Page 1

het kansrijke groene middengebied tussen Eindhoven en Helmond

De inspirerende kracht van Dommelvallei


Strategische samenwerking. Op weg naar een visie

2

Dommelvallei leeft

4

Karakteristieke, sterke en gastvrije kernen met een eigen cultuur

6

Dommelvallei is de groene long, ‘het Central Park’ van Brainport

8

Kansen voor nieuwe zorgconcepten

10

Maak van de vrijetijdseconomie een speerpunt

12

Dommelvalei houdt Brainport vitaal

14

Vervolg de ingeslagen weg van samenwerking

16

Dommelvallei daagt uit

18

2

Strategische samenwerking. Op weg naar een visie.


Dommelvallei. Het groene middengebied tussen Eindhoven en Helmond. Een gebied met vele kwaliteiten en even zoveel kansen en mogelijkheden. Het ontwikkelen van het gebied naar de toekomst vraagt om verbinding en om een kritische blik. Daarom zijn op uitnodiging van de gemeenten Geldrop-Mierlo, Nuenen en Son en Breugel tientallen vertegenwoordigers van organisaties, het bedrijfsleven en inwoners in februari 2014 met elkaar in gesprek gegaan. Themabijeenkomsten Tijdens vier themabijeenkomsten is een stap gezet naar een visie op strategische samenwerking in het gebied, die uiteindelijk ook voor een belangrijk deel zal worden ingevuld door inwoners, organisaties en ondernemingen. Het resultaat van de bijeenkomsten is opgebracht door de deelnemers en vertegenwoordigt nadrukkelijk niet het standpunt van de colleges. Doel van deze stap is om de kracht van het gebied te inventariseren en om te kijken waar kansrijke verbindingen kunnen bestaan. Waar leidt samenwerking tot nog meer waarde en welke ambities horen daarbij? Mede op basis hiervan kan een toekomstgerichte visie op strategische samenwerking worden uitgewerkt. Het gaat in dit proces nadrukkelijk niet om de bestuurlijke organisaties, maar om het gebied Dommelvallei. Een prachtig groen en gevarieerd gebied dat we zien als het park van Brainport, als een groene long die geen gemeentegrenzen kent. Een gebied, zo bleek uit de bijeenkomsten, dat veel te bieden heeft, zeker als er nog meer vormen van samenwerking gevonden worden. We hopen dat dit verslag van de opbrengst van de bijeenkomsten u als lezer net zo enthousiast maakt om samen met alle betrokkenen de volgende stappen te zetten.

3


Dommelvallei leeft!

4


Een van de belangrijkste opbrengsten van de inspirerende bijeenkomsten is de betrokkenheid van de deelnemers. Dommelvallei leeft, zo is duidelijk gebleken. Of, zoals een van de deelnemers het namens de groep verwoordde: “We voelen ons vroedvrouw bij de geboorte van een kind dat we graag blijven steunen en volgen.” Zo’n uitspraak zegt veel over de verwachtingen die er bestaan, ook al zitten we nog in een eerste fase. Ook was een groot aantal deelnemers positief verrast door de ambitie die we delen met elkaar. We kunnen daarom zonder meer stellen dat er een vruchtbare voedingsbodem is. Het is onder andere aan de gemeenteraden om het enthousiasme te (h)erkennen en steunen, maar ook om te kijken hoe zij dit gaan oppakken. Er zijn vele suggesties gedaan hoe dat kan en de raden worden dan ook gevraagd groen licht te geven aan een vervolgtraject. Zo kan de kracht van het gebied zorgvuldig ontwikkeld worden en ligt er voor Dommelvallei een kansrijke toekomst in het verschiet. We zagen bijvoorbeeld dat al tijdens de bijeenkomsten deelnemers zelf hun agenda’s trokken om afspraken te maken: de eerste verbindingen en vormen van samenwerking zijn al ontstaan! Aandachtsgebieden Voor de bijeenkomsten zijn vertegenwoordigers uitgenodigd afkomstig uit een viertal aandachtsgebieden: Zorg en welzijn Wonen en leven Vrijetijdseconomie Economie en Brainport

• • • •

Deze vertegenwoordigers uit alle delen van de samenleving zijn in rondetafelgesprekken of in een ‘world café-setting’ (kleinere groepen die steeds van samenstelling wisselen) ingegaan op de volgende vragen:

1. Wat zijn de belangrijkste vraagstukken in het gebied? 2. Wat verwacht u van de Dommelgemeenten in het perspectief van de regio met Eindhoven en Helmond? 3. Wat nog meer op de agenda van Dommelvallei? 4. Wat kunt u bijdragen? Fascinerend en inspirerend Op de volgende pagina’s worden de belangrijkste resultaten van de bijeenkomsten samengevat. Dit betreft een fascinerende en inspirerende bundeling van meningen, gedachten, bespiegelingen en aanbevelingen. Het is uiteraard nog geen uitgewerkt plan: we zitten immers nog in een eerste fase. Het is wel een heel goede basis voor de ontwikkeling van de visie op strategische samenwerking in het gebied. Een basis die de identiteit van Dommelvallei verkent en die richting geeft aan de meerwaarden en ambities. Iedereen heeft meegedacht Het resultaat van de bijeenkomsten is, zoals eerder gesteld, opgebracht door deelnemers met uiteenlopende achtergronden. Denk aan bestuurders en managers uit het bedrijfsleven en van maatschappelijke instanties. Maar ook betrokken inwoners, vrijwilligers en vertegenwoordigers van belangengroepen (senioren, milieu, cultuur, etc.) hebben hun bijdrage geleverd. Het resultaat is daarom verfrissend en heel divers. Van praktische inzichten tot overwegingen vanuit een breed maatschappelijk kader en van kritische noten tot bevlogen ideeën. In de hierna volgende samenvatting zult u als lezer opmerken dat er zaken naar voren komen die niet strikt tot de aandachtsgebieden behoren. Dat was ook een vooropgezet doel: we willen immers ‘over de grenzen heenkijken’, verbindingen leggen en samenwerking tussen uiteenlopende partijen tot stand brengen. Daar schuilen per slot van rekening kansen en mogelijkheden die we anders niet zouden zien.

5


Karakteristieke, sterke en gastvrije kernen met een eigen cultuur

6


Deelnemers aan de bijeenkomsten zien Dommelvallei als een gebied met grote potentie. Als kernwaarden komen naar voren: groene long, het ‘Central Park’ van Brainport, karakteristieke en sterke kernen met een eigen cultuur, natuurrijk en gastvrij. Het zijn ook de kernwaarden die de identiteit van Dommelvallei binnen Brainport bepalen en die daarmee de waarde en functie van Dommelvallei in Brainport schetsen. Die kernen zijn belangrijk: men heeft geen behoefte aan een overkoepelende nieuwe identiteit. Wel vinden deelnemers dat de kernwaarden van Dommelvallei versterkt moeten worden door een verbindend concept (lees: Dommelvallei). Wat verbindt de karakteristieke kernen in Dommelvallei en hoe kan dat ‘in de markt gezet worden’? Daarvoor is het belangrijk om de juiste positie in de regio in te nemen en in te vullen: aanvullend op en tegelijkertijd onderdeel van Brainport (Eindhoven en Helmond). Niet concurrerend, maar juist versterkend.

zijn. Een heel ander aandachtspunt was dat inwoners in de gemeenten heel verschillend betrokken worden in het maken van keuzes. Ook door dit beter te laten aansluiten, kan winst behaald worden.

Behoeften regio We moeten kijken welke behoeften er in de regio leven, zodat we daar als Dommelvalleigemeenten op kunnen inspelen. Als voorbeelden worden genoemd de groeiende (economische) doelgroep ‘expats’ (taalbarrières!) en jonge gezinnen, die behoefte hebben aan woonruimte (in het groen, in dorpen) en een aantrekkelijke duurzame leefomgeving, aan ontspanningsmogelijkheden (vrijetijdseconomie) etc. Natuurlijk hebben de Dommelvalleikernen zo hun eigen opgaven die verbonden zijn met de stedelijke opgaven van Eindhoven en Helmond. De kunst is om te ontdekken waar zij zich in kunnen onderscheiden. Dommelvallei is geen begrensd gebied, maar heeft juist als uitgangspunt het ‘over de grenzen denken en handelen’. Een praktische vertaling hiervan (en ook een punt van kritiek) is, dat de grenzen van de gemeenten soms erg zichtbaar zijn. Denk aan fietspaden die niet op elkaar aansluiten, aan verbindingen voor schoolgaande kinderen richting de steden die niet altijd optimaal

Kwaliteit van wonen Gaat het over wonen dan ziet men te veel aandacht voor aantallen woningen, terwijl juist de kwaliteit van wonen, de woonvormen en het woonklimaat centraal moeten staan. Door verbinding van allerlei voorzieningen (meer dan zorg en welzijn) blijven de kernen vitaal en kan worden geanticipeerd op krimp. Daarbij moet de blik zijn gericht op de lange termijn van zo’n 20 jaar. Sowieso is het scheppen van een aantrekkelijk woonmilieu (voor jong en oud, voor anderstalige expats, met speciale aandacht voor jonge gezinnen) van groot belang: Dommelvallei is als gebied van ongekende waarde als het gaat om de leefbaarheid van Brainport. Dit betreft wonen, maar ook sport, ontspanning en het groene karakter.

Dommelvallei is groter De deelnemers zien het gebied Dommelvallei - terecht groter dan de gemeentegrenzen van Geldrop-Mierlo, Nuenen c.a. en Son en Breugel. Laarbeek en Heeze-Leende, maar ook het waterschap, zijn genoemd om in de strategische plannen te betrekken. De inbreng van Eindhoven en Helmond is ook zeer welkom en noodzakelijk. Daarbij bestaat het besef dat het wettelijke kader en de landelijke beleidsplannen sterke invloed hebben. Om dit alles in kaart te brengen, draagt een krachtenveldanalyse (wat zijn sterke en zwakke punten, wat zijn kansen, mogelijkheden en bedreigingen) bij aan de visie op een strategische samenwerking.

7


Dommelvallei is de groene long, het ‘Central Park’ van Brainport

8


Sint-Oedenrode Nijnsel

Dommel

Son

Beek en Donk

Breugel

Lieshout

Nederwetten

AarleRixtel

Gerwen Helmond Nuenen

Mierlo

Eindhoven Geldrop

Heeze Dommel Leende

9


Kansen voor nieuwe zorgconcepten

10


Net als overal in ons land verandert de maatschappij. Gezinnen worden kleiner, waardoor ook het aantal mantelzorgers afneemt. Datzelfde geldt voor het aantal vrijwilligers, waardoor bijvoorbeeld ook verenigingen onder druk komen te staan. Bovendien legt de centrale overheid steeds meer taken bij gemeenten, die hierdoor steeds vaker een beroep moeten doen op inwoners. Professionals worden in de toekomst alleen nog maar ingezet waar dat echt nodig is. Zij zullen moeten leren hoe zij op afstand blijven, zodat inwoners worden gestimuleerd om zelf problemen op te kunnen lossen. Om te voorkomen dat de zorg overbelast raakt, zullen problemen eerder aangepakt moeten worden, bijvoorbeeld door welzijnswerk. Welzijn en zorg beter verbinden Welzijn en zorg zullen hoe dan ook beter aan elkaar verbonden moeten worden vanwege de druk op deze sector. Denk aan scheiding van wonen en zorg waardoor instellingen alleen sterk zorgbehoevende cliënten mogen opnemen. Hier liggen dus kansen voor zorgconcepten buiten instellingen, in de thuissituatie, en voor concepten die inwoners stimuleren om zelf actiever te worden. Min of meer hetzelfde gaat op voor de regionale sociale werkvoorziening binnen Dommelvallei, die ook onder druk staat. Door samenwerking en verbinding kan tot oplossingen worden gekomen. Slimme oplossingen in de slimste regio Dommelvallei is feitelijk het hart van Brainport, één van de slimste regio’s van de wereld. Het is daarom niet vreemd dat de deelnemers kansen zien voor die innovatiekracht op de kleine schaal en in zorg en welzijn. Een andere meerwaarde van samenwerking binnen Dommelvallei zou volgens de deelnemers kunnen zijn dat gemeenten in het gebied zaken beter kunnen organiseren. Duidelijkheid en inzicht als het gaat om initiatieven van verschillende partijen, oplossingen, vraagontwikkeling en goede voorbeelden en verbinding. 11


Maak van de vrijetijdseconomie een speerpunt

12


In Dommelvallei vormt de maakindustrie een belangrijke economische factor. Die is aan grote veranderingen onderhevig. Vanuit de kracht van het gebied en de behoefte in de Brainportregio vormt de ontwikkeling van de vrijetijdseconomie een speerpunt. Verbinding van het aanbod en aanbiedende organisaties kan deze vrijetijdseconomie versterken. De deelnemers aan de bijeenkomsten zien hiertoe kansrijke mogelijkheden. Centraal hierin staat het beter benutten van het ondernemerschap in het gebied om daarmee bijvoorbeeld de verblijfsduur van bezoekers te verlengen. De deelnemers brachten verschillende ideeën naar voren om dit te bereiken, zoals een krachtige marketing van Dommelvallei, het in kaart brengen van de talloze overnachtingsmogelijkheden of het op elkaar afstemmen van het vrijetijdsaanbod (arrangementen). Kansrijke streeknetwerken Ook de opzet van een virtuele marktplaats was één van de ideeën die naar boven kwam. Eveneens is de programmering van festivals en culturele (vrijetijds)activiteiten genoemd. Dommelvallei ligt immers op een kruising van drie gebieden en streeknetwerken, wat op zich al kansen schept. Heel specifiek is het idee geopperd om ‘pick up points’ op bedrijventerreinen te realiseren om ontwikkeling van de nieuwe economie te stimuleren. Maar ook ziet men kansen in het beter afstemmen van de detailhandel op de verschillende functies van het gebied: een aanbod dat bijvoorbeeld de vrijetijdseconomie voedt.

Regionale verbindingen In een groter regionaal verband is er ook winst te behalen. De stichting Van Gogh programmeert samen met de provincie en andere aanbieders (Jeroen Bosch en Efteling) in het gebied. Hoe kan Dommelvallei hierin een rol spelen en die formules elkaar laten versterken in het concept van Dommelvallei? Aandacht voor onze rijke natuur Tot slot van dit gespreksonderwerp: het belang van de rijke flora van Dommelvallei, misschien wel één van de sterkste kernwaarden. De ontwikkeling van de vrijetijdseconomie is belangrijk, maar mag natuurlijk die groene rijkdom niet aantasten. In de plannen moet hiervoor aandacht en dus een goede aanpak zijn. Ook de agrarische sector is zo’n aandachtsgebied dat vraagt om ontwikkeling wat uitstekend kan in het kader van vrijetijdseconomie. Agrarische ondernemers willen en kunnen inspelen op de ontwikkelingen in de vrijetijdsindustrie, bijvoorbeeld door hiervoor producten aan te bieden (denk aan de kampeerboerderij, zorgboerderij of het aanbieden van kijkactiviteiten op de boerderij).

13


Dommelvallei houdt Brainport vitaal

14


Deelnemers aan de bijeenkomsten zijn enthousiast over de stappen naar een visie op strategische samenwerking. Zo enthousiast dat zij benadrukken dat het belangrijk is om vervolgstappen te zetten. Zelf denken zij bijvoorbeeld aan een platform van contacten. Ook over het ambitieniveau van de samenwerking zijn uitspraken gedaan: Zorg voor een hoog, op kwaliteit en vitaliteit gericht ambitieniveau en stel je daar als samenwerkende gemeenten binnen Dommelvallei vooral niet te bescheiden op: Dommelvallei heeft immers veel te bieden voor haar inwoners en bezoekers in de Brainportregio. Betrek daarom ook de Stichting Brainport in de uitdaging om een krachtige invulling te vinden, zo is geopperd en kijk ook hoe de provincie daarin betrokken kan worden. Internationale aantrekkingskracht Sommige gesprekspartners gaan zelfs zo ver dat het actief ‘verkopen’ van het gebied op internationale schaal mogelijkheden biedt. Zij vergelijken Dommelvallei met de Veluwe: ook dat is een sterk gebied met soortgelijke kernwaarden. Wie de Veluwe zegt, zegt groen, ontspanning, ruimte. Ook de naam Dommelvallei zou direct bepaalde kwaliteiten moeten oproepen. We voegen als Dommelvallei ook echt iets toe aan de Brainportregio. De grotere steden in Brainport hebben belang bij zelfbewuste sterke Dommelvalleikernen: sterker nog: we zijn van vitaal belang voor de leefbaarheid in Brainport.

Bereikbaarheid De ruit rond Eindhoven wordt gezien als erg belangrijk voor de ontwikkeling van het gebied. De oost-west verbindingen zijn nu dominant terwijl de noord-zuid verbindingen te weinig aandacht krijgen. Werk vanuit dat perspectief mee aan het realiseren van de ruit, zo is opgetekend tijdens de bijeenkomsten. Daarbij moet beseft worden dat de ruit drukt op de natuurwaarde van het gebied. Grenzenloos verbinden Samenwerking houdt niet op binnen de grenzen van de kernen binnen Dommelvallei. We moeten ruimte geven aan instellingen, bedrijven en inwoners, bijvoorbeeld door als Dommelvallei platforms te organiseren, overzicht en verbinding te bieden. Daardoor stel je kennis en inzicht beschikbaar of zorg je dat die beschikbaar komen. Geld is niet de belangrijkste kritische succesfactor, maar wel wordt de veelheid aan regels en procedures als punt van kritiek genoemd. Deelnemers vinden dat Dommelvallei best als uitdaging mag hebben om vergunningverlening en dergelijke te versoepelen. Dat komt samenwerking en verbinding alleen maar ten goede. Goede en structurele communicatie (richting inwoners: begrijpelijk) wordt genoemd als een factor die bijdraagt aan een succesvolle samenwerking binnen Dommelvallei en met de gemeenten, regio’s en organisaties daarbuiten. Een goede procesorganisatie is een andere.

15


Vervolg de ingeslagen weg van samenwerking

16


Ondanks het oriënterende karakter van de bijeenkomsten, kan een aantal conclusies en aanbevelingen gedaan worden. Bovenal is er een gevoel van ‘blijde verwachting’ ervaren. Deelnemers hebben zeer enthousiast hun bijdrage geleverd en zien dat verbinding in het gebied Dommelvallei kansrijk is. Nu, zo aan het begin van dit traject, is duidelijk dat ook wat hen betreft verdere ontwikkeling van Dommelvallei alle steun verdient en kan resulteren in een sterke regio. Een gebied dat in samenhang met omliggende stedelijke gebieden een krachtige positie inneemt. Een belangrijke aanbeveling is daarom de ingeslagen weg te vervolgen. Samenvattend: eerste richtinggevende advies Een eerste richtinggevend advies vatten we als volgt samen: Zet in op een serieuze ambitie voor het gehele gebied Dommelvallei in samenhang met Brainport en de buurgemeenten die daar onderdeel van zijn. Dat gebied heeft geen strak omlijnde grenzen, maar gaat zover als de ambities dit vragen. In dit verband zijn ook Laarbeek en Heeze-Leende en de waterschappen in beeld. Ambities mogen daarom zeker ook echt ambitieus zijn. Voor een te bescheiden opstelling is geen enkele reden. Het is wel van belang om die visie en de ambities in een concept te gieten. Hierdoor kan effectief en krachtig worden gewerkt aan de ontwikkeling van het gebied. Dat concept mag uitdagen en zelfs internationaal aanspreken op basis van de kracht en de kwaliteiten

van Dommelvallei. Die bestaande kwaliteiten liggen op het vlak van zorg en welzijn, wonen en leven, onderwijs, cultuur, natuur en milieu, landschap, economie en bedrijvigheid (waaronder ook agrarische sector) en infrastructuur. ‘Leer elkaar kennen en leer van elkaar’ is als advies gehoord tijdens de bijeenkomsten. Dit sluit volledig aan op het verbinden van partijen en bevestigt dat er synergie kan ontstaan. Rolverdeling Voor de betrokken gemeenten is het essentieel de goede rollen te pakken en vanuit het concept verschillende rollen elders te laten groeien. Een gedegen krachtenveldanalyse is daarbij een van de instrumenten om tot een doelgerichte aanpak te komen. Van de gemeenten wordt verwacht dat zij bereid zijn te investeren in dit proces.

17


Dommelvallei daagt uit

18


Concept, tekst en realisatie: Goed Werk Communicatie

Duidelijk is dat de vorming van een strategische samenwerking een stevig draagvlak kent. Dommelvallei is kansrijk als het ‘Central Park’ van Brainport dat van vitaal belang is voor de leefbaarheid in de breedste zin van het woord. Dit betreft de toekomst van de kernen van Dommelvallei, maar zegt ook alles over de functie van het gebied naar de toekomst: Dommelvallei kan een belangrijke rol spelen in de verdere ontwikkeling van onze Brainport regio door te voorzien in aantrekkelijke woon- en leefomgevingen, door een unieke natuur en de ontspanningsmogelijkheden die dit biedt, door de vrijetijdseconomie enzovoort. Inspirerend en enthousiast Door dit conceptmatig ‘in de markt te zetten’, en intensief naar alle doelgroepen te communiceren, ontstaan ongekende kansen en mogelijkheden. We kunnen dan ook niet anders concluderen dat deze eerste stap naar een visie op strategische samenwerking zeer inspirerend is. We hopen dat u als lezer dit enthousiasme samen met ons deelt. Want samen zijn we Dommelvallei!

19


Dommelvallei de opbrengst  
Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you