Issuu on Google+

BİTKİLERDE TAŞIMA

Biyoloji Öğretmeni Gökhan KARATAŞ


A. Su ve Minerallerin Taşınması

Biyoloji Öğretmeni Gökhan KARATAŞ


 Su ve minerallerin büyük çoğunluğu

kök uçlarından emilir.

 Kök uçlarında emici tüy yoğunluğu

fazladır.

 Toprağın su oranı azaldıkça emici

tüy sayısı artmaktadır.

Biyoloji Öğretmeni Gökhan KARATAŞ


 Bitkilerin topraktan su alabilmelerinin temel şartı

emici tüy hücrelerinin yoğunluğunun yani osmotik basıncının toprak yoğunlundan fazla olmasıdır.

 Bu durum sağlandığında topraktaki su osmoz ile emici

tüy hücrelerine geçer.

 Suyun alınması pasif geçiş olup enerji harcanmaz.

Biyoloji Öğretmeni Gökhan KARATAŞ


 Emici tüylerin yoğun olmasında monomer olarak

bulunan besinler ve mineraller etkilidir.

 Minerallerin topraktaki derişimi,emici tüylerdeki

derişiminden daha düşüktür.

 Bu nedenle mineraller emici tüyler tarafından aktif

taşıma ile alınır.

Biyoloji Öğretmeni Gökhan KARATAŞ


 Emici tüylerle alınan su ve minerallerin bir kısmı

osmoz ve difüzyon kurallarına göre hücreden hücreye geçerek odun borularına geçer.

 Bir miktar su ve mineral ise hücrelere girmeden

hücreler arası boşluklardan epidermis,korteks ve endodermisten geçerek ksileme gelir.

Biyoloji Öğretmeni Gökhan KARATAŞ


Biyoloji Öğretmeni Gökhan KARATAŞ


 KILCALLIK OLAYI

 TERLEME- ÇEKİM TEORİSİ

 KOHEZYON KUVVETİ

 KÖK BASINCI

 GUTASYON Biyoloji Öğretmeni Gökhan KARATAŞ


KILCALLIK OLAYI  İnce borularda suyun kendiliğinden yükselmesi

olayıdır.

 Bu olayın nedeni moleküllerin suyu çekme kuvvetidir.

 Bu kuvvete adhezyon denir.

 Odun borularının da çeperi su moleküllerini çeker. Biyoloji Öğretmeni Gökhan KARATAŞ


Biyoloji Öğretmeni Gökhan KARATAŞ


 Odun boruları çok ince yapıya sahip olduklarından

su ve suda çözünmüş maddeler bir miktar yükselir.

 Fakat bu kuvvet su ve minerallerin taşınmasında

tek başına etkili değildir.

 Su ve mineral taşınmasında en az etkili faktördür.

Biyoloji Öğretmeni Gökhan KARATAŞ


TERLEME  Bitkilerin buhar şeklinde su kaybetmesidir.

 İnsandaki terleme ile karıştırılmamalıdır.

 İnsanda terleme ile su ile birlikte mineral,amonyak,üre

atılırken bitkilerde sadece su atılır.

 Bitkide en fazla terleme yapraklardan ve stomalardan

gerçekleşir.

Biyoloji Öğretmeni Gökhan KARATAŞ


 Terleme sonucunda yapraklardaki su oranı azalır.

 Yaprakların osmotik basıncı artar.

 Artan osmotik basınç bitkinin üst kısımlarında bir

çekme(emme) kuvveti oluşturur.

 Oluşan çekim kuvveti ile ksilem yapraklara doğru

su hareketi gerçekleştirir.

Biyoloji Öğretmeni Gökhan KARATAŞ


Biyoloji Öğretmeni Gökhan KARATAŞ


 Nemli havalarda terleme azalır.

 Rüzgarlı havalarda ise terleme artar.

 Belli bir değere kadar sıcaklık artışı terlemeyi

artırır.

 Karbondioksit yoğunluğu stomaları etkilediği için

terleme hızıda bu durumdan etkilenir. Biyoloji Öğretmeni Gökhan KARATAŞ


KOHEZYON  Su moleküllerinin hidrojen iyonlarıyla birbirini çekerek bir

arada tutulması sonucu su sütunu oluşturmasına kohezyon denir.

 Bitkinin kök ucundan 30-40 metre üzerinde yer alan

yapraklara kadar kesintisiz oluşmuş bir su sütunu vardır.

 Bu arada kök emici tüylerle topraktan sürekli su emilir ve

kohezyon kuvvetinin devam etmesi ile sütun kopmadan yukarı doğru yükselir. Biyoloji Öğretmeni Gökhan KARATAŞ


Biyoloji Öğretmeni Gökhan KARATAŞ


KÖK BASINCI  Kökün emme yüzeyini artıran kök emici tüyler yüksek

osmotik basınçları sayesinde topraktan su ve mineralleri alırlar

 Kök epidermis hücrelerine geçen su ve mineraller ,bu

hücrelerin etrafında bulunan ve su derişimi daha düşük olan hücrelere buradan da ksileme geçerek yapraklara kadar taşınır.

 Suyun bu şekilde taşınması kök basıncıyla gerçekleşir.


STOMANIN YAPISI VE ÖZELLİKLERİ  Stoma, aralarında açıklık bulunan fasulye biçiminde iki

stoma hücresinden oluşmuştur.

 Bu hücrelerin birbirlerine bakan çeperleri kalın dış

çeperleri ise incedir.

 Çeperlerdeki bu kalınlık farkı stomaların açılıp

kapanmasını sağlar.


STOMALARIN AÇILMASI  Stomalarda güneş ışığının yardımıyla fotosentez

gerçekleşir ve glikoz üretilir.

 Stoma hücrelerinde glikoz artınca osmotik basınç artar

ve komşu epidermis hücrelerinden stoma hücrelerine su girişi olur.

 Su girişi ile birlikte stoma hücrelerinde turgor basıncı

artar.


 Turgor basıncını

oluşturan su molekülleri stoma hücresinin çeperindeki ince olan kısma basınç yapar ve ince çeperler gerilir.

 Bu gerilmeyle kalın

çeperler birbirinden uzaklaşarak stoma açılır. Biyoloji Öğretmeni Gökhan KARATAŞ


STOMALARIN KAPANMASI  Işıksız ortamda ve geceleri stoma hücreleri glikozu

nişastaya çevirir.

 Glikoz yoğunluğu azaldığı için stoma hücrelerindeki

su,komşu hücrelere geçer. Böylece stomada turgor basıncı düşer.

 Su kaybeden stoma hücrelerinin kalın çeperleri

birbirine yaklaşır ve stoma açıklığı kapanır.


Biyoloji Öğretmeni Gökhan KARATAŞ


Bitkilerde Tasima