Page 1

Głos KERRY BEZPŁATNY MIESIĘCZNIK KATOLICKI • 1 II 2010

3-4/2010

WIELKI POST

W NUMERZE: St. Bridget – Mary Of The Gael Drogi do poznania Boga St. Patrick – Principal Patron of Ireland Kalwaria Leżajska Pokuta w Wielkim Poście Rozpoznanie uzależnienia Religia kontra etyka? Wiersze trudnej nadziei Pamiętnik misjonarza

Zbawienie przyszło przez krzyż

Z KRAJU • ZE ŚWIATA • CZYTANIA • ROZWAŻANIA • PORADY SPECJALISTÓW • MISJE • O NAS • OGŁOSZENIA


Głos KERRY nr 3-4/2010 1 lutego 2010 WYDAWCA Polskie Duszpasterstwo w Kerry PATRONAT HONOROWY Biskup Kerry Bill Murphy REDAKCJA o. Marceli Gęśla ofm (red. naczelny) ks. Artur Ziąber, Ewelina Cenarska, fr. Sean Murphy ofm, o. Efrem Andrzej Obruśnik ofm, o. Arnold Robert Marek ofm, o. Teofil Czarniak ofm REDAKCJA TECHNICZNA Jacek Zakrzewski, Urszula Zielińska, Michał Ostrykiewicz (webmaster) TŁUMACZENIE TEKSTÓW: Dariusz Drygas KOLPORTAŻ Karolina i Paweł Walewacz

OD REDAKCJI Czcigodny Czytelniku naszego katolickiego czasopisma! Środą Popielcową Kościół rozpoczyna liturgiczny okres Wielkiego Postu. Podczas Liturgii kapłan posypuje głowy wiernych popiołem, wypowiadając ewangeliczną formułę: „Nawróć się i uwierz w Ewangelię” lub słowa z Księgi Rodzaju: „Prochem jesteś i w proch się obrócisz”. W ten sposób Kościół wzywa indywidualnie każdego wiernego do nawrócenia i pokuty za siebie i za świat. Jest to szczególny czas przygotowania do obchodów wydarzeń związanych z Męką, Śmiercią i Zmartwychwstaniem Chrystusa. Święta Wielkiej Nocy są największym i zarazem najbardziej doniosłym wydarzeniem chrześcijaństwa. Wielki Post to czas zerwania z grzechem i nawrócenia do Boga. Czas pokuty, umartwienia i walki ze złem. W liturgii nie śpiewamy radosnego „Alleluja” oraz „Chwała na wysokości Bogu” Minimum praktyk pokutnych określa prawo kościelne i wzywa do pełnienia dzieł miłosierdzia, jałmużny oraz modlitwy.

SPONSORING Paweł Święs ADRES REDAKCJI John Paul II Pastoral Centre Rock Road, Killarney, Co. Kerry, Ireland tel. (+353) 879 275 271 www.glos-kerry.com redakcja@glos-kerry.com PROJEKT GRAFICZNY I SKŁAD Redakcja „Głosu Kerry” DRUK KC Print, Unit 1 Ballycasheen, Killarney, Co. Kerry WSPÓŁPRACA

Redakcja nie zwraca niezamówionych materiałów. Zastrzegamy sobie prawo do skracania artykułów oraz zmiany tytułów nadesłanych tekstów. Za treść reklam i ogłoszeń Redakcja nie odpowiada. Czasopismo nie przynosi zysku doczesnego, utrzymuje się z ofiar czytelników.

© Głos Kerry 2010

str. 2

Szczególnymi nabożeństwami Wielkiego Postu są: Droga Krzyżowa odprawiana zwykle w piątki oraz niedzielne Gorzkie Żale. Katechizm Kościoła Katolickiego przypomina, że bez nawrócenia serca, czyny pokutne pozostają bezowocne i kłamliwe. I odwrotnie – nawrócenie wewnętrzne skłania do uzewnętrznienia takiej postawy przez widzialne gesty i czyny pokutne (por. KKK 1430). Ufam, że obecne wydanie Głosu Kerry poprzez zamieszczone artykuły przyczyni się do refleksji nad Miłością Boga, który tak nas umiłował, że nie oszczędził nawet własnego Syna, ale Go nam ofiarował. Pomyśl, który to już Wielki Post w Twoim życiu, który raz Twój grzech przybił Chrystusa do krzyża? W ciszy izdebki własnego serca powróć do źródła gdzie wszystko się zaczęło. Niech Duch Pana wspiera Cię w walce z mocami ciemności. Z franciszkańskim pozdrowieniem – Pokój i Dobro o. Marceli Ryszard Gęśla ofm (MRG)


Z IRLANDII

Z IRLANDII

St. Bridget – Mary Of The Gael

Święta Brygida – Celtycka Maryja

Born 453, Died 524 Feast day February 1st.

(tłumaczenie)

Peace is with you my Friends. This Month we celebrate the Feast of St. Bridget who is venerated as the Secondary Patron of Ireland. Bridget was born in Faughart, which is close to Dundalk, Co. Louth in the year 453. Her Father Dubhthach was an Irish Chieftain who was a Pagan and her Mother was from Lusitinia in Portugal. Tradition has it that she was kidnapped by Irish pirates and brought to Ireland to work as a slave. Bridget was given the name of one of the most powerful Goddess of the Pagan Religion that her Father practiced. Bridget was the Pagan Goddess of healing and inspiration, craftsmanship and poetry, which the Irish of the time considered the flames of knowledge. She was either raised as a Christian or converted to Christianity, and received the veil of a nun from St. Mel Bishop of Ardagh in Longford who was himself a Disciple of St. Patrick. He died in 488. She founded a Monastery in Clara, Co. Offaly and many others throughout the Country. What she is rembered most of all for the founding of her Monastery in Kildare in 470. This foundation was unique because it was founded for Nuns and Monks. Throughout the years it became known as not only an Irish Centre of study and prayer, but it was known thought out Christian Europe and attracted many who sought to study the Scriptures and draw closer to the Lord in prayer and worship. She called it 'the Church of the oak' because her cell was built under a large Oak tree. There are many stories surrounding St. Bridget. The one that she is best remembered for in Ireland is the 'St. Bridget's cross. Tradition has the story that the youngest girl of the Family would be chosen to go to the nearest bog to collect the rushes for the crosses. Then the Family would gather round and make the crosses. They were taken to the Church on the Feast of St. Bridget and Blessed at Mass, then taken home and placed in every room in the house, including the animal stalls, to ask St. Bridget for protection against sickness, fire and drought. The design of the cross, is of the Sun in the centre with rays of light coming from it in the shape of the Cross. Bridget was famous for her common sense and her deep spiritual convictions. She saw the Lord as a kindly caring understanding friend, who was present to her in good times and bad times, so much so that even before her death in 524 she was known as 'Mary of the Gael'. Such was her devotion to Mary the mother of God. She Died in 525 and was laid to rest in front of the high Altar in her Abbey in Kildare. After some time Her mortal remains were exhumed and rebuired in Downpatrick with the mortal Remins of St. Patrick and St. Columba. Her cult was brought to Europe by Irish Missionaries in the centuries after her Death. She has always been honoured WITH St. Patrick and St Columba as one of the three national Patrons of Ireland. God Bless you all. Talk to you next time.

Pokój z Wami drodzy Przyjaciele W tym miesiącu, a dokładnie 1 lutego obchodzimy święto Św. Brygidy, współpatronki Irlandii. Brygida urodziła się w Faughart, niedaleko Dundalk, Co. Louth w roku 453. Jej ojciec Dubhthach był lokalnym pogańskim wodzem. Matka, która według legendy została porwana przez irlandzkich piratów i przeznaczona do pracy niewolniczej, pochodziła z Lusitinia w Portugalii. Brygida otrzymała imię jednej z najpotężniejszych bogiń pogańskiej religii wyznawanej przez jej ojca. Była to bogini uzdrowienia, rękodzieła, inspiracji i poezji, którą ówcześni Irlandczycy uważali za źródło i płomień wiedzy. Św. Brygida została wychowana w wierze chrześcijańskiej, lub jak podają inne źródła, nawróciła się na chrześcijaństwo, po czym z rąk Św. Mel, biskupa Ardagh w Longford, osobistego ucznia Św. Patryka, otrzymała zakonny welon. Założyła klasztor w Clara, Co. Offaly i wiele innych w ówczesnej Irlandii. Unikalnym przedsięwzięciem było założenie klasztoru w Kildare w roku 470, gdzie wspólnie pracowali mnisi oraz mniszki. Przez lata miejsce to było nie tylko irlandzkim centrum nauki i modlitwy lecz stało się znanym w całej chrześcijańskiej Europie, przyciągając wielu chętnych by studiować Pismo Św. i przybliżać się do Boga poprzez modlitwę i oddawanie Mu czci w świętych obrzędach. Miejsce to nazwała 'Dębowym Kościołem'. Stało się tak z uwagi na rozłożysty dąb, pod którym zbudowana była jej cela. Z jej życiem wiąże się wiele interesujących historii. Najbardziej znana dotyczy krzyża Św. Brygidy. Tradycja głosi, że najmłodsza w rodzie dziewczyna udawała się na mokradła, aby zebrać wiązkę sitowia. Następnie cała rodzina wykonywała z niego krzyże. W święto Św. Brygidy były one zabierane do kościoła i święcone podczas mszy. Poświęcone wracały do domów i były umieszczane w każdej izbie, a także w budynkach gospodarczych. Była to forma prośby do Świętej, aby chroniła mieszkańców od wszelkich chorób, ognia i suszy. Krzyż swoim kształtem przypomina słońce, z którego wychodzące płomienie tworzą cztery regularne ramiona. Św. Brygida była znana jako osoba obdarzona prawdziwie zdrowym rozsądkiem i głębią duchowych cnót. Uważała Boga za życzliwego, pełnego troski i rozumiejącego przyjaciela, który zawsze był przy niej, zarówno w radościach, jak i w czasie kłopotów czy smutków. Miała również niezwykłe nabożeństwo do Najświętszej Maryi Panny, przez co jeszcze przed śmiercią nazywana była Maryją Celtów. Umarła w 525 roku. Została pochowana przed głównym ołtarzem w swoim opactwie w Kildare. Po pewnym czasie jej doczesne szczątki po ekshumacji spoczęły w Downpatrick razem ze szczątkami Św. Patryka i Św. Kolumby. Jej kult został przyniesiony do Europy przez irlandzkich misjonarzy kilka wieków po jej śmierci. Pozostaje czczona tak jak Św. Patryk i Św. Kolumba – głowni patroni Irlandii. Niech Was Bóg błogosławi. Do następnego razu. brat Sean, ofm.

Friar Sean O.F.M.

str. 3


OFIAROWANIE PAŃSKIE

ROZWAŻANIA

2 lutego 2010 r., Wtorek PIERWSZE CZYTANIE (Ml 3,1-4) Czytanie z Księgi proroka Malachiasza To mówi Pan Bóg: „Oto Ja wyślę anioła mego, aby przygotował drogę przede Mną, a potem nagle przybędzie do swej świątyni Pan, którego wy oczekujecie, i Anioł Przymierza, którego pragniecie. Oto nadejdzie, mówi Pan Zastępów. Ale kto przetrwa dzień Jego nadejścia i kto się ostoi, gdy się ukaże? Albowiem On jest jak ogień złotnika i jak ług farbiarzy. Usiądzie więc, jakby miał przetapiać i oczyszczać srebro, i oczyści synów Lewiego, i przecedzi ich jak złoto i srebro, a wtedy będą składać Panu ofiary sprawiedliwe. Wtedy będzie miła Panu ofiara Judy i Jeruzalem, jak za dawnych dni i lat starożytnych”. Oto Słowo Boże.

Drogi prowadzące do poznania Boga Katechizm Kościoła Katolickiego przypomina: „Człowiek stworzony na obraz Boga, powołany, by Go poznać i miłować, szukajac Boga, odkrywa pewne „drogi” wiodące do Jego poznania. Nazywa się je także dowodami na istnienie Boga ” (...) (KKK 31) Kościół utrzymuje i naucza, że naturalnym swiatłem rozumu ludzkiego można z rzeczy stworzonych w sposób pewny poznać Boga, początek i cel wszystkich rzeczy (nr 36). Biblijną podstawą tej nauki jest przede wszystkim stwierdzenie św. Pawła z Listu do Rzymian: ...Od stworzenia swiata niewidzialne Jego (Boga) przymioty – wiekuista Jego potęga oraz bóstwo – stają się widzialne dla umysłu przez Jego dzieła. (Rz 1, 19-20)

PSALM RESPONSORYJNY (Ps 24,7-8.9-10) Pan Bóg Zastępów, On jest Królem chwały. Bramy, podnieście swe szczyty, unieście się odwieczne podwoje, aby mógł wkroczyć Król chwały. Kto jest tym Królem chwały? Pan dzielny i potężny, Pan potężny w boju. Pan Bóg Zastępów, On jest Królem chwały. Bramy, podnieście swe szczyty, unieście się odwieczne podwoje, aby mógł wkroczyć Król chwały. Kto jest tym Królem chwały? Pan Zastępów: On jest Królem chwały. Pan Bóg Zastępów, On jest Królem chwały. ŚPIEW PRZED EWANGELIĄ (Łk 2,32) Alleluja, Alleluja, Alleluja Światło na oświecenie pogan i chwała ludu Twego, Izraela. Alleluja, Alleluja, Alleluja EWANGELIA (Łk 2,22-40) Słowa Ewangelii według świętego Łukasza Gdy upłynęły dni oczyszczenia Maryi według Prawa Mojżeszowego, rodzice przynieśli Jezusa do Jerozolimy, aby Go przedstawić Panu. Tak bowiem jest napisane w Prawie Pańskim: „Każde pierworodne dziecko płci męskiej będzie poświęcone Panu”. Mieli również złożyć w ofierze parę synogarlic albo dwa młode gołębie, zgodnie z przepisem Prawa Pańskiego. A żył w Jerozolimie człowiek, imieniem Symeon. Był to człowiek prawy i pobożny, wyczekiwał pociechy Izraela, a Duch Święty spoczywał na nim. Jemu Duch Święty objawił, że nie ujrzy śmierci, aż nie zobaczy Mesjasza Pańskiego. Za natchnieniem więc Ducha przyszedł do świątyni. A gdy rodzice wnosili Dzieciątko Jezus, aby postąpić z Nim według zwyczaju Prawa, on wziął Je w objęcia, błogosławił Boga i mówił: „Teraz, o Władco, pozwól odejść słudze Twemu w pokoju, według Twojego słowa. Bo moje oczy ujrzały Twoje zbawienie, któreś przygotował wobec wszystkich narodów: światło na oświecenie pogan i chwałę ludu Twego, Izraela”. A Jego ojciec i matka dziwili się temu, co o Nim mówiono. Symeon zaś błogosławił ich i rzekł do Maryi, Matki Jego: „Oto Ten przeznaczony jest na upadek i na powstanie wielu w Izraelu i na znak, któremu sprzeciwiać się będą. A Twoją duszę miecz przeniknie, aby na jaw wyszły zamysły serc wielu”. Była tam również prorokini Anna, córka Fanuela z pokolenia Asera, bardzo podeszła w latach. Od swego panieństwa siedem lat żyła z mężem i pozostała wdową. Liczyła już osiemdziesiąty czwarty rok życia. Nie rozstawała się ze świątynią, służąc Bogu w postach i modlitwach dniem i nocą. Przyszedłszy w tej właśnie chwili, sławiła Boga i mówiła o Nim wszystkim, którzy oczekiwali wyzwolenia Jerozolimy. A gdy wypełnili wszystko według Prawa Pańskiego, wrócili do Galilei, do swego miasta Nazaret. Dziecię zaś rosło i nabierało mocy, napełniając się mądrością, a łaska Boża spoczywała na Nim. Oto słowo Pańskie.

str. 4

Stworzenie jest niejako ikoną poprzez którą rozum ludzki dostrzega Stwórcę. Św. Augustyn powie: zapytaj piękno ziemi, morza, powietrza..., zapytaj piękno nieba..., zapytaj wszystko, co istnieje, jest jakby wyznaniem. Kto uczynił całe to piękno poddane zmianom, jeśli nie Piękny, nie podlegajacy żadnej zmianie? Prawda o możliwosci poznania Boga naturalnymi siłami ludzkiego rozumu, znajduje swe bardzo mocne odzwierciedlenie także w filozofii, od jej początków do czasów nam współczesnych. Obecna w niej racjonalna argumentacja za istnieniem Boga, daje się sprowadzić zasadniczo do dwóch form, w zależnosci od tego, czy jej punktem wyjścia jest świat materialny czy osoba ludzka. Pierwszy rodzaj argumentacji nosi miano kosmologicznej, (są to dowody z obserwacji kosmosu – świata), drugi – antropologicznej (z obserwacji człowieka, jego życia wewnętrznego, psychiki) W historii myśli filozoficznej szczególne znaczenie w dziedzinie uzasadnienia istnienia Boga posiadają tzw. drogi św. Tomasza, do których odwołuje sie także KKK. W Sumie teologicznej, Akwinata wskazał i omówił pięć następujacych argumentów kosmologicznych świadczących o istnieniu Absolutu: 1. Z ruchu, wskazujący na istnienie Pierwszego Poruszyciela; 2. Z przyczynowości sprawczej, dowodzący istnienia Pierwszej Przyczyny świata; 3. Z przygodności rzeczy, wskazujący na istnienie Bytu Koniecznego; 4. Ze stopniowania doskonałosci, wskazujacy istnienie Najwyższej Doskonałości; 5. Z celowosci, stwierdzający istnienie stwórczego Rozumu kosmosu. W ramach katechezy nie jest potrzebna ani możliwa prezentacja w najbardziej nawet ogólnym zarysie wszystkich pięciu dróg św. Tomasza, dlatego krótko omówimy ostatnią z nich, jako przykład argumentacji kosmologicznej.. Argument celowosciowy (zwany też teologicznym od gr. telos – cel), wychodzi od faktu celowosciowej struktury kosmosu. 1. Przez obserwacje przednaukową i naukową dostrzegamy w kosmosie istnienie struktur celowych. 2. Celowość przyrody wskazuje na istnienie stwórczego Rozumu: a) hipoteza przypadku jest nie do przyjęcia b) teoria ewolucji i z przyczyn sprawczych nie wyjaśnia wszystkiego c) należy więc przyjąć teorie rozumnego Stwórcy świata 3. Rozum stwórczy jest Bogiem.


V NIEDZIELA ZWYKŁA 7 lutego 2010 r.

Punktem wyjścia jest fakt zachodzenia racjonalnie ukierunkowanego działania bytów, nie posiadających świadomości. Celowościową strukturę przyrody potwierdza między innymi samo istnienie jej stałych praw, które wprowadzają ład w całość materialnego świata. O celowości świata nieożywionego mówi również struktura kosmosu jako całości. Większe i mniejsze zespoły ciał niebieskich krażą po swych orbitach z taką regularnością, że np. zaćmienie słońca można ustalić na setki lat przed faktem. W jeszcze większym stopniu celowość widać w przyrodzie ożywionej. Najmniejsza żywa komórka jest fabryką, w której następuje przekształcenie materii nieorganicznej w organiczną. Najwspanialsze laboratoria nie mogą konkurować z organizmem roślinnym, w którym istnieje precyzyjny – podział funkcji i jedność funkcjonalna. Pomiędzy poszczególnymi gatunkami istnieje też wzajemne przystosowanie (np. budowa kwiatów, a zapylające je owady). Zadziwiające jest także zjawisko biocenozy, kiedy żywe organizmy tworzą harmonijne zespoły, np. las lub step. Istnieje także biologiczna równowaga świata organicznego przy różnorodnosci form życia. Jednym z głównych przejawów celowosci świata zwierzęcego, jest instynkt pozwalający zwierzętom spełnić swe podstawowe zadania życiowe, jak odnalezienie pokarmu, uniknięcie niebezpieczenstwa itd. Dzięki instynktowi ptaki znają drogę do krajów tropikalnych, młode żółwie wyklute z jaj bezbłędnie odnajdują drogę do wody, pszczoły pamiętają drogę powrotną do ula, dzikie zwierzęta, po ukąszeniu trującym jadem potrafią odnaleźć roślinę neutralizującą truciznę. Instynkt jest zjawiskiem złożonym: działają w nim elementy chemiczne, biologiczne, termiczne, być może także elektryczne i magnetyczne. Ich złożoność i harmonijność dowodzi teologicznej struktury świata ożywionego. Widać ją także w kunsztownej i celowej budowie organizmu zwierzęcego. Zadziwia już samo formowanie się embrionu, u którego we wczesnych stadiach pojawiają się organy potrzebne w momencie rozpoczęcia samodzielnego życia. Budowa poszczególnych organów i narządów, włącznie z organem najbardziej złożonym – mózgiem wprawia w najwyższy podziw. Przyczynę sprawczą potwierdza także instynkt stadny. Intrygujące jest dla człowieka np. życie niektórych owadów. Pszczoły mają niezwykle oszczędną technikę budowania plastrów, wspaniałą orientację w terenie, daleko posunięty podział funkcji. Termity budują olbrzymie kopce, zaopatrzone w odpowiednio grube ściany zewnętrzne, wewnętrzne przedziały, swoiste studnie, kopalnie surowców, śmietniki, cmentarze. Życie gromadne dowodzi celowości wewnętrznej, gdyż dobro gatunku jest ważniejsze niż dobro jednostek. Przyczyn potwierdzanego wskazanymi przykładami wyraźnego porządku i celowości działania nie można adekwatnie wskazać przez odwołanie się do natury tych bytów, gdyż one, nie mając rozumu, nie mogą kierować swoim działaniem. Nie da się tego wytłumaczyć przypadkiem, gdyż uporządkowanie obejmuje wszystkie byty nierozumne. Nie stanowi też adekwatnego wyjaśnienia sama teoria ewolucji. Jak bowiem wyjaśnić fakt – bez odwołania się do transcendentnej przyczyny celowej – że czynniki sprawcze ewolucji, wskazane przez Lamarcka i Darwina (wpływ środowiska, walka o byt, dobór naturalny), same w sobie nieświadome i działające mechanicznie, dają ustawiczny rozwój, działaja w najbardziej odpowiednich momentach, w sposób harmonijnie skoordynowany? Dlaczego ewolucja nie jest chaotyczna lecz ukierunkowana od form najniższych do najwyższych? Jeśli ewolucja jest procesem kierunkowym, to także kierowanym. Ślepe siły przyrody nie tłumaczą celowej struktury świata ożywionego. Jedynym ostatecznym wyjaśnieniem jest odwołanie się do istnienia takiego bytu, który jest samym intelektem i rządzi działaniem natur pozbawionych władzy poznawczej, skierowując je przez odpowiednią determinację ich natury do wytkniętego celu, bedacego optimum dla danej natury. Takim bytem może być tylko Bóg. Człowiek zadaje sobie pytanie o istnienie Boga swoją otwartością na prawdę i piękno, swoim zmysłem moralnym, swoją wolnością i głosem sumienia, swoim dążeniem do nieskończoności i szczęścia. (KKK, 33) Obok tych argumentów, które wychodzą od świata materialnego, odwołujemy się do argumentów antropologicznych opartych na różnych przejawach życia duchowego człowieka. Zaliczamy do nich m.in.: • dowód ideologiczny (z poszukiwania prawdy), • deontologiczny (z faktu istnienia praw moralnych i sumienia) • eudajmologiczny ( z ludzkiego pragnienia i dążenia do szczęścia). Pierwszy z tych dowodów omówiony zostanie krótko jako przykład argumentacji antropologicznej . str. 6

PIERWSZE CZYTANIE (Iz 6, 1-2a.3-8) Czytanie z Księgi proroka Izajasza W roku śmierci króla Ozjasza ujrzałem Pana, siedzącego na wysokim i wyniosłym tronie, a tren Jego szaty wypełniał świątynię. Serafiny stały ponad Nim; każdy z nich miał po sześć skrzydeł. I wołał jeden do drugiego: „Święty, Święty, Święty jest Pan Zastępów. Cała ziemia pełna jest Jego chwały”. Od głosu tego, który wołał, zadrgały futryny drzwi, a świątynia napełniła się dymem. I powiedziałem: „Biada mi! Jestem zgubiony! Wszak jestem mężem o nieczystych wargach i mieszkam pośród ludu o nieczystych wargach, a oczy moje oglądały Króla, Pana Zastępów”. Wówczas przyleciał do mnie jeden z serafinów, trzymając w ręce węgiel, który kleszczami wziął z ołtarza. Dotknął nim ust moich i rzekł: „Oto dotknęło to twoich warg: twoja wina jest zmazana, zgładzony twój grzech”. I usłyszałem głos Pana mówiącego: „Kogo mam posłać? Kto by Nam poszedł?”. Odpowiedziałem: „Oto ja, poślij mnie!”. Oto Słowo Boże. PSALM RESPONSORYJNY (Ps 138,1-2a.2bc-3.4-5.7c-8) Wobec aniołów psalm zaśpiewam Panu. Będę Cię sławił, Panie, z całego serca, bo usłyszałeś słowa ust moich. Będę śpiewał Ci psalm wobec aniołów, pokłon Ci oddam w Twoim świętym przybytku. Wobec aniołów psalm zaśpiewam Panu. I będę sławił Twe imię za łaskę i wierność, bo ponad wszystko wywyższyłeś Twe imię i obietnicę. Wysłuchałeś mnie, kiedy Cię wzywałem, pomnożyłeś pomoc mojej duszy. Wobec aniołów psalm zaśpiewam Panu. Wszyscy królowie ziemi będą dziękować Tobie, Panie, gdy usłyszą słowa ust Twoich, i będą opiewać drogi Pana: „Zaprawdę, chwała Pana jest wielka”. Wobec aniołów psalm zaśpiewam Panu. Wybawia mnie Twoja prawica. Pan za mnie wszystkiego dokona. Panie, Twa łaska trwa na wieki, nie porzucaj dzieła rąk Twoich. Wobec aniołów psalm zaśpiewam Panu. DRUGIE CZYTANIE (1 Kor 15,1-11) Czytanie z Pierwszego Listu świętego Pawła Apostoła do Koryntian Przypominam, bracia, Ewangelię, którą wam głosiłem, którą przyjęliście i w której też trwacie. Przez nią również będziecie zbawieni, jeżeli ją zachowacie tak, jak wam rozkazałem. Chyba żebyście uwierzyli na próżno. Przekazałem wam na początku to, co przejąłem: że Chrystus umarł za nasze grzechy zgodnie z Pismem, że został pogrzebany, że zmartwychwstał trzeciego dnia zgodnie z Pismem; i że ukazał się Kefasowi, a potem Dwunastu, później zjawił się więcej niż pięciuset braciom równocześnie; większość z nich żyje dotąd, niektórzy zaś pomarli. Potem ukazał się Jakubowi, później wszystkim Apostołom. W końcu, już po wszystkich, ukazał się także i mnie jako poronionemu płodowi. Jestem bowiem najmniejszy ze wszystkich apostołów i niegodzien zwać się apostołem, bo prześladowałem Kościół Boży. Lecz za łaską Boga jestem tym, czym jestem, a dana mi łaska Jego nie okazała się daremna; przeciwnie, pracowałem więcej od nich wszystkich, nie ja, co prawda, lecz łaska Boża ze mną. Tak więc czy to ja, czy inni, tak nauczamy i tak wyście uwierzyli. Oto Słowo Boże. ŚPIEW PRZED EWANGELIĄ (Mt 4,19) Alleluja, Alleluja, Alleluja Pójdźcie za Mną, a uczynię was rybakami ludzi. Alleluja, Alleluja, Alleluja

str. 5


V NIEDZIELA ZWYKŁA cd. EWANGELIA (Łk 5,1-11) Słowa Ewangelii według świętego Łukasza Zdarzyło się raz, gdy tłum cisnął się do Jezusa, aby słuchać słowa Bożego, a On stał nad jeziorem Genezaret, że zobaczył dwie łodzie, stojące przy brzegu, rybacy zaś wyszli z nich i płukali sieci. Wszedłszy do jednej łodzi, która należała do Szymona, poprosił go, żeby nieco odbił od brzegu. Potem usiadł i z łodzi nauczał tłumy. Gdy przestał mówić, rzekł do Szymona: „Wypłyń na głębię i zarzućcie sieci na połów”. A Szymon odpowiedział: „Mistrzu, przez całą noc pracowaliśmy i niceśmy nie ułowili. Lecz na Twoje słowo zarzucę sieci”. Skoro to uczynili, zagarnęli tak wielkie mnóstwo ryb, że sieci ich zaczynały się rwać. Skinęli więc na wspólników w drugiej łodzi, żeby im przyszli z pomocą. Ci podpłynęli i napełnili obie łodzie, tak że się prawie zanurzały. Widząc to, Szymon Piotr przypadł Jezusowi do kolan i rzekł: „Odejdź ode mnie, Panie, bo jestem człowiek grzeszny”. I jego bowiem, i wszystkich jego towarzyszy w zdumienie wprawił połów ryb, jakiego dokonali; jak również Jakuba i Jana, synów Zebedeusza, którzy byli wspólnikami Szymona. Lecz Jezus rzekł do Szymona: „Nie bój się, odtąd ludzi będziesz łowił”. I przyciągnąwszy łodzie do brzegu, zostawili wszystko i poszli za Nim. Oto słowo Pańskie.

VI NIEDZIELA ZWYKŁA 14 lutego 2010 r. PIERWSZE CZYTANIE (Jr 17,5-8) Czytanie z Księgi proroka Jeremiasza To mówi Pan: „Przeklęty mąż, który pokłada nadzieję w człowieku i który w ciele upatruje swą siłę, a od Pana odwraca swe serce. Jest on podobny do dzikiego krzaka na stepie. Nie dostrzega, gdy przychodzi szczęście. Wybiera miejsca spalone na pustyni, ziemię słoną i bezludną. Błogosławiony mąż, który pokłada ufność w Panu, i Pan jest jego nadzieją. Jest on podobny do drzewa zasadzonego nad wodą, co swe korzenie puszcza ku strumieniowi. Nie obawia się, skoro przyjdzie upał, bo utrzyma zielone liście. Także w roku posuchy nie doznaje niepokoju i nie przestaje wydawać owoców”. Oto Słowo Boże. PSALM RESPONSORYJNY (Ps 1,1-2.3 4 i 6 Błogosławiony, kto zaufał Panu. Błogosławiony człowiek, który nie idzie za radą występnych, nie wchodzi na drogę grzeszników i nie zasiada w gronie szyderców, lecz w Prawie Pańskim upodobał sobie i rozmyśla nad nim dniem i nocą. Błogosławiony, kto zaufał Panu. On jest jak drzewo zasadzone nad płynącą wodą, które wydaje owoc w swoim czasie, liście jego nie więdną, a wszystko, co czyni, jest udane. Błogosławiony, kto zaufał Panu. Co innego grzesznicy: są jak plewa, którą wiatr rozmiata. Albowiem znana jest Panu droga sprawiedliwych, a droga występnych zaginie. Błogosławiony, kto zaufał Panu. DRUGIE CZYTANIE (1 Kor 15,12.16-20) Czytanie z Pierwszego Listu świętego Pawła Apostoła do Koryntian Bracia: Jeżeli głosi się, że Chrystus zmartwychwstał, to dlaczego twierdzą niektórzy spośród was, że nie ma zmartwychwstania?

str. 6

Argument z prawdy (ideologiczny), wyraźnie sformułowany zostaje przez św. Augustyna w dialogu De libero arbitrio. Człowiek dzięki zdolności myślenia abstrakcyjnego i krytycznego jest najdoskonalszą istotą kosmosu. Istnieje jednak coś, co jest wyższe i transcendentne względem ludzkiego umysłu – prawda. Analiza prawdy pozwala dostrzec jej istotne właściwości: uniwersalność, niezmienność, niezależność od poznania zmysłowego. Prawda, jako przedmiot umysłowego poznania człowieka jest uniwersalna ze swej natury. Nie ma prawdy mojej czy twojej, lecz cała jest ona wspólna równocześnie dla wszystkich ludzi. Inną właściwością prawdy jest jej niezmienność. To, co jest prawdziwe jest zawsze prawdziwe. Podstawowe prawa ludzkiej myśli (zasady logiczne) i prawa ludzkiego postępowania (normy etyczne) są konieczne, trwałe i bezwarunkowe. Prawda nie może więc być wytworem umysłu jednego człowieka czy określonej społeczności, gdyż stanowi wspólny przedmiot poszukiwania dla wszystkich ludzi i jest własnością wszystkich ludzi. Ludzie dawnych epok i odmiennych kultur kierowali się tymi samymi zasadami logicznymi, co człowiek współczesny. Umysł ludzki nie jest więc kreatorem prawdy, lecz jej lektorem – nie tworzy prawdy lecz jedynie ją odczytuje. Wynika stąd, że prawda jest transcendentna wzgledem ludzkiej myśli. Potwierdzeniem tej konkluzji jest fakt, że umysł ludzki jest przygodny i zmienny, natomiast prawda jest konieczna i uniwersalna. Źródłem i podstawą prawdy odczytywanej przez człowieka jest odwieczna prawda osobowa – Bóg. Trwałości i normatywności prawdy nie tłumaczy adekwatnie struktura ludzkiego bytu, dlatego należy odwołać się do Absolutu. Argument ideologiczny odwołuje się do tak żywej dziś pasji poznawczej człowieka. Prawda cząstkowa czy relatywna nie wystarczy, dlatego człowiek szuka Kogoś, w kim doskonale łączą się w jedno: byt, myśl i prawda. Jakże często powtarza się przygoda św. Augustyna: gdzie prawdę odkryłem, tam znalazłem Boga mego, prawdę samą. Wskazane argumenty pokazuja, że racjonalne dotarcie do prawdy o istnieniu Boga jest możliwe. Poglad ten poparty jest świadectwem wielu wybitnych uczonych, zajmujących się naukami przyrodniczymi. Władze człowieka uzdalniają go do poznania istnienia osobowego Boga. Aby jednak człowiek mógł zbliżyc się do Niego, Bóg zechciał objawić mu się i udzielić łaski, by mógł przyjąć to objawienie w wierze. (KKK, 35) Wszystkie stworzenia noszą w sobie pewne podobieństwo do Boga, w szczególny sposób człowiek – stworzony na obraz i podobieństwo Boże. (KKK, 41 ) 4. Zupełnie osobną drogą prowadzacą do Pana Boga dla człowieka wierzącego jest Objawienie Boże, Słowo Boże, zawarte w Piśmie Świętym. O prawdziwości Objawienia Bożego możemy przekonać się z samej jego treści. Każdy, kto rozważa prawdy objawione, widzi, że są one święte, wzniosłe, rozumne, nie schlebiają słabościom ludzkim i w niczym nie sprzeciwiają się świętości i mądrości Bożej. Prawdziwość swego Objawienia potwierdził Bóg wyraźnie przez cuda i proroctwa. Zastosowanie życiowe. Wsród ludzi wierzących daje się nierzadko zauważyc swoisty kompleks, jakby wiara była czymś kłócącym się z nowoczesnością i aspiracjami oświeconego rozumu ludzkiego. Rozważana prawda Katechizmu pokazuje zupełna bezzasadność takich ocen. W świetle tego, co zostało powiedziane, można z dumą wyrażać swą wiarę jako postawę najbardziej racjonalną. Świadomość tego, że Boga można poznać przy użyciu naturalnych sił ludzkiego rozumu powinna w nas też wzbudzić gotowość mówienia o Bogu wszystkim ludziom i z wszystkimi ludźmi, także, jeśli nie przyjmują oni Objawienia. Poszerzyć się w ten sposób powinien krąg i skuteczność naszego apostolskiego oddziaływania. Rozważana prawda winna wreszcie wzbudzić w nas jeszcze wiekszą miłość i wdzięczność wobec Boga, który na różne sposoby objawia się człowiekowi i obdarza go wspaniałym darem rozumu, jak również winna przyczynić się do większej akceptacji świata stworzonego, w którym odbija się wielkość Stwórcy. (opr. na bazie Wyznawać wiarę dzisiaj, KKK i środowiska naukowego KUL-u. )


Z IRLANDII

VI NIEDZIELA ZWYKŁA cd.

St. Patrick – Principal Patron of Ireland

Skoro umarli nie zmartwychwstają, to i Chrystus nie zmartwychwstał. A jeżeli Chrystus nie zmartwychwstał, daremna jest wasza wiara i aż dotąd pozostajecie w swoich grzechach. Tak więc i ci, co pomarli w Chrystusie, poszli na zatracenie. Jeżeli tylko w tym życiu w Chrystusie nadzieję pokładamy, jesteśmy bardziej od wszystkich ludzi godni politowania. Tymczasem jednak Chrystus zmartwychwstał jako pierwszy spośród tych, co pomarli. Oto Słowo Boże.

Born 387ad - Year of Death Disputed Peace with you all my Friends. I am sure that you are all aware of how quickly the year is passing and soon we will be celebrating the Feast of our National Apostle St. Patrick. He is one of our three Patron or principal Saints. The other two are St. Bridget and St. Colmcille. Patrick was born in either Wales or Scotland in about 387 of Christian Parents. His Father was a Deacon, and His Grandfather was a Priest. From his earliest years the young Patrick was nurtured in the Catholic Faith. As the years passed his knowledge of God, Sacred Scripture, and the Church of his day became familiar to him and he was to continue his study of them for the rest of his life. The course of his life was to change dramatically for when he was sixteen years old he was kidnapped by Irish Pirates and sold as a slave. His master gave him the task of hearding sheep on Slemish Mountain in County Antrim, and from that time on, his life was never to be the same again. During his six years in captivity his faith grew and as he tells us himself in his 'Confessions' this experience was preparing him for his future Ministry of converting the people of Ireland to Christianity. His Captivity came to an end after six years. He walked 20 miles to catch a boat that would take him back to his home and family. After living at home for a few years, he decided to study for the Priesthood. One night he had a dream in which he saw a man called Victoricus walking towards him with many letters in his hand. He handed one of these letters to Patrick. The heading on it read 'the voice of the Irish', and the contents read : ' We appeal to you holy servant boy to come and walk among us once more'. Such was the impact his faith had on these people. st After his Ordination to the Priesthood Pope Celestine 1 (422 - 432) ordained him Bishop and sent him to Ireland as Bishop. Filled with the Holy Spirit and the joy of the first Disciples, Patrick began his Mission. The Ireland that Patrick returned to as Bishop was a pagan land. The principal religious influence was that of the Druids, a pagan cult that were supported by most of the people and the local Chiefs. He blended in as much as he could with each situation as it arose, and had the ability to preach and teach with such conviction that thousands were converted, and as a result the pagan ideals of strength and truth were added to the Christian Ideals of Love and Humility. Patrick found that one of his greatest challenges was to try to teach the faith that there are three persons in one God. In order to overcome this problem he got a three leafed shamrock. It was through this small plant that he won the hardest of hearts over to the Lord. On Easter Saturday night, in the darkness of the hill of Tara (which was the seat of the high Kings of Ireland)he lit the first Easter fire, explaining to his flock that the light of Christ will always light up even the darkest places in our minds and hearts. Just as that fire banished the darkness of that Saturday night that our lives would be always brightened by the presence of the Risen Christ working in and through us. At the time of his Death and after many years of Ministry his achievements were many. He ordained many Priests and Bishops for Ministry to God's people. He established a Monastic Tradition. He founded many Churches throughout the Country. and Baptised thousands of people. He left behind him a vibrant Church, and a rich Celtic Spirituality which survived in tact to the Synod of Rathbreasil in 1111, when at that Synod a large number of Foreign Prelates were appointed. There are many Holy places associated with St. Patrick, Croc Patrick, Down Patrick, and St. Patrick's Cathedral in Armagh, Saul in County Down where he began his Ministry. Many areas within Europe and other places also bear his name. There are also many Holy wells associated with him too. Tradition relates that 60 years after his Death St. Colmcille brought his Relics and placed them with St. Bridget 's Remains in Downpatrick. He was to be buried there after his death. Three Saints one grave do fill Patrick Bridget and Colmcille God Bless you all. Talk to you next time.

Friar Sean O.F.M.

ŚPIEW PRZED EWANGELIĄ (Łk 6,23ab) Alleluja, Alleluja, Alleluja Cieszcie się i radujcie, bo wielka jest wasza nagroda w niebie. Alleluja, Alleluja, Alleluja EWANGELIA (Łk 6,17.20-26) Słowa Ewangelii według świętego Łukasza Jezus zeszedł z dwunastoma Apostołami na dół i zatrzymał się na równinie. Był tam duży poczet Jego uczniów i wielkie mnóstwo ludu z całej Judei i z Jerozolimy oraz z wybrzeża Tyru i Sydonu. A On podniósł oczy na swoich uczniów i mówił: „Błogosławieni jesteście wy, ubodzy, albowiem do was należy królestwo Boże. Błogosławieni wy, którzy teraz głodujecie, albowiem będziecie nasyceni. Błogosławieni wy, którzy teraz płaczecie, albowiem śmiać się będziecie. Błogosławieni będziecie, gdy ludzie was znienawidzą i gdy was wyłączą spośród siebie, gdy zelżą was i z powodu Syna Człowieczego podadzą w pogardę wasze imię jako niecne: cieszcie się i radujcie w owym dniu, bo wielka jest wasza nagroda w niebie. Tak samo bowiem przodkowie ich czynili prorokom. Natomiast biada wam, bogaczom, bo odebraliście już pociechę waszą. Biada wam, którzy teraz jesteście syci, albowiem głód cierpieć będziecie. Biada wam, którzy się teraz śmiejecie, albowiem smucić się i płakać będziecie. Biada wam, gdy wszyscy ludzie chwalić was będą. Tak samo bowiem ojcowie ich czynili fałszywym prorokom”. Oto słowo Pańskie.

Dom rodzinny Jest takie miejsce jedno jedyne na ziemi Od pięknych piękniejsze ze wszystkich wybrane Normalne dla innych dla Ciebie szczególne O zapachu Lasów – drzewa żywicznego Żniw – zbóż łanów Sianokosów – pachnącego siana Dymu ognisk – pieczonego ziemniaka Tam jeszcze ten sam uśmiech Matki, spokój Ojca Z wczesnego dzieciństwa pamiętasz Niby ten sam lecz bardziej zatroskany o Ciebie Odczuwasz Sercem – w milach oddali Dotykiem – ciepła niezapomnianym Miejsce wspomnienia i tęsknoty MRG

(Tłumaczenie tego artykułu na str. 22.)

str. 7


POPIELEC

ROZWAŻANIA

17 lutego 2010 r., Środa PIERWSZE CZYTANIE (Jl 2,12-18) Czytanie z Księgi proroka Joela Tak mówi Pan: „Nawróćcie się do mnie całym swym sercem, przez post i płacz, i lament. Rozdzierajcie jednak wasze serca, a nie szaty! Nawróćcie się do Pana Boga waszego! On bowiem jest łaskawy, miłosierny, nieskory do gniewu i wielki w łaskawości, a lituje się na widok niedoli. Któż wie, czy się nie zastanowi, czy się nie zlituje i pozostawi po sobie błogosławieństwo plonów na ofiarę z pokarmów i ofiarę płynną dla Pana, Boga waszego. Dmijcie w róg na Syjonie, zarządźcie święty post, ogłoście zgromadzenie. Zbierzcie lud, zwołajcie świętą społeczność, zgromadźcie starców, zbierzcie dzieci i ssących piersi; niech wyjdzie oblubieniec ze swojej komnaty, a oblubienica ze swego pokoju. Między przedsionkiem a ołtarzem niechaj płaczą kapłani, słudzy Pana! Niech mówią: «Przepuść, Panie, ludowi Twojemu i nie daj dziedzictwa swego na pohańbienie, aby poganie nie zapanowali nad nami. Czemuż mówić mają między narodami: Gdzież jest ich Bóg?»„ Pan zapalił się zazdrosną miłością ku swojej ziemi, i Zmiłował się nad swoim ludem. Oto Słowo Boże. PSALM RESPONSORYJNY (Ps 51,3-4.5-6a.2-13.14 i 17 Zmiłuj się, Panie, bo jesteśmy grzeszni. Zmiłuj się nade mną, Boże, w łaskawości swojej, w ogromie swej litości zgładź moją nieprawość. Obmyj mnie zupełnie z mojej winy i oczyść mnie z grzechu mojego. Zmiłuj się, Panie, bo jesteśmy grzeszni. Uznaję bowiem nieprawość swoją, a grzech mój jest zawsze przede mną. Przeciwko Tobie zgrzeszyłem i uczyniłem, co złe jest przed Tobą. Zmiłuj się, Panie, bo jesteśmy grzeszni. Stwórz, o Boże, we mnie serce czyste i odnów we mnie moc ducha. Nie odrzucaj mnie od swego oblicza i nie odbieraj mi świętego ducha swego. Zmiłuj się, Panie, bo jesteśmy grzeszni. Przywróć mi radość z Twojego zbawienia i wzmocnij mnie duchem ofiarnym. Panie, otwórz wargi moje, a usta moje będą głosić Twoją chwałę. Zmiłuj się, Panie, bo jesteśmy grzeszni. DRUGIE CZYTANIE (2 Kor 5,20-6,3) Czytanie z Drugiego Listu świętego Pawła Apostoła do Koryntian Bracia: W imieniu Chrystusa spełniamy posłannictwo jakby Boga samego, który przez nas udziela napomnień. W imię Chrystusa prosimy: pojednajcie się z Bogiem. On to dla nas grzechem uczynił Tego, który nie znał grzechu, abyśmy się stali w Nim sprawiedliwością Bożą. Współpracując zaś z Nim napominamy was, abyście nie przyjmowali na próżno łaski Bożej. Mówi bowiem Pismo: «W czasie pomyślnym wysłuchałem ciebie, w dniu zbawienia przyszedłem ci z pomocą». Oto teraz czas upragniony, oto teraz dzień zbawienia. Oto Słowo Boże. ŚPIEW PRZED EWANGELIĄ (Jl 2,13) Chwała Tobie, Słowo Boże Nawróćcie się do waszego Boga, On bowiem jest łaskawy i miłosierny. Chwała Tobie, Słowo Boże EWANGELIA (Mt 6,1-6.16-18) Słowa Ewangelii według świętego Mateusza Jezus powiedział do swoich uczniów: „Strzeżcie się, żebyście uczynków pobożnych nie wykonywali przed ludźmi po to, aby was widzieli; inaczej nie będziecie mieli nagrody u Ojca waszego, który jest w niebie.

str. 8

Kalwaria Leżajska o. dr Efrem Obruśnik ofm Dyrektor muzeum OO. Bernardynów w Leżajsku W bezpośrednim sąsiedztwie Bazyliki i Klasztoru Ojców Bernardynów w Leżajsku znajduje się malowniczy, pagórkowaty teren pokryty lasem. W każdą niedzielę lata, grupy pielgrzymów udają się tam, by w atmosferze modlitwy i śpiewu, pod przewodnictwem jednego z zakonników, zanosić do Boga najrozmaitsze prośby. Tłem dla tych wędrówek są cieniste drzewa, kręte i wąskie ścieżki oraz pełna majestatu cisza, przerywana od czasu do czasu śpiewem ptaków i szumem poruszanego przez wiatr listowia. Po Mszy św. o godz. 8:00 odbywa się nabożeństwo „Drogi Krzyżowej”, po Mszy św. o godz. 9:30 – „Stacje Siedmiu Radości Matki Bożej” zwane Koronką Seraficką. Początkiem szlaku modlitewnego jest miejsce obok XVII-wiecznej baszty Św. Dydaka. Trzecia niedziela miesiąca posiada nieco inny program. Zamiast „Drogi Krzyżowej”, po Mszy św. o godz. 8:00 odbywają się „Dróżki Pana Jezusa”. Wówczas trasa nabożeństwa jest dłuższa. Świeżo wydeptanymi ścieżkami przemierza się wówczas liczne doliny i wzgórza, wąwozy i zbocza, by po około dwugodzinnej wędrówce dotrzeć na Golgotę – miejsce uroczystego rozwiązania wspólnoty modlitewnej. Niegdyś w każdą pierwszą sobotę miesiąca, po Mszy św. o godz. 18:00, w ramach całonocnego czuwania wierni udawali się do przyklasztornego lasu, by wziąć udział w „Dróżkach Matki Bożej”. Formowana we wnętrzu Bazyliki procesja, wiła się krętymi drogami pośród zarośli. O godz. 21:00 na moment przerywa ją wspólne odśpiewanie „Apelu Jasnogórskiego”. Powrót do świątyni stanowi bezpośrednie wprowadzenie do Adoracji Najświętszego Sakramentu.

Nabożeństwa dróżkowe w Leżajsku mają już długą historię. Świadczą o tym, istniejące do dziś w obrębie zabytkowych murów obronnych po stronie północnej, ślady po niewielkich, wiszących kapliczkach, które oznaczały szlak „Drogi Krzyżowej”. W latach 1980–1984 z inicjatywy przełożonego klasztoru o. Bonawentury Misztala, podjęta została decyzja wybudowania, w bezpośredniej bliskości murów, osobnego cyklu czternastu stacji. Powstałe wtedy betonowe figury ustawiono na kopcach obłożonych rzecznymi „otaczakami” i wyposażono w odpowiednie atrybuty. Stacje te, budowane w okresie „dogorywania starego systemu” wznoszono nierzadko pod osłoną nocy. Stoją one do dziś. Nieopodal nich, w tym samym czasie, powstał jeszcze jeden cykl stacji. Zaczyna się on przy wschodniej krawędzi cmentarza klasztornego i prowadzi drogą okrężną w stronę północy. Kończąc się przed bramą cmentarną. Wolno stojące obiekty, wkomponowane w pejzaż leśny, przypominające ceglane nastawy ołtarzowe, pobudzają do twórczej refleksji. Stacja Bożego Narodzenia oraz Wniebowzięcia i Koronacji nosi w sobie znamiona kaplic zwieńczonych kopułkami i latarniami. Na zboczu przyległym do wzniesienia sąsiadującego z drogą szybkiego ruchu, znajduje się ciąg stacji tworzących „Stacje za zmarłych”.


POPIELEC Myślą przewodnią podejmowanych starań było stworzenie modlitewnego zaplecza dla sanktuarium. W 1992 roku zrodził się nowy zamysł zagospodarowania lasu przyklasztornego. W ciągu zaledwie kilku tygodni, w różnych miejscach krajobrazu, powstawać zaczęły drewniane, prowizoryczne krzyże. Wytyczono przy ich pomocy dwa główne szlaki modlitewne, tworzące „Dróżki Pana Jezusa” i „Dróżki Matki Bożej”. Pierwsze z wymienionych składają się z następujących stacji: Św. Rafał, Betania, Brama Wschodnia (1), Wieczernik, Getsemani, Pojmanie, Cedron, Brama Wschodnia (2), Annasz, Kajfasz, Piwnica, Piłat (1), Herod, Piłat (2), Włożenie krzyża, Pierwszy Upadek pod Krzyżem, Spotkanie z Matką Bożą na Drodze Krzyżowej, Szymon Cyrenejczyk, Św. Weronika, Drugi Upadek pod Krzyżem, Płaczące Niewiasty, Trzeci Upadek pod Krzyżem, Obnażenie, Przybicie do Krzyża, Śmierć na Krzyżu, Zdjęcie z Krzyża, Namaszczenie, Złożenie do Grobu, Zejście do otchłani, Zmartwychwstanie. Cykl trzydziestu stacji umożliwia rozpamiętywanie życia, męki, śmieci i chwały Chrystusa Pana, łącząc w jedno treści pasyjne, tak znamienne dla nabożeństw kalwaryjskich, oraz paschalne.

Kiedy więc dajesz jałmużnę, nie trąb przed sobą, jak obłudnicy czynią w synagogach i na ulicach, aby ich ludzie chwalili. Zaprawdę powiadam wam: ci otrzymali już swoją nagrodę. Kiedy zaś ty dajesz jałmużnę, niech nie wie lewa twoja ręka, co czyni prawa, aby twoja jałmużna pozostała w ukryciu. A Ojciec twój, który widzi w ukryciu, odda tobie. Gdy się modlicie, nie bądźcie jak obłudnicy. Oni lubią w synagogach i na rogach ulic wystawać i modlić się, żeby się ludziom pokazać. Zaprawdę powiadam wam: otrzymali już swoją nagrodę. Ty zaś gdy chcesz się modlić, wejdź do swej izdebki, zamknij drzwi i módl się do Ojca twego, który jest w ukryciu. A Ojciec twój, który widzi w ukryciu, odda tobie. Kiedy pościcie, nie bądźcie posępni jak obłudnicy. Przybierają oni wygląd ponury, aby pokazać ludziom, że poszczą. Zaprawdę powiadam wam: już odebrali swoją nagrodę. Ty zaś gdy pościsz namaść sobie głowę i umyj twarz, aby nie ludziom pokazać, że pościsz, ale Ojcu twemu, który jest w ukryciu. A Ojciec twój, który widzi w ukryciu, odda tobie”. Oto słowo Pańskie.

I NIEDZIELA WIELKIEGO POSTU 21 lutego 2010 r.

Z takiej samej liczby stacji składają się „Dróżki Matki Bożej”. Rozpoczyna je wspomnienie Św. Gabriela Archanioła, znamienitego Bożego Zwiastuna. W następnej kolejności występują stacje: Zapowiedzi prorockie przyjścia Matki Bożej na świat, Niepokalane Poczęcie Najśw. Maryi Panny, Narodzenie Matki Bożej, Ofiarowanie Matki Bożej w świątyni, Zaślubiny ze św. Józefem, Zwiastowanie, Nawiedzenie św. Elżbiety, Boże Narodzenie, Pokłon Pasterzy, Najświętsze Imię Jezus (Obrzezanie Jezusa), Pokłon Trzech Króli, Ofiarowanie Jezusa w świątyni, Ucieczka do Egiptu, Powrót do Nazaretu, Znalezienie Jezusa w świątyni, Śmierć św. Józefa, Kana Galilejska, Publiczna działalność Jezusa, Maryja pod Krzyżem, Maryja przy zdjęciu z Krzyża, Maryja przy namaszczeniu, Spotkanie Maryi ze Zmartwychwstałym Chrystusem, Wspomnienie Trzeciego Upadku, Wspomnienie spotkania na Drodze Krzyżowej, Maryja z Apostołami w Wieczerniku, Domek Matki Bożej, Grób Matki Bożej, Wniebowzięcie, Ukoronowanie Matki Bożej. Kilkadziesiąt stacji pobudza pielgrzymów do rozważania trzech zasadniczych nurtów teologicznych dotyczących przyjścia Maryi na świat, Jej życia na ziemi i chwały niebieskiej. W ten sposób realizuje się rozpamiętywanie tajemnic „zjednoczenia Matki ze Synem i Syna z Matką”, które stawiają przed oczyma czterowiekowe przeszło dzieje leżajskiego Sanktuarium. Gdy dziś wspominamy słowa wypowiedziane przez Maryję do Tomasza Michałka w 1590 roku, świadczące o szczególnym wybraniu tego miejsca wiemy, że modlitwy na „Kalwarii Leżajskiej” są także najprawdziwszym spotkaniem ludu z Maryją, a przez Jej orędownictwo z Chrystusem. Bez owoców płynących z takiej bliskości trudno dziś o właściwe spoglądanie w przyszłość.

PIERWSZE CZYTANIE (Pwt 26,4-10) Czytanie z Księgi Powtórzonego Prawa „Kapłan weźmie z twoich rąk koszyk i położy go przed ołtarzem Pana Boga twego. A ty wówczas wypowiesz te słowa wobec Pana Boga swego: »Ojciec mój, Aramejczyk błądzący, zstąpił do Egiptu, przybył tam w niewielkiej liczbie ludzi i tam się rozrósł w naród ogromny, silny i liczny. Egipcjanie źle się z nami obchodzili, gnębili nas i nałożyli na nas ciężkie roboty przymusowe. Wtedy myśmy wołali do Pana, Boga przodków naszych. Usłyszał Pan nasze wołanie, wejrzał na naszą nędzę, nasz trud i nasze uciemiężenie. Wyprowadził nas Pan z Egiptu mocną ręką i wyciągniętym ramieniem wśród wielkiej grozy, znaków i cudów. Zaprowadził nas na to miejsce i dał nam ten kraj opływający w mleko i miód. Teraz oto przyniosłem pierwociny płodów ziemi, którą dałeś mi, Panie«. Rozłożysz je przed Panem Bogiem swoim i oddasz pokłon Panu Bogu swemu”. Oto Słowo Boże. PSALM RESPONSORYJNY (Ps 91,1-2.10-11,12-13.14-15) Bądź ze mną, Panie, w moim utrapieniu. Kto się w opiekę oddał Najwyższemu i mieszka w cieniu Wszechmocnego, mówi do Pana: „Tyś moją ucieczką i twierdzą, Boże mój, któremu ufam”. Bądź ze mną, Panie, w moim utrapieniu. Nie przystąpi do ciebie niedola, a cios nie dosięgnie twego namiotu. Bo rozkazał swoim aniołom, aby cię strzegli na wszystkich twych drogach. Bądź ze mną, Panie, w moim utrapieniu. Będą cię nosili na rękach, abyś nie uraził stopy o kamień. Będziesz stąpał po wężach i żmijach, a lwa i smoka podepczesz. Bądź ze mną, Panie, w moim utrapieniu. Ja go wybawię, bo przylgnął do Mnie, osłonię go, bo poznał moje imię. Będzie Mnie wzywał, a Ja go i będę z nim w utrapieniu, wyzwolę go i sławą obdarzę. Bądź ze mną, Panie, w moim utrapieniu. DRUGIE CZYTANIE (Rz 10,8-13) Czytanie z Listu świętego Pawła Apostoła do Rzymian Bracia: Cóż mówi Pismo? „Słowo jest blisko ciebie, na twoich ustach

str. 9


I NIEDZIELA WIELKIEGO POSTU cd. i w sercu twoim”. A jest to słowo wiary, którą głosimy. Jeżeli więc ustami swoimi wyznasz, że Jezus jest Panem, i w sercu swoim uwierzysz, że Bóg Go wskrzesił z martwych, osiągniesz zbawienie. Bo sercem przyjęta wiara prowadzi do usprawiedliwienia, a wyznawanie jej do zbawienia. Wszak mówi Pismo: „Żaden, kto wierzy w Niego, nie będzie zawstydzony”. Nie ma już różnicy między Żydem a Grekiem. Jeden jest bowiem Pan wszystkich. On to rozdziela swe bogactwa wszystkim, którzy Go wzywają. „Albowiem każdy, kto wezwie imienia Pańskiego, będzie zbawiony”. Oto Słowo Boże. ŚPIEW PRZED EWANGELIĄ (Mt 4,4b) Chwała Tobie, Słowo Boże Nie samym chlebem żyje człowiek, lecz każdym słowem, które pochodzi z ust Bożych. Chwała Tobie, Słowo Boże EWANGELIA (Łk 4,1-13) Słowa Ewangelii według świętego Łukasza Jezus pełen Ducha Świętego powrócił znad Jordanu i czterdzieści dni przebywał w Duchu na pustyni, gdzie był kuszony przez diabła. Nic w owe dni nie jadł, a po ich upływie poczuł głód. Rzekł Mu wtedy diabeł: „Jeśli jesteś Synem Bożym, powiedz temu kamieniowi, żeby się stał chlebem”. Odpowiedział mu Jezus: „Napisane jest: »Nie samym chlebem żyje człowiek«. Wówczas wyprowadził Go w górę, pokazał Mu w jednej chwili wszystkie królestwa świata i rzekł diabeł do Niego: „Tobie dam potęgę i wspaniałość tego wszystkiego, bo mnie są poddane i mogę je odstąpić, komu chcę. Jeśli więc upadniesz i oddasz mi pokłon, wszystko będzie Twoje”. Lecz Jezus mu odrzekł: „Napisane jest: »Panu, Bogu swemu, będziesz oddawał pokłon i Jemu samemu służyć będziesz«„. Zaprowadził Go też do Jerozolimy, postawił na narożniku świątyni i rzekł do Niego: „Jeśli jesteś Synem Bożym, rzuć się stąd w dół. Jest bowiem napisane: »Aniołom swoim rozkaże o Tobie, żeby Cię strzegli«, i »na rękach nosić Cię będą, byś przypadkiem nie uraził swej nogi o kamień«„. Lecz Jezus mu odparł: „Powiedziano: »Nie będziesz wystawiał na próbę Pana, Boga swego«„. Gdy diabeł dokończył całego kuszenia, odstąpił od Niego aż do czasu. Oto słowo Pańskie.

II NIEDZIELA WIELKIEGO POSTU 28 lutego 2010 r. PIERWSZE CZYTANIE (Rdz 15,5-12.17-18) Czytanie z Księgi Rodzaju Bóg poleciwszy Abramowi wyjść z namiotu, rzekł: „Spójrz na niebo i policz gwiazdy, jeśli zdołasz to uczynić”; a potem dodał: „Tak liczne będzie twoje potomstwo”. Abram uwierzył i Pan poczytał mu to za wielką zasługę. Potem zaś rzekł do niego: „Ja jestem Pan, którym cię wywiódł z Ur chaldejskiego, aby ci dać ten oto kraj na własność”. A na to Abram: „O Panie, o Panie, jak będę mógł się upewnić, że otrzymam go na własność?”. Wtedy Pan rzekł: „Wybierz dla mnie trzyletnią jałowicę, trzyletnią kozę i trzyletniego barana, a nadto synogarlicę i gołębicę”. Wybrawszy to wszystko, Abram poprzerąbywał je wzdłuż na połowy i przerąbane części ułożył jedną naprzeciw drugiej; ptaków nie porozcinał. Kiedy zaś do tego mięsa zaczęło zlatywać się ptactwo drapieżne, Abram je odpędzał. A gdy słońce chyliło się ku zachodowi, Abram zapadł w głęboki sen i opanowało go uczucie lęku, jak gdyby ogarnęła go wielka ciemność. A kiedy słońce zaszło i nastał mrok nieprzenikniony, ukazał się dym jakby wydobywający się z pieca i ogień niby gorejąca pochodnia i przesunęły się między tymi połowami zwierząt. Wtedy to właśnie Pan zawarł przymierze z Abramem, mówiąc:

str. 10

ROZWAŻANIA Pokuta w Wielkim Poście (z historii liturgii) Katarzyna Fuksa Wydaje się, że tak niedawno przeżywaliśmy w Kościele radość Bożego Narodzenia, a już rozpoczynamy Wielki Post – czas nawrócenia. Jest to okres, który z jednej strony oznacza zerwanie z grzechem oddzielającym nas od Boga, a z drugiej – jest powrotem do miłującego i wyczekującego nas Ojca, ponownym ukierunkowaniem życia na Chrystusa i związaną z tym pracą nad życiem wewnętrznym. W liturgii Wielkiego Postu dominują trzy tematy: chrzest, męka Pańska i pokuta, której celem jest nawiązanie zerwanego lub osłabionego kontaktu z Panem Bogiem. W tradycji czas Wielkiego Postu był okresem jednania się grzeszników z Bogiem i ze społecznością Kościoła. W pierwotnej gminie wykluczano na pewien czas grzeszników ze wspólnoty, aby mogli się nawrócić. Powszechne było przekonanie, że po chrzcie należy żyć bez grzechu, a pokuta po jego popełnieniu powinna mieć charakter publiczny. Jeżeli ktoś popełnił poważny grzech, wyznawał go przed zwierzchnikiem gminy i to, równało się jego odpuszczeniu. Musiał jednak przyjąć i wypełnić nałożoną pokutę. Na ten czas wyłączony był ze społeczności, a wierni modlili się za niego. W I i II w. obowiązywała często zasada pokuty jednorazowej – gdy nakładano ją na całe życie, była właściwie nie do zniesienia. W III w. rozpoczęła się dyskusja nad odpuszczaniem grzechów. Niektóre bardziej radykalne grupy chrześcijan uważały, że główne grzechy są nieodpuszczalne. Praktyka Kościoła przezwyciężyła jednak te teorie. Ugruntowało się przekonanie, że każdy grzech, za który człowiek żałuje, może być odpuszczony. Jednak grzechy, które „wykluczają z królestwa Bożego” (por. 1Kor 6,16; Rz 1,29-32; Gal 5,19) wymagają pokuty i publicznego zadośćuczynienia. Pokutę często nazywano „drugim chrztem” lub „drugą deską ratunku po rozbiciu”. W IV w. zaczęto rozróżniać grzechy ciężkie i grzechy lekkie. Uważano, że te ostatnie gładzi post i jałmużna, dobre uczynki, modlitwa, umartwienie i wzajemne wybaczenie. Grzechy ciężkie natomiast (np. odstępstwo od wiary czyli apostazja, zabójstwo, cudzołóstwo) wymagały pokuty publicznej. Składały się na nią następujące etapy: 1. Wyznanie grzechów: grzesznik wyznawał swój grzech w tajemnicy, przed biskupem lub jego przedstawicielem, bardzo rzadkie były przypadki wyznania publicznego. Wyznanie grzechu, a więc uznanie siebie grzesznym przed Bogiem, było początkiem nawrócenia (grec. ekshomologesis = wyznanie, oznacza uznanie swojej grzeszności i stworzoności, ale też uznanie Boga za Stwórcę i za ratującego i miłosiernego Ojca). Po wyznaniu grzechu biskup kierował do grzesznika kilka słów upomnienia, komentował grzech w świetle Ewangelii, zachęcał do praktyk pokutnych oraz nakładał rękę i wręczał szaty pokutne. Wyznanie, choć ciche, odbywało się w obecności wiernych, którzy w tym czasie modlili się za wyznającego; 2. Przyjęcie do grona pokutników: towarzyszyło mu nadanie praktyki po kutnej odpowiednie modlitwy. Często rozpoczynano pokutę w poniedziałek, po I Niedzieli Wielkiego Postu albo w środę przed I Niedzielą (dzisiaj Środa Popielcowa). W V /VI w. wprowadzono także ryt nałożenia szat pokutnych i posypania głów popiołem oraz obrzęd oficjalnego wykluczenia grzesznika ze społeczności wiernych przez biskupa; 3. Odprawianie pokuty: czas pokuty mógł trwać nawet od kilku do kilkanastu lat, a czasem i do końca życia. Zdarzało się również, że pojednania odmawiano pokutnikowi nawet w obliczu śmierci. Pokutujący nie mogli brać udziału w nabożeństwach eucharystycznych, a przede wszystkim nie wolno im było przyjmować Komunii św. (= ekskomunika). W czasie liturgii gromadzili się przy wejściu do kościoła, zaś na Wschodzie odsyłani byli, ze specjalną modlitwą biskupa, już po liturgii Słowa. Do praktyk pokutnych zaliczano, m.in.: zakaz spożywania pokarmów mięsnych, zakaz pełnienia funkcji społecznych, wstrzemięźliwość seksualna, noszenie umarłych i pomaganie przy pogrzebach. Pokuta odprawiana była publicznie, aby w tym czasie wszyscy wierni mogli się modlić za pokutników. 4. Pojednanie grzeszników i przyjęcie do wspólnoty: odbywało się początkowo podczas liturgii Wigilii Paschalnej, a później w Wielki Czwartek (Rzym, Mediolan) oraz w Wielki Piątek o godz. 15.00 (Hiszpania). O dopuszczeniu do obrzędu decydował biskup. Jeśli ktoś nie wypełnił pokuty, pojednanie odkładano do następnej Paschy. Odbywało się ono przed całym zgromadzeniem, aby wszyscy mogli się radować z powrotu brata. Biskup nakładał na każdego ręce wraz z modlitwą do Boga o odpuszczenie grzechów. Pojednani mogli znowu wziąć udział w Eucharystii i przyjąć Ciało i Krew Chrystusa – cały obrzęd skierowany był ku liturgii Zmartwychwstania. W VI w. rozpoczął się kryzys w praktyce pokuty publicznej. Dyskwalifikowała ona grzesznika w życiu towarzyskim i społecznym. Pokutnik nie mógł być


II NIEDZIELA WIELKIEGO POSTU cd. przyjęty do stanu duchownego ani pełnić funkcji publicznych – nawet po pojednaniu. Wierni odkładali więc niejednokrotnie pokutę na koniec życia (tzw. pokuta chorych). Niektóre synody sankcjonowały tę praktykę, ustalając np. granicę odprawienia pokuty na 35 rok życia. W ten sposób pokuta stała się przygotowaniem na śmierć. Wierni bali się również, że po powtórnym upadku nie dostaną rozgrzeszenia. Jednym ze sposobów na odpuszczenie grzechów, stało się także włączenie w życie zakonne lub pozostawanie w świecie, ale we wstrzemięźliwości i czystości. Rozwiązanie tej trudnej sytuacji przyszło w VII w. z Irlandii i Wielkiej Brytanii. Jednak podstawy nowej praktyce, dała praktyka pokutna rozpowszechniona wśród mnichów na Wschodzie, zalecana jako ćwiczenie się w doskonałości. Otóż mnisi wyznawali swoje lekkie upadki współbratu, który nie był kapłanem i prosili go o modlitwę. Czas pokuty za tak wyznane grzechy był bardzo krótki. Po jej odprawieniu mnich ponownie przyjmowany był do wspólnoty. Praktykę tę przejęły klasztory na Zachodzie, zwłaszcza w Irlandii. W VII w. mnisi iroszkoccy, których założycielem był św. Kolumban (+615), przybyli na kontynent, aby szerzyć wiarę chrześcijańską. W czasie swojej pracy spotykali się z zanikiem praktyk pokutnych, dlatego wprowadzili nowe tradycje, wywodzące się z kościoła celtyckiego, gdzie pokutę można było powtarzać wielokrotnie w ciągu życia, a jej charakter był łagodny. Wprowadzili oni zwyczaj wyznawania grzechów (także lekkich) kapłanowi, za które ten wyznaczał odpowiednią pokutę: modlitwę, jałmużnę, posty ilościowe i jakościowe. Pokutę trzeba było odprawić przed rozgrzeszeniem. Z czasem (ok. r. 1000), rozgrzeszenia zaczęto udzielać tuż po wyznaniu grzechów, a obowiązek pokuty należało wypełnić później. Do jej wyznaczenia służyły specjalne księgi zwane penitencjałami (łac. libri paenitentiales), które pojawiły się w klasztorach irlandzkich w VI w. Zawierały one wykazy grzechów oraz praktyki pokutne przypisane do każdego z nich. W związku z tym często dochodziło do nadużyć – np. „sumowano” pokutę. Najczęstszą jej formą był w tym czasie post. Zdarzało się więc, że mnożono liczbę dni, w zależności od ciężaru gatunkowego grzechu: przypisany post mógł trwać od 10 do 100 lat. Zamieniano również post na odpowiednie sumy pieniężne, co miało skłaniać do unikania grzechów – odpowiednią sumę należało przekazać potrzebującym, zakonom, duchowieństwu lub złożyć jako stypendium za odprawienie odpowiedniej ilości mszy św. Bywało i tak, że pokutę dzielono pomiędzy kilka osób wówczas na każdego „grzesznika” przypadało odpowiednio mniej dni postnych. Ok. X w. powszechne były już dwie praktyki: udzielanie rozgrzeszenia zaraz po wyznaniu grzechów oraz spowiadanie się każdorazowe tuż przed Komunią św., zwykle na Wielkanoc. Tak właśnie utrwalił się zwyczaj spowiadania się raz w roku na Wielkanoc, chociaż Kościół zachęcał do spowiedzi nawet 3–4 razy w ciągu roku. W XIII w. Sobór Laterański (1215) wprowadził obowiązek spowiadania się przynajmniej raz w roku. W XVI w. przeniesiono spowiedź od ołtarza do zamkniętego konfesjonału (łac. confessio = wyznaję), gdzie penitent odgrodzony był od kapłana kratą. W związku z tym gest nałożenia rąk, który symbolizował odpuszczenie win, został zredukowany do gestu wyciągnięcia ręki w stronę penitenta. Warto dodać, że według starożytnej tradycji pokutę można praktykować na trzy sposoby: poprzez modlitwę, post i jałmużnę. O znaczeniu modlitwy nie trzeba przypominać – to z naszego bycia przed Panem Bogiem czerpiemy siłę do życia, do działania i do przemiany. Ożywieniu i pogłębieniu kontaktu z Panem służą w Wielkim Poście rekolekcje oraz tradycyjne nabożeństwa pasyjne: Droga krzyżowa i Gorzkie żale (nabożeństwo o polskim rodowodzie z pocz. XVIII w.) Post ścisły (tj. posiłki bezmięsne: dwa lekkie i jeden do syta) obowiązuje dzisiaj w Środę Popielcową i w Wielki Piątek. W tradycji przestrzeganie postu polegało na spożyciu jednego posiłku dziennie, bez mięsa i alkoholu. W starożytności post był dobrowolny, od średniowiecza zaś – obowiązkowy. Post w jakiejkolwiek postaci sprzyja wyzbyciu się egoizmu, zachłanności, łapczywości i zaspokajania własnych zachcianek. Pozwala na uwolnienie się od nieuporządkowanych często pragnień i emocji. Dzięki usunięciu z serca tego wszystkiego, co przeszkadza, otwiera się w nas przestrzeń dla Boga. Jałmużna jest czynieniem miłosierdzia wobec innych. Już św. Augustyn mówił, że sam post bez miłosierdzia jest niczym. Do późnego średniowiecza jałmużnę rozumiano nie tyle jako datek rzeczowy, ile jako miłość do drugiego człowieka, wyświadczanie mu dobra. W starożytności poszczono m.in. po to, by zaoszczędzone pieniądze móc wydać właśnie na cele miłosierdzia. Prośmy Pana, aby tegoroczny Wielki Post stał się dla nas czasem przemiany serca i powrotu na „Jego drogi”.

„Potomstwu twemu daję ten kraj od Rzeki Egipskiej aż do wielkiej rzeki Eufrat”. Oto Słowo Boże. PSALM RESPONSORYJNY (Ps 27,1.7-8a.8b-9abc.13-14) Pan moim światłem i zbawieniem moim. kogo miałbym się lękać? Pan obrońcą mego życia, przed kim miałbym czuć trwogę? Pan moim światłem i zbawieniem moim. Usłysz, o Panie, kiedy głośno wołam, zmiłuj się nade mną i wysłuchaj mnie. O Tobie mówi moje serce: „Szukaj Jego oblicza”. Pan moim światłem i zbawieniem moim. Będę szukał oblicza Twego, Panie. Nie zakrywaj przede mną swojej twarzy, nie odtrącaj w gniewie Twojego sługi. Ty jesteś moją pomocą, więc mnie nie odrzucaj. Pan moim światłem i zbawieniem moim. Wierzę, że będę oglądał dobra Pana w krainie żyjących. Oczekuj Pana, bądź mężny, nabierz odwagi i oczekuj Pana. Pan moim światłem i zbawieniem moim. DRUGIE CZYTANIE (Flp 3,17-4 1) Czytanie z Listu świętego Pawła Apostoła do Filipian Bracia, bądźcie wszyscy razem moimi naśladowcami i wpatrujcie się w tych, którzy tak postępują, jak tego wzór macie w nas. Wielu bowiem postępuje jak wrogowie krzyża Chrystusowego, o których często wam mówiłem, a teraz mówię z płaczem. Ich losem – zagłada, ich bogiem – brzuch, a chwała – w tym, czego winni się wstydzić. To ci, których dążenia są przyziemne. Nasza bowiem ojczyzna jest w niebie. Stamtąd też jako Zbawcy wyczekujemy Pana naszego Jezusa Chrystusa, który przekształci nasze ciało poniżone na podobne do swego chwalebnego ciała, tą potęgą, jaką może On także wszystko, co jest, sobie podporządkować. Przeto bracia umiłowani, za którymi tęsknię, radości i chwało moja, tak stójcie mocno w Panu, umiłowani. Oto Słowo Boże. ŚPIEW PRZED EWANGELIĄ (Por. Mt 17,7) Chwała Tobie, Królu wieków Z obłoku świetlanego odezwał się głos Ojca: „To jest mój Syn umiłowany, Jego słuchajcie”. Chwała Tobie, Królu wieków EWANGELIA (Łk 9,28b-36) Słowa Ewangelii według świętego Łukasza Jezus wziął z sobą Piotra, Jana i Jakuba i wyszedł na górę, aby się modlić. Gdy się modlił, wygląd Jego twarzy się odmienił, a Jego odzienie stało się lśniąco białe. A oto dwóch mężów rozmawiało z Nim. Byli to Mojżesz i Eliasz. Ukazali się oni w chwale i mówili o Jego odejściu, którego miał dokonać w Jerozolimie. Tymczasem Piotr i towarzysze snem byli zmorzeni. Gdy się ocknęli, ujrzeli Jego chwałę i obydwóch mężów, stojących przy Nim. Gdy oni odchodzili od Niego, Piotr rzekł do Jezusa: „Mistrzu, dobrze, że tu jesteśmy. Postawimy trzy namioty: jeden dla Ciebie, jeden dla Mojżesza i jeden dla Eliasza”. Nie wiedział bowiem, co mówi. Gdy jeszcze to mówił, zjawił się obłok i osłonił ich; zlękli się, gdy weszli w obłok. A z obłoku odezwał się głos: „To jest mój Syn wybrany, Jego słuchajcie”. W chwili, gdy odezwał się ten głos, Jezus znalazł się sam. A oni zachowali milczenie i w owym czasie nikomu nic nie oznajmili o tym, co widzieli. Oto słowo Pańskie.

str. 11


iiI NIEDZIELA WIELKIEGO POSTU

PORADY SPECJALISTÓW

7 marca 2010 r. PIERWSZE CZYTANIE (Wj 3,1-8a.13-15) Czytanie z Księgi Wyjścia Mojżesz pasł owce teścia swego Jetry, kapłana Madianitów; zawiódł pewnego razu owce w głąb pustyni i przyszedł do góry Bożej Horeb. Wtedy ukazał mu się anioł Pana w płomieniu ognia w środku krzewu. Mojżesz widział, jak krzew płonął ogniem, a nie spłonął od niego. Rzekł wtedy Mojżesz: „Zbliżę się, aby ujrzeć lepiej to niezwykłe zjawisko, dlaczego krzew się nie spala”. Gdy zaś Pan ujrzał, że Mojżesz się zbliżał, aby lepiej mógł ujrzeć, zawołał doń Bóg: „Mojżeszu, Mojżeszu!”. On zaś odpowiedział: „Oto jestem”. Rzekł mu: „Nie zbliżaj się tu. Zdejm sandały z nóg, gdyż miejsce, na którym stoisz, jest ziemią świętą”. Powiedział jeszcze Pan: „Jestem Bogiem ojca twego. Bogiem Abrahama, Bogiem Izaaka i Bogiem Jakuba”. Mojżesz zasłonił twarz, bał się bowiem ujrzeć Boga. Pan mówił: „Dosyć napatrzyłem się na udrękę ludu mego w Egipcie i nasłuchałem się narzekań jego na ciemięzców, znam tedy dobrze jego uciemiężenie. Zstąpiłem, aby go wyrwać z jarzma egipskiego i wyprowadzić z tej ziemi do ziemi żyznej i przestronnej, do ziemi, która opływa w mleko i miód”. Mojżesz zaś rzekł Bogu: „Oto pójdę do synów Izraela i powiem im: »Bóg ojców naszych posłał mię do was«. Lecz gdy oni mnie zapytają, jakie jest Jego imię, to cóż im mam powiedzieć?”. Odpowiedział Bóg Mojżeszowi: „Ja jestem, który jestem”. I dodał: „Tak powiesz synom Izraela: »Ja jestem posłał mię do was«„. Mówił dalej Bóg do Mojżesza: „Tak powiesz synom Izraela: Pan, Bóg ojców waszych, Bóg Abrahama, Bóg Izaaka i Bóg Jakuba przysłał mnie do was. To jest imię moje na wieki i to jest moje zawołanie na najdalsze pokolenia”. Oto Słowo Boże. PSALM RESPONSORYJNY (Ps 27,1.7-8a.8b-9abc.13-14 Pan jest łaskawy, pełen miłosierdzia. Błogosław, duszo moja, Pana i wszystko, co jest we mnie, święte imię Jego. Błogosław, duszo moja, Pana i nie zapominaj o wszystkich Jego dobrodziejstwach. Pan jest łaskawy, pełen miłosierdzia. On odpuszcza wszystkie twoje winy leczy wszystkie choroby, On twoje życie ratuje od zguby i obdarza cię łaską i zmiłowaniem. Pan jest łaskawy, pełen miłosierdzia. Dzieła Pana są sprawiedliwe, wszystkich uciśnionych ma w swojej opiece. Drogi swoje objawił Mojżeszowi, swoje dzieła synom Izraela. Pan jest łaskawy, pełen miłosierdzia. Miłosierny jest Pan i łaskawy, nieskory do gniewu i bardzo cierpliwy. Bo jak wysoko niebo wznosi się nad ziemią, tak wielka jest łaska Pana dla Jego czcicieli. Pan jest łaskawy, pełen miłosierdzia. DRUGIE CZYTANIE (1 Kor 10,1-6.10-12) Czytanie z Pierwszego Listu świętego Pawła Apostoła do Koryntian Nie chciałbym, bracia, żebyście nie wiedzieli, że nasi ojcowie wszyscy co prawda zostawali pod obłokiem, wszyscy przeszli przez morze i wszyscy byli ochrzczeni w imię Mojżesza, w obłoku i w morzu; wszyscy też spożywali ten sam pokarm duchowy i pili ten sam duchowy napój. Pili zaś z towarzyszącej im duchowej skały, a skałą był Chrystus. Lecz w większości z nich nie upodobał sobie Bóg; polegli bowiem na pustyni. Stało się zaś to wszystko, by mogło posłużyć za przykład dla nas, iżbyśmy nie byli skłonni do złego, jak oni zła pragnęli. Nie szemrajcie, jak niektórzy z nich szemrali i zostali wytraceni przez dokonującego zagłady. A wszystko to przydarzyło się im jako zapowiedź rzeczy przyszłych, spisane zaś zostało ku pouczeniu nas, których dosięga kres czasów. Niech przeto ten, komu się zdaje, że stoi, baczy, aby nie upadł. Oto Słowo Boże.

str. 12

Testy ułatwiające rozpoznanie uzależnienia o. dr Arnold Robert Marek ofm W rozpoznawaniu zespołu uzależnienia od alkoholu stosuje się różnego rodzaju kwestionariusze, mające charakter pomocniczy w badaniu lekarskim albo służące do szybkiego wyodrębnienia z populacji osób uzależnionych w celach profilaktycznych lub epidemiologicznych. Do testów przesiewowych, które w warunkach klinicznych stosuje się najczęściej należą: CAGE oraz MAST, a także AUDIT. Pewną orientację w nasileniu problemu alkoholowego daje również Test Baltimorski. W niniejszym artykule podaję pytania testu CAGE, skróconej wersji testu MAST – BMAST, oraz Testu Baltimorskiego.

Test CAGE jest bardzo wygodny, ponieważ jego wypełnienie zajmuje około 1 minuty! Nie jest on jednak wystarczający do postawienia diagnozy uzależnienia. Odpowiedź „tak” na co najmniej dwa pytania koreluje w najwyższym stopniu z kompleksową diagnozą uzależnienia od alkoholu. Powinien być on jednak uzupełniony pytaniami dotyczącymi ilości wypijanego alkoholu, problemami z kontrolowaniem ilości czy częstotliwości picia, zjawiska tolerancji oraz ewentualnego występowania objawów absytnencyjnych po odstawieniu alkoholu. Poniżej podaję pytania testu CAGE: 1. Czy zdarzyły się w Twoim życiu takie okresy, kiedy odczuwałeś/aś/ konieczność ograniczenia swojego picia? 2. Czy zdarzyło się, że różne osoby z Twojego otoczenia denerwowały Cię uwagami na temat Twego picia? 3. Czy zdarzyło się, że odczuwałeś/aś/ wyrzuty sumienia lub wstyd z powodu swojego picia? 4. Czy zdarzyło Ci się, że rano po przebudzeniu pierwszą rzeczą było wypicie alkoholu dla uspokojenia lub „postawienia się na nogi”? Uwaga! Udzielenie co najmniej dwóch twierdzących odpowiedzi na powyższe pytania, wskazuje na znaczne prawdopodobieństwo istnienia uzależnienia od alkoholu. Innym testem jest 25-pytaniowy test MAST wraz z jego skróconymi modyfikacjami: BMAST – 10 pytań oraz SMAST – 13 pytań. Poniżej podaję 10-pytaniowy test BMAST: 1. Czy uważasz, że pijesz w taki sposób jak większość ludzi? 2. Czy Twoi przyjaciele bądź krewni uważają, że Twoje picie nie mieści się w normie? 3. Czy kiedykolwiek brałeś/aś/ udział w spotkaniu Anonimowych Alkoholików? 4. Czy straciłeś/aś/ kiedykolwiek przyjaciela lub dziewczynę z powodu alkoholu?


III NIEDZIELA WIELKIEGO POSTU cd. 5. Czy miałeś/aś/ kiedykolwiek kłopoty w pracy z powodu alkoholu? 6. Czy z powodu picia zaniedbałeś/aś/ kiedykolwiek swoje obowiązki, sprawy rodzinne lub opuściłeś/aś/ pracę kilka dni pod rząd? 7. Czy miałeś/aś/ kiedykolwiek delirium tremens (majaczenie alkoholowe), nasilone drżenia, czy po nadużyciu alkoholu słyszałeś/aś/ głosy lub widziałeś/aś/ nieistniejące rzeczy? 8. Czy z powodu picia zwracałeś/aś/ się kiedykolwiek z prośbą o radę? 9. Czy przebywałeś/aś/ kiedykolwiek w szpitalu z powodu picia? 10. Czy byłeś/aś/ kiedykolwiek zatrzymany za prowadzenie pojazdu po użyciu alkoholu, czy kiedykolwiek prowadziłeś/aś/ pojazd po wypiciu alkoholu? Uwaga! Udzielenie co najmniej pięciu twierdzących odpowiedzi na pytania zawarte w tej skróconej wersji testu MAST (BMAST) jest wystarczającym kryterium do rozpoznania uzależnienia od alkoholu. Na koniec podaję pytania Testu Baltimorskiego. W przypadku udzielenia rzetelnych odpowiedzi uzyskanie odpowiedzi twierdzących powinno być ostrzeżeniem, że można stać się alkoholikiem lub że już się jest uzależnionym od alkoholu. Oto pytania Testu Baltimorskiego: 1. Czy pijesz w pracy? 2. Czy Twoje picie wpływa niekorzystnie na życie domowe? 3. Czy pijesz dlatego, że jesteś nieśmiały/a/ wobec innych? 4. Czy picie wpłynęło na pogorszenie Twojej opinii w oczach otoczenia? 5. Czy miałeś/aś/ kiedykolwiek wyrzuty sumienia z powodu picia? 6. Czy miałeś/aś/ kiedykolwiek kłopoty finansowe na skutek picia? 7. Czy Twoje picie jest powodem zmartwień rodziny? 8. Czy pijąc stałeś/aś/ się mniej ambitny/a/? 9. Czy odczuwasz potrzebę picia codziennie o tej samej porze? 10. Czy jest Ci obojętne, z kim pijesz? 11. Czy po piciu jednego dnia odczuwasz potrzebę wypicia nazajutrz? 12. Czy zauważyłeś/aś/, że na skutek picia zmniejszyła się Twoja sprawność fizyczna bądź umysłowa? 13. Czy picie wpływa negatywnie na Twoją pracę zawodową bądź na inne działania poza pracą? 14. Czy z powodu picia masz problemy ze snem? 15. Czy pijąc chcesz uciec od kłopotów? 16. Czy zdarza się, że pijesz samotnie? 17. Czy pijąc tracisz pamięć i nie wiesz, gdzie byłeś/aś/ i co robiłeś/aś/? 18. Czy pijesz, aby wzmocnić pewność siebie? 19. Czy w związku z piciem byłeś/aś/ kiedykolwiek w szpitalu, w izbie wytrzeźwień, ambulatorium itp.? Uwaga! W ocenie wyników powyższego testu należy uwzględnić polską specyfikę, pewną dowolność interpretacji w tłumaczeniu pytań oraz fakt, że nie był on standaryzowany na polskiej populacji. Zastrzeżenia te nie pozwalają używać powyższego testu dla celów badawczych lub diagnostycznych, jednak pytania mogą dać wielu osobom materiał do zastanowienia. Uzyskanie jednej twierdzącej odpowiedzi powinno być ostrzeżeniem, że można stać się alkoholikiem, dwie odpowiedzi twierdzące świadczą z dużym prawdopodobieństwem już o uzależnieniu, natomiast trzy twierdzące odpowiedzi przemawiają definitywnie za uzależnieniem od alkoholu.

ŚPIEW PRZED EWANGELIĄ (Mt 4,17) Chwała Tobie, Słowo Boże Pan mówi: Nawracajcie się, bliskie jest królestwo niebieskie. Chwała Tobie, Słowo Boże EWANGELIA (Łk 13,1-9) Słowa Ewangelii według świętego Łukasza W tym czasie przyszli niektórzy i donieśli Jezusowi o Galilejczykach, których krew Piłat zmieszał z krwią ich ofiar. Jezus im odpowiedział: „Czyż myślicie, że ci Galilejczycy byli większymi grzesznikami niż inni mieszkańcy Galilei, że to ucierpieli? Bynajmniej, powiadam wam; lecz jeśli się nie nawrócicie, wszyscy podobnie zginiecie. Albo myślicie, że owych osiemnastu, na których zwaliła się wieża w Siloe i zabiła ich, było większymi grzesznikami niż inni mieszkańcy Jerozolimy? Bynajmniej, powiadam wam; lecz jeśli się nie nawrócicie, wszyscy tak samo zginiecie”. I opowiedział im następującą przypowieść: „Pewien człowiek miał drzewo figowe zasadzone w swojej winnicy; przyszedł i szukał na nim owoców, ale nie znalazł. Rzekł więc do ogrodnika: »Oto już trzy lata, odkąd przychodzę i szukam owocu na tym drzewie figowym, a nie znajduję. Wytnij je: po co jeszcze ziemię wyjaławia?«. Lecz on mu odpowiedział: »Panie, jeszcze na ten rok je pozostaw; ja okopię je i obłożę nawozem; może wyda owoc. A jeśli nie, w przyszłości możesz je wyciąć«„. Oto słowo Pańskie.

IV NIEDZIELA WIELKIEGO POSTU 14 marca 2010 r. PIERWSZE CZYTANIE (Joz 5,9a.10-12) Czytanie z Księgi Jozuego Pan rzekł do Jozuego: 'Dziś zrzuciłem z was hańbę egipską'. Rozłożyli się obozem synowie Izraela w Gilgal i tam obchodzili Paschę czternastego dnia miesiąca wieczorem, na równinie Jerycha. Następnego dnia Paschy jedli z plonu tej krainy, chleby przaśne i kłosy prażone tego samego dnia. Manna ustała następnego dnia, gdy zaczęli jeść plon tej ziemi. Nie mieli już więcej synowie Izraela manny, lecz żywili się tego roku z plonów ziemi Kanaan. Oto Słowo Boże. PSALM RESPONSORYJNY (Ps 34,2-3.4-5.6-7 Skosztujcie wszyscy, jak dobry jest Pan Bóg. Będę błogosławił Pana po wieczne czasy, Jego chwała będzie zawsze na moich ustach. Dusza moja chlubi się Panem, niech słyszą to pokorni i niech się weselą. Skosztujcie wszyscy, jak dobry jest Pan Bóg. Wysławiajcie ze mną Pana, wspólnie wywyższajmy Jego imię. Szukałem pomocy u Pana, a On mnie wysłuchał i wyzwolił od wszelkiej trwogi. Skosztujcie wszyscy, jak dobry jest Pan Bóg. Spójrzcie na Niego, a rozpromienicie się radością, oblicza wasze nie zapłoną wstydem. Oto zawołał biedak i Pan go usłyszał, i uwolnił od wszelkiego ucisku. Skosztujcie wszyscy, jak dobry jest Pan Bóg. DRUGIE CZYTANIE (2 Kor 5,17-21) Czytanie z Drugiego Listu świętego Pawła Apostoła do Koryntian Bracia: Jeżeli ktoś pozostaje w Chrystusie, jest nowym stworzeniem. To, co dawne, minęło, a oto wszystko stało się nowe. Wszystko zaś to pochodzi od Boga, który pojednał nas z sobą przez Chrystusa i zlecił nam posługę jednania. Albowiem w Chrystusie Bóg pojednał ze sobą świat, nie poczytując ludziom ich grzechów, nam zaś przekazując słowo pojednania. Tak więc w imieniu Chrystusa spełniamy posłannictwo jakby

str. 13


IV NIEDZIELA WIELKIEGO POSTU cd. Boga samego, który przez nas udziela napomnień. W imię Chrystusa prosimy: pojednajcie się z Bogiem. On to dla nas grzechem uczynił Tego, który nie znał grzechu, abyśmy się stali w Nim sprawiedliwością Bożą. Oto Słowo Boże. ŚPIEW PRZED EWANGELIĄ (Łk 15,18) Chwała Tobie, Królu wieków Zabiorę się i pójdę do mego ojca, i powiem: „Ojcze, zgrzeszyłem przeciw niebu i względem ciebie”. Chwała Tobie, Królu wieków EWANGELIA (Łk 15,1-3.11-32) Słowa Ewangelii według świętego Łukasza W owym czasie zbliżali się do Jezusa wszyscy celnicy i grzesznicy, aby Go słuchać. Na to szemrali faryzeusze i uczeni w Piśmie: „Ten przyjmuje grzeszników i jada z nimi”. Opowiedział im wtedy następującą przypowieść: „Pewien człowiek miał dwóch synów. Młodszy z nich rzekł do ojca: »Ojcze, daj mi część majątku, która na mnie przypada«. Podzielił więc majątek między nich. Niedługo potem młodszy syn, zebrawszy wszystko, odjechał w dalekie strony i tam roztrwonił swój majątek, żyjąc rozrzutnie. A gdy wszystko wydał, nastał ciężki głód w owej krainie i on sam zaczął cierpieć niedostatek. Poszedł i przystał do jednego z obywateli owej krainy, a ten posłał go na swoje pola, żeby pasł świnie. Pragnął on napełnić swój żołądek strąkami, które jadały świnie, lecz nikt mu ich nie dawał. Wtedy zastanowił się i rzekł: »Iluż to najemników mojego ojca ma pod dostatkiem chleba, a ja tu z głodu ginę. Zabiorę się i pójdę do mego ojca, i powiem mu: Ojcze, zgrzeszyłem przeciw Bogu i względem ciebie; już nie jestem godzien nazywać się twoim synem: uczyń mię choćby jednym z najemników«. Wybrał się więc i poszedł do swojego ojca. A gdy był jeszcze daleko, ujrzał go jego ojciec i wzruszył się głęboko; wybiegł naprzeciw niego, rzucił mu się na szyję i ucałował go. A syn rzekł do niego: »Ojcze, zgrzeszyłem przeciw Bogu i względem ciebie, już nie jestem godzien nazywać się twoim synem«. Lecz ojciec rzekł do swoich sług: »Przynieście szybko najlepszą suknię i ubierzcie go; dajcie mu też pierścień na rękę i sandały na nogi. Przyprowadźcie utuczone cielę i zabijcie: będziemy ucztować i bawić się, ponieważ ten mój syn był umarły, a znów ożył; zaginął, a odnalazł się«. I zaczęli się bawić. Tymczasem starszy jego syn przebywał na polu. Gdy wracał i był blisko domu, usłyszał muzykę i tańce. Przywołał jednego ze sług i pytał go, co to znaczy. Ten mu rzekł: »Twój brat powrócił, a ojciec twój kazał zabić utuczone cielę, ponieważ odzyskał go zdrowego«. Na to rozgniewał się i nie chciał wejść; wtedy ojciec jego wyszedł i tłumaczył mu. Lecz on odpowiedział ojcu: »Oto tyle lat ci służę i nigdy nie przekroczyłem twojego rozkazu; ale mnie nie dałeś nigdy koźlęcia, żebym się zabawił z przyjaciółmi. Skoro jednak wrócił ten syn twój, który roztrwonił twój majątek z nierządnicami, kazałeś zabić dla niego utuczone cielę«. Lecz on mu odpowiedział: »Moje dziecko, ty zawsze jesteś przy mnie i wszystko moje do ciebie należy. A trzeba się weselić i cieszyć z tego, że ten brat twój był umarły, a znów ożył; zaginął, a odnalazł się«„. Oto słowo Pańskie.

str. 14

ROZWAŻANIA Religia kontra etyka? – problem błędnie postawiony Łukasz Henel W liście otwartym do pani minister edukacji narodowej Katarzyny Hall zatytułowanym „Niech etycy uczą etyki” poruszona została po raz kolejny kwestia obecności etyki w polskich szkołach. Pod listem podpisali się wybitni przedstawiciele filozoficznych środowisk akademickich, m.in. profesor Jan Hartman, wykładowca z Uniwersytetu Jagiellońskiego i profesor Jacek Hołówka, etyk z Uniwersytetu Warszawskiego. W liście tym przeczytać można następujące słowa: „Apelujemy do Pani: proszę nie narażać rodziców i dzieci na sytuację, w której uciekając przed indoktrynacją katolicką na lekcjach religii, wpadną w jej sidła na lekcjach etyki! Proszę dać nam gwarancję, że nie będziemy epatowani cywilizacją miłości wbrew naszej woli (...)”. Chociaż obecność etyki w polskiej szkole jest rzeczywiście pożądana i jej brak stanowi poważny problem, to jednak takie postawienie sprawy samym etykom nie służy. Etyka jako dziedzina filozofii nie powinna być przedstawiana jako nauka antagonistyczna w stosunku do religii. Słowo „indoktrynacja” budzi odczucia pejoratywne, a etyka wkraczającego do szkoły stawia w roli bojownika, który tej „indoktrynacji” będzie dawał odpór.

Warto zauważyć, że wielu rodzicom, nauczycielom i dyrektorom, którym pewnie często obce są teologiczno-filozoficzne niuanse, taka postać etyka – wywrotowca może wydawać się podejrzana. Intencje autorów listu są z pewnością szlachetne i pokazują potrzebę zapoznawania uczniów z różnymi prądami myślowymi i etycznymi. Trzeba jednak powiedzieć, że taka wiedza nie jest zagrożeniem dla wiary katolickiej. Większym zagrożeniem byłoby stwarzanie wrażenia, że katolicyzm unika konfrontacji z jakąś bliżej nieokreśloną, tajemniczą wiedzą, która mogłaby go zdyskredytować w oczach młodzieży. Filozofia, a co za tym idzie etyka, nie cieszą się w naszym kraju dobrą opinią. Filozofia często bywa utożsamiana z oderwanym od rzeczywistości bajdurzeniem, a filozof postrzegany jako alegoryczny niemal przykład życiowego nieudacznika. Dzieje się tak dlatego, że od dobrych kilkudziesięciu lat ani uczniowie, ani nauczyciele, ani dyrektorzy szkół, ani nikt w ogóle, pomijając chlubne wyjątki, nie uczy się filozofii. Łatwo więc o nieprawdziwe stereotypy. Łatwo mogę sobie wyobrazić ucznia, który uczęszcza zarówno na lekcje religii i lekcje etyki, a także lekcje filozofii. Może tam podyskutować o takich problemach jak sens życia, dylematy moralne, problemy etyczne wynikające z rozwoju nowoczesnej nauki i wiele innych, ponieważ są to pytania, które w miarę inteligentny uczeń tak czy siak będzie sobie zadawał. Niech więc pozna możliwe odpowiedzi, i nie ma w tym nic złego, że na lekcji katechezy będą to odpowiedzi z punktu widzenia religii katolickiej, a na lekcji etyki – z punktu widzenia filozofii. Podczas mojej rozmowy z dyrektorem pewnego liceum dowiedziałem się, że duże znaczenie przy wprowadzaniu lekcji etyki bądź filozofii ma opinia rodziców. Nie Episkopatu ani Watykanu, ale właśnie – rodziców. Rodziców, którzy jednak – wbrew tysięcznym kontrargumentom antykościelnych krytyków – deklarują się jako katolicy. Naprawdę nie wszyscy z nich wiedzą, że przez dwa tysiące lat chrześcijanie uprawiali filozofię, że tworzyli systemy etyczne, że św. Augustyn czy św. Tomasz byli ludźmi doskonale orientującymi się w poglądach nie tylko zwolenników Kościoła, ale także jego przeciwników. Nie wszyscy z nich pamiętają, że papież Jan Paweł II był wykładowcą filozofii i filozofem. Powiedzmy więc wyraźnie – etyka nie musi być przedstawiana jako kontrpropozycja dla religii. Wraz z filozofią może natomiast być jej solidnym fundamentem.


V NIEDZIELA WIELKIEGO POSTU 21 marca 2010 r.

Wiersze trudnej nadziei Ewelina Cenarska Nasze życie obfituje w różnorakie wydarzenia. Jedne z nich są piękne i radosne, drugie przykre i bolesne. Jednak powinniśmy być wdzieczni za każdy dzień, jaki daje nam Bóg, za każdą radość i smutek, nawet jeśli tego nie rozumiemy. Kwestia wdzięcznosci Bogu pojawia się bardzo często w Biblii. W Ewangelii jest mowa o dziesięciu uzdrowionych, z których podziękować wrócił tylko jeden. A jak jest w naszym życiu? Czy stać nas na wdzieczność? Czy umiemy dziękować za wszystko, co nas spotyka? W wierszu „Cuda” Anna Kamieńska pisze: Już tyle razy byłeś uzdrowiony przez delikatność Bóg cię dotknął palcem gdy spałeś nie dojdzie do śmierci kto nie umierał wiele razy do wesela się zgoi życie i jeszcze raz zagoi się ta rana chodzisz już dawno z łożem pod pachą byłeś ślepy i oto widzisz drzewa chodzące byłeś niemy język ci rozplątał niestety byłeś szalony szkoda że nim nie zostałeś i jeszcze ani razu nie rzekłeś dziękuję jak gdybyś zawsze sam dźwigał się z niebytu bez wsparcia niewidzialnej dłoni Chciałoby się zapytać, gdzie twoja wdzięczność człowieku? Gdzie podziała się twoja przyzwoitość? Czy nie zauważasz dobra, które wyświadcza Ci Bóg? A może nie chcesz go widzieć? Człowiek bardzo często chce być samowystarczalny. Wydaje mu się, że nad wszystkim zapanuje, że zaplanuje każdy dzień, tymczasem poetka przekreśla tą pewność. Ukazuje ludzi, jako tych, którzy są niemi, ślepi, szaleni, pogubieni w życiu. Do nich właśnie przychodzi ze swoją pomocą dobry Bóg. Wyciąga rękę i czyni cud. Przywraca naszemu życiu ład i spokój. Owe nieszczęścia i troski ludzkie nie muszą być wielkie, czasami to może być smutek, zagubienie, nieporadność. Nieważne jak mała czy wielka jest ludzka tragedia, Bóg zawsze czuwa nad człowiekiem i czyni cuda, zwłaszcza cuda codzienne, gdy ktoś w smutku obudzi cię do życia swoim uśmiechem, czy wyciągnie pomocną dłoń w potrzebie. Słowa dziękuję, które według podmiotu lirycznego nigdy nie padają są ważne nie ze względu na sam fakt sprecyzowania podziękowania. Chodzi tu o rzecz głębszą, jaką jest dostrzeżenie pomocy, która przychodzi od Miłości. Bóg kochając pochyla się nad człowiekiem i pomaga mu, nawet jeśli on sam nie umie o to poprosić. Jedynym pragnieniem jakie ma Pan, zdaje się być zauważenie i odwzajemnienie Jego miłości. Podziękowanie, to tylko słowny wyraz owej miłości, bo czy kochajac nie jest się wdzięcznym za zainteresowanie? Słowo dziękuję, wiąże się z wyzbyciem się egoizmu. Nagle zauważam, że Ktoś jest obecny w moim życiu, że pomaga mi i otacza mnie wielką miłością. Poezja Anny Kamieńskiej jest poezją wyrosłą z trudnych doświadczeń, jakimi była śmierć jej ukochanego męża i poszukiwanie swojej drogi do Boga. Autorka w tomie „Drugie szczęście Hioba” podejmuje dialog z Księgą Hioba. Patrzy na jego historię nieco szerzej. W jej raz trudnej, raz bardzo prostej twórczości dostrzegamy nie tylko echa Biblii, ale przede wszystkim nieustanne poszukiwanie Boga. Kamieńska dostrzega Pana nawet na dnie samego cierpienia, pośród najcieższych doświadczeń. Choć jej poezja bardzo często porusza sprawę bólu i cierpienia, to jednak tchnie nieśmiertelną nadzieją, że nawet pośród najwiekszych burz życia jest przy nas Bóg, nawet, jeśli w owej chwili nie umiemy Go dostrzec. Ta na wskroś chrześcijańska nadzieja i ufność emanuje z utworów przypominając jednocześnie słowa Psalmu: „Chociażbym chodził ciemną doliną, zła się nie ulęknę, bo Ty jesteś ze mną (Ps 23, 4). Dorobek poetycki Anny Kamieńskiej obejmuje także wiersze odnoszące się do tradycji antycznej oraz utwory prozatorskie dotyczące Biblii. Niewątpliwie jest to twórczość, z którą naprawdę warto się zapoznać, bo każdy może w niej odnaleźć siebie, swoje wątpliwości, problemy, a przede wszystkim wszechobecność Boga, na każdej drodze naszego życia. Do jej dorobku należą wspomniane wyżej „Drugie szczęcie Hioba”, „Herody”, „Odwołanie mitu”, „W oku ptaka”, „Milczenia i psalmy najmniejsze”, „Rękopis znaleziony we str. 16

PIERWSZE CZYTANIE (Iz 43,16-21) Czytanie z Księgi proroka Izajasza Tak mówi Pan, który otworzył drogę przez morze i ścieżkę przez potężne wody; który wiódł na wyprawę wozy i konie, także i potężne wojsko; upadli, już nie powstaną, zgaśli, jak knotek zostali zdmuchnięci. „Nie wspominajcie wydarzeń minionych, nie roztrząsajcie w myśli dawnych rzeczy. Oto Ja dokonuję rzeczy nowej: pojawia się właśnie. Czyż jej nie poznajecie? Otworzę też drogę na pustyni, ścieżyny na pustkowiu. Sławić Mnie będą zwierzęta polne, szakale i strusie, gdyż na pustyni dostarczę wody i rzek na pustkowiu, aby napoić mój lud wybrany. Lud ten, który sobie utworzyłem, opowiadać będzie moją chwałę”. Oto Słowo Boże. PSALM RESPONSORYJNY (Ps 126,1-2ab.2cd i 4.5.6) Pan Bóg uczynił wielkie rzeczy dla nas. Gdy Pan odmienił los Syjonu wydawało się nam, że śnimy. Usta nasze były pełne śmiechu, a język śpiewał z radości. Pan Bóg uczynił wielkie rzeczy dla nas. Mówiono wtedy między poganami: „Wielkie rzeczy im Pan uczynił”. Odmień znowu nasz los, Panie, jak odmieniasz strumienie na Południu. Pan Bóg uczynił wielkie rzeczy dla nas. Ci, którzy we łzach sieją, żąć będą w radości. Idą i płaczą niosąc ziarno na zasiew, lecz powrócą z radością niosąc swoje snopy. Pan Bóg uczynił wielkie rzeczy dla nas. DRUGIE CZYTANIE (Flp 3,8-14) Czytanie z Listu świętego Pawła Apostoła do Filipian Bracia: Wszystko uznaję za stratę ze względu na najwyższą wartość poznania Chrystusa Jezusa, Pana mojego. Dla Niego wyzułem się ze wszystkiego i uznaję to za śmieci, bylebym pozyskał Chrystusa i znalazł się w Nim, nie mając mojej sprawiedliwości, pochodzącej z Prawa, lecz Bożą sprawiedliwość, otrzymaną przez wiarę w Chrystusa, sprawiedliwość pochodzącą od Boga, opartą na wierze - przez poznanie Chrystusa: zarówno mocy Jego zmartwychwstania, jak i udziału w Jego cierpieniach, w nadziei, że upodabniając się do Jego śmierci, dojdę jakoś do pełnego powstania z martwych. Nie mówię, że już to osiągnąłem i już się stałem doskonałym, lecz pędzę, abym też pochwycił, bo i sam zostałem pochwycony przez Chrystusa Jezusa. Bracia, ja nie sądzę o sobie samym, że już pochwyciłem, ale to jedno czynię: zapominając o tym, co za mną, a wytężając siły ku temu, co przede mną, pędzę ku wyznaczonej mecie, ku nagrodzie, do jakiej Bóg wzywa w górę w Chrystusie Jezusie. Oto Słowo Boże. ŚPIEW PRZED EWANGELIĄ (J 12,13) Chwała Tobie, Słowo Boże Nawróćcie się do Boga waszego, On bowiem jest łaskawy i miłosierny. Chwała Tobie, Słowo Boże EWANGELIA (J 8,1-11) Słowa Ewangelii według świętego Jana Jezus udał się na Górę Oliwną, ale o brzasku zjawił się znów w świątyni. Wszystek lud schodził się do Niego, a On, usiadłszy, nauczał. Wówczas uczeni w Piśmie i faryzeusze przyprowadzili do Niego kobietę, którą pochwycono na cudzołóstwie, a postawiwszy ją na środku, powiedzieli do Niego: „Nauczycielu, kobietę tę dopiero pochwycono na cudzołóstwie. W Prawie Mojżesz nakazał nam takie kamienować. A Ty co mówisz?”. Mówili to, wystawiając Go na próbę, aby mieli o co Go oskarżyć. Lecz Jezus, nachyliwszy się, pisał palcem po ziemi. A kiedy w dalszym ciągu Go pytali, podniósł się i rzekł do nich: „Kto z was jest bez grzechu, niech pierwszy rzuci na nią kamień”. I powtórnie nachyliwszy się, pisał na ziemi. Kiedy to usłyszeli, wszyscy jeden po drugim zaczęli odchodzić, poczynając od starszych. Pozostał tylko Jezus i kobieta, stojąca na środku. Wówczas Jezus, podniósłszy się, rzekł do niej: „Niewiasto, gdzież oni są? Nikt cię nie potępił?”. A ona odrzekła: „Nikt, Panie!”. Rzekł do niej Jezus: „I Ja ciebie nie potępiam. – Idź, a od tej chwili już nie grzesz”. Oto słowo Pańskie.

str. 15


NIEDZIELA PALMOWA

ROZWAŻANIA

28 marca 2010 r. EWANGELIA (Łk 19,28-40) Słowa Ewangelii według świętego Łukasza Jezus ruszył na przedzie zdążając do Jerozolimy. Gdy przyszedł w pobliże Betfage i Betanii, do góry zwanej Oliwną, wysłał dwóch spośród uczniów, mówiąc: „Idźcie do wsi, która jest naprzeciwko, a wchodząc do niej, znajdziecie oślę uwiązane, którego nikt jeszcze nie dosiadł. Odwiążcie je i przyprowadźcie tutaj. A gdyby was kto pytał, dlaczego odwiązujecie, tak powiecie: «Pan go potrzebuje»„. Wysłani poszli i znaleźli wszystko tak, jak im powiedział. A gdy odwiązywali oślę, zapytali ich jego właściciele: „Czemu odwiązujecie oślę?” Odpowiedzieli: „Pan go potrzebuje”. I przyprowadzili je do Jezusa, a zarzuciwszy na nie swe płaszcze, wsadzili na nie Jezusa. Gdy jechał, słali swe płaszcze na drodze. Zbliżał się już do zbocza Góry Oliwnej, kiedy całe mnóstwo uczniów poczęło wielbić radośnie Boga za wszystkie cuda, które widzieli. I wołali głośno: „Błogosławiony Król, który przychodzi w imię Pańskie. Pokój w niebie i chwała na wysokościach”. Lecz niektórzy faryzeusze spośród tłumu rzekli do Niego: „Nauczycielu, zabroń tego swoim uczniom”. Odrzekł: „Powiadam wam, jeśli ci umilkną, kamienie wołać będą”. Oto słowo Pańskie. PIERWSZE CZYTANIE (Iz 50,4-7) Czytanie z Księgi proroka Izajasza Tak mówi Pan, który otworzył drogę przez morze i ścieżkę przez potężne wody; który wiódł na wyprawę wozy i konie, także i potężne wojsko; upadli, już nie powstaną, zgaśli, jak knotek zostali zdmuchnięci. „Nie wspominajcie wydarzeń minionych, nie roztrząsajcie w myśli dawnych rzeczy. Oto Ja dokonuję rzeczy nowej: pojawia się właśnie. Czyż jej nie poznajecie? Otworzę też drogę na pustyni, ścieżyny na pustkowiu. Sławić Mnie będą zwierzęta polne, szakale i strusie, gdyż na pustyni dostarczę wody i rzek na pustkowiu, aby napoić mój lud wybrany. Lud ten, który sobie utworzyłem, opowiadać będzie moją chwałę”. Oto Słowo Boże. PSALM RESPONSORYJNY (Ps 126,1-2ab.2cd i 4.5.6) Boże mój, Boże, czemuś mnie opuścił? Szydzą ze mnie wszyscy, którzy na mnie patrzą, wykrzywiają wargi i potrząsają głowami: „Zaufał Panu, niech go Pan wyzwoli, niech go ocali, jeśli go miłuje”. Boże mój, Boże, czemuś mnie opuścił? Sfora psów mnie opadła, otoczyła mnie zgraja złoczyńców. Przebodli moje ręce i nogi, policzyć mogę wszystkie moje kości. Boże mój, Boże, czemuś mnie opuścił? Dzielą między siebie moje szaty i los rzucają o moją suknię. Ty zaś, o Panie, nie stój z daleka: pomocy moja śpiesz mi na ratunek. Boże mój, Boże, czemuś mnie opuścił? Będę głosił swym braciom Twoje imię i będę Cię chwalił w zgromadzeniu wiernych: „Chwalcie Pana, wy, którzy się Go boicie, niech się Go lęka całe potomstwo Izraela”. Boże mój, Boże, czemuś mnie opuścił? DRUGIE CZYTANIE (Flp 2,6-11) Czytanie z Listu świętego Pawła Apostoła do Filipian Chrystus Jezus istniejąc w postaci Bożej, nie skorzystał ze sposobności, aby na równi być z Bogiem, lecz ogołocił samego siebie, przyjąwszy postać sługi, stawszy się podobnym do ludzi. A w tym co zewnętrzne uznany za człowieka, uniżył samego siebie, stawszy się posłusznym aż do śmierci, i to śmierci krzyżowej.

str. 16

śnie”, utwory dla dzieci „Słoneczny lizak”, „Dębowa kołyska”, „Jaworowi ludzie” oraz książki traktujace o Biblii „Twarze księgi” oraz dla dzieci „Książka nad książkami”(zawiera opowiadania biblijne) oraz powieść fantastyczna dla młodzieży „W Nieparyżu i gdzie indziej”. Ponadto bardzo ciekawym dokumentem jest „Notatnik”, składający się z dwóch tomów, zapis spostrzeżeń i przemyśleń autorki. Na koniec chciałabym przytoczyć jeszcze jeden wiersz poetki i pozostawić go do przemyślenia czytelnikom: Bezdroże Widzę jak kroczy po wodzie po chmurach to szczególne załamanie światła jakiego nie odnalazł nikt z Rembrandtów naszą sprawą jest tonąć i krzyczeć a On spokojny nie boi się naszego zwątpienia idzie każdym bezdrożem bo jest drogą

DALEKOPISEM Z AFRYKI Z pamiętnika misjonarza – cz. 6 o. Teofil Czarniak ofm 10.02.2007 O 10:30 miał się odbyć w kościele ślub. Oczywiście ceremonia rozpoczęła się ok. 11:45 jak przystało na dobrą afrykańską tradycję. Ja i Carmelo byliśmy zaproszeni na uroczystości do domu pana młodego. Myślałem, że udamy się tam prosto z kościoła, okazało się, że mają dać nam znać kiedy wszystko będzie gotowe. Hmmm, telefon zadzwonił o 16:30. Przybyliśmy na miejsce, gdzie usadowiono nas pod płachtą foliową na wypadek deszczu. Oczywiście zajęliśmy honorowe miejsca na fotelach. Nagłośnienie zasilane z akumulatorów. Wszyscy czekamy. Asimwe, miejscowy sklepikarz był szefem ceremonii. Zapowiedział, że wchodzi młoda para. Szli dokładnie tip top. Bardzo powoli. A Asimwe jeszcze powtarzał Georg nie spiesz się, masz czas, to twój dzień. Potem się okazało, że tego wieczoru każdy manewr pary młodej odbywał się w takim tempie. Po wejściu Młodych rozpoczęły się przemówienia. I w tym Afrykanie są po prostu mistrzami. Zarówno jeżeli chodzi o mówienie jak i o słuchanie. Przemówienia, podziękowania, wręczanie prezentów trwało 3 godziny! Następnie para młodych pokroiła ciasto. Przy odpowiednim komentarzu, nabili na widelce po małym kawałeczku i nakarmili się nim wzajemnie. Następnie nalano im do szklanek Fanty i wzajemnie się napoili. Po tym obrzędzie, dzieciaki składały maleńkie datki dzięki którym mogły zjeść kawałek ciasta. Ważną postacią całej uroczystości był katechista. Siedział również na honorowym miejscu, prowadził specjalne modlitwy, błogosławił dom i młodych. Katechiści są blisko ludzi, gdyż pochodzą spośród nich, znają ich zwyczaje, posługują się ich językiem. Zazwyczaj są dobrym świadectwem i wielką pomocą dla misjonarzy, choć czasem przysparzają też problemów. Ok. 19 podano do stołu. Ugotowaną kozę, kurczaki z zupą a na talerzach matoke, maniok, ryż. Każdy z gości po obmyciu rąk zajadał rękami biorąc kawałki matoke czy ryżu i maczając go w zupie. Cały posiłek przebiega bez zbędnych rozmów. Po posiłku udaliśmy się z Carmelo na inne spotkanie do szkoły średniej. Nie wzięliśmy udziału w zabawie, która trwała do białego rana. Na weselu była obecna Anita, żona Asimwe, która była w dziewiątym miesiącu ciąży. Jeszcze o 19:30 widziałem ją na weselu, a o 21:00 w swoim domu urodziła syna!!! To się nazywa siła natury. 11.02.2007 Dzień dzisiejszy długo pozostanie w mojej pamięci. Po raz pierwszy odprawiłem dzisiaj Mszę św. w Runiankole. Zapewniam, że nie jest to łatwy wyczyn… ale zacznijmy do początku.


NIEDZIELA PALMOWA cd. Carmelo był dość zmęczony ostatnimi tygodniami i chciał nieco odpocząć. Zapytał czy nie odprawiłbym Mszy w Kabingo. Ku mojemu zaskoczeniu, odpowiedziałem, że czemu nie, już trochę czytam. Zabrałem ze sobą chłopca ze szkoły średniej, który mógł tłumaczyć moje kazanie z języka angielskiego i co ważne znał drogę do Kabingo. To jedna z najdalej położonych stacji dojazdowych. Blisko rwandyjskiej granicy, jakieś 30 km od Rushooki. Msza miała się rozpocząć o 10:30. Ze względu na różne komplikacje dotarliśmy na miejsce o 11:00 i… ku mojemu zdziwieniu nie zastaliśmy prawie nikogo w kościele, oprócz katechisty! Stwierdził, że Msza powinna być tydzień temu, ale to nie problem. Obok kościoła przywiązano do drzewa wielki bęben. Dwóch mężczyzn wzięło kije i nadało specjalny sygnał. Jak na filmach o Afryce. Rytmiczne bębnienie rozbrzmiało pomiędzy górami. Ostatnia fraza wiadomości, jak powiedział mi John, chłopiec, który ze mną pojechał brzmiała Chodźcie już, bo Msza już za chwilę się zacznie. Ku mojemu zdziwieniu po 20 minutach było pół kościoła ludzi, a po Ewangelii, kościół był już pełen!

Tego dnia było dość gorąco, z kroplami potu na czole, łamiąc sobie język, jakoś dobrnąłem do końca Mszy. Jak się okazało, to nie była nawet połowa. Zanim pobłogosławiłem wiernych katechista Józef rozpoczął swoją część, która trwała jakieś 40 minut. Potem kobieta z małym dzieckiem wyszła przed ołtarz i ludzie ruszyli z procesją różnorakich darów. Były tam dynie, groch, proso, jajka, kukurydza, pieniądze. John wytłumaczył mi, że to procesja dziękczynna za urodzenie dziecka. Teraz Katechista zaczął sprzedawać te rzeczy jak na giełdzie. Ludzie mieli ubaw, śmiali się, licytowali, płacili jakieś pieniądze. Niekiedy zbierali sumę pieniędzy między sobą i kupowali produkt dla kogoś bardzo biednego, dając mu go w prezencie. Zebrane pieniądze przeznaczone były na kościół. Piękna tradycja. Jak w pierwotnym kościele. Wspomagają kościół i siebie wzajemnie, z tego co mają, a nie mają zbyt wiele. Ja dostałem dynię i jajko. Wzruszył mnie fakt, że po Mszy podeszła do mnie starsza kobieta, uklęknęła na dwa kolana i z pokłonem ofiarowała mi… woreczek grochu. Przyjąłem go od niej z przejęciem i ją pobłogosławiłem. W jej oczach widziałem radość i szczęście. Pomyślałem sobie o znaczeniu słów Pana o wdowim groszu. Ewangelia dzisiejsza mówiła o wypowiedzi Pana Jezusa, aby ubodzy się radowali. Nie łatwo jest o tym mówić do naprawdę biednych i cierpiących ludzi. Ale zachęceni słowami Jezusa, po komunii eksplodowali radością. Na dziękczynienie kościół drżał w posadach od śpiewów, bębnów, okrzyków. Wszystkie ręce były uniesione, twarze roześmiane a pośrodku kościoła 70-letnia babcia tańczyła taniec dziękczynny. Dla takich chwil warto przeżywać samotność, pocić się i tęsknić za bliskimi!

Dlatego też Bóg wywyższył Go nad wszystko i darował Mu imię ponad wszelkie imię, aby na imię Jezusa zgięło się każde kolano istot niebieskich i ziemskich, i podziemnych, i aby wszelki język wyznał, że Jezus Chrystus jest Panem ku chwale Boga Ojca. Oto Słowo Boże. ŚPIEW PRZED EWANGELIĄ (Flp 2,8-9) Chwała Tobie, Królu wieków Dla nas Chrystus stał się posłuszny aż do śmierci, a była to śmierć na krzyżu. Dlatego Bóg wywyższył Go nad wszystko i dał Mu imię, które jest ponad wszelkie imię. Chwała Tobie, Królu wieków EWANGELIA (Łk 23,1-49) Słowa Ewangelii według świętego Łukasza + - słowa Chrystusa E. - słowa Ewangelisty I. - słowa innych osób pojedynczych T. - słowa kilku osób lub tłumu Jezus przed Piłatem E. Starsi ludu, arcykapłani i uczeni w Piśmie powstali i poprowadzili Jezusa przed Piłata. Tam zaczęli oskarżać Go: T. Stwierdziliśmy, że ten człowiek podburza nasz naród, że odwodzi od płacenia podatków Cezarowi i że siebie podaje za Mesjasza - Króla. E. Piłat zapytał Go: I. Czy Ty jesteś królem żydowskim? E. Jezus odpowiedział mu: + Tak, Ja nim jestem. E. Piłat więc oświadczył arcykapłanom i tłumom: I. Nie znajduję żadnej winy w tym człowieku. E. Lecz oni nastawali i mówili: T. Podburza lud, szerząc swą naukę po całej Judei, od Galilei, gdzie rozpoczął, aż dotąd. E. Gdy Piłat to usłyszał, zapytał, czy człowiek ten jest Galilejczykiem. A gdy się upewnił, że jest spod władzy Heroda, odesłał Go do Heroda, który w tych dniach również przebywał w Jerozolimie. Jezus przed Herodem Na widok Jezusa Herod bardzo się ucieszył. Od dawna bowiem chciał Go ujrzeć, ponieważ słyszał o Nim i spodziewał się, że zobaczy jaki znak, zdziałany przez Niego. Zasypał Go też wieloma pytaniami, lecz Jezus nic mu nie odpowiedział. Arcykapłani zaś i uczeni w Piśmie stali i gwałtownie Go oskarżali. Wówczas wzgardził Nim Herod wraz ze swoją strażą; na pośmiewisko kazał ubrać Go w lśniący płaszcz i odesłał do Piłata. W tym dniu Herod i Piłat stali się przyjaciółmi. Przedtem bowiem żyli z sobą w nieprzyjaźni. Jezus ponownie przed Piłatem Piłat więc kazał zwołać arcykapłanów, członków Wysokiej Rady oraz lud i rzekł do nich: I. Przywiedliście mi tego człowieka pod zarzutem, że podburza lud. Otóż ja przesłuchałem Go wobec was i nie znalazłem w Nim żadnej winy w sprawach, o które Go oskarżacie. Ani też Herod, bo odesłał Go do nas; a oto nie popełnił On nic godnego śmierci. Każę Go więc wychłostać i uwolnię. Jezus odrzucony przez swój naród E. A był obowiązany uwalniać im jednego na święta. Zawołali więc wszyscy razem: T. Strać Tego, a uwolnij nam Barabasza. E. Był on wtrącony do więzienia za jakiś rozruch powstały w mieście i za zabójstwo. Piłat, chcąc uwolnić Jezusa, ponownie przemówił do nich. Lecz oni wołali: T. Ukrzyżuj, ukrzyżuj Go. E. Zapytał ich po raz trzeci: I. Cóż On złego uczynił? Nie znalazłem w Nim nic zasługującego na śmierć. Każę Go więc wychłostać i uwolnię. E. Lecz oni nalegali z wielkim wrzaskiem, domagając się, aby Go ukrzyżowano; i wzmagały się ich krzyki. Piłat więc zawyrokował, żeby ich żądanie zostało spełnione. Uwolnił im tego, którego się domagali, a który za rozruch i zabójstwo był wtrącony do więzienia; Jezusa zaś zdał na ich wolę. Droga krzyżowa Gdy Go wyprowadzili, zatrzymali niejakiego Szymona z Cyreny, który wracał z pola, i włożyli na niego krzyż, aby go niósł za Jezusem. A szło za Nim mnóstwo ludu, także kobiet, które zawodziły i płakały nad Nim. Lecz Jezus zwrócił się do nich i rzekł: + Córki jerozolimskie, nie płaczcie nade Mną; płaczcie raczej nad sobą i nad waszymi dziećmi! Oto bowiem przyjdą

str. 17


NIEDZIELA PALMOWA cd. dni, kiedy mówić będą: Szczęśliwe niepłodne łona, które nie rodziły, i piersi, które nie karmiły. Wtedy zaczną wołać do gór: Padnijcie na nas; a do pagórków: Przykryjcie nas! Bo jeśli z zielonym drzewem to czynią, cóż się stanie z suchym? E. Prowadzono też dwóch innych, złoczyńców, aby ich z Nim stracić. Ukrzyżowanie Gdy przyszli na miejsce, zwane Czaszką, ukrzyżowali tam Jego i złoczyńców, jednego po prawej, drugiego po lewej Jego stronie. Lecz Jezus mówił: + Ojcze, przebacz im, bo nie wiedzą, co czynią. E. Potem rozdzielili między siebie Jego szaty, rzucając losy. Wyszydzenie na krzyżu A lud stał i patrzył. Lecz członkowie Wielkiej Rady drwiąco mówili: T. Innych wybawiał, niechże teraz siebie wybawi, jeśli On jest Mesjaszem, Wybrańcem Bożym. E. Szydzili z Niego i żołnierze; podchodzili do Niego i podawali Mu ocet, mówiąc: T. Jeśli Ty jesteś królem żydowskim, wybaw sam siebie. E. Był także nad Nim napis w języku greckim, łacińskim i hebrajskim: To jest król żydowski. Dobry łotr Jeden ze złoczyńców, których tam powieszono, urągał Mu: I. Czy Ty nie jesteś Mesjaszem? Wybaw więc siebie i nas. E. Lecz drugi, karcąc go, rzekł: I. Ty nawet Boga się nie boisz, chociaż tę samą karę ponosisz? My przecież – sprawiedliwie, odbieramy bowiem słuszną karę za nasze uczynki, ale On nic złego nie uczynił. E. I dodał: I. Jezu, wspomnij na mnie, gdy przyjdziesz do swego królestwa. E. Jezus mu odpowiedział: + Zaprawdę powiadam ci: Dziś ze Mną będziesz w raju. Śmierć Jezusa E. Było już około godziny szóstej i mrok ogarnął całą ziemię aż do godziny dziewiątej. Słońce się zaćmiło i zasłona przybytku rozdarła się przez środek. Wtedy Jezus zawołał donośnym głosem: + Ojcze, w Twoje ręce powierzam ducha mojego. E. Po tych słowach wyzionął ducha. Wszyscy klękają i przez chwilę zachowują milczenie. Po śmierci Jezusa Na widok tego, co się działo, setnik oddał chwałę Bogu i mówił: T. Istotnie, człowiek ten był sprawiedliwy. E. Wszystkie też tłumy, które zbiegły się na to widowisko, gdy zobaczyły, co się działo, wracały bijąc się w piersi. Wszyscy Jego znajomi stali z daleka; a również niewiasty, które Mu towarzyszyły od Galilei, przypatrywały się temu. Oto słowo Pańskie.

W Hołdzie Matce Bożej Leżajskiej Pod Twoją Obronę Pani Leżajska Ciągle żywa w moim sercu Mniej w umyśle bo tak nie pojęta Siebie zawierzam. Jesteś mi Matką Pocieszenia Na klęczkach wyznaję Dogmat nie piórem lecz sercem pisany Z wczesnego dzieciństwa. Do Ciebie przybywam Mateczko z nad Sanu Nie o zrozumienie siebie – prosząc Bardziej o - przy Tobie trwanie Szukając pomocy. O Pani Jasnego Oblicza Spojrzenie Twoje na mnie spoczywa Nie tylko w kaplicy lecz i w życiu całym Tyś pełnią piękna. Przy Tobie Matuchno Radości W końcu życia mego wiary ustrzec pozwól I do serca Swego jak Synaczka przytul W śmierci godzinie. MRG

str. 18

PORADY Organizacja zdrowia Cairde Cairde jest organizacją wspierajacą rozwój społeczności lokalnych. Jej celem jest wyrównywanie nierówności w zakresie zdrowia mniejszości etnicznych, m.in. Polaków poprzez poprawę dostępu osób z mniejszości do usług zdrowotnych oraz angażowanie nas w planowanie sposobu w jaki działa publiczna służba zdrowia w Irlandii. Kluczowe obszary działania Cairde's to: · Informacja i mediacja – w celu zapewnienie świadczenia rzetelnej i odpowiedniej kulturowo informacji na temat opieki zdrowotnej i zapewnienia dostępu do podstawowych usług zdrowotnych · Poprawa działania systemu zdrowia w Irlandii poprzez wsparcie udziału mniejszości etnicznych w planowaniu i świadczeniu podstawowej opieki zdrowotnej. · Planowanie – wpływ na rozwój podstawowej opieki zdrowotnej poprzez badania, zbieranie danych, wnioskowanie o zmiane ustawodawstwa i udział w kluczowych strukturach.

Cairde obecnie realizuje nastepujace programy: · Health Information & Advocacy Centre (HIAC) – Centrum Informacji i Poradnictwa w zakresie zdrowia · Ethnic Minority Health Forum – Forum zdrowia mniejszości etnicznych · Women's Health Action – Zdrowie Kobiet Centrum informacji i poradnictwa w zakresie zdrowia. W centrum Cairde: · Dowiesz się jak działa irlandzka służba zdrowia, na przykład lekarze pierwszego kontaktu (GP), szpitale, usługi macierzyńskie · Zdobędziesz informację na temat swoich praw i przysługujących ci usług zdrowotnych · Możesz uzyskać informację o wszelkich sprawach dotyczących zdrowia · Jeśli napotkasz problemy, możesz liczyć na wsparcie i pomoc, na przykład w uzyskaniu karty medycznej (medical card). Wszystkie udzielane usługi są darmowe i poufne Wiecej: www.cairde.ie Informacje nt. zdrowia i dostępu do służby zdrowia: www. healthfacts.ie Kontakt: Cairde, 19 Belvedere Place, Dublin 1 Biuro czynne 10:00 – 17:00 Telefon: 01 855 2111 Email: healthworker1@cairde.ie


Oriflame oferuje najwyższej jakości naturalne szwedzkie kosmetyki do pielęgnacji i makijażu po bardzo korzystnych cenach

Unikalna Gwarancja Satysfakcji daje możliwość zwrotu lub wymiany produktu, jeżeli nie spełnia on Twoich wymagań Cenisz niezależność? Nie oglądaj się na innych! Zostań Konsultantem Oriflame

Więcej informacji 0871459490 oriflame.ireland@hotmail.com

str. 19


POLSKIE SKLEPY SPOŻYWCZE

POLISH GROCERY SHOPS

• Killarney – Chapel Lane • Killarney – Park Road • • Rathmore – Main Street • Cork – Leitrim Street • • Tralee – High Street • str. 20


ZAPRASZAMY DO SKLEPU FIRMOWEGO W LIMERICK, PARNELL ST.

czy pamiętasz jak smakuje

ŚWIEŻY POLSKI CHLEB? POLECAMY NASZE TRADYCYJNE POLSKIE PIECZYWO str. 21


Z IRLANDII

AKTUALNOŚCI

Święty Patryk – główny patron Irlandii

W dniu 2 lutego w całym Kościele obchodzi się święto Ofiarowania Pańskiego tradycyjnie zwane świętem Matki Bożej Gromnicznej. W tym dniu poświęcamy świece zwane gromnicami. Mają one chronić nasze domostwa od nieszczęść, a w godzinie śmierci włożone w dłoń odchodzącego symbolizują Chrystusa –- światło ze światłości. Dzień ten to kolejny powód do radości osób konsekrowanych (zakonnic i zakonników), którzy drogą rad ewangelicznych (posłuszeństwa, czystości i ubóstwa) dążą do doskonałości ich Oblubieńca. Światowy Dzień Życia Konsekrowanego ustanowił w 1997 roku Jan Paweł II.

Pokój z Wami drodzy Przyjaciele! Jestem przekonany, że wszyscy zdajemy sobie sprawę z upływającego czasu. Już niedługo po raz kolejny celebrować będziemy święto naszego narodowego apostoła, Św. Patryka. Jest jednym z trzech głównych patronów Irlandii. Inni to Św. Brygida i Św. Kolumba Patryk urodził się w Walii lub Szkocji ok. 387 roku w chrześcijańskiej rodzinie. Ojciec jego był diakonem, a dziadek księdzem. Od wczesnej młodości był on wychowywany w tradycji katolickiej. Z upływem czasu jego znajomość Boga, Pisma Św. i Kościoła systematycznie wzrastała. I właśnie Bogu postanowił poświęcić resztę swojego życia. Jednak życie młodego Patryka zmieniło się dramatycznie, kiedy mając 16 lat został porwany przez irlandzkich piratów i sprzedany jako niewolnik. Jego nowy pan rozkazał mu pasać owce w górach Slemish, CoAntrim. Jak sam opowiada w swoich 'Wyznaniach' doświadczenie pracy niewolniczej było przygotowaniem do głównego zadania, do jakiego powołał go Bóg: nawrócenia Irlandii na chrześcijaństwo. Po zakończonej 6 letniej niewoli, długim marszu i podróży statkiem, Patryk powrócił w swoje rodzinne strony. Po kilku latach postanowił rozpocząć studia, aby zostać księdzem. Przyczynił się do tego sen, który miał. Zobaczył w nim człowieka imieniem Victoricus niosącego wiele listów. Podał jeden z nich Patrykowi. List ten miał tytuł 'Głos Irlandczyków', a w liście można było przeczytać: „Zwracamy się do Ciebie chłopcze, święty sługo Boży, abyś kroczył pośród nas.” Była to prorocza zapowiedź wpływu jaki Patryk będzie miał na swój naród. Jakiś czas po otrzymaniu święceń kapłańskich papież Celestyn I wyświęcił go na biskupa i wysłał do Irlandii. Wypełniony Duchem Św., z radością pierwszych uczniów, Patryk rozpoczął swoją misję. Irlandia, do której Patryk powrócił jako biskup była pogańska. Główną religią była religia druidów, pogański kult wyznawany przez ludzi i lokalnych wodzów. Wykorzystując każdą nadarzającą się okazję i sposobność oraz mając umiejętność nauczania z wielkim przekonaniem, był w stanie nawrócić tysiące. W konsekwencji chrześcijańskie wartości miłości i pokory zostały dodane już do obecnych w pogańskich religiach ideałów siły i prawdy. Patryk rozumiał, że największym wyzwaniem głoszonej przez niego nauki było nauczanie o Trójcy Św., trzy osoby – jeden Bóg. Aby zobrazować naukę o tej prawdzie wiary i aby stała się ona bardziej przystępna dla jego słuchaczy, posługiwał się przykładem trzylistnej koniczyny. To dzięki tej małej roślince był w stanie nawrócić do Pana najtwardsze serca. W sobotę wielkanocną na ukrytym w ciemnościach wzgórzu Tara, które w tym czasie było miejscem przebywania irlandzkich królów, rozpalił po raz pierwszy wielkanocny ogień tłumacząc swoim naśladowcom, że światło Chrystusa nigdy nie zgaśnie i zawsze będzie płonąć nawet w najmroczniejszych miejscach naszych umysłów i serc. I tak jak ogień rozświetla ciemność tej wielkanocnej nocy, w równy sposób nasze życie będzie rozświetlone obecnością zmartwychwstałego Chrystusa działającego w nas i przez nas. Życie Patryka było niezwykle obfite. Wyświęcił wielu księży i biskupów, aby służyli ludowi. Założył wiele kościołów i ochrzcił tysiące wiernych. Ustanowił tradycję monastyczną. Pozostawił po sobie tętniący życiem kościół, napełniony bogatą celtycką tradycją, która w niezmienionym stanie przetrwała aż do synodu w Rathbreasil w 1111 roku, kiedy to w Kościele irlandzkim zaczęły dokonywać się zmiany spowodowane napływem duchowieństwa z innych krajów. W Irlandii można znaleźć wiele miejsc związanych ze Św. Patrykiem: Croc Patrick, Downpatrick, katedra Św. Patryka w Armagh, Saul Co. Down, gdzie rozpoczął swoją posługę. Wiele miejsc w Europie, a także na całym świecie nosi jego imię. Na uwagę zasługują też tradycyjne święte studnie, z których według lokalnych wierzeń można czerpać uzdrowieńczą wodę. Tradycja głosi, że 60 lat po śmierci Św. Patryka, Św. Kolumba przywiózł jego relikwie i umieścił je razem z relikwiami Św. Brygidy w Downpatrick. Szczątki Św. Kolumba po jego śmierci zostały również tam złożone. Trzech Świętych w tym grobie spoczywa Patryk, Kolumba, Brygida. Niech Was Bóg błogosławi! Do następnego razu. brat Sean, ofm.

W naszej polonijnej wspólnocie wielkim powodem do radości była Msza św. z poświęceniem świec sprawowana w kościele Franciszkanów w Killarney, a po niej wieczór kolęd w wykonaniu zespołu Speranza oraz scholi. Tradycyjne kolędy i góralskie pastorałki przeniosły nas w klimat włoskiego Greccio, gdzie św. Franciszek utworzył pierwszą w świecie bożonarodzeniową szopkę. Wykonawcy dostarczyli nam wspomnień i wzruszeń aż „ciarki przechodziły”. Spotkanie z o.Johnem Bashoborą nie było dla mnie jakąś „rewolucją”. Od przeszło 20 lat jestem związana z Ruchem Światło-Życie oraz Odnową w Duchu Świętym. Było to dla mnie stanięciem twarzą w twarz z człowiekiem o bardzo głębokiej wierze i dziecięcym zaufaniu do Boga. Nie głosi on jakichś nowych dla mnie prawd, natomiast najbardziej porusza mnie sposób, w jaki to przekazuje oraz jego żarliwa modlitwa. Pierwszy raz miałam możliwość wysłuchać nauczania o.Johna w lipcu 2008 tylko przez przekaz radiowy. Akurat w tym czasie miałam za kilka dni poddać się operacji guza piersi – wszystkie wyniki wskazywały na nowotwór (guz liściasty). Słuchając tych rekolekcji, nie nastawiałam się na uzdrowienie fizyczne, a raczej na odnowienie duchowe. Podczas jednej z modlitw o.John powiedział, że w tym momencie są uzdrawiane z raka piersi kobiety, które łączą się przez przekaz radiowy. Poczułam, że Pan mnie dotyka, ale jednocześnie byłam pewna, że guz sam nie zniknie i mam się poddać operacji. Przeszłam ją po kilku dniach. Jak się okazało – rozpoznawany wcześniej nowotwór „zmienił się” w cudowny sposób, w zwykły gruczolakowłókniak! Jednak nie to jest dla mnie najważniejsze. Dzięki słuchaniu nauczań odnowiła się moja wiara oraz modlitwa. Widzę również ogromny wpływ na moje dzieci, przez pogłębienie ich więzi z Bogiem. Miałam jeszcze możliwość spotkać się z o. Johnem kilkakrotnie w lecie 2009. Widziałam jego głęboką, pełną wiary i bezinteresowną modlitwę za potrzebujących na ciele i na duchu. Nie spodziewałam się już więcej żadnych uzdrowień – jednak i tym razem przez posługę o. Bashobory, Pan uwolnił mnie od migreny, na którą cierpiałam od 15 roku życia, bezsenności oraz problemów „kobiecych”. Jednak najważniejszym darem dla mnie jest siła i wytrwałość w codziennej modlitwie osobistej, jakiej doświadczam od tej pory. Również tej zmiany doświadcza cała moja rodzina! Chwała Panu ! Maria z Kartuz

str. 22


Z KERRY

INFORMACJE

Ogłoszenia duszpasterskie z Killarney

INTENCJE MSZALNE:

W czasie Adwentu miały miejsce rekolekcje, które wygłosił o. Amadeusz Irzyk ofm, gwardian i proboszcz kościoła p.w. Miłosierdzia Bożego w Wetlinie. Jesteśmy wdzięczni za przekazane Słowo Boże. Rozprowadzane były również świece na stół wigiliny na rzecz Podkarpackiego Hospicjum dla Dzieci. Zebrano 520 euro. Za dar serca i złożone ofiary – w imieniu dzieci i ich rodzin Bóg zapłać. W okresie Wielkiego Postu będą nabożeństwa w kościele Franciszkanów w Killarney: Droga Krzyżowa – w każde piątki W. Postu godz. 20:30 (z wyjątkiem piątku 19 lutego) Gorzkie Żale z kazaniem pasyjnym – wszystkie niedziele Wielkiego Postu godz.15:30 Również w czasie Wielkiego Postu dodatkowo w każdą niedzielę o godz. 15:00 sprawowana będzie Msza św. w kościele Franciszkanów w Killarney Msze św. w języku polskim: Luty: Killarney: Katedra (19:30) – 6 II, 20 II Rathmore: (10:15) – 7 II Millstreet – Msza św. odwołana Kenmare: (10:45) – 21 II Marzec: Killarney: Katedra (19:30) – 6 III, 20 III Rathmore: (10:15) – 7 III Millstreet – (17:00) – 13 III Kenmare: (10:45) – 21 III W czasie Wielkiego Postu będą również organizowane rekolekcje wielkopostne. Bliższe informacje zostaną podane podczas ogłoszeń w kościele. W dniach 7 II – 20 II kancelaria będzie nieczynna. Również w tych dniach nie będzie spowiedzi w Killarney. W dniu 1 lutegow Killarney rozpoczął się kurs przedmałżeński. Kolejny w maju.

6 II godz. 19:30 (Katedra-Killarney) Podziękowanie za otrzymane łaski Boże z prośbą o dalszą opiekę Juli, Edyty, Jurka oraz całej rodziny. 7 II godz. 10:15 (Rathmore) O bł. Boże, opiekę Matki Bożej i potrzebne łaski dla Jana Joniak 20 II godz. 19:30 (Katedra-Killarney) O radość życia wiecznego dla: Tadeusza Lisieckiego, Jadwigi Lisieckiej , Jadwigi Kaczyńskiej, Marii Zuber, Stanisława Zuber Intencje mszalne można zamawiać w zakrystii po każdej Mszy św. . INFORMACJE STAŁE: Sakrament Chrztu św. w Killarney udzielany jest w pierwsze soboty miesiąca po uprzednim kontakcie (nie później jak 2 tygodnie przed Chrztem) z o. Marcelim oraz odbyciu katechezy przedchrzcielnej dla rodziców i rodziców chrzestnych. Grupa Żywego Różańca zaprasza na spotkania modlitewne w pierwsze piątki miesiąca W Killarney prowadzone są w języku polskim: • kursy przedmałżeńskie • spotkania w zakresie poradni rodzinnej • katechezy przedchrzcielne • katechezy do I Komunii św. i Spowiedzi • katechezy przed Bierzmowaniem • katechezy dla dorosłych Formalności związane z Sakramentem Małżeństwa załatwiamy nie później niż 3 miesiące przed ślubem, jeśli ślub w Polsce i 4 miesiące, jeśli ślub w Irlandii. Wszelkie sprawy urzędowe, odnośnie życia religijnego Polaków mieszkających w diecezji Kerry przeprowadzane są w kancelarii: o. Marceli Gęśla ofm John Paul II Pastoral Centre Rock Road, Killarney tel. 0879275271 TELEFONY KONTAKTOWE: Grupa Żywego Różańca: Anna Z. – 0851499626 Zespół “Speranza” i schola: Krzysztof Z. – 0873117359

OFIARODAWCY GŁOSU (OUR BENEFACTORS):

Piłka Nożna: Rafał S. – 0868408382

Bartłomiej Łaciak Małgorzata i Ryszard Woźniak Damian Łyko Katarzyna Bazańska Marlena Migielicz Dawid Piętowski DZIĘKUJEMY ZA ZAKUP CEGIEŁEK ORAZ WSZYSTKIM BEZIMIENNYM OFIARODAWCOM (THANK YOU FOR YOUR SUPPORT TO US)

str. 23


KRZYŻÓWKA 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33

1) święty arcybiskup z Canterbury zwany apostołem Anglii, 2) “Ojcze”, wyraz użyty przez Pana Jezusa w modlitwie na Górze Oliwnej, 3) np diabła, gdy dotyczy urzędnika, przedstawiającego podczas procesu kanonizacyjnego lub beatyfikacyjnego argumenty przeciwko świętości kandydata, 4) wokół głowy świętego, 5) cześć, uwielbienie, 6) Gabriel z Biblii, 7) Był nim Aaron, 8) odstępstwo ochrzczonego od wiary, 9) zarządza archidiecezją, 10) pomaga udzielać Komunię św. 11) brat Kaina, 12) święta siostra św. Klary, 13) bezbożnik, 14) kościelny mebel, 15) np. stróż, 16) z roratami, 17) rozpoczyna Wielki Post, 18) klasztorny pokój, 19) szef klasztoru, 20) kapłan, ksiądz, 21) jeden z Trzech Króli, 22) np. Zebrzydowska lub Leżajska, 23) alumn, 24) może być wstawiennicza, 25) zbiór modlitw, 26) kandydat do zakonu, 27) między wiarą a miłością, 28) rodzaj nabożeństwa, 29) nauka dotycząca Boga, 30) przystępuje do spo wiedzi, 31) Sykstyńska w Watykanie, 32) strój zakonny, 33) Osoba kanonizowana. Litery w wyróżnionej kolumnie tworzą hasło – rozwiązanie Wśród osób, które nadeślą prawidłowe rozwiązania rozlosujemy nagrody – 3 płyty zespołu Ain Karim pt. Spotkanie. Termin nadsyłania rozwiązań – 7 marca 2010 r.

Spotkanie – płyta zawiara 12 autorskich utworów o charakterze religijnej poezji śpiewanej. Wkładka płyty zawiera teksty wszystkich utworów. Jak sugeruje tytuł i okładka płyty, muzyka na niej zawarta pragnie być spotkaniem z Bogiem, Którego ogień miłości rozpali także serce słuchacza (więcej o płycie na stronie www.fanfara.pl).

Z KRAJU • ZE ŚWIATA • CZYTANIA • ROZWAŻANIA • PORADY SPECJALISTÓW • MISJE • O NAS • OGŁOSZENIA

Głos Kerry - 3-4/2010  

Bezpłatny miesięcznik katolicki wydawany przez Duszpasterstwo Polskie Diecezji Kerry, Irlandia.

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you