชีพนีค้ ณ ุ อย่าหวัน่ ไหว  ถ้าหวัน่ ไหว คุณจะไม่ประสบผลสำเร็จ  ผมถูกขู่ฆ่า มากี่เรื่องแล้ว  คดีการเมือง –  ผมฟ้อง คุณสมัครกี่เรื่อง,  5  เรื่อง,  ติดคุก  4 รอลงอาญา  เรื่องที่  5  ไม่รอ,  ตัดสิน

จากประสบการณ์ที่ผ่านมา  พี่ว่าตัว เองตัดสินใจผิดไหมที่เลือกจะเป็น ทนาย  แทนที่จะเป็นผู้พิพากษา ? - ผมว่าผมตัดสินใจได้ถูกนะ ถ้าเกิดผมเป็นผู้พิพากษาผมคงเป็ น แค่ ผู้พิพากษาศาลฎีกาแก่ ๆ คนหนึ่ง  ออก มาก็เกษียณ  อย่างเก่งก็อาวุโส  ชีวิตก็ ราบเรียบ  แต่อนั นีไ้ ด้สมั ผัสผู้คน  สังคม กว้างขึ้น  งานท้าทาย  ศาลฎีกาหลาย ท่ า นเคยอยากมาเป็ น ทนายที่ นี่   ว่ า ความได้ นั ด เดี ย วปากเดี ย ว  ผมออก ว่ า ความเอง  ท่ า นไม่ เ ป็ น   แกอยู่ บ น บัลลังก์  แกจะเอ็ดหรืออะไรได้คนเดียว

ปราชญ์เอาชนะได้ทั้งฟ้าและดิน แพ้อยู่อย่างเดียว คือ “คนหน้าด้าน” (ขงจื้อ) แต่ทนายความที่เก่ง ต้องสามารถเอาชนะ คนหน้าด้าน คำคมหน้าประตูสำนักงาน

เขียนให้นายก  เพื่อยื่นต่อศาล  เขาก็ ต้องแก้เราก็เอาคำแก้  มาดูเพือ่ เตรียมตัว ว่าเขาแก้ยังไง  เราจะได้ซักเขาในศาล แล้วเวลาซักในศาล  ศาลก็คุมเกม  คือ ไม่ให้ถามนอกประเด็น  นัดแรก  ศาล ยุ ติ ธ รรมท่ า นไม่ ย อมเลย  ท่ า นแก้ ไ ข ปัญหานี้ยังไง  เราต้องแก้ไขปัญหาโดย การเปลี่ยนแนวใหม่  เราต้องมีไหวพริบ ปฏิภาณ  เปลี่ยนแนวใหม่  ใช้คำถาม อื่น  แต่จะได้ผลเหมือนกัน  ผลลัพธ์ตัว เดียวกัน  อันนี้ผมขอเปลี่ยนคำถามก็ได้ คือ  1.  เป็นระบบที่เราไม่เคยมาก่อน 2.  ระบบนี้ทนายเหนื่อยศาลไม่ต้องทำ

newlaw115Indi.indd 28

29/9/2553 22:41:46


กฎหมายใหม่ { เพื่อสุขภาวะของสังคม }  กันยายน  2553

29

“ ผมคิดว่านักกฎหมายต้องยึดหลัก

เก่ ง   ซื่ อ สั ต ย์ อ ย่ า งเดี ย วไม่ พ อ ใน สั ง คมปั จ จุ บั น คุ ณ ต้ อ งกล้ า หาญทาง จริยธรรม...

แต่ พ วกเราเตรี ย มคดี ม าเพื่ อ ว่ า ความ บางทีท่านไม่จดเกี่ยวกับประเด็น  เรา ต้ อ งกระซิ บ ท่ า นกลั ว ฝ่ า ยอื่ น จะได้ ยิ น อันนี้คือปัญหาที่เราเจอในศาล ตอนนี้พี่ทำงานมา 40 กว่าปี  มีการ วางแผนอะไรไหม ? - กำลังกายยังไหว  แต่ก็คิดว่า ขณะนีผ้ มก็ไม่ได้ทำอะไรมากมาย  บางที ก็ให้ลกู น้องช่วย  ถ้ายังมีชวี ติ   ยังทำงาน ได้เราก็ทำไปเรื่อย ๆ ความจำยังดี  ก็ยัง ทำอยู่ พี่มีแนวทางอย่างไรในการถ่ายทอด ให้ ค นรุ่ น ใหม่ ๆ ได้ เ รี ย นรู้   ในการ ฝึกทนายรุ่นหลังๆ ? - ผมได้ รั บ เชิ ญ เรื่ อ ย  และ บางทีมหาวิทยาลัยต่าง ๆ ก็จะเอาไปลง ในลักษณะของประสบการณ์ในอาชีพ บางทีหน่วยงานบางหน่วยก็เชิญไปเป็น วิทยากร  ผมเคยไปอบรมให้สภาทนาย รุ่ น แรก ๆ คนที่ ฝึ ก งานที่ นี่ ก็ ไ ด้ ค วามรู้ ก่อนเป็น ผู้พิพากษาอัยการ  บางทีเขา

newlaw115Indi.indd 29

ก็เขียนตามคำบอกอย่างที่ผมเคยรับใช้ ท่านอาจารย์เสนีย์ พี่มีหลักการและแนวคิดอย่างไรใน การทำงาน ? - คุณจะต้องรักก่อน  ทุ่มเทให้ สติ ปั ญ ญามั น จะแตกฉานออกมาเอง การเตรี ย มคดี จ ะทำให้ ป ระสบความ สำเร็จมาก  การเตรียมคดีเริ่ม  ตั้งแต่ รับเรื่องเลย  จะร่างคำฟ้องอย่างไร  ร่าง คำให้การอย่างไร  แม้กระทัง่ เริม่ ว่าความ ผมยังทำแถลงการณ์ปิดคดีเอง  คือให้ มันสมบูรณ์  พยานปากไหน  เอกสาร อย่างไร- เอกสารต่างประเทศ ผมไม่เคย จ้างแปล อีกอย่างคือเริ่มตั้งแต่การแต่ง กายการพู ด จา  เมื่ อ คุ ณ เข้ า มาสู่ ศ าล แล้วการวางตัวก็สำคัญ  ต้องเรียบร้อย สุภาพ  โดยปกติผมไม่ค่อยมีอะไร  ผู้ พิ พ ากษาที่ ป ะทะกั บ ผมมี อั น เป็ น ไป ทั้ ง นั้ น   คนแรกที่ ป ะทะกั บ ผมคื อ ศาล ชลบุรี  ก็ถูกไล่ออกหลังจากเจอผมสาม ปี  แต่เราต้องมีหลัก  ไปด้วยหลักการ

การปฏิบัติกับตัวลูกความก็สำคัญ  คือ เราต้ อ งรั ก ษาคำพู ด   ผมว่ า การสร้ า ง วิชาชีพให้เป็นที่ยอมรับ  มันขึ้นอยู่กับ พวกเรา ผมสั ง เกตนั ก กฎหมายทนายความ รุ่นใหม่อยากได้แบบรวดเร็ว  อยาก ได้เงินเดือนดี ๆ รายได้ดีๆ  งานไม่ หนักแนวคิดอย่างนีป้ รับใช้นกั กฎหมาย ทนายความอย่างไร ? เรื่ อ งจริ ย ธรรมมั น เป็ น เรื่ อ งที่ ต้องสอน  ถ้าคุณรักในวิชาชีพ  คุณก็ ต้องมีสว่ นช่วย  ต้องปลูกฝัง  - อาจารย์ จิ ต ติ   ติ ง ศภั ทิ ย์   แต่ ง ตำราเกี่ ย วกั บ จริ ย ธรรม  ท่ า นพู ด เลยว่ า ต้ อ งปฏิ บั ติ อย่ า งไรบ้ า ง  ถ้ า คุ ณ เดิ น ออกไปข้ า ง หน้าห้องนี้  คุณจะเห็นผมทำใส่กรอบ แขวนไว้อันหนึ่ง ท่ า นอาจารย์ ธ านิ น ทร์   กรั ย วิเชียรได้ไปอบรมเนฯ รุ่น 55  ท่านได้ ไปกล่าวหน้าเนฯ ว่าวิชาชีพทนายเป็น วิ ช าชี พ สำคั ญ   มี เ กี ย รติ   ท่ า นยก ตัวอย่างทนายที่ควรเอามาเป็นตัวอย่าง สองท่าน  เงินที่หามาจากความสุจริต

29/9/2553 22:41:47


30

สัมภาษณ์ประจำฉบับ โอฬาร  อินทสุวรรณ คื อ หม่ อ มราชวงศ์ เ สนี ย์   ปราโมทย์ กับ  ท่านเจ้าคุณอรรถการีย์นิพนธ์ มี ค รั้ ง นึ ง ท่ า นเจ้ า คุ ณ ฯ กำลั ง จะรับคดีพ่อค้าส่งข้าวออกไปขายต่าง ประเทศ  ที่ถูกจับ   เพราะในขณะนั้น รั ฐ บาลเขาแบนไม่ ใ ห้ ส่ ง   เขาให้ ค่ า ทนายสองแสนบาท  ตอนนั้ น ได้ ม า ปรึกษาอาจารย์เสนีย์  เพราะท่านเป็น คนรับเรื่อง  ท่านตัดสินใจว่า  ถ้าสู้คดี ชนะ  ข้าวส่งออกไปได้  จะทำให้จำนวน ข้ า วที่ กั ก ตุ น ไว้ ใ ห้ ค นไทยขาดแคลน อาจารย์ เ สนี ย์ ทุ ก บาททุ ก สตางค์ ท่ า น สะอาด - เราต้องช่วยกัน การรับคดี  จะไม่ได้รับทุกคดี ยาเสพติ ด   โกงกิ น คดี ป ระเภทอื่ น ๆ บางคดี ข้ อ กฎหมายไปไม่ ไ หว  เราก็ บอกเขาอย่าสูเ้ ลย  เจรจาดีกว่า  เพราะ

คนที่ได้คือผม  คุณต้องเสียเงินจ่ายค่า ทนายให้ผมถ้าคุณตัดสินใจสู้คดี พีอ่ ยากมีอะไรสรุปสุดท้ายเป็นข้อคิด หน่อยไหมครับ ? - ผมคิดว่านักกฎหมายต้องยึด หลั ก   เก่ ง   ซื่ อ สั ต ย์ อ ย่ า งเดี ย วไม่ พ อ ในสังคมปัจจุบันคุณต้องกล้าหาญทาง จริยธรรม  คนเก่งหาง่าย  เก่งด้วยสุจริต ด้ ว ยก็ ห าได้   แต่ ห าไม่ ไ ด้ เ ท่ า เก่ ง ด้ ว ย สุจริตด้วย  กล้าทางจริยธรรมด้วย  หา ยากมาก คุณจะเป็นทนายที่ดีได้  ก็ต้อง ซื่อสัตย์  ค้นคว้าหาความรู้  และต้อง กล้าหาญทางจริยธรรมด้วย  ไม่ใช่ว่า อาชี พ เราจะเป็ น ที่ ย อมรั บ อย่ า งเดี ย ว

สั ง คมไทยต้ อ งเจริ ญ ด้ ว ย  เพราะนั ก กฎหมายที่เก่ง  แต่ทำตัวเป็น  นิติบริ กร  ก็มีไม่น้อย  รับใช้เผด็จการ  รับใช้ ผู้มีอำนาจ  อาศัยช่องโหว่บิดเบือนโดย ปราศจากมโนธรรม  พวกนี้เก่งนะ  แต่ ใช้กฎหมายไปในทางที่ไม่ถูก  ในหลวง มีพระราชดำรัสดังกล่าวว่า  ใช้กฎหมาย ใช้ ใ ห้ ถู ก ต้ อ ง  อย่ า ไปใช้ ช่ อ งเพื่ อ หา ทางออกเพื่ อ เอาเปรี ย บ  มี พ ระราช ดำรัสกับนักกฎหมายมาหลายสิบปีแล้ว พี่จะฝากข้อคิดอย่างไรบ้าง  สำหรับ คนทำงานในสายงานของนักกฎหมาย ? - นักกฎหมายทุกสาขา,  คุณ เป็นศาลนั่งพิจารณาคดีหนึง่ ,  คูค่ วามมี อิทธิพล,  คุณกล้า - เหมือนอธิบดีบาง คน,หนี เ ลย,  เจอคดี ใ หญ่ ,  ปล่ อ ยให้ รองว่ากันไป - อย่างนี้ผมว่าใช้ไม่ได้ ไม่ ว่ า ทำอะไร  นั ก กฎหมาย ต้ อ งเผชิ ญ ต่ อ สิ่ ง เหล่ า นี้ คุ ณ ต้ อ งกล้ า เผชิญหน้ากับอิทธิพล  ถ้าคุณไม่กล้า พอ เขาก็ต้องโกงได้ตลอดไป ทุกอาชีพไม่วา่ จะเป็นผูพ้ พิ ากษา อัยการ  อะไรทัง้ หมด  ก็มาลงทีจ่ ริยธรรม ผมเคยอภิ ป รายร่ ว มกั บ อาจารย์ จิ ต ติ ติ ง ศภั ทิ ย์   ผมบอกผมสู้ ค ดี ต ามตำรา ของอาจารย์  ท่านพูดว่า  นักกฎหมาย มั น รู้ ก ฎหมาย  มั น ก็ ไ ถลไป  เราต้ อ ง สอนจริยธรรมควบคู่ไปด้วย  คุณไปแก้ ฟ้องเขา  คุณบิดเบือนมันบาป  ทำให้ สถาบันนักกฎหมายมันเสื่อม  สิ่งที่เรา ต้องการมันมีอยู่  3  สิ่ง  เก่ง  ซื่อสัตย์ มีความสามารถ  มีความกล้าหาญ  แต่ ทั้งหมดขึ้นอยู่กับ จริยธรรม  คุณควรที่ จะปฏิบตั ใิ ห้ได้ใน  3  ข้อนี ้

newlaw115Indi.indd 30

29/9/2553 22:41:47


ประสบการณ์กฎหมาย

31

อธึก  อัศวานันท์  athuek@yahoo.com

กฎหมายใหม่ { เพื่อสุขภาวะของสังคม }  กันยายน  2553

การทำตัวของ นักกฎหมาย

ร็ว ๆ นี ้ สือ่ ข่าวฉบับหนึง่ คือ Texas Lawyer ได้ ตีพิมพ์จดหมายเปิดผนึกฉบับหนึ่งที่ ผู้พิพากษาในสหรัฐเขียนถึงลูกชาย ของท่านสองคนที่กำลังจะเริ่มอาชีพ ทนายความ  โดยให้คำแนะนำทาง วิ ช าชี พ ไว้ อ ย่ า งน่ า ฟั ง   ผมจึ ง ขอนำ มาเล่าสู่กันฟังเป็นการเริ่มต้น เรือ่ งหนึง่ ทีท่ า่ นแนะนำลูกชาย ของท่านว่า  การเป็นนักกฎหมายนั้น เราไม่ตอ้ งทำตัวเป็นคนขวางโลก  ยะโส โอหัง  หรือเรียกร้องความสนใจ  ที่ ฝรั่งเขาเรียกกันว่า “jerk”  คำแนะนำ นี้ก็ใช้ได้ดีในบ้านเราเช่นกัน  การเป็น นักกฎหมายนั้นเปรียบเสมือนกับการ เป็ น ตั ว แทนของลู ก ความ  บุ ค คลผู้ พบเห็นตัวแทนโดยที่ไม่รู้จักลูกความ ดีแล้ว ถ้าพบว่าตัวแทนเป็นคนทีย่ ะโส โอหั ง   กวนประสาทแล้ ว   ก็ มั ก จะ สันนิษฐานว่าตัวลูกความมีบคุ ลิกภาพ ลักษณะนิสัยเช่นเดียวกัน ในการประชุมครั้งหนึ่ง  เรา เลือกประชุมในต่างจังหวัด  ฝ่ายตรง ข้ามเป็นฝรั่งที่มีบุคลิกภาพเรียบร้อย นุ่มนวล เพราะบริษัทของเขาถือหุ้น โดยกระทรวงคลังของประเทศมหาอำนาจ แห่งหนึ่ง  เขาใช้สำนักกฎหมายฝรั่ง

newlaw115Indi.indd 31

แห่งหนึง่ เป็นทีป่ รึกษาตามทีส่ ำนักงาน ใหญ่ของเขาเลือกให้เพราะเคยใช้อยู่ ในประเทศอื่ น   เมื่ อ เข้ า ประชุ ม กั น ฝ่ายเราก็เข้าประชุมอย่างพร้อมพรั่ง ฝ่ายเขาเมื่อเข้าประชุมปรากฎว่ามีแต่ ทนายวัยกำดัดของสำนักงานฝรั่งแห่ง นัน้ เข้าประชุม  ทนายระดับพาร์ตเนอร์ ไม่เข้าประชุมด้วยเหตุที่ว่าติดนัดที่อื่น ฝ่ายเราก็อธิบายกันให้ฟังว่า ร่างสัญญาที่ยกร่างมาโดยที่ปรึกษา ของฝ่ายตรงกันข้ามนัน้ ไม่ถกู ต้องตาม วัตถุประสงค์ที่เคยเจรจาไว้  และอีก ประการหนึ่งถ้อยคำในสัญญาเอารัด เอาเปรียบเกินไปเป็นทำนอง one-sided agreement คื อ เขี ย นเอาแต่ ไ ด้ ข้ า ง เดี ย ว  ฝ่ า ยตรงกั น ข้ า มเขาค่ อ ย ๆ พิจารณาตามไปทีละข้อก็เห็นคล้อยตาม ครั้นจะหันไปถามที่ปรึกษากฎหมาย ก็ มี แ ต่ นั ก กฎหมายวั ย กำดั ด ที่ ไ ม่ ไ ด้ เป็นผู้ยกร่าง  จึงอธิบายความกันไม่ ได้  ครั้นจะโทรไปถามตัวพาร์ตเนอร์ ผูย้ กร่าง  เขาก็ตดิ ในทีป่ ระชุมอืน่   ช่วย อะไรไม่ได้  ฝ่ายกฎหมาย (in-house counsel) ของฝ่ายตรงกันข้ามจึงต้อง ดูเองแล้วก็เห็นด้วยกับฝ่ายเรา  ทั้ง สองฝ่ายจึงเริ่มคุยกันใหม่ว่าจะแก้ไข กันอย่างไร  ในการคุยกันนี้ก็เป็นไป

31

เบ็ดเตล็ด l  จัดอันดับของ Law Schools

(ระดั บปริญญาตรี) ในสหรัฐครัง้ ใหม่ โดย U.S.News คราวนี้ อันดับหนึ่งคือ Yale (ค่าเล่าเรียน ต่อปี US$46,000 );  อันดับสอง คือ Harvard ซึ่งรักษาอันดับที่สอง เอาไว้ ไ ด้ (ค่ า เล่ า เรี ย นต่ อ ปี US $41,500);  อั น ดั บ ที่ ส ามคื อ Standford ซึ่งตกลงมาจากอันดับ ที่ ส อง  (ค่ า เล่ า เรี ย นต่ อ ปี US $42,080);  อันดับสีค่ อื Columbia (ค่ า เล่ า เรี ย นต่ อ ปี US$45,674); อันดับห้าคือ  New York University (ค่ า เล่ า เรี ย นต่ อ ปี US$42,890); อันดับหกคือ University of California, Berkeley (ค่ า เล่ า เรี ย นต่ อ ปี US $30,944 และ US$43,189 สำหรับ คนทีม่ าจากรัฐอืน่ );  อันดับเจ็ดคือ University of Chicago (ค่าเล่าเรียน ต่อปี US$41,835);  อันดับแปด คือ University of Pennsylvania (ค่ า เล่ า เรี ย นต่ อ ปี US$44,330); อันดับเก้าคือ University of Michigan, Ann Arbor (ค่าเล่าเรียนต่อปี US $41,500 และ US$44,500 สำหรับ คนที่มาจากรัฐอื่น); อันดับที่สิบมี สามรายคือ Duke University (ค่า เล่าเรียนต่อปี US$42,938), North - western University (ค่าเล่าเรียน ต่อปี  US$45,322), และ University of Virginia (ค่าเล่าเรียนต่อปี US $36,800 และ US$41,800 สำหรับ คนที่มาจากรัฐอื่น )

29/9/2553 22:41:47


32

ประสบการณ์กฎหมาย อธึก  อัศวานันท์  athuek@yahoo.com ด้วยดีระหว่างที่ปรึกษากฎหมายฝ่าย เรากั บ ฝ่ า ยกฎหมาย  (in-house counsel) ฝ่ายตรงกันข้าม  ก็ตกลง ในหลักการได้ในตอนเย็น ที นี้   ทั้ ง สองฝ่ า ยต้ อ งการ สรุปกันให้เสร็จในวันรุ่งขึ้น  จึงตกลง ว่าให้ฝ่ายตรงข้ามไปยกร่างมาใหม่ ในคื น นั้ น แล้วให้เอามาดูกันในตอน เช้ารุง่ ขึน้   ตอนนัน้ เอง  พระเอกของเขา คือพาร์ตเนอร์ของสำนักงานกฎหมาย ที่เป็นที่ปรึกษาของเขาก็มาถึง  เขาก็ ฟังลูกความของเขาจนเสร็จ  ก็ดเู หมือน จะไม่พอใจมากที่ร่างสัญญาของเขา ถูกแก้ใหม่หมดทั้งทางโครงสร้างและ เนื้อหาสาระ  สิ่งที่เคยเอาเปรียบฝ่าย เราถูกตัดทิ้งหมด  แต่เรื่องความไม่ พอใจนี้ไม่ใช่เป็นปัญหาของฝ่ายเรา เป็นเรื่องที่ฝ่ายตรงข้ามต้องไปคุยกับ ที่ปรึกษากฎหมายของเขาเอง  ฝ่าย เราจึ ง ถอยทั พ ไปพั ก ผ่ อ นเพื่ อ รอ ประชุมใหม่ในวันถัดมา เช้าตรู่วันถัดมา  ผมก็พบว่า มีเรื่องมากหลายได้เกิดขึ้นในคืนนั้น กล่าวคือ  เมื่อฝ่ายตรงกันข้ามกับเรา อธิบายเรื่องราวให้ที่ปรึกษากฎหมาย ของเขาฟั ง จนหมดแล้ ว   ก็ ข อให้ ที่ ปรึกษากฎหมายของเขาไปทำการยก ร่างแก้ไขปรับปรุงร่างสัญญามาตาม ที่ ต กลงกั น   พาร์ ต เนอร์ ที่ เ ป็ น ที่ ปรึ ก ษากฎหมายนั้ น ก็ ก ลั บ เข้ า ห้ อ ง นอนไปพั ก ผ่ อ น  ไม่ ย อมออกมา ทำงานเพราะที่ปรึกษาท่านนั้นไม่เห็น ด้วยกับสิ่งที่ลูกความของเขาตกลงไป ฝ่ายตรงข้ามกับเราซึ่งเป็นลูกความ โทรไปตามเขาออกมา  เขาก็ ไ ม่ รั บ โทรศัพท์  ทิ้งไว้แต่ทนายวัยกำดัดซึ่ง

newlaw115Indi.indd 32

ตอบอะไรกับลูกความไม่ได้ทำอะไรก็ ไม่ถูกนอกจากจะพยายามปลอมตัว ให้ เ ป็ น ต้ น ไม้ ดั ด ในกระถางเป็ น เครื่องประดับในห้องประชุมไปจะได้ ไม่ต้องตอบคำถาม ท้ า ยที่ สุ ด   ฝ่ า ยกฎหมาย (in-house counsel) ของฝ่ า ยตรง ข้ า มจึ ง ต้ อ งลงมื อ ยกร่ า งปรั บ ปรุ ง แก้ไขร่างสัญญานั้นเองทั้งคืนโดยไม่ ได้นอน ฝ่ายเราจึงทำการเจรจาร่าง ใหม่ที่ยกร่างโดยฝ่ายตรงข้ามเองจน เสร็ จ   โดยฝ่ า ยเขาก็ เ ชิ ญ ที่ ป รึ ก ษา เขาเข้าร่วมประชุมด้วย หลังการเจรจาคราวนัน้ หลาย อาทิตย์  ซึ่งเราก็ลืมเหตุการณ์นั้นไป แล้ว   ฝ่ายตรงกันข้ามเขาส่งผู้ใหญ่ ของเขามาขอโทษขอโพย  อธิบายว่า การที่ที่ปรึกษากฎหมายแสดงกริยา เช่นนั้น (ซึ่งคราวจริงไม่ได้แสดงกับ ฝ่ า ยเรา  แต่ แ สดงกั บ ฝ่ า ยเขาเอง) ไม่ใช่เป็นกริยาที่พึงสมควรจะแสดง และฝ่ า ยเขาไม่ พ อใจมากได้ มี ก าร ประท้ ว งอย่ า งรุ น แรงที่ สุ ด   ไปยั ง Managing Partner ของสำนักงาน นั้นในกรุงลอนดอนแล้ว  และได้เลิก ใช้ ส ำนั ก งานกฎหมายนั้ น ในหลาย ประเทศเป็นการลงโทษ เรื่องนี้  แสดงให้เห็นได้อย่าง ดีว่าลูกความต่าง ๆ จะมีความรู้สึก อ่ อ นไหวต่ อ การประพฤติ ต นต่ า ง ๆ ของทนายและที่ปรึกษากฎหมายซึ่ง เขาถือว่าเป็นหน้าเป็นตาของตนเอง เรื่องต่อมาที่ท่านผู้พิพากษา เขียนถึงลูกชายของท่านคือ  อย่าเล่า lawyer jokes หรื อ ตลกทนาย  ใน

l แก้ผา้ เดินโทงเทงในบ้านตัวเอง

ผิดด้วยหรือ? (จากข่าวของ AP) ที่ เ มื อ ง Fairfax มลรั ฐ เวอร์จิเนีย  สหรัฐอเมริกา ในวันที่ ๒๔ ตุ ล าคม ค.ศ. ๒๐๐๙  สอง สาวตั ด สิ น ใจแจ้ ง ตำรวจว่ า หล่ อ น เห็นเนื้อหนังของกระทาชายชื่อว่า Erick Williamson มากเกินกว่าที่ คุ ณ เธออยากจะเห็ น   กล่ า วคื อ คนแรกเป็ น บรรณารั ก ษ์ ห้ อ งสมุ ด ประจำเมื อ ง  เมื่ อ ขั บ รถผ่ า นบ้ า น ของนาย Erick  ก็ ไ ด้ ยิ น เสี ย งคน ร้ อ งเพลงเสี ย งดั ง  เธอจึ ง หั น ไปดู ก็ พ บนาย Erick ยื น เปลื อ ยกาย อะร้ า อร่ า มอยู่ ใ นบ้ า นของ Erick ตรงหน้ า ต่ า งบานใหญ่ โ ดยไม่ ปิ ด ม่าน ใ น เ ว ล า ต่ อ ม า ข อ ง วั น เดียวกัน  คุณเธออีกนางหนึ่งเดิน จู ง ลู ก อายุ เ จ็ ด ขวบผ่ า นหน้ า บ้ า น ของคุณ Erick ก็ได้ยินเสียงของตก จึ ง หั น มาดู ก็ พ บคุ ณ Erick ยื น ล่อนจ้อนอยู่ในบ้านข้างประตูที่เปิด อยู่  คุณหล่อนจึงเดินต่อไปจนถึง มุมบ้านแล้วหันมาดูอีกครั้งหนึ่ง  ก็ มองผ่านหน้าต่างของบ้านนาย Erick เห็นนาย Erick ยังยืนเย้ยฟ้าท้าดิน อยู่ ใ นบ้ า น  คุ ณ หล่ อ นกล่ า วใน ภายหลังว่าไม่มีผู้ใดโดยเฉพาะเด็ก อายุเจ็ดขวบสมควรที่จะเห็นภาพ เปลือยของนาย Erick คุ ณ Erick หนุ่ ม วั ย ๒๙ ครวญว่าเขาไม่มีจิตคิดอกุศลใด ๆ เลย  เขาเพียงใช้สิทธิเสรีภาพส่วน บุคคลของเขาในบ้านเขาซึ่งเป็นที่

29/9/2553 22:41:48


กฎหมายใหม่ { เพื่อสุขภาวะของสังคม }  กันยายน  2553 สหรัฐนั้น ประชาชนพวกหนึ่งมีความ รู้สึกที่ไม่ค่อยดีต่อนักกฎหมาย  จึงมี การสร้ า ง lawyer jokes หรื อ เรื่ อ ง ตลกที่เกี่ยวกับทนายขึ้นมาเล่าสู่กัน ฟัง  เป็นต้นว่า (เรื่องนี้เพื่อนทนายใน กรุงนิวยอร์คเล่าให้ฟัง) “ชาวอเมริกันทั่วไปเวลาขับ รถไปตามทางในชนบท  ถ้าเห็นตัว Badger ถูกคันข้างหน้าชนกลิ้งโดยที่ รถคันหน้าไม่จอดรถลงมาช่วยเหลือ ก็จะรูส้ กึ เศร้าใจ  บางคนก็อาจจะจอด รถลงมาช่วย “แต่ถา้ ชาวอเมริกนั ทัว่ ไปเวลา ขับรถไปตามทางในชนบท  ถ้าเห็น ทนายถูกรถคันข้างหน้าชนกลิ้งโดยที่ รถคันหน้าไม่จอดรถลงมาช่วยเหลือ สิ่งที่เขาจะทำก็คือขับรถวิ่งไปทับเจ้า ทนายคนนั้นซ้ำ  แล้วถอยรถกลับมา ทับอีกทีหนึ่ง” แม้ แ ต่ ใ นภาพยนตร์ เ รื่ อ ง Jurassic Park ที่สร้างโดย Steven Spielberg  ก็ ยั ง มี ฉ ากหนึ่ ง ที่ ตั ว ไดโนเสาร์มางับหัวทนายที่กำลังนั่ง หลบภัยอยู่บนโถส้วม  ซึ่งฉากนี้ได้รับ การวิ จ ารณ์ ว่ า เป็ น ฉากที่ ส ะใจที่ สุ ด ของชาวอเมริ กั น   โดยมี ข่ า วลื อ ว่ า ฉากนี้ไม่มีในบทภาพยนตร์  แต่อีตา Steven Spielberg เติ ม เข้ า ไปเอง เพื่อความสะใจเพราะกำลังโกรธค่า ทนายทีเ่ รียกเก็บโดยทนายของตนเอง โดยทั่ ว ไป  เรามั ก จะได้ ยิ น ทนายอเมริ กั น จำนวนหนึ่ ง ชอบเล่ า lawyer jokes กันเอง  ในขณะที่อีก พวกหนึ่งถือว่าการเล่า jokes แบบนี้ ทำให้เสียศักดิ์ศรีของทนายด้วยกัน ท่านผู้พิพากษายังแนะนำลูก ของท่านว่า  เมื่อมีเรื่องเลวร้ายเกิด newlaw115Indi.indd 33

ขึ้น  ให้รีบบอกลูกความโดยเร็วที่สุด เรื่องนี้เป็นเรื่องจริงคือมีนักกฎหมาย บางท่ า นเห็ น ว่ า เมื่ อ เกิ ด เรื่ อ งที่ ไ ม่ ดี เช่ น   ทำงานผิ ด พลาด  อั ย การสั่ ง เพิ่ ม ข้ อ หา  หรื อ มี เ หตุ ก ารณ์ ที่ เ ป็ น ข่าวร้าย  ก็เกิดความลังเลไม่อยาก เป็ น ผู้ น ำสารเอาข่ า วร้ า ยไปบอก ลู ก ความ  เรื่ อ งนี้ เ ป็ น เรื่ อ งที่ ไ ม่ ถู ก เพราะถ้าลูกความได้ยินข่าวร้ายจาก ผู้อื่น  ความสัมพันธ์ระหว่างท่านกับ ลูกความอาจจะเลวร้ายมากกว่าก็ได้ เรือ่ งทนายหรือนักกฎหมายทำผิดพลาด นั้นเป็นเรื่องธรรมดา  และลูกความ มักจะสบายใจกว่าถ้าทนายหรือนัก กฎหมายของตนค้นพบความผิดของ ตนเองได้อย่างรวดเร็ว คำแนะนำที่ดีมากของท่านผู้ พิพากษาก็คือ  อาชีพนักกฎหมายนี้ เป็นอาชีพที่ต้องหวังผลในอนาคตที่ ยาวนาน  ไม่มที างลัดทีจ่ ะไปสูจ่ ดุ หมาย ได้  อาชีพนักกฎหมายนี้ประกอบไป ด้วยสองส่วน  ส่วนแรกคือการศึกษา เข้าใจตัวบทกฎหมายซึง่ มีอยูม่ ากมาย นอกจากนี้  ก็มีการตีความกฎหมาย โดยองค์กรต่าง ๆ ทุกวัน  แล้วยังมี การแก้ไขปรับปรุงกฎหมายอีกทุกวัน เรื่องนี้เป็นเรื่องที่ต้องค่อย ๆ ใช้เวลา ศึกษาไป  ส่วนทีส่ องคือการใช้กฎหมาย ให้ เ ป็ น   เรื่ อ งนี้ ต้ อ งอาศั ย ประสบการณ์ทตี่ อ้ งสะสมกันมาเป็นเวลานาน จะเห็นได้ว่าผู้ที่ศึกษาใช้กฎหมายอยู่ ตลอดเวลา  ยิง่ มีอายุการงานมากขึ้น ดู เ หมื อ นจะยิ่ ง ฉลาดล้ ำ ลึ ก ขึ้ น ทุ ก ที เมื่อผมเริ่มทำงานนั้น  ลูกพี่ของผม เคยพาไปหารือข้อกฎหมายกับอาจารย์ จิตติ ติงศภัทิย์  ซึ่งตอนนั้นท่านเริ่ม ป่วยทางสายตาแล้ว  แต่ทกุ คำแนะนำ

33

รโหฐาน  โดยเขากำลังเก็บข้าวเก็บ ของอยู่ ใ นวั น นั้ น   และเพื่ อ ความ สะดวกเขาจึงไม่ใส่เสื้อผ้าในขณะ กำลังทำงานในบ้านของเขา  และ ถ้ามีผคู้ นเดินผ่านไปมาจะมาละลาบ ละล้ ว งมองเข้ า มาในเขตรโหฐาน ส่วนบุคคลจนเห็นเขาแก้ผ้าอยู่  ก็ ไม่ใช่ปญ ั หาของนาย Erick สักหน่อย ทนายความของเขาก็ยนื ยัน ว่า  การเปลือยกายเพียงอย่างเดียว ไม่ ใ ช่ เ ป็ น เรื่ อ งอนาจาร  และการ เปลือยกายในบ้านของตนเองไม่ใช่ อาชญากรรม แต่ในที่สุด  ศาล Fairfax County ก็พิพากษาว่านาย Erick ทำผิดความผิดฐานอนาจารเพราะ การแก้ ผ้ า เดิ น โทงเทงอยู่ ใ นบ้ า น ของเขาเองโดยไม่ปิดม่านหน้าต่าง แม้ว่าศาลไม่ปรับและไม่กำหนดบท ลงโทษ  เจ้าหนุม่ รายนีก้ ย็ งั ไม่พอใจ ประกาศว่าจะอุทธรณ์คำพิพากษานี้ ก็เขาเดินแก้ผ้าอยู่ในบ้าน ของเขา  คนอื่นไม่ควรมาชำเลือง ผ่านหน้าต่างมองดูเขา  ความจริง สาวน้อยสาวใหญ่ที่ไปแจ้งตำรวจ ในเรื่องนี้น่าจะเป็นฝ่ายผิดฐานไป ละเมิ ด สิ ท ธิ ส่ ว นบุ ค คลของเขานะ ที่มองผ่านหน้าต่างบ้านของเขาเข้า ไปในที่รโหฐานเขตส่วนบุคคลของ เขาดูของสงวนของเขาในขณะที่เขา แก้ผ้าอยู่  เพราะเขาไม่ได้ไปแก้ผ้า อยู่ ใ นที่ ส าธารณะ  ถ้ า ตั ด สิ น กั น แบบนีแ้ ปลว่าไม่วา่ อยูท่ ใี่ ดในบ้านเขา เขาก็ตอ้ งทำตัวเรียบร้อยตลอดเวลา เพราะอาจมีผมู้ าสอดส่องถึงในบ้าน

29/9/2553 22:41:48


34

ประสบการณ์กฎหมาย อธึก  อัศวานันท์  athuek@yahoo.com ที่ ท่ า นพู ด ออกมาจากอาจารย์ นั้ น เปรี ย บเสมื อ นแสงสว่ า งส่ อ งทางให้ พวกเราอย่างสดใส  และมักจะทำให้ เราคิดอยู่บ่อย ๆ ว่าเรานี้ช่างไม่รู้เรื่อง อะไรเสี ย เลย แม้ แ ต่ ใ นสหรั ฐ ABA Journal  ก็มกี ารยอมรับทนายว่าความ ที่เฉียบคมที่สุด ๗ ท่านซึ่งทั้งเจ็ดท่าน นี้อายุเกิน ๗๐ แล้วทั้งสิ้น  ซึ่งได้แก่ Bernie Nussbaum (ทำคดี ตั้งแต่ Watergate มาจนถึง World Trade Center) Joe Jamail (ผู้มีคติว่าทำให้ เรื่องมันง่าย ๆ เข้าไว้) James Neal (ผู้ ไ ม่ รั ก ที่ จ ะ ชนะคดี  แต่ต้องการให้หยุดการแพ้ คดี) Fred Bartlit (คนเรียกเขาว่า John Wayne ในชุดเสื้อนอก) Bobby Lee Cook (เขาขอ เตะก้นที่สมควรถูกเตะ) James Brosnahan (ปกป้อง ลู ก ความ  ไม่ ไ ด้ ป กป้ อ งการกระทำ ของเขา) Richard  “Racehorse” Haynes (พวกเขาจะโทรหาคน ๆ นี้ เมื่อพวกเขามีปัญหาขนาดหนัก) ทั้ ง ๗ ท่ า นนี้   เป็ น ผู้ ส ร้ า ง ประวัติการณ์รุ่นใหม่ของนักว่าความ ในสหรัฐ  แต่ละท่านสะสมประสบการณ์ มาเป็นเวลายาวนานก่อนที่ท่านจะได้ รั บ การยกย่ อ งว่ า เป็ น สิ ง โตในการ ว่าความ การที่จะหาทางลัดไปสู่ความ สำเร็จนั้น  บางคนอาจจะพยายาม หาชื่ อ เสี ย งให้ ต นเองโดยได้ เ ข้ า สู่

newlaw115Indi.indd 34

วังวนทาง การเมืองหรือวิธีอื่น  แต่สิ่ง ที่ เ กิ ด ขึ้ น คื อ   อาจจะมี ชื่ อ เสี ย งจริ ง แต่เมื่ออายุทางด้านประสบการณ์ไม่ แน่นพอก็อาจจะพลาดได้โดยง่าย  ใน ขณะที่นักกฎหมายที่มีประสบการณ์ โชกโชนนัน้   ย่อมมีชวั่ โมงบินมากกว่า พลาดได้ยากกว่า อีกเรื่องหนึ่งที่เป็นกฎทองคำ ที่ท่านผู้พิพากษาแนะนำลูกของท่าน นั้ น ก็ คื อ   ถ้ า นั ก กฎหมายปฏิ บั ติ กั บ นักกฎหมายฝ่ายตรงข้ามด้วยมรรยาท จริยธรรมทีด่ แี ล้ว  ในทีส่ ดุ ฝ่ายตรงข้าม อาจแนะนำลู ก ความมาให้ ก็ เ ป็ น ได้ สำหรั บ ผมเองนั้ น  เรื่ อ งนี้ ไ ม่ ไ ด้ เ ป็ น เพียงเรื่องที่ฝ่ายตรงข้ามส่งคดีมาให้ แต่ เ ป็ น เรื่ อ งที่ ส่ ง ความรู้ ม าให้ อ ย่ า ง มากมาย เมื่อผมเป็นนักกฎหมายของ Baker & McKenzie ได้ ป ระมาณ สองปีเขาก็สง่ ผมไปประจำทีส่ ำนักงาน ที่ฮ่องกง ทำงานด้านเจรจาต่อรองยก ร่างสัญญา  แต่ไม่มีลูกพี่คนใดจะมา นัง่ ลงมาสอนผมว่า  ข้อใดของสัญญา มี เ อาไว้ ด้ ว ยเหตุ ผ ลใด (อย่ า งที่ ผ ม เขี ย นไว้ ใ นหนั ง สื อ “เจรจาและการ ร่างสัญญา” ที่พิมพ์และจัดจำหน่าย โดยวิ ญ ญู ช น)  ผมโชคดี ที่ ได้ติดต่อ ลู ก พี่ ไ ปทำสั ญ ญาหนึ่ ง โดยมี ท นาย อาวุโสจากสำนักงานกฎหมายเก่าแก่ แห่งหนึง่ ของอังกฤษเป็นฝ่ายตรงกันข้าม เขายกร่างสัญญามา  ผมดูแล้วไม่แน่ใจ พอลูกพี่ลุกไปเข้าห้องน้ำ   เลยถาม ฝ่ายตรงข้ามดื้อ ๆ ว่าข้อนี้มีไว้ทำไม เขาคงคิดว่าผมแปลกเขาก็เลยทำสิ่ง ที่แปลกพอกัน  คือบอกเหตุผลมาว่า ข้ อ นั้ น มี ไ ว้ ท ำไม  หลั ง จากนั้ น ผมก็ เล่นเกมส์นี้อีกหลายครั้งทั้งเมื่อกลับ

ได้ตลอดเวลาว่าเขาทำตัวเรียบร้อย หรือไม่ เรื่ อ งนี้ น่ า คิ ด นะครั บ   ถ้ า คนไม่ ใ ส่ ชุ ด ชั้ น ในมาเดิ น อยู่ ก ลาง ห้างสรรพสินค้า  แล้วมีคนไปชะโงก ดูใต้กระโปรง (ซึ่งบริเวณนี้ก็น่าจะ ถือเป็นที่รโหฐานเช่นกัน)  แล้วจะ ว่าใครผิดล่ะ   คนชะโงกดูผิ ดหรื อ คนไม่นุ่งชั้นในผิด? (ตัวอย่างนี้ เจ้า หนุ่มคนนั้นไม่ได้พูด  เป็นผมเขียน เองให้คิดกันเล่น) เจ้าหนุ่มอ้างว่าศาลใช้สอง มาตรฐานในการพิพากษาเขา  เพราะ ถ้าเป็นสาว ๆ เดินแก้ผ้าในห้องโดย ไม่ปดิ ม่านหน้าต่าง  แล้วเจ้าหนุม่ เขา ไปชะโงกดูบ้าง  ศาลก็คงไม่ตัดสิน ว่าสาว ๆ ผู้เปลือยกายเหล่านั้นว่า ทำผิด  แต่ศาลอาจจะหาว่าเจ้าหนุม่ ที่ไปชะโงกดูมองผ่านเขตรโหฐาน ไปดู ข องสงวนนั้ น ว่ า เป็ น ฝ่ า ยผู้ ท ำ ความผิดก็ได้ ถ้ า หนุ่ ม นี้ ยื่ น อุ ท ธรณ์   อยากรู้จังว่าศาลสูงจะว่าอย่างไร

29/9/2553 22:41:48


กฎหมายใหม่ { เพื่อสุขภาวะของสังคม }  กันยายน  2553 ถึงสำนักงานแล้วก็ยังโทรไปถามบ้าง ฯลฯ  เขาก็บอกมาเรื่อย ๆ ต่อมาได้ ทำสัญญาเป็นฝ่ายตรงกันข้ามกันอีก หลายครั้ง  จึงยิ่งสนิทกับท่านทนาย อาวุโสนี้มากขึ้น  และเขาก็บอกผม มาทุกครั้งตามที่ผมอยากเรียนรู้ ในปีต่อมา  ผมได้ไปประชุม ที่กรุงลอนดอน  ในจังหวะเดียวกับที่ ทนายอาวุโสท่านนี้ไปอยู่ที่กรุงลอน ดอน  ท่านเลยชวนผมไปพักค้างคืนที่ บ้านท่าน  ซึ่งผมก็ไป  ก็จำได้ว่าท่าน โชว์ต้นไม้ที่ท่านพึ่งปลูกในบ้านให้ดู อย่างภูมิใจ  และบ้านท่านมีมาตั้งแต่ สมั ย ไวกิ้ ง  สร้ า งด้ ว ยท่ อ นไม้ ข นาด ใหญ่  วันถัดมาก็พาผมเข้าสำนักงาน

newlaw115Indi.indd 35

ท่านไปดูห้องสมุดใหญ่ของสำนักงาน ท่าน  และแนะนำว่าให้ไปหาหนังสือ เล่ ม ใดมาอ่ า นบ้ า งเพื่ อ สนองความ อยากรู้อยากเห็นของผมเรื่องการยก ร่างสัญญา  และยิ่งไปกว่านั้นได้เปิด หูเปิดตาของผมโดยการพาไปเข้าร่วม รับประทานอาหารเทีย่ งของสำนักงาน ท่ า น  ซึ่ ง ทำให้ พ าร์ ต เนอร์ ข องท่ า น แตกตื่ น   เพราะไม่ เ คยปรากฎว่ า มี การพาคนนอกเข้ามาร่วม  แต่ท่านก็ อ้ า งว่ า ไม่ มี ข้ อ ห้ า มไม่ ใ ห้ ท ำเช่ น นั้ น เมื่อผมกลับมาก็ได้ความรู้มากมาย สามารถเริ่มแสวงหาความรู้ที่จำเป็น ในการประกอบอาชีพได้ด้วยตนเอง เพี ย งเพราะความเมตตาของทนาย

35

อาวุ โ สท่ า นนั้ น (ท่ า นต่ อ มาได้ ด ำรง ตำแหน่ ง เป็ น Managing Partner ของสำนักงานท่านจนเกษียณตัวท่าน เอง) เรื่องนี้ก็เป็นตัวอย่างในชีวิต จริงอีกอย่างหนึ่งที่ว่า  เราไม่มีความ จำเป็ น ที่ จ ะต้ อ งไปปฏิ บั ติ ต่ อ ทนาย หรื อ ที่ ป รึ ก ษากฎหมายของฝ่ า ย ตรงกันข้ามอย่างเลวร้าย  เพราะบาง ครั้งเราจะได้รับความรู้สึกที่ดี ๆ หรือ สิ่ ง ที่ มี ค่ า มากมายคื น กลั บ มาสนอง ตอบต่อมารยาทและจริยธรรมที่ดีที่ เราถือปฏิบัติต่อเขา

29/9/2553 22:41:49


36

ปกิณกะ ทวีพฤทธิ์ ศิริศักดิ์บรรจง* และร.ต.อ.ชูชีวรรณ ตมิศานนท์**

ลิขสิทธิ์ในงานผ้าไหมไทย : ศึกษากรณีงานผ้าไหมจังหวัดสุรินทร์

Copyright in Thai Silk Works : A Case Study about on Thai Silk Works in Surin Province

1.  ทนำ

จากความสำเร็จของการ พั ฒ นาคุ ณ ภาพสิ น ค้ า   การตลาด และระบบโลจิสติกส์1  ของประเทศ ไทย  ทำให้ โ ครงสร้ า งรายได้ ข อง ประเทศไทยแยกออกเป็น   2  ภาค คือ  ภาคการบริโภคภายในประเทศ และภาคการส่ ง ออกต่ า งประเทศ โดยที่ภาคการส่งออกเป็นภาคที่สร้าง รายได้ให้แก่ประเทศไทยมากถึงร้อย ละ 60  ของรายได้รวมของประเทศ ไทย  สิ น ค้ า ส่ ง ออกที่ ป ระเทศไทย ผลิตมีมากมายหลายชนิด  เช่น  ข้าว ยางพารา  น้ำตาล  สิง่ ทอ ฯลฯ  แต่ ในบรรดาสิ น ค้ า ส่ ง ออกทั้ ง หมดของ ประเทศไทย  ผ้ า ไหมไทยนั บ เป็ น สินค้าส่งออกที่มีความโดดเด่นอย่าง มาก  เพราะผ้ า ไหมมิ ใ ช่ เ ป็ น เพี ย ง สิ น ค้ า ส่ ง ออกธรรมดาที่ ผ ลิ ต เพี ย ง จำนวนมาก ๆ และมี รู ป แบบสนอง ความต้ อ งการของผู้ บ ริ โ ภคเท่ า นั้ น หากแต่ผ้าไหมไทยเป็นสินค้าส่งออก ทางวัฒนธรรมที่มีความโดดเด่นด้าน ลวดลายบนผืนผ้า  ซึ่งลวดลายเหล่า

นี้ ไ ด้ ถู ก สร้ า งสรรค์ ขึ้ น จากคติ พ จน์ ความเชื่ อ   วั ฒ นธรรมของผู้ ผ ลิ ต และด้วยความต้องการของตลาดผูซ้ อื้ ผ้าไหมจำนวนมากทั่วโลก  ทำให้เกิด ผู้ ผ ลิ ต ผ้ า ไหมไทยจำนวนมากใน ประเทศ ไทย  ทั้งผู้ผลิตในรูปโรงงาน อุ ต สาหกรรมที่ มี เ ครื่ อ งทอผ้ า (กี่ ) จำนวนมากถึ ง   100  เครื่ อ งขึ้ น ไป หรื อ ชาวบ้ า นเกษตรกรที่ ร วมตั ว กั น ผลิ ต ผ้ า ไหมในรู ป อุ ต สาหกรรมใน ครั ว เรื อ น  โดยมี เ ครื่ อ งทอผ้ า (กี่ ) เพียง  1  ถึง  20  เครื่อง  และเป็น ที่น่าสนใจว่าแม้ผ้าไหมไทยเป็นสินค้า ส่งออกทางวัฒนธรรมทีม่ คี วามสำคัญ ของประเทศไทย  แต่กลับไม่มีระบบ กฎหมายที่ ใ ห้ ค วามคุ้ ม ครองแก่ ผ้ า ไหมโดยเฉพาะ  ความคุ้ ม ครองผ้ า ไหมไทยในฐานะผลงานสร้ างสรรค์ ของชาวบ้านจึงตกอยูก่ บั ระบบกฎหมาย ทรัพย์สินทางปัญญาหลาย ๆ ฉบับ เช่น  พระราชบัญญัติลิขสิทธิ์  พ.ศ. 2537  พระราชบัญญัตสิ ทิ ธิบตั ร  พ.ศ. 2522  พระราชบั ญ ญั ติ สิ่ ง บ่ ง ชี้ ท าง ภูมิศาสตร์ ฯลฯ  ซึ่งกฎหมายเหล่านี้

ล้ ว นเกิ ด ขึ้ น จากข้ อ ตกลงระหว่ า ง ประเทศภายใต้ ก รอบความคิ ด ของ ชาติ ต ะวั น ตก  กฎหมายทรั พ ย์ สิ น ทางปัญญาเหล่านี้จึงไม่อาจสะท้อน ถึงแนวความคิดเพื่อการคุ้มครองผ้า ไหมไทยได้อย่างแท้จริง  แม้ว่าการ พัฒนาในภาคการผลิต  การบริหาร จั ด การวั ต ถุ ดิ บ   การปรั บ ปรุ ง สาย พันธุ์หม่อนไหมจะก้าวล้ำหน้าไปมาก แล้วก็ตาม ในอี ก มุ ม หนึ่ ง ของอุ ต สาหกรรมผ้ า ไหมไทย  ผ้ า ไหมไทยได้ สร้ า งรายได้ แ ก่ ป ระชาชนระดั บ ราก หญ้ า   นั บ ตั้ ง แต่ เ กษตรกรผู้ ป ลู ก หม่อน  ผู้เลี้ยงไหม  ผู้ผลิตเส้นไหม ดิบ  รวมตลอดถึงผู้ทอผ้าไหม  ทั้งนี้ ไม่จำกัดว่าผู้ผลิตผ้าไหมจะอยู่ในรูป อุตสาหกรรมในครัวเรือนหรือโรงงาน อุ ต สาหกรรม  ผ้ า ไหมไทยจึ ง เป็ น สินค้าทีก่ ระจายรายได้แก่ทกุ ภาคส่วน ของผู้เกี่ยวข้องในวงจรธุรกิจ  แต่อีก ด้านหนึ่งกลับปรากฏปัญหาที่น่าจะ ได้รบั การพิจารณาอย่างรอบคอบ  เช่น การทำซ้ำลวดลายของผ้าไหมอย่างไม่

* น.ม. มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์  น.บ. สำนักอบรมกฎหมายแห่งเนติบัณฑิตยสภา  รองคณบดีบัณฑิตวิทยาลัยสาขานิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยสยาม ** น.ม. มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์  น.บ. สำนักอบรมกฎหมายแห่งเนติบัณฑิตยสภา   รองสารวัตร  กลุ่มงานสอบสวน  และอาจารย์พิเศษมหาวิทยาลัย สยาม 1   William Pagonis  ให้คำจำกัดความคำว่า  “โลจิสติกส์”  ไว้ว่าเป็น  “การบูรณาการการขนส่ง  การจัดหา  การจัดเก็บในคลังสินค้า  การบำรุงรักษา การจัดซื้อจัดหา  การทำสัญญาและการทำงานแบบอัตโนมัติ (Automation) ไว้ในหน้าที่เดียว  ซึ่งทำให้มั่นใจได้ว่าจะไม่มีการให้ความสำคัญกับประเด็น ปลีกย่อยมากกว่าเป้าหมายรวม (Sub optimization)

newlaw115Indi.indd 36

29/9/2553 22:41:49


วารสารกฏหมายใหม่ ฉ.115 (ตัวอย่าง)  

Thai Alternative Lawyer Magazine

Advertisement
Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you