Issuu on Google+

mecHetCe& ceeveJelee kes¿ cemeerne `He¥peeefHelee ye¥Ôee' kegÀí ueesie mebmeej keÀer Yeeræ[ ceW Deueie ner efoKeles peyeefkeÀ meyekeÀer Mejerj Heb®elelJeeW mes ner yeveer nw~ GvekeÀer efoJ³elee mes meejer ogefveb³ee Oev³e nes peeleer nw~ Ssmeer Deelcee³eW Hejceelcee keÀer He´efleªHe keÀnueeleer nwb~ Jes keÀesìeW ceW keÀesF&-keÀesF& ceW Yeer keÀesF& yeve peeleer nwb~ HeÀMe& Hej jnles ngS Yeer HeÀefjMlee nes peeleer nwb~ Jes yetbo mes cenemeieej yeveves pewmeer F&MJejer³e MeefkeÌle ie´nCe keÀj uesleer nQ~ ceesce keÀer Deejer mes Heneæ[ Yeer keÀeì mekeÀleer nQ~ meerHeer mes mecegê megKee mekeÀleer nQ~ He´peeefHelee ye´ïee peer Oeje keÀes mJeefCe&ce yeveeves kesÀ efueS leceesHe´Oeeve mebmeej keÀe efJe<e HeerkeÀj Yeer lejue Je mejue yeves jns~ 18 peveJejer 1969 keÀer Meece, GvnW yetbo mes cenemeeiej yeveekeÀj Fve vepejeW mes DeesPeue efkeÀ³ee Hej DeJ³ekeÌle HeÀefjMlee yevee efo³ee~ meekeÀej ceW jnles ngS Yeer Jes efvejekeÀej efMeJe keÀes DeHeves peerJeve ceW Fme keÀoj mecee efueS Les efkeÀ oesveeW keÀes Deueie mecePevee DemecYeJe ueielee Lee~ HejceefHelee, HecejefMe#ekeÀ, Hejce meleiegª kesÀ men³eesie mes Jes Yeejleer³e Deeefo meveeleve osJeer-osJeleeF& mebmke=Àefle kesÀ mebmLeeHekeÀ yeve ie³es~ YeefJe<³e ceW Jes ner ceeveJelee kesÀ Þes<þlece cemeerne Deewj efoJ³elee kesÀ me®®es efmeHenmeeueej keÀnuee³eWies~ Jes %eeve cegjueer Jeeove kesÀ meeLe-meeLe He$e uesKeve kesÀ Yeer Oeveer Les~ njHeÀveceewuee ye´ïee yeeyee keÀes ye´Ëcee JelmeeW ves menceer-menceer vepejeW mes Þe×e megceve ®eæ{eves kesÀ efueS efnmì^er ne@ue ceW jKee Lee~ Deesme keÀCeeW ves Gve Hej Deebmet kesÀ ªHe ceW He@tÀue ®eæ{e³es Les~ efoue KeesuekeÀj jele keÀer ®eeboveer DeHeves DeeO³eeeflcekeÀ Hewiecyej keÀes efvenejleer jner~ DeeBmet keÀer yetBoeW kesÀ meeLe Deeyet keÀer HeJe&leceeueeDeeW ves efmej PegkeÀekeÀj GvnW veceve efkeÀ³ee~ me®e ceW Jes mJe³eb ner ªneveer mebmLeeve Les~ mee#eele DeO³eelce kesÀ cetue Les~ efceMeve kesÀ meeLe ner owJeer mebmke=Àefle kesÀ efueS Deevoesueve Je efoJ³elee kesÀ Deie´otle Les~ peerJeve cetu³eeW kesÀ efueS DeefÜleer³e GoenjCe Yeer Les~ mecem³eeDeeW kesÀ meceeOeeve mJeªHe kesÀ meeLe mele³egieer ogefve³eeb kesÀ mebefJeOeeve efvecee&lee Yeer Les~ leceece Gleej®eæ{eJe keÀes osKeles ngS Yeer F&MJejer³e FMeejeW kesÀ Devegmeej ner mJe³eb keÀes ®euee³es~ GvekesÀ efme×eble Je Gvvele efJe®eej Yeer Deye meYeer keÀes Gpee&efvJele keÀjles jnles nQ~ GvekeÀe keÀce&³eesie meYeer kesÀ efueS peerJeve oHe&Ce yevee ngDee nw~ GvekeÀer DevegYetefle³eeb HeefjefmLeefle³eeW ceW meYeer kesÀ efueS mecyeue He´oeve keÀjleer nQ~ letHeÀeveeW ceW Yeer Jes De®eueDe[esue Deewj nef<e&le jnles Les~ efme×ebleeW Je DeeoMeex keÀer Heeuevee keÀjles ngS Yeer meoe me=peve Deewj Meeueervelee kesÀ He³ee&³e yeves jns~ Deefvlece MJeebmeeW lekeÀ efJeMJe yevOeglJe Deewj osJelJe keÀe Heeþ Heæ{eles jns~ GvekeÀer l³eeie leHem³ee mesJee ner ye´ËceekegÀceejerpe kesÀ vevnW yeerpe keÀes Jeì Je=#e yeveekeÀj meejs mbemeej ceW HewÀuee efo³ee~ ³e%e Fefleneme ceW Henueer yeej yeeyee Deefvlece efove He´eleë keÀeueerve F&MJejer³e ceneJeeke̳e megveeves veneR ie³es~ H³eej mes yeesues DeeDees ye®®eeW! He$e efueKeles nwb~ efnueefceuekeÀj meoe GHejece efmLeefle ceW SkeÀ jme neskeÀj jnvee~ MeefkeÌle³eeW keÀes Deeies jKeves mes ner meeOevee Je mesJee ceW meHeÀuelee efceuesieer~ leefye³ele nukeÀer nesves Hej [ekeÌìj yegueeves kesÀ efueS keÀnves Hej Jejoeveer neLe efnueekeÀj yeesues `[ekeÌìj ke̳ee keÀjsiee? ceQ lees megHe´erce mepe&ve mes yeelesb keÀj jne ntB~ mee³ebkeÀeueerve cegjueer megveeves kesÀ yeeo Henueer yeej yeesues `De®íe ye®®eeW efJeoe³eer'~ keÌueeme mes yeenj efvekeÀueles ngS ªceeue efnueekeÀj keÀnves ueies `meoe efvejekeÀejer, efveJee|keÀejer, efvejnbkeÀejer yevekeÀj jnvee~ ®eejHeeF& Hej yewþ oeoe efJeMJe jleve keÀer ieeso ceW Mejerj Deewj oeoer He´keÀeMeceefCe peer kesÀ neLeeW ceW neLe os DeHeveer MeefkeÌle³eeB GvnW efJeuekeÀj ie³es~ mecHetCe& ceeveJelee kesÀ He´efle GvekeÀe Deìtì H³eej DeekeÀeMe ceW 1


Gieves kesÀ efueS ®euee ie³ee~ yesno keÀer mesJee leLee HejceOeece Jeemeer Hejceelcee keÀer Leen Heeves kesÀ efueS De³ekeÌle JeleveJeemeer yeve ie³es~ %eeve cegjueer Deewj efoJ³e mebosMeeW kesÀ ªHe ceW Deepe Yeer GvekeÀer MegYe YeeJevee³eW DeekeÀeMe keÀes ®eerj Deeleer ngF& meyeceW megketÀve Yejleer jnleer nw~ keÀefue³egieer DeelceeDeeW keÀer Deebmet Heesíves kesÀ efueS Ssmeer DeveesKeer efJeYetefle keÀuHe ceW SkeÀ ner yeej DeJeleefjle nesleer nw~ me®e ceW GvekesÀ DevegYeJeer -efoJ³e leve keÀe DeeOeej HeekeÀj meJe&MeefkeÌleJeeve efMeJe YeieJeeve Yeer ieJe& Deewj ieewjJe keÀe DevegYeJe keÀj jns nQ~ ye´ïeekegÀceej-kegÀceeefj³eeW kesÀ efoue mes Yeer DeeJeepe efvekeÀueleer jnleer nw~ `lesjs ueyeeW mes efvekeÀuee %eeveece=le Deepe Yeer efoueesefoceeie keÀes efoJ³e yevee jne nw~' nceW ncesMee kesÀ efueS F&MJejer³e ³eeoeW ceW leHekeÀj kebÀ®eve yeveves kesÀ efueS keÀn ie³es nQ~ efveëmebosn Jes DeJ³ekeÌle JeleveJeemeer, keÀeuepe³eer ye´ïee yeve ie³es~ Deepe Yeer GvekeÀe jvOe´-2 peerJevecegefkeÌle keÀe mebosMe osves ceW leuueerve nw~ DevegYetefle keÀer JeeefìkeÀe ceW Þe×e efJeMJeeme keÀe meewjYe efyeKesjves kesÀ efueS cee$e Jes vepejeW mes ner efíHes nQ~ nce ye®®eeW kesÀ efoue oHe&Ce ceW meoe ceccee-yeeyee keÀe ner ef®e$e yevee jnlee nw~ F´MJejer³e mce=efle³eeW ceW meoe jme ceive jnves mes ceccee-yeeyee meyesjs oes yepes ner peeie pee³ee keÀjles Les~ ceue³e meceerj kesÀ nguueeme mes meeje efove nef<e&le jn ªneveer Heeuevee osles Les~ efove Yej kesÀ mebkeÀuHeeW keÀes F&MJej DeefHe&le keÀj keÀceueemeve Hej v³eejs-H³eejs yeve mees peeles Les~ uenj efJenerve Peerue keÀer lejn Meerleue-Meele Les~ meercee kesÀ He´nefj³eeW mes Yeer mepeie jnles Les~ meceerHe Deeles ner mHe<ì nes peelee efkeÀ efveYeeakeÀlee mes ner De%eeve DevOekeÀej keÀes Yeiee³ee pee mekeÀlee nw~ Goej neskeÀj ner yesno keÀer mesJee keÀer pee mekeÀleer nw~ mJeleb$elee Deewj HeefJe$elee kesÀ efyevee kegÀí Yeer ve³ee veneR nes mekeÀlee nw~ JeemeveeDeeW-keÀeceveeDeeW mes meoe GÀHej jnves kesÀ keÀejCe Jes DemeeOeejCe J³eefkeÌlelJe Jeeues Les~ Jes meoe ner Oeerj-Jeerj-iecYeerj Deewj keÀceeX kesÀ He´efle ¢æ{ Les~ Heg©<eesÊece meb³eie³egie kesÀ [eF&jskeÌìj-nerjes SkeÌìj yeve me®®es DeLeeX ceW Hetjs keÀuHe kesÀ efueS GoenjCecetle&, G×ejcetÊe& yeve ie³es~ He´%eeHegª<e, ceneHegª<e kesÀ meeLe-meeLe DevegYeJeercetÊe& nesves mes GvekesÀ ner Heoef®evneW keÀe Hetjer Oeje Devegieceve keÀjWieer~ F&MJejer³e %eeve kesÀ meeLe meodYeeJeveeDeeW keÀer efvece&ue Oeeje GvekesÀ Devleë keÀjCe ceW yenleer ner jnleer Leer~ GvekeÀer peerJeve He×efle mes peerJevecetu³e Yeer megMeesefYele nesless nQ~ yeeyee ie=nmLe Je J³eJemee³e ceW yengle ueeskeÀefHe´³e Les peyeefkeÀ ye®eHeve ceW iejerye~ De®etkeÀ HejKe MeefkeÌle Je J³eJenej kegÀMeuelee kesÀ keÀejCe GvneR kesÀ veece mes GvekeÀer ceekexÀì keÀe veece efue³ee Deepe Yeer peelee nw~ jepeecenejepee lekeÀ GvekesÀ meHeÀue peerJeve keÀe iegCeieeve keÀjles Les~ GvekesÀ meeefveO³e mes meYeer kesÀ meYeer cev$e-cegiOe nesles Les~ Hejceelcee Üeje GvekesÀ leve keÀe DeeOeej uesves Hej lees Jes Hetjer ceeveJelee keÀes mekeÀeMe-He´keÀeMe os jns nQ~ meeiej meer iecYeerjlee, HeJe&leeW pewmeer G®®elee Deewj Oejleer pewmeer Oeerjlee GvekesÀ efoJ³e J³eefkeÌlelJe mes PeuekeÀleer jnleer Leer~ leYeer lees GvekesÀ meekeÀej ceW ve nesles ngS Yeer efkeÀ³es ngS HegC³e meYeer keÀe HeLe He´Memle keÀjles jnles nQ~ GvekeÀer GppeJeue keÀerefle& cegefkeÌle-peerJevecegefkeÌle keÀe GHenej yeebìleer jnleer nw~ metjpe keÀes oerHe efoKeeves pewmee nw GvekesÀ yengDee³eeceer J³eefkeÌlelJe keÀer J³eeK³ee keÀjvee~ ieeueer osves JeeueeW keÀes Yeer Jes ieues ueieeles Les~ Hetjs ner keÀuHe keÀe jepe-jnm³e GvekesÀ peerJeve ceW mecee³ee ceeuetce Heæ[lee Lee~ GvekeÀer Meerleue JeeCeer G<ee keÀeue kesÀ Deesme keÀCeeW keÀer lenj leHle efoueeW keÀes jenle osleer Leer~ ieerle-mebieerlece³e peerJeve ®eb®eue ceve JeeueeW keÀes Yeer H³eej ceW yeebOe ueslee Lee~ Hejce Me$eg keÀnueeves Jeeues efJekeÀejeW mes menpe ner Jes mJelev$e keÀj osles Les~ GvneWves DeHeves mLetue Mejerj keÀes ner 18 peveJejer, 1969 keÀes mecesìe~ pewmee meYeer pevce uesves JeeueeW keÀes leve íesæ[vee ner Heæ[lee nw~ Hejvleg cejves JeeueeW ceW efHeÀj mes efkeÀmeer keÀe Yeer HegvepeeaJeve mee#eele meeceves veneR efoKelee~ efJeMJe J³eeHeer ye´ïeekegÀceejerpe mebmLee kesÀ Deepe Yeer Jes ner me®®es efKeJew³³ee nwb~ cee$e mce=efle³eeW ceW ner peerefJele veneR nwb Hej mebj#ekeÀ-meb®eeuekeÀ 2


keÀer lejn nj keÀoce Hej nce meYeer keÀer Hetjer-Hetjer meepe-mecYeeue Yeer keÀjles nQ~ leYeer lees yejyeme efoue mes DeeJeepe efvekeÀueleer jnleer nw~ keÀeue legcekeÀes [bme ve Hee³ee-ceewle keÀes legceves nje³ee~ legce lees cej keÀj Yeer efpe³es nes-yeefie³eee ceW KegMeyet Yejs nes~~ pJeej-YeeìeW kesÀ Üeje meeiej DeHeves leìeW Hej yengle kegÀí efJeKesj oslee nw~ yeeoueeW keÀer Deesì ceW nesves Hej Yeer met³e& DeHeveer DeeYee keÀe DeeYeeme keÀje ner oslee nw~ megieefvOele HetÀue otj-megotj lekeÀ megjefYele meewjYe HewÀueeles jnles nQ~ He´peeefHelee ye´ïee Yeer osMe-keÀeue-JeeleeJejCe Deewj mecyevOeeW kesÀ yevOeve ceW nesves Hej Yeer efJeMJe veJe efvecee&Ce keÀer DeeO³eeeflcekeÀ ³eespeveeDeeW keÀes meekeÀej keÀjles jns~ GvekeÀer Deefvlece keÀe³ee Yeer DevegHeces³e Leer~ iesngBS jbie ceW vene³ee GvekeÀe J³eefkeÌlJe njskeÀ kesÀ peerJeve ceW KegMeyet efJeKesj peelee Lee~ Þe×e Deewj DeHevelJe mes efueHeìer GvekeÀer peerJeve He×efle DeefJemcejCeer³e Leer~ HeJe&le Tb®es nesles Hej ienjs veneR~ meeiej ienjs nesles Hej Tb®es veneR~ ³es oesveeW ner efJeMes<elee³eW GveceW SkeÀ mes yeæ{keÀj SkeÀ nesves mes Jes DeefÜleer³e ueieles Les~ efPeueefceueeles ceve ceW Deepe Yeer GvekeÀer megKeo mce=efle Deeles ner nj Deelcee GvekesÀ ef®e$e Deewj ®eefj$e mes levce³e nes peeleer nw~ Gvemes HecejefHelee keÀe H³eej Hee uesves Jeeuee lees pewmes cenemeeiej ceW uenjeles Oev³e-Oev³e efkeÀ³ee keÀjlee Lee~ meÊej meeueeW mes pees GvekeÀer ner Heeuevee ceW yeæ{les ie³es GvekesÀ lees keÀnves ner ke̳ee? Jes DeHe´eflece He´efleYee kesÀ ner Oeveer veneR, Devle³ee&ceer Deewj Hejce mvesner Yeer Les~ Hejceelcee kesÀ He´efle mHe<ìJeeefolee Deewj efveYeeakeÀlee GvekesÀ ®esnjs Deewj ®eueve mes Yeer PeuekeÀleer Leer~ %eeve efmevOeg kesÀ cebLeve mes GvnW GHeueyOe ngS Les meesuen keÀuee yeveeves Jeeues %eeve kesÀ jlve~ %eeve cegjueer keÀe Dece=le Jen keÀeuepe³eer DeeefJe<keÀej nw efpememes ceveg<³e ceW osJelJe peeie=le nesves ueielee nw~ meoiegCeeW mes meceuebke=Àle neskeÀj J³eefkeÌle keÀes DecejlJe He´eHle nes peelee nw~ Gme Delegueveer³e J³eefkeÌlelJe keÀer efkeÀmemes leguevee keÀer pee³e? GvekeÀer ieewjJe-ieefjcee, ceefncee Deewj ªneveer G<cee keÀes meercee ceW yeebOee veneR pee mekeÀlee~ GvnW HeekeÀj ceeB Yeejleer megpeueeb-megHeÀueeced ceue³epe Meerueece keÀnueeleer nw~ Ssmes ve³eveeefYejece ³eesieer let Deelcee keÀes met³e& DeHevee He´keÀeMe Gæ[ueves kesÀ efueS Gielee nw~ GmekeÀe He´keÀeMe efHeÀj Yeer Meece keÀes {ue peelee Hej ye´ïee mees efJe<Ceg mees osJelee-#eef$e³e-JewM³e-Metê ªHe mes cegK³e DeefYeveslee keÀe DeefYeve³e keÀjleer ngF& ³en Deelcee keÀuHe kesÀ Devle ceW Hegveë He´peeefHelee ye´ïee pewmee Hejce lespemJeer-DeespemJeer Heo He´eHle keÀj uesleer nw~ ®eejeW ner ³egieeW ceW peieceieeves Jeeueer Fme Deelcee keÀer Oeje, nJee kesÀ Üeje DeHeves meewjYe mes DeefYe<eskeÀ keÀj jner nw~ GvekesÀ ner Heoef®evneW Hej ®eueves Jeeueer peieocyee mejmJeleer, oeoer He´keÀeMeceCeer, oeoer peevekeÀer, oeoer ieguepeej pewmeer DeveskeÀeW Deelcee³eW mebmeej meeiej keÀe iejue Heerleer ngF& meoe mejue Je lejue yeveer jnleer nQ~ GvekesÀ ner keÀceuecegKe Üeje efvekeÀueer HejceefnlekeÀejer efMeJe keÀer cegjueer mes Deiece-efveiece keÀe meej-meejebMe efceuelee jnlee nw~ Gmeer kesÀ DeeOeej mes leceesHe´Oeeve mebmeej nesles ngS Yeer ye´ïeekegÀceej kegÀceeefj³eeW ceW meoe F&MJejer³e Gcebie-Glmeen íe³ee jnlee nw~ Deye ieefle-meoieefle keÀes F&MJejer³e pevce efme× DeefOekeÀej kesÀ ªHe ceW Heeves kesÀ efueS DebieefCele Deelcee³eW GvneR keÀer lejHeÀ keÀoce yeæ{eleer pee jner nQ~ GvekesÀ Jejoeveer yeesue meYeer keÀes DeeueeskeÀce³e yevee mekeÀles nQ~ GvekeÀer DeJelejCe Yetefce ceOegyeve kesÀ MeeefvleJeve%eeve mejesJej keÀe ®ekeÌkeÀj ueieeves mes Ssmeer megKeoeef³eveer DevegYetefle nesleer pewmes lesjs ceOegyeve mes meye iegpejles Fme lejn Deye Yeer efkeÀ pewmes lelHe jsefiemleeve ceW peueOeeje mes iegpejW~ Ssmes peie vee³ekeÀ, ceneceeveJe, efMeJe kesÀ vevoer ieCe keÀes keÀesefìMeë He´Ceece 3


Sampurna Manavata ke Masiha- Prajapita Brahma