Issuu on Google+

Kunna, vilja, våga FINANSPOLITIK UNDER KRISEN Jörgen Appelgren

Sysselsättning och tillväxt i Sverige och Europa


Rapportserien Sysselsättning och tillväxt i Sverige och Europa bygger på fem tematiska rapporter under 2010 och 2011 och presenteras i samarbete mellan tankesmedjan Global Utmaning och PricewaterhouseCoopers, Sveriges ledande företag inom revision och rådgivning. Global Utmaning är en fristående tankesmedja. Vi är ett kvalificerat nätverk från samhälle, näringsliv och forskning som verkar för lösningar på de globala utmaningar som rör ekonomi, miljö och demokrati.

Ansvariga för rapportserien: Sandro Scocco, Global Utmaning och Lars Wennberg, PricewaterhouseCoopers.


Kunna, vilja, vรฅga FINANSPOLITIK UNDER KRISEN

Jรถrgen Appelgren


www.pwc.com/se 1SJDFXBUFSIPVTF$PPQFSTJ4WFSJHFjSNBSLOBETMFEBOEFJOPNSFWJTJPO  SFEPWJTOJOH TLBUUPDIBGGjSTSlEHJWOJOHNFENFEBSCFUBSFPDILPOUPS QlPSUFSSVOUPNJMBOEFU.FEFSGBSFOIFUPDIVOJLCSBOTDILVOTLBQ VUWFDLMBSWJWjSEFOGzSWlSBLVOEFSWJMLBVUHzSTBWHMPCBMBGzSFUBH  TWFOTLBTUPSGzSFUBHPDIPSHBOJTBUJPOFS NJOESFPDINFEFMTUPSB GSjNTUMPLBMB GzSFUBHTBNUEFOPGGFOUMJHBTFLUPSO 1SJDFXBUFSIPVTF$PPQFSTJ4WFSJHFESJWTTPNFOTKjMWTUjOEJHPDIPCFSPFOEF KVSJEJTLFOIFU7JJOHlSJEFUHMPCBMBOjUWFSLFU1SJDFXBUFSIPVTF$PPQFST TPNjSWjSMEFOTTUzSTUBOjUWFSLJOPNSFWJTJPO TLBUUFPDIBGGjSTSlEHJWOJOH 7JEFMBSWlSBLVOTLBQFS FSGBSFOIFUFSPDIMzTOJOHBSNFENFEBSCFUBSF JMjOEFSGzSBUUVUWFDLMBOZBQFSTQFLUJWPDIQSBLUJTLBSlE

(MPCBM6UNBOJOHjSFOGSJTUlFOEFUBOLFTNFEKB7JjSFUULWBMJยพDFSBUOjUWFSL GSlOTBNIjMMF OjSJOHTMJWPDIGPSTLOJOHTPNWFSLBSGzSMzTOJOHBSQlEFHMPCBMB VUNBOJOHBSTPNSzSFLPOPNJ NJMKzPDIEFNPLSBUJ 2010 Kunna, vilja, vรฅga,Finanspolitik under krisen,+zSHFO"QQFMHSFO

ยฉ Global utmaning och fรถrfattaren, 2010 Gra๏ฌsk formgivning: Glenngรฅrd Gra๏ฌsk Form AB Omslagsfoto: PwC Brandsite Distribuerad av: Global utmaning, Birger Jarlsgatan 27, 111 45 Stockholm www.globalutmaning.se Tryck: Intellecta Infolog, Gรถteborg, 2010




Innehåll Förord

5

Sammanfattning

6

Inledning

9

Bakgrund

10

Kunna – nya begränsningar

13

Synen på finanspolitiken har förändrats över tiden

29

Den aktuella diskussionen – vilja och våga

39

Vilken roll skall finanspolitiken ha i Sverige?

43

Slutsatser

49

Referenser

52




Förord %FOTFQUFNCFSBOTzLUF8BMM4USFFUCBOLFO-FINBO#SPUIFST PN LPOLVST %FU CMFW LBUBMZTBUPSO GzS EFO WjSTUB ¾OBOTLSJTFO TFEBOUBMFU%FULBOLPOTUBUFSBTBUUFUUQBSlSFGUFSLSJTFOjS NlOHBBWEFGSlHPSTPN¾OBOTLSJTFOWjDLUFPNGzSIlMMBOEFUNFM MBONBSLOBEPDITUBUGPSUGBSBOEFUJMMTUPSBEFMBSjSVOEFSEJTLVT TJPO*OUFNJOTUHjMMFSEFUUFNBUGzSEFOOBSBQQPSU7JMLFOSPMMIBS ¾OBOTQPMJUJLFOGzSBUUTUBCJMTFSBFLPOPNJOTlBUUTBNIjMMFUTSFTVS TFSJGPSNBWNjOOJTLPSPDINBTLJOFSVUOZUUKBTQlCjTUBTjUU 0DI IVSTFSCPEFMOJOHFOVUNFMMBO¾OBOTPDIQFOOJOHQPMJUJLFO 3BQQPSUFOTLBTFTTPNFUUCJESBHUJMMEFOOBEJTLVTTJPO NFOMZG UFSPDLTlEFOWJLUJHBGSlHBOPNMjOEFSTNzKMJHIFUBUUzWFSIVWVE UBHFUCFESJWBFOBLUJW¾OBOTQPMJUJL*EBHjSEFOLSBGUJHUCFTLVSFO GzSNlOHBFVSPQFJTLBMjOEFSQlHSVOEBWCSJTUBOEFGzSUSPFOEFQl NBSLOBEFO WJMLFUMFEFSUJMMClEFIzHBSjOUPSPDITWlSJHIFUFSBUU GlUJMMHlOHUJMMLBQJUBM%FUjSTlMVOEBPDLTlFOGSlHBPNBUULVOOB PDIJOUFCBSBBUUWJMKB NFOTPNGzSGBUUBSFOQlQFLBS EFODFOUSBMB GSlHBOjSWBSGzSWJMMJOUFEFTPNLBO 4ZGUFUNFEFOBLUJW¾OBOTQPMJUJLjSZUUFSTUBUUCFHSjOTBzLOJOHFO BW BSCFUTMzTIFUFO *EBH jS EFU PDLTl WjMLjOU BUU IzH BSCFUTMzTIFU IBS FO UFOEFOT BUU CJUB TJH GBTU Ql FO IzHSF OJWl OjS LPOKVOLUV SFOOPSNBMJTFSBT WJMLFUZUUFSMJHBSFGzSTUjSLFSNPUJWFOBUUCFHSjOTB LPOKVOLUVSTWjHOJOHBSOBTFGGFLUJGPSNBWBSCFUTMzTIFU 4WFSJHFT PDI zWSJHB &VSPQBT IzHB BSCFUTMzTIFU TLVMMF EjSNFE VUHzSBFUUTUBSLUNPUJWGzSFONFSFYQBOTJW¾OBOTQPMJUJLPDIjOEl IBS¿FSBMjOEFSTPNjSJFOQPTJUJPOBUUTKjMWBLVOOBWjMKBEFOFLP OPNJTLQPMJUJTLBJOSJLUOJOHFOWBMUBUUWBSBNZDLFUGzSTJLUJHBNFE ¾OBOTQPMJUJLFO &OGzSLMBSJOHUJMMEFUUBLBOWBSBBUU¾OBOTQPMJUJLFOTGzSNlHBBUU EFGBDUPNJMESBBSCFUTMzTIFUTLSJTFSIBSJGSlHBTBUUT%FUjSEPDLFO VQQGBUUOJOHTPNGzSGBUUBSFOUJMMEFOOBSBQQPSUJOUFzWFSUZHBUTPN  VUBO UWjSUPN BOTFS GzSGBUUBSFO BUU EFU JEBH ¾OOT TLjM BUU USP BUU FOWjMBWWjHE¾OBOTQPMJUJLIBSHPEFGGFLUJBUUTUJNVMFSBTZTTFMTjUU OJOHFOPDIEjNQBBSCFUTMzTIFUFO  4BOESP4DPDDP 0SEGzSBOEF(MPCBM6UNBOJOHT&LPOPNJTLB3lE 


Sammanfattning 7J HFOPNMFWFS GPSUGBSBOEF FGUFSCzSEFO BW ¾OBOTLSJTFO jWFO PN TJUVBUJPOFO IBS MKVTOBU CFUZEMJHU VOEFS EFU TFOBTUF lSFU ,SJTFOT EKVQNFEGzSEFBUUQFOOJOHQPMJUJLFOCMFWNFSFYQBOTJWjOOlHPO TJOQlNlOHBIlMM*WjTUWjSMEFOTjOLUFTTUZSSjOUPSOBUJMMOjSBOPMM  OJWlFSTPNJQSJODJQWBSJUPUjOLCBSBJNlOHBMjOEFSUJEJHBSF%l QFOOJOHQPMJUJLFO JOUF LVOEF GVMMHzSB TJO TUBCJMJTFSJOHTQPMJUJTLB SPMMGVMMUVUGzSEFTEFUBOTWBSFUzWFSQl¾OBOTQPMJUJLFO -jOEFSOBIBSBYMBUEFOOBQSPCMFNBUJLPDIEFUUBBOTWBSQlPMJLB TjUU64"PDI,JOBIBSHFOPNGzSUCFUZEBOEFTUJNVMBOTQBLFUTPN CFEzNT IB IBGU FUU UZEMJHU HFOPNTMBH Ql UJMMWjYU PDI TZTTFMTjUU OJOH#BLTJEBOIBSWBSJUGzSTWBHBEFTUBUT¾OBOTFSQlLPSUTJLU &OCFTWjSBOEFPNTUjOEJHIFUGzS¿FSBMjOEFSIBSWBSJUBUUEFSBT TUBUT¾OBOTFS GzSTWBHBUT Tl LSBGUJHU BW LSJTFO BUU GzSUSPFOEFU GzS EFNTPNMlOUBHBSFTKVOLJUNBSLBOU*FUUMjHFOjSJOWFTUFSBSFWBS PDIjSPWJMMJHBBUUUBSJTLNFEGzSEFUUBBUUOlHSBMjOEFSGlUUQSP CMFNNFEBUUzWFSIVWVEUBHFU¾OBOTJFSBTJH(SFLMBOE¾DLUJMMTMVU WjOEBTJHUJMM*.'PDI&6OjSNBSLOBEFOWjHSBEFBUUCFGBUUBTJH NFEEFN,SJTFOCMPUUMBEFBUUOlHSBTUBUFSVOEFSHSjWUTJOBTUBUT ¾OBOTFS HFOPN BUU JOUF GzSB FO UJMMSjDLMJHU TUSBN ¾OBOTQPMJUJL VOEFSEFHPEBlSFOPDIFMMFSBUUUJMMlUBPCBMBOTFSJFLPOPNJOWjYB WJMLFU NFEGzSEF TUPSB CBLTMBH J TlWjM FLPOPNJO TPN TUBUT¾OBO TFSOBOjSPCBMBOTFSOBCzSKBEFLPSSJHFSBTJLSJTFOTTQlS "OESBMjOEFSTPN*SMBOEPDI1PSUVHBMCFUSBLUBTNFENJTTUjOL TBNIFU BW JOWFTUFSBSOB PDI FOEBTU HFOPN BUU CFESJWB FO IlSE CVEHFUTBOFSJOHIBSEFLVOOBU¾OBOTJFSBTJHQlNBSLOBEFOeWFS UJEFOIBSEPDLSjOUBOTPNEFTTBMjOEFSUWJOHBTCFUBMBTUJHJUNBS LBOUWJMLFUlUFSTQFHMBSFOTUJHBOEFPTjLFSIFUIVSVWJEBMjOEFSOB LPNNFSBUULVOOBLMBSBBWTJOBlUBHBOEFOHFOUFNPUMlOHJWBSOB .FOEFU¾OOTjWFOMjOEFSTPNIBSNBSLOBEFOTGzSUSPFOEFPDI OjSJOWFTUFSBSOBUBQQBSGzSUSPFOEFGzSWJTTBMjOEFSzLBSJOUSFTTFU GzSBUUQMBDFSBJMjOEFSNFECFWBSBUGzSUSPFOEF%FOPSEJTLBMjO EFSOB 5ZTLMBOEPDI)PMMBOEUJMMIzSFOHSVQQTPNIBGUIBOEMJOHT VUSZNNFBUUGzSBFONFSTUJNVMBUJW¾OBOTQPMJUJL'zSWJTTPIBSEJT LVTTJPOFOJOPN&6NFSIBOEMBUPNEFTUBUT¾OBOTJFMMBQSPCMFNFO 


PDI J NJOESF VUTUSjDLOJOH Ql QSPCMFNFU NFE MlHU LBQBDJUFUTVU OZUUKBOEFPDIIzHBSCFUTMzTIFU.FOGzSEFTTBMjOEFSIBSEFUJOUF JGzSTUBIBOEIBOEMBUPNBUULVOOBVUBOPNBUUWlHBFMMFSWJMKBGzSB FONFSFYQBOTJW¾OBOTQPMJUJL %FU ¾OOT EFMBEF NFOJOHBS PN IVS FGGFLUJW ¾OBOTQPMJUJLFO jS TPN TUBCJMJTFSJOHTQPMJUJTLU JOTUSVNFOU  JOUF NJOTU JOPN GPST LBSWjSMEFO %F TPN USPS Ql EFO SBUJPOFMMB JOEJWJEFO  TPN J TJOB LPOTVNUJPOTCFTMVUUBSIjOTZOUJMMTUBUTTLVMEFOTTUPSMFL LBOMVUB TJHNPUNlOHBNPEFMMFSTPNJOOFCjSBUU¾OBOTQPMJUJLjSFUUJOFG GFLUJWUQPMJDZJOTUSVNFOU.FEBOESBGzSVUTjUUOJOHLBOFNFMMFSUJE IFMUBOESBTMVUTBUTFSOlT*TMVUjOEBOCMJSEFUEjSGzSFOFNQJSJTL GSlHB&NQJSJOHFSFNFMMFSUJEJOUFIFMMFSFOUZEJHBTWBS%PDLjSFO TBNNBOGBUUBOEFTMVUTBUTBUU¾OBOTQPMJUJLFOIBSCFUZEBOEFFGGFL UFS%FOTMVUTBUTFOCzSWBSBFYUSBTUBSLVOEFSFOQFSJPEOjSSjOUBO MJHHFSOjSBOPMM&UUBOOBUQSPCMFN BUU¾OBOTQPMJUJLFOSJTLFSBSBUU TjUUBTJOGzSTFOUPDIGlSHFOPNTMBHGzSTUOjSlUFSIjNUOJOHFOjS JGVMMHlOH jSKVNJOESFPNLSJTFOjSEKVQPDIVUESBHFO &OBLUVFMMTUVEJFGSlO*.'WJTBSBUUCVEHFUTBOFSJOHBSIBSTUPSB FGGFLUFSQlUJMMWjYUFO&OlUTUSBNOJOHNPUTWBSBOEFFOQSPDFOUBW #/1LBOVOEFSSlEBOEFPNTUjOEJHIFUFSNJOTLB#/1NFEOjTUBO FOQSPDFOUzWFSUWllSGzSMjOEFSJOPNWBMVUBVOJPOFO*SMBOEIBS CFTMVUBUPNOFEESBHOJOHBSPDITLBUUFIzKOJOHBSNPUTWBSBOEF  QSPDFOUBW#/1°PDI¿FSlUHjSEFSUZDLTLPNNBBUULSjWBT°WJMLFU NJOTLBS #/1 J VOHFGjS TBNNB PNGBUUOJOH FOMJHU EFOOB BOBMZT 0N¿FSMjOEFSHFOPNGzSlUTUSBNOJOHBSTBNUJEJHUCMJSHFOPNTMB HFUjOTUzSSF+V¿FSMjOEFSTPNESJWFSFOlUTUSBNOJOHTQPMJUJLEFTUP TUzSSFCMJSTlMFEFTSJTLFOGzSCBLTMBHjWFOQlFUUBMMNjOUQMBO .PUEFOCBLHSVOEFO LPQQMBUNFEEFUGBLUVNBUUEFUOVjSNFS jONJMKPOFS¿FSBSCFUTMzTBJOPN0&$%MjOEFSOBjOGzSFLSJTFO  jSEFUNjSLMJHUBUUEFUJOUFWBSJUFOCSFEBSFEFCBUUPNIVSQPMJUJ LFOGzSTJMjOEFSTPNIBSFUU¾OBOTQPMJUJTLUIBOEMJOHTVUSZNNF 4WFSJHF jS FUU TlEBOU MBOE 'JOBOTQPMJUJLFOT SPMM TPN TUBCJMJTF SJOHTQPMJUJTLUJOTUSVNFOUjSGzSWJTTPJOUFGVMMUEF¾OJFSBEJ4WFSJHF 'JOBOTQPMJUJTLB SlEFU IBS VQQNBOBU SFHFSJOHFO BUU LMBSHzSB JWJMLBMjHFO¾OBOTQPMJUJLFOLBOPDICzSTQFMBFOSPMM&UUTlEBOU LMBSHzSBOEFWPSFWjMHzSBOEF%FU¾OOTFOVQQFOCBSSJTLJEKVQB 


LSJTFSBUUQFOOJOHQPMJUJLFOJOUFLBOUBGVMMTUjOEJHUTUBCJMJTFSJOHT QPMJUJTLUBOTWBSTBNUJEJHUTPN¾OBOTQPMJUJLFOGSjNTUJOSJLUBTQl CVEHFUNlMFU PDI EjSGzS JOUF NjLUBS NFE BUU UB zWFS EFU TUBCJMJ TFSJOHTQPMJUJTLBBOTWBSFU %FU LBO EJTLVUFSBT PN BWWjHOJOHFO NFMMBO BUU TOBCCU lUFS TUjMMB TUBUT¾OBOTFSOB PDI BUU TUJNVMFSB SFTVSTVUOZUUKBOEFU CMFW EFOCjTUBGzSTWFOTLEFM,POKVOLUVSJOTUJUVUFUTLPOKVOLUVSKVTUF SBEF TQBSBOEF MlH zWFS NlMFU Ql FO QSPDFOU GzS TlWjM  TPN J QSPHOPTFO  GzS  WJMLFU BOUZEFS BUU ¾OBOTQPMJUJLFO LVOEF WBSJUNFSFYQBOTJWVOEFSEFTTBlSVUBOBUUEFUHlUUVUzWFSNlMFU PNMlOHTJLUJHUIlMMCBSBPGGFOUMJHB¾OBOTFS




Inledning %FUGzSFLPNNFSFOHMPCBMEFCBUUPN¾OBOTQPMJUJLFOTSPMMJFGUFS EZOJOHBSOB BW EFO ¾OBOTJFMMB LSJTFO /lHSB EFCBUUzSFS GSBNIlM MFSUSBEJUJPOFMMBGSlHFTUjMMOJOHBSTlTPNSJTLFOGzSBUUFOGzSUJEJH lUTUSBNOJOH MFEFS UJMM TWBH lUFSIjNUOJOH PDI EjSNFE UJMM IzHSF BSCFUTMzTIFU * &VSPQB jS EFU FNFMMFSUJE NFS GPLVT Ql SJTLFSOB NFE FO GzS TFO lUTUSBNOJOH PDI EFTT LPOTFLWFOTFS GzS IlMMCBSB TUBUT¾OBOTFS 7JEBSF¾OOTEFUFOEJTLVTTJPOPNTBNTQFMFUNFMMBO¾OBOTQPMJ UJLFOPDIQFOOJOHQPMJUJLFOTPNQlWFSLBTBWBUU¾OBOTLSJTFOGzS jOESBUVUHlOHTMjHFUCFUSjGGBOEFMjOEFSTTUBUT¾OBOTJFMMBMjHF%FU jS WJEBSF JOUSFTTBOU BUU OPUFSB EFO EFMBEF TZO TPN ¾OOT CFUSjG GBOEF¾OBOTQPMJUJLFOTFGGFLUJWJUFU5SPUTUFPSFUJTLBMBOEWJOOJOHBS jSCJMEFOTQMJUUSBEPDIEFU¾OOTGzSFTQSlLBSFGzSUBOLFOBUU¾OBOT QPMJUJLFOjSWFSLOJOHTMzTFMMFSUJMMPDINFELBOIBOFHBUJWJOWFS LBOTBNUJEJHUTPNBOESBIjWEBSBUU¾OBOTQPMJUJLFOjSFUUFGGFL UJWU TUBCJMJTFSJOHTQPMJUJTLU JOTUSVNFOU  GSBNGzSBMMU J MjHFO EjS QFOOJOHQPMJUJLFOVUUzNUTJOBNzKMJHIFUFS %FUjSEFTTBGSlHPSTPNCFIBOEMBTJSBQQPSUFO%FOGzSTUBEFMFO jSFOCFTLSJWOJOHBWIVSTUBUT¾OBOTFSOBQlWFSLBEFTBW¾OBOTLSJ TFOPDIWJMLFOJOWFSLBOEFOVUWFDLMJOHFOIBGUQlGzSVUTjUUOJOH BSOBBUULVOOBVUOZUUKB¾OBOTQPMJUJLFOTPNTUBCJMJTFSJOHTQPMJUJTLU JOTUSVNFOU %jSQl HzST FO zWFSTJLUMJH HFOPNHlOH BW IVS UFPSJO VUWFDLMBUT BWTFFOEF ¾OBOTQPMJUJLFOT FGGFLUJWJUFU PDI WJMLB TWBS FNQJSJOHFS%jSFGUFSUBOHFSBTGSlHBOPNBUUWJMKBPDIWlHBBOWjOEB ¾OBOTQPMJUJLFO"WTMVUOJOHTWJTEJTLVUFSBTOlHSBPMJLBIlMMOJOHBS UJMM¾OBOTQPMJUJLFO




Bakgrund 4ZOFO Ql ¾OBOTQPMJUJLFOT SPMM  J EFO FLPOPNJTLB QPMJUJLFO IBS TLJGUBU CFUZEMJHU VOEFS EF TFOBTUF EFDFOOJFSOB &SGBSFOIFUFSOB GSlOFOBLUJW¾OBOTQPMJUJLVOEFSPDIUBMFOLBOLOBQ QBTUCFTLSJWBTTPNTQFDJFMMUQPTJUJWB5JMMFOEFMIjOHEFEFUTBN NBO NFE EF IzHB GzSWjOUOJOHBS CFUSjGGBOEF ¾OBOTQPMJUJLFOT FGGFLUJWJUFU TPN WjYUF GSBN VOEFS UBMFU 1l EFU UFPSFUJTLB QMBOFU GzSEFT EFU PDLTl GSBN LSJUJL NPU ¾OBOTQPMJUJLFOT FGGFL UJWJUFU&OzLBECFUPOJOHQlSBUJPOFMMBGzSWjOUOJOHBSPDIQlIVT IlMMFOT GzSNlHB BUU JOLPSQPSFSB TUBUFOT IBOEMBOEF J TJOB FHOB LPOTVNUJPOTPDITQBSCFTMVUNFEGzSEFFUUNJOTLBUUFPSFUJTLUTUzE GzS¾OBOTQPMJUJTLBJOTBUTFS&UUBOOBUBSHVNFOUCBLPNPNWjSEF SJOHFO BW ¾OBOTQPMJUJLFO TPN TUBCJMJTFSJOHTQPMJUJTLU JOTUSVNFOU WBS BUU QPMJUJLFSOB  BW FO EFM  CFEzNEFT PGzSNzHOB BUU ESJWB FO FGGFLUJW¾OBOTQPMJUJLPDITUSBNBlUJHPEBUJEFS*NlOHBWjTUMjO EFSUPHEjSGzSQFOOJOHQPMJUJLFOzWFSSPMMFOTPNIVWVETBLMJHUTUB CJMJTFSJOHTQPMJUJTLUJOTUSVNFOUNFEBO¾OBOTQPMJUJLFOJOSJLUBEFT QlNFSTUSVLUVSFMMBGSlHFTUjMMOJOHBS 6OEFSEFOTFOBTUFLSJTFOIBSFNFMMFSUJEVUSZNNFUGzS¾OBOT QPMJUJLFOBUUTQFMBFOSPMMWBSJUTUzSSFjOQlMjOHF%FUIjOHFSEFM WJTTBNNBONFEBUUQFOOJOHQPMJUJLFOJQSJODJQVUUzNEFIFMBTJO WBQFOBSTFOBM TBNUJEJHUTPNLSJTFOTGzSMPQQWBSTlESBNBUJTLUBUU ZUUFSMJHBSF JOTBUTFS CFEzNEFT TPN OzEWjOEJHB .FE FO VUUzNE QFOOJOHQPMJUJLGBOOTEFUJOUFOlHPUBOOBUBMUFSOBUJWjOBUUWjOEB TJHUJMM¾OBOTQPMJUJLFO .FOEFU¾OOTPDLTlFOCSFEBSFEJTLVTTJPOPNTBNTQFMFUNFM MBO¾OBOTQPMJUJLFOPDIQFOOJOHQPMJUJLFO1FOOJOHQPMJUJLFOTGPLV TFSJOHQlJO¿BUJPOFOLBONFEGzSBBUUSjOUFTjUUOJOHFOJOUFBMMUJE jS jOEBNlMTFOMJH VS FUU TUBCJMJTFSJOHTQPMJUJTLU QFSTQFLUJW %FUUB IBS WBSJU TQFDJFMMU VQQFOCBSU JOPN FVSPPNSlEFU EjS FOTLJMEB MjOEFSUWJOHBUTMFWBNFEFOSjOUBTPNWBSBOQBTTBEUJMMBOESBGzS IlMMBOEFOjOEFTPNSlEEFJEFUFHOBMBOEFU*¿FSBGBMMMFEEFEFU UJMMzWFSIFUUOJOH JOUFNJOTUJOPNGBTUJHIFUTTFLUPSO4QBOJFOPDI 1) I rapporten diskuteras finanspolitiken huvudsakligen utifrån ett stabiliseringspolitiskt perspektiv.




*SMBOEjSUWlFYFNQFMQlEFUUBNFOjWFOEFCBMUJTLBTUBUFSOBMFEBW TJO LPQQMJOH UJMM SjOUFOJWlO JOPN FVSPPNSlEFU 0N QFOOJOHQP MJUJLFOJOUFLBOIBOUFSBEFTUBCJMJTFSJOHTQPMJUJTLBGSlHFTUjMMOJOH BSOB Tl zLBS USZDLFU Ql ¾OBOTQPMJUJLFO BUU UB zWFS EFU BOTWBSFU %FBOQBTTOJOHBSTPNMjOEFSOBUWJOHBUTUJMMVOEFSLSJTFOIBSHJWJU FOZUUFSMJHBSFEJNFOTJPOUJMMEFOEJTLVTTJPOFO 7JEBSFIBSEFUGVOOJUTFOPUZEMJHIFUPNBOTWBSBUGzSEFO¾OBO TJFMMBDZLFMO$FOUSBMCBOLFSOBIBSWBSJUPWJMMJHBBUUUBIjOTZOUJMM UJMMHlOHTQSJTFSOBTlMjOHFEFJOUFGBMMFSPDIIBSFOEJSFLUJOWFSLBO Ql FGUFSGSlHBO  FO IlMMOJOH TPN TUBSLU QSjHMBEFT BW (SFFOTQBO PDITPN#FSOBOLFzWFSUBHJU%FUIBSGVOOJUTLSJUJTLBSzTUFSNPU EFOTZOFONFOEFTTBVUHKPSEFMjOHFFOMJUFONJOPSJUFUJOPNDFO USBMCBOLTWjSMEFO .PUCBLHSVOEBWGBTUJHIFUTNBSLOBEFOTBWHz SBOEFSPMMJEFOBNFSJLBOTLBLSJTFOIBSFNFMMFSUJEEJTLVTTJPOFO CMJWJUJOUFOTJWBSFPDINFSOZBOTFSBE0NQFOOJOHQPMJUJLFOTLVMMF UB TUzSSF IjOTZO UJMM UJMMHlOHTQSJTFSOB GzSjOESBT jWFO GzSVUTjUU OJOHBSOBGzS¾OBOTQPMJUJLFO 4WFOTLB3JLTCBOLFOIBSIBGUFOMJUFBNCJWBMFOUIlMMOJOHJGSl HBO PN TJO FHFO SPMM PDI BOTWBS GzS VUWFDLMJOHFO J UJMMHlOHTQSJ TFSPDIIBSEjSGzSUJMMTBUUFOVUSFEOJOHPNTWFOTLBCPTUBETNBSL OBEFOTPNTZGUBSUJMMBUUCFMZTBSFMBUJPOFONFMMBOCPTUBETNBSLOB EFO PDI 3JLTCBOLFOT VQQHJGUFS PDI NlM 6USFEOJOHFO GzSWjOUBT WBSB LMBS J KBOVBSJ  7JEBSF IBS 3JLTCBOLFO J FO GSBNTUjMMBO UJMM3JLTEBHFO GzSFTMBHJUFOzWFSTZOBWEFU¾OBOTJFMMBSFHFMWFSLFU PDIFOUZEMJHBSFSPMMGzSEFMOJOHNFMMBONZOEJHIFUFS3JLTCBOLFO GzSFTMlSCMBOEBOOBUBUUSJLTCBOLTMBHFOTFTzWFSGzSBUUUZEMJHHzSB 3JLTCBOLFOTBOTWBSGzSEFO¾OBOTJFMMBTUBCJMJUFUFOPDIWJMLBWFSL UZH3JLTCBOLFOCFIzWFS %FU¾OOTTMVUMJHFOFOMlOHWBSJHEJTLVTTJPOPN¾OBOTQPMJUJLFOT FGGFLUJWJUFU1lFOBTJEBOlUFS¾OOTEFTPNIjWEBSBUUFLPOPNJOT BLUzSFSjSGVMMTUjOEJHUSBUJPOFMMBPDIIBSGVMMJOTZOPDIGSBNGzS IlMMOJOH%FUJOOFCjSBUUFO¾OBOTQPMJUJTLTBUTOJOHTPNNFEGzS BUU TUBUT¾OBOTFSOB GzSTjNSBT MFEFS UJMM BUU IVTIlMMFO BOQBTTBS 2) Bill White och flera av hans kollegor på BIS förde dock en långvarig kamp mot den gängse linjen, se tex White (2006) 3) 2009/10:RB4




TJUULPOTVNUJPOTPDITQBSCFUFFOEFPDIUBSIjOTZOUJMMBUUEFSBT GSBNUJEBTLBUUFSTUJHFS*FYUSFNWFSTJPOFO SJDBSEJBOTLFLWJWBMFOT  TLFS BOQBTTOJOHFO GVMMU WBSGzS ¾OBOTQPMJUJLFO jS WFSLOJOHTMzT %FUIBSjWFOGzSUTGSBNBUUFOFYQBOTJW¾OBOTQPMJUJLLBONJOTLB FGUFSGSlHBO lUNJOTUPOFJEFGBMMElEFOPGGFOUMJHBTLVMETjUUOJOHFO jSIzH 1l EFO BOESB TJEBO lUFS¾OOT FUU CSFUU TQFLUSVN GSlO EF TPN jS SFOPEMBEF LFZOFTJBOFS Ql FUU BLBEFNJTLU QMBO UJMM QSBLUJLFS TPN TUlS VOEFS TUBSLU QPMJUJTLU USZDL BUU WJTB IBOEMJOHTLSBGU 1l FUUHFOFSFMMUQMBOBOTFTEFUJOPNEFOOBHSVQQTPNTKjMWLMBSUBUU FOFYQBOTJW¾OBOTQPMJUJLIBSQPTJUJWBFGGFLUFSQlFGUFSGSlHBOjWFO PNNBOLBOUWJTUBPNIVSTUPSBEFjS 6UWFDLMJOHFO J &VSPQB VOEFS TFOBTUF lSFU JOEJLFSBS BUU IBOE MJOHTNzKMJHIFUFSOBPDIVUGBMMTSVNNFULBOTLJMKBTJHHBOTLBNBS LBOU%FOOBGSlHBTLBMMWJlUFSLOZUBUJMM




Kunna – nya begränsningar

'JOBOTLSJTFO IBS J NlOHU PDI NZDLFU GzSjOESBU TQFMBSFOBO WBE BWTFS¾OBOTQPMJUJLFOaFOBTJEBOIBSEFUGVOOJUFUUzLBUCFIPWBW ¾OBOTQPMJUJTLBTUJNVMBOTFSJPDINFEBUUQFOOJOHQPMJUJLFOOlEEF WjHTjOEF lBOESBTJEBOIBSGzSTjNSJOHFOBWTUBUT¾OBOTFSOBNFE GzSUBUUEFUQPUFOUJFMMBVUCVEFUBWTBNNBTUJNVMBOTFSCFHSjOTBUT 4UBUTTLVMEFO IBS zLBU Ql CSFE GSPOU PDI J WJTTB MjOEFS IBS VQQ HlOHFOWBSJUFYUSFNPDIOZBSFLPSEOJWlFSIBSSFHJTUSFSBUT -lU PTT CzSKB NFE FO UJMMCBLBCMJDL 4UBUTTLVMEFO  NjUU TPN BOEFMBW#/1 TUBCJMJTFSBEFTJNJUUFOBWUBMFUGzS0&$%MjOEFSOB TPNHSVQQPDIWBSTFEBOSFMBUJWTUBCJMGSBNUJMMTEFO¾OBOTJFMMB LSJTFOCSzUVU`WFOPNHFOPNTOJUUFUGzS0&$%WBSTUBCJMUTLFEEF EFUFNFMMFSUJETUPSBGzSjOESJOHBSBWTUBUTTLVMEFOGzSFOTLJMEBMjO EFS%FULBOLPOTUBUFSBTBUUPMJLBMjOEFS NFEWFUFUFMMFSPNFEWF UFU WBMEFPMJLBTUSBUFHJFSCFUSjGGBOEFTUBUT¾OBOTFSOB%FUGSBNHlS UZEMJHU PN NBO TUVEFSBS IVS TUBUTTLVMEFO VUWFDLMBUT EFDFOOJFU GzSFLSJTFO%FOPSEJTLBMjOEFSOBTBNU)PMMBOE #FMHJFOPDI*SMBOE NJOTLBEFTJOTUBUTLVMETLWPUCFUZEMJHU*EF¿FTUBGBMMIBOEMBSEFU PNFOOFEHlOHNFEQSPDFOUFOIFUFSGzSEFOOBHSVQQVOEFS QFSJPEFOUJMM%FTTBMjOEFSjSBMMBTNlPDIEjSGzSNFS VUTBUUBQlEFHMPCBMBLBQJUBMNBSLOBEFSOBJLSJTUJEFS%FOTWFOTLB 


FSGBSFOIFUFO BW UBMTLSJTFO WBS BUU IBOEMJOHTVUSZNNFU CMJS PFSIzSUCFHSjOTBUPNNBOTPNFUUMJUFUMBOECFIzWFSMlOBQlEF JOUFSOBUJPOFMMB LBQJUBMNBSLOBEFSOB OjS TUBUT¾OBOTFSOB jS J FUU VUTBUUMjHF%FUGBOOTWJEBSFJEFOPSEJTLBMjOEFSOBFOUSBEJUJPOBW TUBSLBTUBUT¾OBOTFSBUUlUFSLOZUBUJMM Tabell 1. Statsskuld som andel av BNP 1997

2007

Sverige

83

47

– 36

Danmark

75

34

– 41

Finland

65

42

– 23

Frankrike

69

70

1

Tyskland

60

65

5

Storbritannien

52

47

–5

100

104

4

Holland

82

52

– 30

Belgien

128

88

– 40

Grekland

Skillnad

Irland

62*

28

– 34

Euroområdet

81

71

– 10

USA

67

62

–5

101

167

66

Japan

* År 1998, Källa: OECD, Economic outlook maj 2010

,POUSBTUFONFEEFTUPSBMjOEFSOBJ&VSPQBjSTMlFOEF%FMlHBMMBQl VOHFGjSTBNNBTUBUTTLVMETLWPUTPNlSJOOBO%FUTBNNB HjMMFS GzS zWSJHU 64" (FNFOTBNU GzS EF TUPSB FLPOPNJFSOB jS BUU EF IBS FO CFUZEMJHU TUBCJMBSF TUjMMOJOH Ql EF HMPCBMB LBQJUBM NBSLOBEFSOBjOEFTNlFLPOPNJFSOB%FUGSBNHlSJOUFNJOTUBW VUWFDLMJOHFOEFTFOBTUFlSFOOjSMjOEFSTPN4UPSCSJUBOOJFOPDI 64" IBS UWlTJGGSJHB CVEHFUVOEFSTLPUU NFO LBO ¾OBOTJFSB EFTTB UJMMNZDLFUMlHSjOUB%FUHSFLJTLBCVEHFUVOEFSTLPUUFU TPNWBSBW MJLOBEFTUPSMFLTPSEOJOH°TUBUTTLVMEFOWBSEPDLCFUZEMJHUTUzSSF  NzUUFT BW IFMU BOESB SFBLUJPOFS BW JOWFTUFSBSOB PDI J TMVUjOEBO 


IBEFTBOOPMJLUHSFLJTLBTUBUFOUWJOHBUTTUjMMBJOCFUBMOJOHBSOBPN JOUF&6MjOEFSOBPDI*.'TUjMMUVQQNFEOzEMlO %FO KBQBOTLB TUBUTTLVMEVQQHlOHFO VOEFS EFO IjS QFSJPEFO TUJDLFSVUJFOJOUFSOBUJPOFMMKjNGzSFMTF4UBUTTLVMETLWPUFOzLBEF NBSLBOUVOEFSEFOSFEPWJTBEFQFSJPEFO GSlOQSPDFOUBW#/1 UJMM  QSPDFOU 6UWFDLMJOHFO IBS EPDL TJO OBUVSMJHB GzSLMBSJOH %FOQSJWBUBTFLUPSONJOTLBEFBLUJWUTJOBTLVMEFSWJMLFUIlMMJUUJMM CBLBUJMMWjYUFOJMBOEFU  .PUCBLHSVOEBWFOTWBHVOEFSMJHHBOEF JOIFNTL FGUFSGSlHBO J TQlSFU BW GzSFUBHFOT TLVMETBOFSJOHTQSP DFTTWBMEFTUBUFOBUUTUJNVMFSBEFOFLPOPNJTLBBLUJWJUFUFOWJMLFU NFEGzSEFHBOTLBTUPSBCVEHFUVOEFSTLPUUVOEFSFOMjOHSFQFSJPE (FOPN BUU QFOOJOHQPMJUJLFO WBSJU Tl FYQBOTJW J +BQBO NPU CBL HSVOEBWEF¿BUJPOTUFOEFOTFSIBSSjOUFOJWlOWBSJUMlH7JEBSFIBS VQQMlOJOHFOTLFUUJOPNMBOEFUWJMLFUIBSNFEGzSUBUUMBOEFUJOUF IBGUOlHSBQSPCMFNBUU¾OBOTJFSBEFONZDLFUIzHBTUBUTTLVMEFO %FO KBQBOTLB VUWFDLMJOHFO WJTBS BUU JOIFNTLB GzSIlMMBOEFO TQFMBS FO CFUZEBOEF SPMM PDI BUU SBLB KjNGzSFMTFS NFMMBO MjOEFS LBOMFEBUJMMGzSFOLMBEFTMVUTBUTFS4lMVOEBIBS+BQBOFOTUBUTTLVME TPNMJHHFSTLZIzHUzWFSWBENlOHBCFEzNBSFLMBTTJ¾DFSBSTPNFO BCTPMVUHSjOTGzSIVSIzHTUBUTTLVMEFUUMBOELBOIB4LJMMOBEFO NJOTLBSFNFMMFSUJEPNWJJTUjMMFUKjNGzSMjOEFSOBTOFUUPTLVME

4) Koo (2009)




Tabell 2. Statsskuld netto som andel av BNP, 2009 Sverige Danmark Finland

– 23 –5 – 63

Frankrike

57

Tyskland

52

Storbritannien

44

Grekland

87

Irland

27

Euroområdet

54

USA

58

Japan

108

Källa: OECD, Economic outlook maj 2010

+BQBOIBSjWFOEFOIzHTUBOFUUPTLVMEFONFOTLJMMOBEFOjSCFUZE MJHUNJOESFjOPNWJKjNGzSCSVUUPTLVMEFO%PDLjSEFOKBQBOTLB OFUUPTLVMEFO  NjUU TPN BOEFM BW #/1  EVCCFMU Tl TUPS TPN EFO J64"FMMFSJFVSPPNSlEFU&OSF¿FLUJPOOjSNBOTUVEFSBSOFUUP TLVMEFO jS IVS HZOOTBN EF OPSEJTLB MjOEFSOBT QPTJUJPO jS 'zS SFEPWJTBSBMMBOPSEJTLBMjOEFSFOQPTJUJWGzSNzHFOIFU %FOSFMBUJWBTLJMMOBEFONFMMBOCSVUUPTLVMEPDIOFUUPTLVMEjS FNFMMBOlU CFUZEBOEF 4PN FYFNQFM jS EFO ¾OTLB CSVUUPTLVMEFO QSPDFOUFOIFUFSMjHSFjOEFOGSBOTLBNFEBOTLJMMOBEFOJOFUUP TLVMEVQQHlSUJMMIFMBQSPDFOUFOIFUFS.FEUBOLFQlEFTUPSB TLJMMOBEFSOBNFMMFOCSVUUPPDIOFUUPTLVMEjSEFUCFTZOOFSMJHUBUU NBSLOBEFOGPLVTFSBSTlLSBGUJHUQlCSVUUPCFMPQQFU &UUBMUFSOBUJWUJMMBUUTUVEFSBTUBUTTLVMEFOTTUPSMFLjSBUUTFQl LPTUOBEFO GzS BUU IBOUFSB EFOTBNNB /jS NBO KjNGzS SjOUFCF UBMOJOHBSOB Ql OFUUPTLVMEFO Tl GSBNUSjEFS FO BOOPSMVOEB CJME 1l HSVOE BW EFU MlHB SjOUFMjHFU J +BQBO Tl VUHzS SjOUFCFUBMOJOH BSOBQlOFUUPTUBUTTLVMEFOCBSB QSPDFOUBW#/1%FUjSCFUZEMJHU MjHSFjOJ64"PDINJOESFjOIjMGUFOBWWBEMjOEFSOBJFVSPPN SlEFUCFUBMBEFJHFOPNTOJUUlS 


Tabell 3. Räntebetalningar på nettoskulden/BNP, 2009 Sverige

0,3

Danmark

0,7

Finland

– 0,6

Frankrike

2,1

Tyskland

2,3

Storbritannien

1,7

Grekland

4,7

Irland

1,9

Euroområdet

2,5

USA

1,5

Japan

1,0

Källa: OECD, Economic outlook maj 2010

4lMVOEBjSVQQPGGSJOHFOJGPSNBWTUBUMJHBSjOUFLPTUOBEFSCFUZE MJHUMjHSFJ+BQBOjOJNlOHBBOESBMjOEFS USPUTBUUMBOEFUTTUBUT TLVMEjSFYUSFNUIzH6UJGSlOEFUUBNlUUjSHSFLJTLBTUBUFOTMjHF CFUZEMJHU NFS CFLZNNFSTBNU 3jOUFLPTUOBEFO GzS OFUUPTLVMEFO jS OjTUBO GFN HlOHFS Tl IzH TPN GzS +BQBO %jSFNPU jS +BQBO CFUZEMJHUNFSVUTBUUGzSSjOUFSJTLFSQlHSVOEBWTUBUTTLVMEFOTTUPS MFL.FEFOMlOHSjOUBQlDB QSPDFOUJEBHTMjHFULBONBOMjUU GzSFTUjMMB TJH FO USFEVCCMJOH PN EFO KBQBOTLB TUZSSjOUBO TLVMMF OPSNBMJTFSBT 4LVMMF JO¿BUJPOFO TUJHB PDI QFOOJOHQPMJUJLFO MjH HBTPNJNFSSFTUSJLUJWSJLUOJOHCMJSFGGFLUFOQlTUBUTCVEHFUFOPDI FLPOPNJOCFUZEMJHUTUzSSFjOJMjOEFSNFEMjHSFTLVMETjUUOJOH %FOKBQBOTLBFSGBSFOIFUFOjSJOUSFTTBOUNPUCBLHSVOEBWBUU TLVMETjUUOJOHFOzLBULSBGUJHUJNlOHBWjTUMjOEFSPDIBUUFUUUjOL CBSU TDFOBSJP GSBNzWFS jS BUU GSBNGzSBMMU IVTIlMMFO LBO LPNNB BUU WJMKB zLB TJUU TQBSBOEF PDI NJOTLB TJOB TLVMEFS &O TlEBO TLVMETBOFSJOHMFEFSUJMMMjHSFFGUFSGSlHBOPDIEjSNFEMjHSFJO¿B UJPO&OSFMFWBOUGSlHFTUjMMOJOHCMJSElJWJMLFOVUTUSjDLOJOHTlWjM QFOOJOHQPMJUJLFO TPN ¾OBOTQPMJUJLFO TLBMM TWBSB Ql FO TlEBO VUNBOJOH 


'JOBOTLSJTFO IBS TMBHJU PMJLB IlSU Ql TUBUTCVEHFUBSOB J PMJLB MjOEFS"WUBCFMMGSBNHlSBUUJOPN7jTUFVSPQBTlMJHHFSGzSTjN SJOHFONFMMBOlS EFUTJTUBlSFUJ³TVQFSLPOKVOLUVSFO³ PDI JOOFWBSBOEFlSQlQSPDFOUFOIFUFSBW#/1GzSEF¿FTUBMjOEFS %FMjOEFSTPNTUJDLFSVUPDIGlUUFOLSBGUJHBSFGzSTjNSJOHBWTUBUT ¾OBOTFSOB jS GSjNTU MjOEFS TPN IBEF FO LSBGUJH GBTUJHIFUTQSJT VQQHlOHPDIFOCZHHCPPNVOEFSIzHLPOKVOLUVSFOPDIEjSFGUFS ESBCCBUTBWFOSFKjMCZHHTWBDLBPDIGBMMBOEFIVTQSJTFSWJMLFUHFOF SFSBUCFUZEBOEFOFHBUJWBFGGFLUFSQlTUBUTCVEHFUFO 6UWFDLMJOHFO IBS GzSWJTTP WBSJU CFUZEMJHU WjSSF J OlHSB zTUFV SPQFJTLBMjOEFS TlTPNJ-FUUMBOEPDI-JUBVFO%FTTBCZHHEFVQQ TUPSBPCBMBOTFSTlTPNFYUSFNUIzHLSFEJUFYQBOUJPO FYQMPEFSBOEF GBTUJHIFUTNBSLOBE PDI TUPSB CZUFTCBMBOTVOEFSTLPUU VOEFS IzH LPOKVOLUVSFO %FTTB PCBMBOTFS IlMMFS OV Ql BUU LPSSJHFSBT NFE TUPSBJOLPNTUOFETLjSOJOHBS BSCFUTMzTIFUPDILBQTFKTBOEFGBTUJH IFUTNBSLOBETPNGzMKE Tabell 4. Budgetunderskott som andel av BNP 2007

2010

Skillnad

Sverige

3,5

– 2,9

– 6,4

Danmark

4,8

– 5,5

– 10,3

Finland

5,2

– 3,8

– 9,0

Spanien

1,9

– 9,4

– 11,3

Frankrike

– 2,7

– 7,8

– 5,1

Tyskland

0,2

– 5,4

– 5,6

– 2,7

– 11,5

– 8,8

0,1

– 11,7

– 11,8

Euroområdet

– 0,6

– 6,6

– 6,0

USA

– 2,8

– 10,7

– 7,9

Storbritannien Irland

Källa: OECD, Economic outlook maj 2010

%FU NFTU GSBNUSjEBOEF J UBCFMM  jS BOOBST IVS TLJMEB VUHlOHT MjHFOBWBSJOOBOLSJTFOTMPHUJMM*EFOPSEJTLBMjOEFSOBGBOOTEFU CFUZEBOEF zWFSTLPUU J TUBUT¾OBOTFSOB * 4WFSJHF GBOOT EFU El FO 


EJTLVTTJPO PN BUU TUBUFO zWFSCFTLBUUBEF GPMLFU PDI BUU EFU LSBG UJHB zWFSTLPUUFU WBS FUU CFWJT Ql EFUUB  4UPSB MjOEFS TPN 64"  4UPSCSJUBOOJFO PDI 'SBOLSJLF IBEF EPDL VOEFSTLPUU Ql OjSB USF QSPDFOU USPUT BUU EFU WJE EFO UJEQVOLUFO IBEF WBSJU FO TUBSL FLPOPNJTL VUWFDLMJOH VOEFS ¿FSB lST UJE 'zS 'SBOLSJLF PDI 4UPSCSJUBOOJFO JOOFCBS EFU BUU EF OjS LPOKVOLUVSFO WjOEF JOUF IBEF OlHSB NBSHJOBMFS BMMT UJMM EF USF QSPDFOU J VOEFSTLPUU TPN jS NBYJNVN FOMJHU TUBCJMJUFUTQBLUFO "OOPSMVOEB VUUSZDLU Tl GVOHFSBEFJOUFTUBCJMJUFUTQBLUFOTPNBWTFUU.FOMjOEFSOBTTUBUT ¾OBOTJFMMB MjHF jS PDLTl FO JOEJLBUJPO Ql CSJTUFS J EFSBT JOUFSOB SFHFMWFSL PDIFMMFS FO TWBH QPMJUJTL GzSBOLSJOH BW WJLUFO BW IlMM CBSBTUBUT¾OBOTFS0N¾OBOTQPMJUJLFOTLBMMLVOOBGZMMBFOTUBCJ MJTFSJOHTQPMJUJTL SPMM jS EFU DFOUSBMU BUU TUBUTCVEHFUFO HFOFSFSBS zWFSTLPUUJHPEBUJEFS .BO LBO LPOTUBUFSB BUU NBSLOBEFO IBOUFSBS MjOEFS NFE WBE TPNzWFSTJLUMJHULBOCFUSBLUBTTPNMJLOBOEFTUBUT¾OBOTJFMMUMjHF WjMEJHUPMJLB4QBOJFOIBSFOMJHU0&$%FUUMjHSFCVEHFUVOEFSTLPUU  FO OlHPU TUzSSF CVEHFUGzSCjUUSJOH OjTUB lS TBNU FO MjHSF TUBUT TLVMEjO4UPSCSJUBOOJFOPDI64"*DLFEFTUPNJOESFIBSEFUWBSJU TUPSPSPLSJOH4QBOJFOTFNJTTJPOFSBWSjOUFQBQQFSPDITQSFBEFO NFMMBOEFSBTUJPlSJHBTUBUTPCMJHBUJPOPDIWBE4UPSCSJUBOOJFOSFT QFLUJWF64"CFUBMBEFGzSNPUTWBSBOEFPCMJHBUJPOMlHVOEFS UPNBVHVTUJzWFSQVOLUFSIzHSFjO %FHSFLJTLBTUBUT¾OBOTFSOBjSGzSWJTTPJTjNSFTLJDLjOEFTQBO TLBNFOTLJMMOBEFOJSjOUBjSNZDLFULSBGUJH*NJUUFOBWTFQUFN CFS WBS SjOUBO Ql FO UJPlSJH TQBOTL TUBUTPCMJHBUJPO PNLSJOH   QSPDFOU NFEBO HSFLJTLB TUBUFO ¾DL CFUBMB zWFS   QSPDFOU GzS NPUTWBSBOEF PCMJHBUJPO /jS FUU MBOE LMJWFS zWFS FO WJTT HSjOT  U FYFOWJTTSBUJOH TLZSNlOHBJOWFTUFSBSFEFTTPCMJHBUJPOFSPDI SjOUBO LBO El TUJHB NZDLFU LSBGUJH /VWBSBOEF QSJTTjUUOJOH Ql HSFLJTLBTUBUTPCMJHBUJPOFSJOEJLFSBSBUUJOWFTUFSBSOBTFSFOUZEMJH SJTLGzSCFUBMOJOHTJOTUjMMFMTF

5) Det var inte bara de organisationer och intressegrupper som traditionellt argumenterar i dessa banor utan även många ”oberoende” akademiker hade denna syn. Se tex Lindbeck (2008).




&O ZUUSF SBN GzS ¾OBOTQPMJUJLFOT IBOEMJOHTVUSZNNF jS TUBUT TLVMEFOTTUPSMFL3FJOIBSU3PHPGG  IBSJFOBLUVFMM PDIPGUBSFGF SFSBE TUVEJFWJTBUBUUOjSTUBUTTLVMEFOzWFSTUJHFSQSPDFOUNJOT LBSUJMMWjYUFOGzSNFEJBOMBOEFUNFEFOQSPDFOUFOIFU'MFSB0&$% MjOEFSIBSQBTTFSBUFMMFSWjOUBTOjTUBlSQBTTFSBEFOHSjOTFO%FU IBOEMBSJOUFCBSBPNEFWBOMJHBTZOEBCPDLBSOBTPN#FMHJFOPDI *UBMJFOVUBOTlWjM64" 4UPSCSJUBOOJFOTPN'SBOLSJLFlUFS¾OOTQl EFOOBMJTUB+BQBOCFSjLOBTTQSjDLBQSPDFOUTWBMMFOOjTUBlS *OHFUBWEFTUPSBMjOEFSOBIBSFNFMMFSUJEIBGUTWlSUBUU¾OBOTJFSB TJH Ql NBSLOBEFO jOOV 'SBOLSJLF TPN IBS FO JOUF BMMU GzS MKVT TUBUT¾OBOTJFMMCJMECFUBMBSCBSBQVOLUFSNFSjO5ZTLMBOE Tabell 5. Statskuldskvoten rusar 2007

2011

Skillnad

Sverige

47

57

10

Danmark

34

57

23

Finland

42

69

27

Frankrike

70

99

29

Tyskland

65

84

19

Storbritannien

47

91

44

104

138

34

Holland

52

79

27

Belgien

88

105

17

Irland

28

93

65

EuroomrĂĽdet

71

97

26

USA

62

95

33

167

205

38

Grekland

Japan

Källa: OECD, Economic outlook maj 2010

6) Reinhart & Rogoff (2010). Studien har dock fütt kritik fÜr att den fokuserar pü enbart skuldnivün. Kritikerna menar att kombinationen av budgetunderskottet (och därmed ütstramningsbehov) och statsskulden vore mer relevant, se t.ex. Krugman (2010).






*FOTUVEJFQlTWFOTLBGzSIlMMBOEFOIBS#JPDI-FFQFS CFSjLOBU IVSTUPSEFOTWFOTLBTUBUTTLVMEFOLBOWBSBVUBOBUUJOWFTUFSBSOB LSjWFSLPNQFOTBUJPOGzSSJTLFOGzSOFETLSJWOJOHBWEFOPGGFOUMJHB TLVMEFO "OHSFQQTTjUUFU VUHlS JGSlO CFSjLOJOHBS IVS TUPS TUBUT TLVME TPN TUBUFO LMBSBS BUU CFUBMB SjOUB WJE FO BOUBHFO VUHJGUT OJWl &OMJHUEFSBTCFSjLOJOHLBOEFOTWFOTLBTUBUTTLVMEFOVQQHl UJMMDBQSPDFOUBW#/1VUBOBUUTUBUFOTVQQMlOJOHTSjOUBQlWFS LBT%jSFGUFSTUJHFSVQQMlOJOHTSjOUBOFNFMMFSUJECSBOU GSlOQSP DFOU J VUHlOHTMjHFU  PDI IBNOBS Ql PNLSJOH  QSPDFOU WJE FO TLVMETjUUOJOHTHSBEQlSVOUQSPDFOU %FTTB SFTVMUBU LBO KjNGzSBT NFE EFO HSFLJTLB VUWFDLMJOHFO %FOHSFLJTLBTUBUTTLVMEFOMlHNFMMBOPDIQSPDFOUBW#/1 VOEFS lSFO  UJMM  VUBO BUU SjOUBO QlWFSLBEFT SFMBUJWU BOESB MjOEFS /jS EFO ยพOBOTJFMMB LSJTFO TMPH UJMM PDI (SFLMBOET CVEHFUVOEFSTLPUU PLPOUSPMMFSBU TUFH UJMM   QSPDFOU lS  Tl JOMFEEFT FO SjOUFVQQHlOH TPN TUBSLU QlNJOOFS PN EFO TPN #J PDI-FFQFSTLJTTBEFJTJOSBQQPSU

Diagram 1. Rรคntorna gรฅr isรคr %

Kรคlla: Reuters EcoWin

13 12 Grekland

11 10 9 8 7 6

Irland

5 4 Italien

3

Tyskland

2 jan

maj

2007

sep

jan

maj

2008

sep

jan

maj

sep

jan

2009

maj

sep

2010

7) Bi och Leeper (2010) i en underlagsrapport till Finanspolitiska rรฅdets rapport 2010 8) Antagandet om utgiftsnivรฅ รคr centralt fรถr resultatet. Med ett annat antagande fรถr๏ฌ‚yttas den kritiska punkten nรคr marknaden bรถrjar krรคva hรถgre rรคnta.




%FO HSFLJTLB VUWFDLMJOHFO LBO KjNGzSBT NFE EFO JUBMJFOTLB aS VQQHJDLTUBUTTLVMEFOTPNBOEFMBW#/1UJMMQSPDFOUFGUFS BUU IB NJOTLBU GSlO ESZHU  QSPDFOU WJE TFLFMTLJGUFU *UBMJFOT TUBUTTLVME WBS IzHSF jO EFO HSFLJTLB OjS EFO ¾OBOTJFMMB LSJTFO TMPH UJMM 'zSTjNSJOHFO J TUBUTCVEHFUFO WBS FNFMMFSUJE CFUZEMJHU NFSNPEFTUJ*UBMJFOPDIlSTUBOOBEFCVEHFUVOEFSTLPUUFUQl   QSPDFOU +jNGzSU NFE (SFLMBOE IBS SjOUFVUWFDLMJOHFO WBSJU CFUZEMJHU HZOOTBNNBSF J *UBMJFO 4QSFBEFO NPU 5ZTLMBOE GzS FO UJPlSJHTUBUTPCMJHBUJPOIBSGzSWJTTPTUJHJUGSlOPNLSJOHQVOLUFS GzSFLSJTFOUJMMDBJTFQUFNCFS&OKjNGzSFMTFNFEEFOHSFLJTLB TQSFBEFOQlzWFSQVOLUFSNPU5ZTLMBOEWJTBSBUUJOWFTUFSBSOB HzSFOTUPSTLJMMOBEJCFEzNOJOHFOBWMjOEFSOBTVUTJLUFS *SMBOETPNIBSFOCFUZEMJHUMjHSFTUBUTTLVMEjO*UBMJFOIBSGlUU FOIlSEBSFEPNBWNBSLOBEFOVOEFSLSJTFO1SFNJFOHFOUFNPU UZTLBlSTSjOUBOMlHUJNJUUFOBWTFQUFNCFSQlQVOLUFS%FU IjOHFS TBOOPMJLU TBNNBO NFE BUU CVEHFUVOEFSTLPUUFU CMJWJU Tl TUPSU IFMB QSPDFOUGzSSBlSFU %FOOB FOLMB HFOPNHlOH JOEJLFSBS BUU EFU jS TWlSU BUU ¾OOB FOLMBFMMFSFYBLUBHSjOTFSGzSIVSTUPSTUBUTTLVMEFOLBOWBSBJOOBO FUUMBOEGlSCFLZNNFSNFEBUU¾OBOTJFSBTJHQlEFJOUFSOBUJPOFMMB LBQJUBMNBSLOBEFSOB -BOEFUT JOTUJUVUJPOFMMB GzSVUTjUUOJOHBS  CVEHFUVOEFSTLPUUFUT TUPSMFL PDI USFOE  QSJWBUB TFLUPSOT TLVME TJUVBUJPO CZUFTCBMBOTFO MBOEFUTSFMBUJWBTUBUT¾OBOTJFMMBQPTJUJPO PDIEFUBMMNjOOBSJTLLMJNBUFUjSBOESBGBLUPSFSTPNMlOHJWBSOB WjHFSJO .BSLOBEFO MjHHFS jWFO BOESB BTQFLUFS TPN LBO CFHSjOTB FUU MBOET IBOEMJOHTNzKMJHIFUFS .BSLOBEFO WjSEFSBS BUU MjOEFS IBS FHFOWBMVUBTPNLPSSJHFSJOHTNFLBOJTN GVMMTUjOEJHCFTLBUUOJOHT SjUUPDIBUUEFJTMVUjOEBOLBOTLBQBTJOBFHOBQFOHBS  ,SFEJU SJTLFO CMJS VOEFS TlEBOB GzSIlMMBOEFO J EFU OjSNBTUF OPMM jWFO PNEFULWBSTUlSBOESBSJTLFSTPNU FYWBMVUBSJTL7JEBSFWjSEFSBS NBSLOBEFO TQFDJFMMUJPSPTUJEFS FOTUPSLBQJUBMNBSLOBENFEHPE MJLWJEJUFU 4BNNBOUBHFU HzS EFUUB BUU VUSZNNFU GzS ¾OBOTQPMJ UJLFO LBO WBSB PMJLB GzS PMJLB MjOEFS jWFO J EF GBMM EFSBT TUBUT 9) Steve Major, Financial Times, 17 augusti 2010.




¾OBOTJFMMBMjHFjSVOHFGjSMJLB4UPSBFLPOPNJFSIBSFOLMBSGzS EFM5JMMFOEFMCFSPSEFUQlBUUFOTUPSJOWFTUFSBSFLBOIFMUMjNOB FUUMJUFUMBOETPNPGUBCBSBVUHzSOlHPOFOTUBLBQSPDFOUBWIBOT IFOOFT JOOFIBW %FU jS EjSFNPU CFUZEMJHU TWlSBSF BUU MjNOB FUU MBOEEjSFOTUPSEFMBWQPSUGzMKFOjSQMBDFSBE

Förtroende är centralt 'zS MlOHJWBSOB Ql LBQJUBMNBSLOBEFSOB jS GzSUSPFOEFU GzS FUU MBOEPDIFOSFHFSJOHFODFOUSBMGSlHB'zSUSPFOEFIBSOlHSBPMJLB LPNQPOFOUFS'zSEFUGzSTUBIBSWJGzSUSPFOEFJUFSNFSBWBUUFUU MBOEIBSFUUSPCVTUPDIQSzWBUTZTUFNGzSCVEHFUQSPDFTTFO%FUjS WJEBSFFOTUPSGzSEFMPNEFU¾OOTQPMJUJTLFOJHIFUPNSFHFMTZTUF NFUTlBUUEFUJOUFSJTLFSBSBUUGzSjOESBTWJEOjTUBWBM'zSTWFOTLU WJELPNNBOEFTlIBSFUBCMFSBOEFU TBNUJOUFNJOTUFGUFSMFWOBEFO  BWzWFSTLPUUTNlMFU VUHJGUTUBLFOPDIFOUPQEPXOQSPDFTTJCVEHFU BSCFUFUTUjSLUGzSUSPFOEFUGzSBUU4WFSJHFTTUBUT¾OBOTFSjSMlOHTJL UJHUIlMMCBSB 'zSEFUBOESBjSEFU TQFDJFMMUJLSJTMjHFO WJLUJHUBUUJOWFTUFSBSF IBSGzSUSPFOEFGzSEFOQPMJUJTLBTBNNBOIlMMOJOHFOVOEFSFOQMB OFSBE FMMFS QlHlFOEF CVEHFUTBOFSJOHTQSPDFTT 0N EFO QPMJUJTLB NJOPSJUFUFOJOUFTUjMMFSVQQQlFOCVEHFUTBOFSJOH¾OOTSJTLFOGzS OZWBMPDIFOPNMjHHOJOHBWQPMJUJLFO*EFUHSFLJTLBGBMMFUMFEEF EFTUPSBQSPUFTUFSOBPDITUSFKLFSOBTPNGzMKEFQlCFTQBSJOHTQSP HSBNNFOUJMMGzSOZBEPSPQl¾OBOTNBSLOBEFSOBWJMLFUJTJOUVS zLBEFQSFTTFOQlSFHFSJOHFO 4MVUMJHFO¾OOTEFUPDLTlFUUGzSUSPFOEFFMFNFOUJFUUMBOETUSBDL SFDPSE * FYUSFNGBMMFU IBS FUU MBOE BMMUJE TLzUU TJOB TUBUT¾OBOTFS WJMLFU OBUVSMJHUWJT jS GzSUSPFOEFTLBQBOEF .FO jWFO FO UJEJHBSF GSBNHlOHTSJLCVEHFUTBOFSJOHTLBQBSGzSUSPFOEFTPNHzSBUUJOWFT UFSBSFJTUzSSFVUTUSjDLOJOHWlHBSUSPQlFOVQQSFQOJOHPNMBOEFU TLVMMFIBNOBJ¾OBOTJFMMBQSPCMFNJHFO &OLFMUVUUSZDLUTlLBOFUUMBOETPNGzSNlS FMMFSTPNUJEJHBSF GzSNlUU TBNMBTJHJOGzSTWlSBQPMJUJTLBCFTMVUTLBQBFUUGzSUSPFOEF TPNJVUTBUUBMjHFOLBOWBSBEFOBWHzSBOEFGBLUPSOGzSBUUJOWFTUF SBSFTLBMMWlHBUSPQlBUUQPMJUJLFOTLBMMCMJGSBNHlOHTSJL 


&OLVTJOUJMMGzSUSPFOEFjSGzSWjOUOJOHBS0NFOSFHFSJOHJOUF LBO MFWB VQQ UJMM NBSLOBEFOT GzSWjOUOJOHBS ยฐ J FUU VUTBUU MjHFยฐ LBOSFTQPOTFOCMJFYUSFNUTUBSL%FUjSEPDLJOUFTlBUUGzSWjOU OJOHBSOBjSMjUUBWMjTCBSBWBSGzSFOSFHFSJOHLBOWBSBQSFTTBEBW BUU JOUF HzSB GzS IlSEB lUTUSBNOJOHBS  WJMLFU LBO HF FUU QPMJUJTLU CBLTMBH FMMFSLPNNBNFEFUUVSJOWFTUFSBSOBTFMMFSMlOHJWBSOBT QFSTQFLUJW PUJMMGSFETTUjMMBOEF QBLFU NFE SJTL GzS TUBSLB OFHBUJWB NBSLOBETLPOTFLWFOTFS &O HZMMFOF SFHFM Ql NBSLOBEFO jS BUU NBOTLBMMzWFSUSjGGBGzSWjOUOJOHBSOBJUFSNFSBWTUSBNIFU.FO BUUUJMMGSFETTUjMMBNBSLOBETBLUzSFSOBIBSOBUVSMJHUWJTFOCBLTJEB PDIEFOQPMJUJTLBLPTUOBEFOLBOCMJUVOH

Rรถtt ljus fรถr vissa โ€“ men gult eller grรถnt fรถr andra %FUTUlSVUPNUWJWFMBUUยฟFSBMjOEFSJ&VSPQBJEBHIBSTUBSLBQSBL UJTLB SFTUSJLUJPOFS GzS WJMLFO ยพOBOTQPMJUJL EF LBO GzSB *OOBO LSJTFOTMPHUJMMIBEFFVSPQFJTLBMjOEFSJQSJODJQGSJUJMMHlOHQlLBQJ UBMQlEFJOUFSOBUJPOFMMBLBQJUBMNBSLOBEFSOB4UBUFSTPNWJMMFUB VQQMlOWBSJOUFGSjNTUCFHSjOTBEFBWUJMMHlOHPDIQSJTQlLBQJUBM VUBOTOBSBSFBWFHOBSFHMFSPDIQPMJUJTLBTUjMMOJOHTUBHBOEFO %FOOZBWFSLMJHIFUFOjS TQFDJFMMUTlMjOHFTPNNBSLOBEFOJOUF IBSOlHPOzWFSESJWFOBQUJUQlSJTL BUULBQJUBMNBSLOBEFOjSTUjOHE GzSWJTTBMjOEFSPDIBUUQSJTTjUUOJOHFOBWTLSjDLFSBOESBGSlOBUU zLBTJOVQQMlOJOHVUzWFSEFOBMMSBOzEWjOEJHBTUF EWTBUUSVMMB HBNMB MlO PDI UjDLB VQQ CVEHFUVOEFSTLPUUFO %FOOB WFSLMJHIFU HFSWJTTBMjOEFSFUUFYUSFNUTOjWUIBOEMJOHTVUSZNNF7BMFUTUlS JQSJODJQNFMMBOBUUlUFSGlNBSLOBEFOTGzSUSPFOEFHFOPNBUUGzSB FOFLPOPNJTLQPMJUJLTPNHzSEFUUSPWjSEJHUBUUMBOEFUJOUFLPN NFSBUUJOยฟBUFSBCPSUTJOTUBUTTLVMEPDIFMMFSTUjMMBJOCFUBMOJOH BSOBFMMFSBUUยพOOBOlHPOPSHBOJTBUJPOTPNLBOCJTUlNFEMlO &SGBSFOIFUFOjSEPDLBUUEFUTFOBSFBMUFSOBUJWFU GzSFUSjEFTWJT BUU MlOB GSlO *.' FMMFS &6  jS GzSFOBU NFE WJMMLPS TPN JOUF TLJM KFSTJHTlNBSLBOUGSlONBSLOBEFOTJNQMJDJUBLSBW.FOEFUยพOOT lUNJOTUPOF FO EJTLVTTJPOTQBSUOFS  PN jO FO NZDLFU LSjWBOEF TlEBO  TPN LBO HF OzEWjOEJH UJE GzS FGUFSUBOLF PDI IBOEMBOEF *EFTTBEJTLVTTJPOFSCMJSEFUEPDLJNlOHUPDINZDLFUMlOHJWBSFOT 


TZOTPNTUZSIVSWJMMLPSFOVUGPSNBT%FUjSJOUFTWlSUBUUJOTFBUUFO MlOHJWBSFJOUFMjHHFSMJLBTUPSWJLUWJEUJMMWjYUPDITZTTFMTjUUOJOHT VUWFDLMJOH TPN MBOEFUT QPMJUJTLB GzSFUSjEBSF #VEHFUVUWFDLMJOH PDI lUFSCFUBMOJOHTGzSNlHB WjHFS EjSFNPU UZOHSF -lOFWJMMLPSFO CMJSEjSFGUFS (SFLMBOE *SMBOEPDI1PSUVHBMjSFYFNQFMQlMjOEFSEjSJOWFT UFSBSOBUZEMJHUNBSLFSBUBUU USPUTBUUBMMBEFTTBMjOEFSHFOPNGzSU CFUZEBOEF¾OBOTQPMJUJTLBlUTUSBNOJOHBS EFTUjMMFSTJHUWJWMBOEF UJMM MjOEFSOBT VUWFDLMJOH PDI J TMVUjOEBO EFSBT lUFSCFUBMOJOHT GzSNlHB%FTTBUWJWFMlUFSTQFHMBTJSjOUFTjUUOJOHFO TFEJBHSBN %FOOBWFSLMJHIFUHzSBUUEFU¾OOTFUUUSZDLQlBUUMjOEFSOBTLBMM lUFSLPNNBNFEOZBlUTUSBNOJOHTQBLFU *OWFTUFSBSFTCFEzNOJOHBSVUHlSTjMMBOCBSBGSlOBCTPMVUBNlUU VUBOjWFOSFMBUJWBNlUUTUZSPGUB/jSEFJOUFWJMMQMBDFSBJWJTTBUJMM HlOHBSNlTUFEF¾OOBBOESB*PSPTUJEFSjSEFUTjLSBQBQQFSTPN FGUFSGSlHBT PDI VOEFS ¾OBOTLSJTFO WBS LPSUB TUBUTQBQQFS J TjLSB MjOEFS EFO USZHHB IBNO TPN VQQTzLUFT 'zS MjOEFSOB NFE EF CjTUBVUTJLUFSOBLBO¾OBOTJFSJOHTWJMMLPSFOUJMMPDINFECMJFYUSB HZOOTBNNBPNLBQJUBMFUTPN¿ZSEFPTjLSBQMBDFSJOHBSOBTzLFS TJHUJMMEFTTBMjOEFSTWjSEFQBQQFS -jOEFSNFEFO SFMBUJWUTFUU HZOOTBNTUBUT¾OBOTJFMMTJUVBUJPO LBOTlMFEFTGlFYUSBHPEBWJMMLPSQlLBQJUBMNBSLOBEFOVOEFSLSJT UJEFS%FUCFSPSEFMTQlPWBOTUlFOEFCFTLSJWOBzLBEFFGUFSGSlHBO QlTjLSBQBQQFS EFMQlBUUSjOUFMjHFUjSMlHUJLSJTUJEFS.FEEFO FYQBOTJWBQFOOJOHQPMJUJLTPNNlOHBDFOUSBMCBOLFSGzSUPDIGPSU GBSBOEFGzSHjMMFSEFUUBNFSjOOlHPOTJOJNPEFSOUJE*OVWBSBOEF MjHFjSEFMlOHBSjOUPSOBEFMjHTUBTFEBOUBMFUJTlWjM5ZTLMBOE TPN4WFSJHF %FUNFEGzSBUUWJTTBMjOEFSIBSFUUTUzSSFIBOEMJOHTVUSZNNF -jOEFSTPNIBEFCjUUSFPSEOJOHJTJOBFLPOPNJFSGzSFLSJTFOEFMT VSFUUTUBUT¾OBOTJFMMUQFSTQFLUJW EFMTJOUFIBEFPCBMBOTFSTPNOV LPSSJHFSBTPDITLBQBSQSPCMFNIBSJEBHHPEBNzKMJHIFUFSBUUWjMKB JWJMLFOUBLUEFWJMMlUFSGzSBTJOBTUBUT¾OBOTFSUJMMEFNlMEFIBS .BSLOBEFOTCFTLFEjSUZEMJHUUJMMMjOEFSTPN5ZTLMBOE %BONBSL  'JOMBOE )PMMBOEPDI4WFSJHF°OJIBSWlSUGzSUSPFOEF3jOUPSOBjS MlHBPDITLJMMOBEFOUJMMEFUZTLBSjOUPSOB TPNKVjSEFOBMMNjOOB 


NlUUTUPDLFO jSNZDLFUMJUFO'zS'JOMBOEMJHHFSEFOQlDBQVOL UFSPDIGzS%BONBSL )PMMBOEPDI4WFSJHFjSEFOjOOVNJOESF&UU MBOETPN#FMHJFO NFETJOOPUPSJTLUIzHBTUBUTTLVME IBSHFOPN FOSFMBUJWUTFUUCjUUSFVUWFDLMJOHBWCVEHFUVOEFSTLPUUFUJOUFESBC CBUT Tl LSBGUJHU BW EFO PSP TPN GPSUGBSBOEF jS FUU EPNJOFSBOEF ESBHCMBOEJOWFTUFSBSOB Diagram 2. Tioรฅriga statsobligationsrรคntor indikerar hรถgt fรถrtroende fรถr ๏ฌ‚era lรคnder %

Kรคlla: Reuters EcoWin

5,0

4,5

4,0

3,5

3,0

2,5

2,0 jun

dec

2007 Belgien EUR

mar

jun

sep

dec

mar

2008 Holland EUR

jun

sep

dec

mar

2009 Danmark EUR

Sverige SEK

jun

sep

dec

2010 Tyskland EUR

Finland EUR

4BNNBOGBUUOJOHTWJTTlIBSยพOBOTLSJTFOGlUUTUPSBFGGFLUFSQlEFU TUBUTยพOBOTJFMMBMjHFUGzSBMMB0&$%MjOEFS%FUjSEPDLTUPSBTLJMM OBEFSNFMMBOPMJLBMjOEFSCMBOEBOOBUCFSPFOEFQlWJMLFOQPMJUJL TPNGzSEFTlSFOJOOBOLSJTFO'zS(SFLMBOEMZTFSEFUSzUUQlNBSL OBEFO PDI EFSBT VUSZNNF GzS ยพOBOTQPMJUJLFO CFTUjNT BW EFSBT MlOHJWBSF  &6 PDI *.' -jOEFS TPN *SMBOE PDI 1PSUVHBM NzUT BW HVMUMKVTQlNBSLOBEFOPDIEFULBOCFIzWBTZUUFSMJHBSFยพOBOTQP MJUJTLBlUTUSBNOJOHBSJEFTTBMjOEFS'zSZUUFSMJHBSFBOESBMjOEFS CMJOLBS EFU HVMU PDI OlHSB VUTWjWOJOHBS jS LOBQQBTU UJMMSlEMJHB 


.lOHB MjOEFS IBS TlMFEFT FO CFTWjSMJH ¾OBOTJFSJOHTTJUVBUJPO TPNTjUUFSSBNBSGzSEFSBTNzKMJHIFUFSBUUCFESJWBFOTUJNVMBUJW ¾OBOTQPMJUJL .FOEFU¾OOTMjOEFSTPNIBSVUSZNNFBUUGzSBFONFSFYQBO TJW ¾OBOTQPMJUJL  EjS NBSLOBEFOT MKVT MZTFS HSzOU 4WFSJHF PDI 5ZTLMBOE jS UWl FYFNQFM EjS ¾OBOTQPMJUJLFO TLVMMF LVOOB WBSB NFS TUJNVMBUJW PN EFSBT QPMJUJLFS Tl zOTLBEF .FE FLPOPNKBS HPOHTLVMMFNBOLVOOBTjHBBUUEFTTBMjOEFSIBSMFEJHLBQBDJUFU JOUFCBSBJFLPOPNJOJTUPSUVUBOjWFOJ¾OBOTQPMJUJLFO




Synen pรฅ ๏ฌnanspolitiken har fรถrรคndrats รถver tiden

%FOGzSTUBTUPSBยพOBOTJFMMBLSJTFOJNPEFSOUJEWBSUBMTLSJTFO %FO GzSFUSjEBOEF FLPOPNJTLB IlMMOJOHFO VOEFS EFO LSJTFO WBS EFOOFPLMBTTJTLB.BSLOBEFSOBGzSWjOUBEFTBOQBTTBTJHTKjMWBUJMM EFTUzSOJOHBSTPNVQQTUPE4ZOFONFEGzSEFBUUGPLVTJOMFEOJOHT WJTMlHNFSQlBUUlUFSGlCBMBOTJTUBUTCVEHFUFOjOQlBUUTUJNVMFSB FGUFSGSlHBO 'SBOLMJO % 3PPTFWFMU HFOPNGzSEF FO LSBGUJH PNTWjOHOJOH BW EFO BNFSJLBOTLB QPMJUJLFO FGUFS TJUU UJMMUSjEF 'JOBOTQPMJUJLFO ESFWTBWWBETPNTFOBSFTLVMMFLBMMBTLFZOFTJBOTLBQSJODJQFSNFE PNGBUUBOEFJOTBUTFSGzSBUUVOEFSTUzEKBFGUFSGSlHBOJFLPOPNJO /lHSBlSTFOBSF  QVCMJDFSBEF,FZOFTTJOBUBOLBSJ5IFHFOF SBMUIFPSZPGFNQMPZNFOU JOUFSFTUBOENPOFZ FOCPLTPNLPNBUU QSjHMBTZOFOQlยพOBOTQPMJUJLVOEFSEFLPNNBOEFEFDFOOJFSOB 'JOBOTQPMJUJLFO TlHT  J ,FZOFT TQlS  TPN FUU FGGFLUJWU TUBCJMJTF SJOHTQPMJUJTLUJOTUSVNFOUVOEFSFGUFSLSJHTUJEFO4UBUFOLVOEF PDI TLVMMF HFOPNยพOBOTQPMJUJLFONPUWFSLBTWjOHOJOHBSJFGUFSGSlHBO PDIFLPOPNJTLBLUJWJUFU%FFNQJSJTLBFSGBSFOIFUFSOBCFEzNEFT PDLTlJBMMNjOIFUTPNHPEB 3FEBO Ql UBMFU JGSlHBTBUUFT FNFMMFSUJE ,FZOFT TMVUTBUTFS QlUFPSFUJTLBHSVOEFS.VOEFMMPDI'MFNJOHNFOBEFUJMMPDINFE 


BUU¾OBOTQPMJUJLFOLVOEFWBSBIFMUJOFGGFLUJWGzSTNlzQQOBFLP OPNJFSNFESzSMJHWjYFMLVST%FSBTBOBMZTCZHHEFQlBUUFOzLBE TUJNVMBOT WJB ¾OBOTQPMJUJLFO TLVMMF MFEB UJMM IzHSF SjOUPS WJMLFU J TJO UVS NFEGzSEF BUU WBMVUBO BQQSFDJFSBEF &O TUBSLBSF WBMVUB QlWFSLBSOFUUPFYQPSUFOOFHBUJWUPDIJFYUSFNGBMMFUCMJS¾OBOTQPMJ UJLFOIFMUWFSLOJOHTMzTJEFOOBNPEFMMWjSME * EBHFOT TZTUFN NFE JO¿BUJPOTNlM LBO DFOUSBMCBOLFOT SFBL UJPOTNzOTUFS TF BOOPSMVOEB VU J FO MJUFO zQQFO FLPOPNJ %FO BWHzSBOEFGBLUPSOCMJSIVSDFOUSBMCBOLFOTFSQlSFTVSTVUOZUUKBO EFUPDIJO¿BUJPOTVUTJLUFSOBTBNUIVSFO¾OBOTQPMJUJTLJOKFLUJPO FMMFS lUTUSBNOJOH QlWFSLBS EFO CJMEFO )jS VQQTUlS ¿FSB PMJLB UjOLCBSB GBMM EjS ¾OBOT PDI QFOOJOHQPMJUJLFO LBO VOEFSTUzEKB FMMFSNPUWFSLBWBSBOESBVSFUUTUBCJMJTFSJOHTQPMJUJTLUQFSTQFLUJW %F FNQJSJTLB FSGBSFOIFUFSOB BW FO BLUJW ¾OBOTQPMJUJL GzSBO MFEEFPDLTlLSJUJL%FUGBOOTFOBTZNNFUSJTlUJMMWJEBBUUQPMJUJ LFSOBWBSNFSCFOjHOBBUUNPUWFSLBLPOKVOLUVSOFEHlOHBSjOBUU TUSBNBlUFLPOPNJOJUJEFSBW IPUBOEF zWFSIFUUOJOH%FUCJESPH CMBOEBOOBUUJMMBUUTLBUUFSPDIPGGFOUMJHBVUHJGUFSTUFHzWFSUJEFO &O BOOBO JOWjOEOJOH WBS BW NFS QSBLUJTL LBSBLUjS SFHFSJOHBS GzSNlEEF JOUF BUU TjUUB JO lUHjSEFSOB J SjUU UJE WJMLFU NFEGzSEF BUU TWjOHOJOHBSOB J FLPOPNJO JCMBOE GzSTUjSLUFT JTUjMMFU GzS BUU EjNQBT'zSIzHB¾OBOTQPMJUJTLBBNCJUJPOFSCFEzNEFTPDLTlIB CJESBHJUUJMMBUUJO¿BUJPOFOCFUTJHLWBSFGUFSEFOGzSTUBPMKFLSJTFO  &OBOOBOJOWjOEOJOHNPU¾OBOTQPMJUJLFOTPNFUUFGGFLUJWUTUB CJMJTFSJOHTQPMJUJTLUJOTUSVNFOUUPHTJOVUHlOHTQVOLUJBUUTUBUMJHB zWFSGzSJOHBS PDI zLBE TLVMETjUUOJOH JOUF JOOFCBS zLBEF JOLPN TUFS PDI GzSNzHFOIFU IPT IVTIlMMFO  3JDBSEJBOTL FLWJWJMBMFOT LPN CFHSFQQFU BUU LBMMBT FGUFS EFO FOHFMTLB OBUJPOBMFLPOPNFO %BWJE 3JDBSEP (SVOEUBOLFO jS BUU IVTIlMMFO HFOPN BUU IB FO PjOEMJHQMBOFSJOHTIPSJTPOUUBSIjOTZOUJMMBUUTUBUFOJGSBNUJEFO NlTUFCFUBMBUJMMCBLBEFVQQMlOBEFNFEMFOTPNFO¾OBOTQPMJUJTL TBUTOJOHHFSVQQIPWUJMM.FSQFOHBSJIBOEFOJEBHWjHTElVQQBW

10) Barro (1974)




NJOESFQFOHBSJIBOEFOGSBNzWFSOjSTLBUUFSOBIzKUTFMMFSUSBOT GFSFSJOHBSOBTjOLUT*TJOFYUSFNBGPSNGlSTUBCJMJTFSJOHTQPMJUJLFO JOHFUHFOPNTMBHBMMTJFOSJDBSEJBOTLWjSME 5BOLFO Ql SJDBSEJBOTL FLWJWBMFOT IBS LSJUJTFSBUT GzS BUU EFO VUHlSJGSlOBUUJOEJWJEFSOBIBSPjOEMJHQMBOFSJOHTIPSJTPOUTBNU BUU IVTIlMMFO IBS GSJ UJMMHlOH UJMM LSFEJUNBSLOBEFO 7JEBSF LBO LOBQQBTUFUUIVTIlMMSFEBOJVUHlOHTMjHFUWFUBIVSKVTUEFULPN NFSBUUESBCCBTBWGSBNUJEBlUTUSBNOJOHBS *OHFO BW EFTTB GzSVUTjUUOJOHBS LBO TjHBT HjMMB GVMMU VU .FO GSlHBOjSPNEFjSUJMMSjDLMJHUBMMNjOHJMUJHBGzSBUUHjMMBJTUPSU &NQJSJOWJTBSQlFUUIZHHMJHUTBNCBOENFMMBOIVTIlMMFOTTQBSLWPU PDI TUSVLUVSFMMU zWFSTLPUU J EF PGGFOUMJHB ยพOBOTFSOB  4BNCBOE jS FNFMMFSUJE JOUF EFUTBNNB TPN LBVTBMJUFU GSlHBO jS PN IVT IlMMFOTQBSBSGzSBUUTUBUFOIBSTUPSBVOEFSTLPUUFMMFSIBSTUBUFO TUPSBVOEFSTLPUUGzSBUUIVTIlMMFOTQBSBSPDIFGUFSGSlHBOPDIEFO FLPOPNJTLBBLUJWJUFUFOEjSGzSjSMlH *CPYFOQlTJECFTLSJWT EFOOBGSlHFTUjMMOJOHzWFSTJLUMJHUVUJGSlOVUWFDLMJOHFOVOEFSEFO TWFOTLBUBMTLSJTFO 5BOLBSOB PN EFO SBUJPOFMMB JOEJWJEFO NFE QFSGFLU JOGPSNB UJPOLPNBUUGlFOEPNJOFSBOEFSPMMJEFOFLPOPNJTLBUFPSJONFE TUBSUQlUBMFU'BNBVUWFDLMBEFUFPSJOPNEFOFGGFLUJWBNBSL OBEFO TPNCJESPHUJMMBUUHFZUUFSMJHBSFTUzEUJMMUBOLFOQlEFO SBUJPOFMMBJOEJWJEFO %FOSBUJPOFMMBJOEJWJEFOIBSWBSJUFOCjSBOEFUBOLFJOPNEFO FLPOPNJTLBUFPSJCJMEOJOHFOVOEFSEFTFOBTUFEFDFOOJFSOB6OEFS TFOBSFUJEIBSEFUjWFOGlUUHFOPNTMBHJNBLSPFLPOPNJTLBNPEFM MFS 5SBEJUJPOFMMU IBS NBLSPFLPOPNJTLB NPEFMMFS CBTFSBU TJH Ql TLBUUOJOHBS BW EFO IJTUPSJTLB VUWFDLMJOHFO BW BHHSFHFSBEF EBUB &UU VUWFDLMJOHTTUFH IBS WBSJU BUU CZHHB NJLSPGVOEBNFOU TPN BHHSFHFSBTVQQUJMMNBLSPOJWlO * EFTTB NPEFMMFS IBS IVTIlMMFO PGUB BOUBHJUT WBSB GVMMTUjOEJHU SBUJPOFMMB PDI IB QFSGFLU JOGPSNBUJPO 4lEBOB BOUBHBOEFO GlS TUPSUHFOPNTMBHQlSFTVMUBUFO CMBOEBOOBUGzSPNยพOBOTQPMJUJTLB

11) Hรคggstrรถm och Kinnwall (2001) 12) Fama (1970)




JOTBUTFSIBSOlHPUHFOPNTMBHQlEFOFLPOPNJTLBBLUJWJUFUFO*FO IFMUTUSJLUWFSTJPONFESBUJPOFMMBIVTIlMMLBONPEFMMBOUBHBOEFOB NFEGzSBBUU¾OBOTQPMJUJLFOJOUFIBSOlHPOFGGFLUBMMTQlIVTIlM MFOTCFUFFOEF 6OEFSTFOBSFUJEIBSGPSTLOJOHFOLPNNJUBUUGPLVTFSBQlIVT IlMMFOT PDI GzSFUBHFOT GzSWjOUOJOHBS PDI IVS EFTTB TBNTQFMBS NFE ¾OBOTQPMJUJLFO %FU IBS VUWFDLMBUT PMJLB UZQFS BW NPEFMMFS TPN J HSVOEFO CZHHFS Ql SBUJPOFMMB JOEJWJEFS NFO TPN IBS MJUF PMJLBBOUBHBOEFOFMMFSVUHlOHTQVOLUFSTPNNFEGzSBUUHFOPNTMB HFUJOUFCMJSGVMMTUjOEJHU &O VUWFDLMJOHTHSFO jS BUU TUSVLUVSFSB VQQ IVS PMJLB UZQFS BW ¾OBOTQPMJUJL QlWFSLBS EFO FLPOPNJTLB BLUJWJUFUFO )jS TzLFT FGUFSTWBSQlIVSTUPSNVMUJQMJLBUPSFGGFLUFO EWTIVSTUPSUHFOPN TMBHFU jSGzSPMJLBlUHjSEFS0GUBBOUBTTLBUUFGzSjOESJOHBSIBFUU NFSCFHSjOTBUHFOPNTMBHQlFGUFSGSlHBOjOFOzLOJOHBWPGGFOUMJH LPOTVNUJPOFGUFSTPNIVTIlMMFOGzSWjOUBTTQBSBFOTUzSSFEFMBW FOUJMMGjMMJHJOLPNTUGzSTUjSLOJOH &OBOOBOGSlHFTUjMMOJOHjSIVSVWJEBFLPOPNJOTBLUzSFSGzSWjO UBS TJH BUU GzSjOESJOHFO jS UFNQPSjS FMMFS CFTUjOEJH 4l LBO UJMM FYFNQFMFOUFNQPSjSzLOJOHBWPGGFOUMJHLPOTVNUJPOTPNGzSWjO UBT¾OBOTJFSBTHFOPNFOOFEESBHOJOHBWEFOTBNNBMjOHSFGSBN HFNFSQPTJUJWFGGFLUjOPNEFOGzSWjOUBTCMJ¾OBOTJFSBEHFOPN IzKEBTLBUUFSJGSBNUJEFO




Det svenska exemplet från 90-talskrisen 1SPCMFNBUJLFO NFE LBVTBMJUFU NFMMBO IVTIlMMFOT TQBSBOEF PDITUBUFOT¾OBOTFSLBOCFMZTBTNFEFUUFYFNQFMIFNJGSlO *TMVUFUBWUBMFUHFOPNGzSEF4WFSJHFFOTLBUUFSFGPSNTPN CMBOEBOOBUNFEGzSEFBUUEFUCMFWCFUZEMJHUEZSBSFGzSIVTIlM MFO BUU MlOB HFOPN BUU SjOUFBWESBHFO CFHSjOTBEFT 4PN FO SFBLUJPOQlIzHBMzOFLSBWPDIIzHJO¿BUJPOTPNVOEFSNJOF SBEFLPOLVSFOTLSBGUPDITZTTFMTjUUOJOHHKPSEFSFHFSJOHFOFO QPMJDZGzSjOESJOHTPNJOOFCBSBUUQSJTTUBCJMJUFUCMFWFUU IzHQSJPSJUFSBUNlMGzSEFOFLPOPNJTLBQPMJUJLFO/jSTFEBO 4WFSJHFQlHSVOEBWGzSTWBSFUBWEFOGBTUBWjYFMLVSTFO TJOB TWBHBTUBUT¾OBOTFSPDIEFOEKVQBOFEHlOHFOJFLPOPNJOESBC CBEFTBWIzKEBMlOFLPTUOBEFSQlEFOJOUFSOBUJPOFMMBLBQJUBM NBSLOBEFOCMFWSFTVMUBUFUBUUSFBMSjOUBOTUFHNBSLBOU GSlO BUUWBSJUOFHBUJWVOEFSUBMFUUJMMPNLSJOHQSPDFOUJCzS KBOBWUBMFU&UUCFUZEBOEFGBMMQlGBTUJHIFUTNBSLOBEFO NFEGzSEFEjSUJMMBUUNlOHBIVTIlMMUWJOHBEFTFMMFSLjOEFFUU CFIPWBWBUUzLBTJOBNPSUFSJOHTUBLU %FUGBOOTTlMFEFT¿FSBTUSVLUVSFMMBTLjMGzSIVTIlMMFOBUU TFzWFSTJUUTQBSBOEFPDITJOMlOFTJUVBUJPONPUTMVUFUBW UBMFU PDI VOEFS UBMTLSJTFO )VTIlMMFOT TQBSLWPU TUFH GSlO° QSPDFOUUJMM QSPDFOUPDIWJEBSFUJMM  QSPDFOU lSFU EjSQl  * WJMLFO VUTUSjDLOJOH TUBUFOT FOPSNB CVEHFUVOEFSTLPUU WJMLFUTPNNFTUVQQHJDLUJMM QSPDFOU BW #/1  CMFW Tl TUPSU Ql HSVOE BW EFO TUPSB PNTWjOHOJOHFO JIVTIlMMFOTTQBSBOEFFMMFSPNLBVTBMJUFUFOHJDLlUBOESBIlM MFUHlSJOUFBUUMFEBJCFWJT%FULBOOBUVSMJHUWJTWBSBFOWjYFM WFSLBOEjSFOVQQHlOHJIVTIlMMFOTTQBSBOEFGzSTjNSBEFTUB UFOT¾OBOTFSWJMLFUJTJOUVS¾DLlUFSWFSLOJOHBSQlIVTIlMMFOT GzSWjOUOJOHBSPDIEjSNFEzLBEFEFSBTTQBSBOEFZUUFSMJHBSF *EFUUBGBMMLBONBOLPOTUBUFSBBUUIVTIlMMFOTTQBSLWPUTUFH JOOBO LSJTFO WBS FUU GBLUVN 6OEFS  zLBEF TQBSLWPUFO 13) Dessa data bygger på det gamla sättet att beräkna nationalräkenskaperna och inkluderar inte tjänstepensioner. Nuvarande beräkningssätt sträcker sig bara tillbaka till 1993 än så länge.




NFE   QSPDFOUFOIFUFS WJMLFU jS FO PTFEWBOMJHU LSBGUJH GzS jOESJOH4BNUJEJHUWBSTUBUFOT¾OBOTFSVOEFSTBNNBlSGPSU GBSBOEFJHPUUTLJDL PGGFOUMJHBTFLUPSOT¾OBOTJFMMBTQBSBOEF VQQHJDL UJMM   QSPDFOU BW #/1 %FU LBO LOBQQBTU CFTLSJWBT TPNFOOJWlTPNTLSjNEFIVTIlMMFOGzSGSBNUJEBTLBUUFIzK OJOHBS jWFOPNEFUWBSFUUMjHSFzWFSTLPUUjOlSFUJOOBO &O UFOUBUJW TMVUTBUT jS BUU EFO JOJUJBMB VQQHlOHFO J IVTIlMMFOT TQBSLWPU WBS FO BOQBTTOJOH UJMM GzSjOESBEF TLBUUFSFHMFS PDI JOUFBMMTWBSLOVUFOUJMMGzSjOESJOHBSJTUBUFOT¾OBOTFS Hushållen reagerade medan det fanns ett överskott Hushållens sparkvot

BNP

Budgetunderskott

1987

– 0,5

3,5

3,8

1988

– 2,5

2,7

2,9

1989

– 2,4

2,8

4,7

1990

2,0

1,0

3,7

1991

5,3

– 1,1

– 1,9

1992

9,7

– 1,2

– 7,4

1993

9,6

– 2,1

– 11,2

1994

7,3

4,0

– 9,1

Källa: SBC och Konjunkturinstitutet

aSFU EjSQl IBEF FLPOPNJO GzSTWBHBUT SFKjMU PDI #/1 TKzOL /JWlOQlCVEHFUVOEFSTLPUUFUWBSJOUFTQFDJFMMUIzHNFOGzS TjNSJOHTUBLUFO WBS ClEF LSBGUJH PDI CFLZNNFSTBN )VT IlMMFOT TQBSBOEF TUFH JHFO NBSLBOU * WJMLFO NlO EFUUB WBS FOSFBLUJPOQlEFOZBWJMMLPSFOGzSTQBSBOEFPDIMlO FOSFBL UJPOQlEFOLSBGUJHBVQQHlOHFOJBSCFUTMzTIFUPDIWJEIjGUBEF PTjLFSIFUzWFSGSBNUJEBJOLPNTUFSFMMFSFOLPOTFLWFOTBWEZT USBSFVUTJLUFSGzSTWFOTLFLPOPNJPDITUBUT¾OBOTFSjSTWlSBSF BUUBWHzSB.FOEFUjSTWlSUBUUGSJHzSBTJHGSlONJTTUBOLFOBUU EFGzSTUBUWlPSTBLFSOBIBEFFOCFUZEBOEFJOWFSLBO 


&OGSlHFTUjMMOJOHTPNLjOOTWjMEJHUBLUVFMMjSIVSGzSWjOUOJOHBS PDIGzSUSPFOEFBTQFLUFSTBNTQFMBS PDIElTQFDJFMMUJOjSMjOEFS jS J FUU VUTBUU TUBUT¾OBOTJFMMU MjHF &O IZQPUFT jS BUU OjS TUBUT¾ OBOTFSOB jS J FUU MjHF TPN CFEzNT TPN MlOHTJLUJHU PIlMMCBSU Tl LBO FO ¾OBOTQPMJUJTL lUTUSBNOJOH HF FO QPTJUJW FGGFLU Ql FGUFS GSlHBOPDIEFOFLPOPNJTLBBLUJWJUFUFO%FUIBOEMBSEFMTPNFO QPTJUJWFGGFLUBWBUUGzSUSPFOEFUGzSQPMJUJLFOPDIFLPOPNJOzLBS  EFMT PN OjS EF PGGFOUMJHB VUHJGUFSOB TLjST OFE UJMM FO MjHSF  PDI IlMMCBS  OJWl Tl NJOTLBS EFU GzSWjOUBEF GSBNUJEB TLBUUFUSZDLFU WJMLFU zLBS EF SBUJPOFMMB  IVTIlMMFOT GzSNzHFOIFU PDI EjSNFE EFSBTLPOTVNUJPO 'JOBOTQPMJUJTLB SlEFU ESBS J TJO SBQQPSU  TMVUTBUTFO BUU FYJTUFSBOEF UFPSFUJTLB NPEFMMFS zWFS ¾OBOTQPMJUJTLB FGGFLUFS HFS NZDLFU TLJGUBOEF SFTVMUBU  -JUF GzSFOLMBU LBO EFU TjHBT BUU BMMB QSBLUJTFSBOEFQPMJUJLFSLBOGlTUzEGzSTJOIlMMOJOHQlUFPSFUJTLB HSVOEFS

Empiriska undersökningar %FU ¾OOT NJLSPCBTFSBEF TUVEJFS TPN UBMBS FNPU GVMMTUjOEJHU SBUJPOFMMBJOEJWJEFSPDISJDBSEJBOTLFLWJWBMFOT %F IBSWJTBUBUU PNLSJOH  QSPDFOU BW TWFOTLBSOB LBO CFTLSJWBT TPN LBTTBGzS WBMUBSF FMMFS SFTJEVBMTQBSBSF %FOOB HSVQQT LPOTVNUJPO jS IFMU CFSPFOEFQlJOLPNTU¿zEFU&UUTlEBOUGzSIlMMOJOHTTjUUUJMMQFOHBS SJNNBS JMMB NFE BOUBHBOEFU PN FO PjOEMJH QMBOFSJOHTIPSJTPOU PDIGVMMTUjOEJHUJMMHlOHUJMMLSFEJUNBSLOBEFO %FU ¾OOT NlOHB FNQJSJTLB VOEFSTzLOJOHBS PN FGGFLUFO BW ¾OBOTQPMJUJTLB TUJNVMBOTFS J 64" 6OEFS MlHLPOKVOLUVSFO FGUFS TFLFMTLJGUFU TUJNVMFSBEF TUBUFO FLPOPNJO HFOPN BUU TLJDLB VU DIFDLBS UJMM IVTIlMMFO NFE TLBUUFSBCBUU Ql   EPMMBS 'MFSB TUVEJFS IBS HKPSUT GzS BUU VQQTLBUUB EFTT FGGFLU PDI HFOFSFMMU CFEzNT EFO QSJWBUB LPOTVNUJPOFO IB QlWFSLBUT NBSLBOU  FO VUWjSEFSJOH NFOBS BUU UWl USFEKFEFMBS BW EF VUTLJDLBEF NFEMFO

14) Finanspolitiska rådet (2008), sid 56 15) SOU 1989:11, Wahlund m fl (2000)




HJDLUJMMLPOTVNUJPOJOPNUWlLWBSUBM *MJOKFNFEUFPSJOWJTBS SFTVMUBUFUBUUFGGFLUFSOBWBSTUzSTUGzSIVTIlMMNFEMlHBJOLPNTUFS PDI¾OBOTJFMMGzSNzHFOIFU EWTEFOHSVQQNFEEFNJOTUBNBSHJ OBMFSOBUFOEFSBSBUUIBIzHTULPOTVNUJPOTCFOjHFOIFU &UU BOOBU BOHSFQQTTjUU IBS #MJOEFS PDI ;BOEJ  TPN CFSjLOBU IVS EFO BNFSJLBOTLB FLPOPNJO TLVMMF IB VUWFDLMBUT VOEFS EFO TFOBTUFSFDFTTJPOFOJBWTBLOBEBWEF¾OBOTQPMJUJTLBJOTBUTFSTPN BENJOJTUSBUJPOFOCFTMVUBUPN %FSBTSFTVMUBUJOEJLFSBSBUU#/1 OJWlOTLVMMFWBSJUPNLSJOHQSPDFOUFOIFUFSMjHSFWJEVUHlOHFOBW PDIBSCFUTMzTIFUFOOjSNBSF QSPDFOUFOIFUFSIzHSF &OMJLOBOEFzWOJOHIBSHKPSUTBWEFOBNFSJLBOTLBLPOHSFTTFO CVEHFULPOUPS $#0   %FSBT TMVUTBUT jS BUU EFU TUPSB TUJNVMBOT QBLFUFUJ64" UIF"NFSJDBO3FDPWFSZBOE3FJOWFTUNFOU"$5 Ql TBNNBOUBHFU  NJMKBSEFS EPMMBS WBSBW  QSPDFOU VUOZUUKBUT VOEFS IBSNFEGzSUBUU#/1CMJWJU   QSPDFOUIzHSF 7JEBSFIBSEFUNFEGzSUBUUTZTTFMTjUUOJOHFOzLBUNFE   NJM KPOFS TBNUEjSVUzWFSBUU¿FSBOTUjMMEB¾DLBSCFUBIFMUJEJTUjMMFU GzSEFMUJE  %FOLJOFTJTLBFLPOPNJOWBSFOBWEFGzSTUBTPNWjOEFVQQFGUFS EFO LSBGUJHB OFEHlOHFO IzTUFO  %FO LJOFTJTLB SFHFSJOHFO IBS TKjMWB ESBHJU TMVUTBUTFO BUU EFO TOBCCB lUFSIjNUOJOHFO PDI EFOHPEBVUWFDLMJOHFOVOEFSEFTFOBTUFlSFOTCFTWjSMJHBZUUSFGzS IlMMBOEFOCFSPSQlBUUMBOEFUJOGzSEFFUUTUPSUTUJNVMBOTQBLFU  )ZQPUFTFO PN BUU ¾OBOTQPMJUJLFO IBS PMJLB HFOPNTMBH CFSP FOEFQlEFUTUBUT¾OBOTJFMMBVUHlOHTMjHFUIBSGlUUTUzEBW1FSPUUJ  TPNWJTBUBUUWJEMlHTUBUTTLVMEPDITNlCVEHFUVOEFSTLPUUTlHFS ¾OBOTQPMJUJTLBTUJNVMBOTFSFUUQPTJUJWUCJESBHNFONPUTBUTFOHjM MFSOjSTUBUTTLVMEFOjSIzHFMMFSCVEHFUVOEFSTLPUUFOjSTUPSB%FU ¾OOTEPDLTUVEJFSTPNUZEFSQlBUUBOESBGzSLMBSJOHTGBLUPSFS jO EFO GzSEB ¾OBOTQPMJUJLFO TlTPN WjYFMLVST PDI QFOOJOHNjOHE  MJHHFSCBLPNGSBNHlOHTSJLBCVEHFUTBOFSJOHBS  16) Johnson, Parker och Souleles (2004) 17) Blinder och Zandi (2010) 18) CBO (2010) 19) Financial Times 22 september 2010, sid 11 20) Perotti (1999) 21) Hjelm (2004)




* FO BLUVFMM TUVEJF  WJTBT BUU FGGFLUFO BW ¾OBOTQPMJUJTLB JO TBUTFS CFSPS Ql WBS J LPOKVOLUVSDZLFMO FLPOPNJO CF¾OOFS TJH "OHSFQQTTjUUFU TLJMKFS TJH GSlO EFO WBOMJHB MJOKjSB BOTBUTFO PDI JNQMJDFSBSBUU¾OBOTQPMJUJLFO°HJWFUBUUEFOTjUUTJOWJESjUUUJE QVOLU ° IBS FO TUzSSF FGGFLU jO WBE NlOHB BOESB TUVEJFS WJTBS %FOTlLBMMBEFNVMUJQMJLBUPSOWBSJFSBSFOMJHUEFOOBTUVEJFNFMMBO   OjSFLPOPNJOWjYFSNFEBOEFOMJHHFSJJOUFSWBMMFU OjS FLPOPNJOCF¾OOFSTJHJSFDFTTJPO #FFUTNB IBS J FO SBQQPSU UJMM 'JOBOTQPMJUJTLB SlEFU HKPSU FO HFOPNHlOH BW WJMLB FGGFLUFS EJTLSFUJPOjS ¾OBOTQPMJUJL IBS   ,POUFOUBO WBS BUU EFU ¾OOT FUU CFUZEBOEF FNQJSJTLU TUzE GzS BUU ¾OBOTQPMJUJLFO IBS FGGFLUFS Ql UPUBMB FGUFSGSlHBO Ql LPSU TJLU )VS FGGFLUJW ¾OBOTQPMJUJLFO jS WBS NFS TWlSCFTUjNU El EF FNQJ SJTLBTUVEJFSOBHFSNZDLFUWBSJFSBEFTWBSQlEFOGSlHBO#FFUTNB OzKFS TJH NFE BUU TBNNBOGBUUOJOHTWJT TjHB BUU FGGFLUFSB jS TVC TUBOUJFMMB

22) Auerbach och Gorodnichenko (2010) 23) Beetsma (2008)




Den aktuella diskussionen – vilja och våga * 4WFSJHF IBS EFU USPUT FO SFMBUJWU IzH BSCFUTMzTIFU PDI FO OZMJH HFOPNGzSE WBMSzSFMTF WBSJU FO FGUFS PNTUjOEJHIFUFSOB HBOTLB CFHSjOTBE EJTLVTTJPO PN ¾OBOTQPMJUJLFOT SPMM 'JOBOTNJOJTUFS "OEFST #PSH BSHVNFOUFSBEF JOGzS WBMSzSFMTFO BUU 4WFSJHF  VUJ GSlO FUU GzSTJLUJHIFUTQFSTQFLUJW  TLVMMF TJLUB Ql BUU VQQSjUUIlMMB FO TjLFSIFUTNBSHJOBM Ql FO QSPDFOU BW #/1 J GzSIlMMBOEF UJMM zWFSTLPUUTNlMFUGSBNUJMM0QQPTJUJPOFOWBMEFBUUVUHlJGSlO SFHFSJOHFOT IlMMOJOH BW WJMLFU VUSZNNF TPN WBS UJMMHjOHMJHU 'JOBOTNJOJTUFS#PSHTCFEzNOJOHCMFWEjSNFETUZSBOEFGzS¾OBOT QPMJUJLFOTIBOEMJOHTVUSUZNNF 6OEFS EFO NFTU UVSCVMFOUB GBTFO BW EFO ¾OBOTJFMMB LSJTFO  IzKEFT HBOTLB NlOHB SzTUFS PN BUU SFHFSJOHFO GzSEF FO GzS SFTUSJLUJW ¾OBOTQPMJUJL HJWFU EFO FYUSFNU LSBGUJHB OFE HlOHFOJFLPOPNJO5VOHBJOTUBOTFSTPNSFHFSJOHFOTFHFUPSHBO 'JOBOTQPMJUJTLBSlEFU EFSBTFHFONZOEJHIFU,POKVOLUVSJOTUJUVUFU PDI OFTUPSO JOPN TWFOTL OBUJPOBMFLPOPNJ "TTBS -JOECFDL  GzSF TQSlLBEFBMMBFONFSBLUJW¾OBOTQPMJUJL %FUjSJEFUQFSTQFLUJWFU 24) Lindbeck (2009), Konjunkturinstitutet (2009) och Finanspolitiska rådet (2009)




JOUSFTTBOU BUU OPUFSB BUU EFU jOEl GlS TjHBT IB WBSJU FO HBOTLB CFHSjOTBE EJTLVTTJPO PN ¾OBOTQPMJUJLFO 'SlHBO IBS EZLU VQQ NlOHBHlOHFSNFOJOUFCJUJUTJHGBTUQlEFOQPMJUJTLBBHFOEBO 1lEFUJOUFSOBUJPOFMMBQMBOFUUJMMIzS1BVM,SVHNBOEFOHSVQQ BWGzSFUSjEFTWJTBNFSJLBOTLBFLPOPNFSTPNBLUJWUPDIlUFSLPN NBOEFBSHVNFOUFSBUGzSFONFSFYQBOTJW¾OBOTQPMJUJLJTlWjM64" TPNJ&VSPQB%FUIBSVOEFSIFMBLSJTFOWBSJUFOTLJMMOBENFMMBO BNFSJLBOTLBPDIFVSPQFJTLBFLPOPNFSJTZOFOQlWJMLFUVUSZNNF PDI CFIPW EFU GVOOJUT GzS ¾OBOTQPMJUJTLB TBUTOJOHBS #JMEFO jS OBUVSMJHUWJTTQMJUUSBE EFUjSEFOKVBMMUJECMBOEFLPOPNFS NFO EF TUBSLBTUF GzSFTQSlLBSOB GzS TUzSSF ¾OBOTQPMJUJTLB TBUTOJOHBS IBSPUWFUZEJHUlUFSGVOOJUTQlBOESBTJEBO"UMBOUFO %FU GBLUVN BUU PMJLB MjOEFS IBS PMJLB IBOEMJOHTVUSZNNF WBE HjMMFS¾OBOTQPMJUJLFOIBSJOUFGlUUPSEFOUMJHUHFOPNTMBHJEFCBU UFOJ&VSPQB'zSWJTTP¾OOTEFUFOTBNTZOPNBUUGzSVUTjUUOJOH BSOBTLJMKFSTJHFNFMMBOPMJLBMjOEFS.FOEFOQPMJUJTLBEFCBUUFO J7jTUFVSPQBjSLPODFOUSFSBEUJMMFOBTQFMIBMWBO%FOIBOEMBSGzSF USjEFTWJTPNBUUWJTTBMjOEFSNlTUFIBFONZDLFUSFTUSJLUJW¾OBOT QPMJUJL NFEBO BOESB LBO OzKB TJH NFE FO NlUUMJH lUTUSBNOJOH "UUOlHSBMjOEFSIBSVUSZNNFGzSFONFSFYQBOTJW¾OBOTQPMJUJL IBS JOUF WjHU UVOHU IPT &6 El NJOJTUFSSlEFU GzSPSEBU BUU OjTUBO BMMB MjOEFS TLBMM JOSJLUB QPMJUJLFO Ql BUU CFHSjOTB VOEFSTLPUUFU JCVEHFUFOUJMMIzHTUQSPDFOUQFSlSOlHPOHlOHVOEFSQFSJPEFO  KVHZOOTBNNBSFVUHlOHTMjHFUjSEFTUPUJEJHBSFlSTPN NlM"OOBSTLVOEFUWlOHFUGzSWJTTBMjOEFSBUUTUSBNBlUVUHzSB FUUBSHVNFOUGzSBUUBOESBTLVMMFVUOZUUKBTJUUIBOEMJOHTVUSZNNF 0NBMMBLSBOBSTLSVWBTlUTBNUJEJHUJOPN&6CMJSOBUVSMJHUWJTEFO TBNMBEFlUTUSBNBOEFFGGFLUFOQlFGUFSGSlHBOTUzSSF %F ¿FTUB MjOEFS JOPN WBMVUBVOJPOFO VQQMFWFS JEBH BUU EFSBT VUSZNNF GzS BLUJW ¾OBOTQPMJUJL jS CFHSjOTBU 4LBQBOEFU BW EFO HFNFOTBNNB WBMVUBO JOOFCBS BUU QFOOJOHQPMJUJLFO VUGPSNBT FGUFS EFU BHHSFHFSBEF MjHFU JOPN VOJPOFO %FU JOOFCjS J QSBL UJLFO BUU EFO FLPOPNJTLB VUWFDLMJOHFO J EF TUPSB MjOEFSOB GlS TUPSUHFOPNTMBHGzSEFQFOOJOHQPMJUJTLBCFTMVUFO.JOESFMjOEFS SJTLFSBS JEFGBMMEFSBTFLPOPNJVUWFDLMBTBOOPSMVOEBjOEFTUPSB MjOEFSOBTFLPOPNJFS BUUSjOUBOjSJMMBBOQBTTBEUJMMEFSBTMPLBMB 


GzSIlMMBOEFO0NQFOOJOHQPMJUJLFOJOUFLBOUBFUUTUBCJMJTFSJOHT QPMJUJTLUBOTWBSJEFTTBMjOEFSTlGzS¿ZUUBTBOTWBSFUUJMM¾OBOTQPMJ UJLFO*EBHUZDLTFNFMMFSUJEGlFOTLJMEBMjOEFSJOPNFVSPPNSlEFU BOTFTJHIBVUSZNNFBUUGzSBFONFSBLUJWJTUJTL¾OBOTQPMJUJL %FOHMPCBMBFLPOPNJOCF¾OOFSTJHGPSUGBSBOEFJFUUMjHFNFE NZDLFU MlHU LBQBDJUFUTVUOZUUKBOEF &OMJHU 0&$%T QSPHOPT GSlO J NBK Tl LPNNFS   NJMKPOFS ¿FS NjOOJTLPS J 0&$%MjOEFSOB WBSB BSCFUTMzTB VOEFS JOOFWBSBOEF lS KjNGzSU NFE   lSFU JOOBOLSJTFOTMPHUJMM/jTUBlSWjOEFSVUWFDLMJOHFOPDIPNLSJOH   NJMKPOFS BW EFTTB CFSjLOBT lUFS CMJ TZTTFMTBUUB %FU LPNNFS FNFMMFSUJE UB ¿FSB lS JOOBO TZTTFMTjUUOJOHFO OlS OJWlFSOB GzSF LSJTFOPDIjOMjOHSFJOOBOGVMMTZTTFMTjUUOJOHOlT  'JOBOTQPMJUJLFOT VUGPSNOJOH CMJS FO CBMBOTFSJOH BW CFIPWFU BUUTUJNVMFSBUJMMWjYUPDITZTTFMTjUUOJOHPDICFIPWFUBWBUUlUFSGl CBMBOTJEFPGGFOUMJHB¾OBOTFSOB0NBMMBMjOEFSWjMKFSBUUMjHHB TUPSWJLUWJEBUUTOBCCUlUFSGlCBMBOTJEFPGGFOUMJHBVUHJGUFSOBTl SJTLFSBS EFU BUU Hl VU zWFS lUFSIjNUOJOHFO NFE OFHBUJWB LPOTF LWFOTFS GzS BSCFUTNBSLOBETVUWFDLMJOHFO 'zS EF MjOEFS TPN OV UWJOHBT UJMM LSBGUJHB CFTQBSJOHTQBLFU  TPN SFTVMUFSBS J GBMMBOEF FMMFSlUNJOTUPOFTWBHJOIFNTLFGUFSGSlHBO TlzLBSWJLUFOBWBUU EFOFYUFSOBFGUFSGSlHBOzLBS *FOOZMJHTUVEJFBW*.' ESBTTMVUTBUTFOBUUPNCVEHFUVOEFS TLPUUFU TjOLT NFE FO QSPDFOU BW #/1 Tl NJOTLBS EFO JOIFNTLB FGUFSGSlHBONFEFOQSPDFOUJOPNUWllSPDIBSCFUTMzTIFUFOzLBS NFE QSPDFOUFOIFUFS/jSFUUFOTLJMUMBOEHzSFOOFETLjSOJOH NJOTLBTEFUPUBMBFGGFLUFSOBQlFLPOPNJOBWBUUWBMVUBOGzSTWB HBT  WJMLFU MFEFS UJMM IzHSF FYQPSU  PDI BUU SjOUBO TjOLT NFE   QSPDFOUFOIFUFS%jSNFECFHSjOTBTOFEHlOHFOJ#/1UJMM QSP DFOUWJEFOlUTUSBNOJOHQlFOQSPDFOUBW#/1*EBHFOTMjHFOjS NlOHB BW EF MjOEFS TPN HzS TUPSB OFETLjSOJOHBS CF¾OOFS TJH JFOWBMVUBVOJPOPDISjOUBOSFEBOMJHHFSOjSBOPMMCPSUGBMMFSEPDL EFTTBNJMESBOEFFGGFLUFSUJMMTUPSEFM /jSEjSUJMMOFETLjSOJOHFOJOUFTLFSJCBSBFUUFOTLJMUMBOEVUBO JNlOHBMjOEFSTlCMJSFGGFLUFSOBTUzSSFFGUFSTPNFYQPSUFGGFLUFO 25) IMF (2010) Will it hurt? Macroeconomic effects of fiscal consolidation




ElCMJSCFUZEMJHUMjHSF*.'SBQQPSUFONFOBSBUUFGGFLUFOQlUJMM WjYUFOLBOCMJEFOEVCCMBWJEFOHMPCBMCVEHFUTBOFSJOHVOEFSGzS VUTjUUOJOHBUUJOUFIFMMFSSjOUPSOBLBOTjOLBT 'MFSBFVSPQFJTLBMjOEFSIBSMBHUTUPSBlUTUSBNOJOHTQBLFU%FU JSMjOETLB VQQHlS UJMM   QSPDFOU BW #/1 WJMLFU CBTFSBU Ql *.'T LBMLZMFSTLVMMFNPUTWBSBFOVQQHlOHJBSCFUTMzTIFUFONFE QSP DFOUFOIFUFSVOEFSGzSVUTjUUOJOHBUUEFUWBSFOFOTLJMElUHjSE/jS OVBOESBMjOEFSPDLTlTUSBNBSlUCMJSFGGFLUFOTUzSSF %FUjSNPUEFOOBCBLHSVOETPNEFULBOEJTLVUFSBTPNEFUjS FOPQUJNBMTUSBUFHJBUUGzSFTQSlLBBUUjWFOMjOEFSTPNIBS¾OBOT QPMJUJTLUIBOEMJOHTVUSZNNFCzSWjSOBPNTUBUT¾OBOTFSOBJGzSTUB IBOE ,SJTFO VOEFSTUSZLFS GzSWJTTP WJLUFO BW BUU WjSOB PN MlOH TJLUJHUIlMMCBSBPGGFOUMJHB¾OBOTFS.FOKVTUEFMjOEFSTPNHKPSU EFUUBIBSKVFUUIBOEMJOHTVUSZNNFBUUNJMESBTLBEFFGGFLUFSOBBW LSJTFO JOUFCBSBGzSEFFHOBJOOFWlOBSOB VUBOjWFOJFUUCSFEBSF QFSTQFLUJW%FULSjWFSFNFMMFSUJEBUUNBOWJMMPDIWlHBSBOWjOEB ¾OBOTQPMJUJLFOTPNFUUTUBCJMJUFUTQPMJUJTLUJOTUSVNFOU




Vilken roll skall ďŹ nanspolitiken ha i Sverige? 4FEBOEFOBVHVTUJjSEFUJOTLSJWFUJMBHFO  PN TUBUTCVEHFUFOBUUSFHFSJOHFOTLBUJMMSJLTEBHFOMjNOBGzSTMBHUJMM NlMGzSEFOPGGFOUMJHBTFLUPSOTžOBOTJFMMBTQBSBOEFQlNFEFMMlOH TJLU*CzSKBOQlMBEFFOBSCFUTHSVQQQlžOBOTEFQBSUFNFOUFU GSBNFOSBQQPSU EjSEFGzSFTMPHBUUzWFSTLPUUFUJEFOPGGFOUMJHB TFLUPSOT žOBOTJFMMB TQBSBOEF TLBMM VQQHl UJMM FO QSPDFOU BW #/1 zWFSLPOKVOLUVSDZLFMOjWFOGPSUTjUUOJOHTWJT  .PUJWFO UJMM zWFSTLPUUTNlMFU WBS FOMJHU EFQBSUFNFOUTTLSJGUFO BUUEFUTLBCJESBUJMM J MlOHTJLUJHUIlMMCBSBPGGFOUMJHBžOBOTFS  JJ  FO KjNO GzSEFMOJOH BW SFTVSTFS NFMMBO HFOFSBUJPOFSOB  JJJ  FLP OPNJTL FGGFLUJWJUFU  TBNU JW  UJMMSjDLMJHB NBSHJOBMFS Tl BUU TUPSB VOEFSTLPUU LBO VOEWJLBT J MlHLPOKVOLUVSFS jWFO WJE FO QPMJUJL TPNBLUJWUNPUWFSLBSMlHLPOKVOLUVSFS %jSUJMM ESPHT TMVUTBUTFO BUU GPSNVMFSJOHFO BW zWFSTLPUUTNlMFU TPNFUUHFOPNTOJUUzWFSLPOKVOLUVSDZLFMOCzSCFIlMMBTBWTUBCJMJ TFSJOHTQPMJUJTLBTLjM 26) Ds 2010:4, Utvärdering av ĂśverskottsmĂĽlet 27) Det främsta syftet med denna rapport är att diskutera ďŹ nanspolitikens roll som stabiliseringspolitiskt instrument, med betoning pĂĽ det aktuella ekonomiska läget. Det ďŹ nns en ĂĽterkommande diskussion om ĂśverskottsmĂĽlet utformning och nivĂĽ. FĂśr ďŹ nanspolitikens funktion som stabiliseringspolitiskt medel är emellertid inte ĂśverskottsmĂĽlets nivĂĽ en viktig faktor.




%FO PG¾DJFMMB IlMMOJOHFO jS TlMFEFT BUU ¾OBOTQPMJUJLFO EFMT TLBMM TjLFSTUjMMB MlOHTJLUJHU IlMMCBSB PGGFOUMJHB ¾OBOTFS HFOPN zWFSTLPUUTNlMFU  EFMT LVOOB TQFMB FO BLUJW SPMM GzS BUU NPUWFSLB MlHLPOKVOLUVSFS )jSJ MJHHFS FO QPUFOUJFMM NlMLPO¿JLU NFE UWl NlMPDIFUUNFEFM *OjNOEBEFQBSUFNFOUTTLSJGUGzSPSEBEFTBUUSFHFSJOHFOHFOPN BUU QSFTFOUFSB FO Tl LBMMBE VQQGzSBOEFLPE GzS ¾OBOTQPMJUJLFO TLVMMFUZEMJHHzSBIVSEFOTFSQlNlMLPO¿JLUFONFMMBOBUUVQQOl zWFSTLPUUTNlMFUPDITUBCJMJTFSJOHTQPMJUJTLBNlM 4BNNB SBQQPSU GzSFTMPH BUU SFHFSJOHFO J VQQGzSBOEFLPEFO LVOEF TQFDJ¾DFSB J WJMLB LPOKVOLUVSMjHFO EFU jS MjNQMJHU BUU TQBSBOEFU KVTUFSBT GzS BUU EFU TLB OjSNB TJH EFO NlMTBUUB OJWlO OjSIjOTZOjWFOUBTUJMMTUBCJMJTFSJOHTQPMJUJTLBNlM&UUBOOBUGzS TMBHWBSBUU,POKVOLUVSJOTUJUVUFUTLVMMFLVOOBHFTFUUNBOEBUBUU CFEzNB PN ¾OBOTQPMJUJLFO jS WjMBWWjHE HJWFU LPOKVOLUVSMjHFU PDIzWFSTLPUUTNlMFU %FUGSBNHlSBWEFUGzSHlFOEFBUU¾OBOTQPMJUJLFOJQSJODJQIBS FOSPMMJTUBCJMJTFSJOHTQPMJUJTLBTBNNBOIBOHNFOBUUEFOSPMMFO JOUFjSPSEFOUMJHUEF¾OJFSBE-lUPTTEJTLVUFSBOlHSBPMJLBGzSIlMM OJOHTTjUUCFUSjGGBOEF¾OBOTQPMJUJLFOTSPMM

Stabiliseringspolitiken sköts av penningpolitiken %FUSlEFSJEBHTUPSFOJHIFUPNBUUQFOOJOHQPMJUJLFOjSEFUWJLUJH BTUFTUBCJMJTFSJOHTQPMJUJTLBJOTUSVNFOUFUJMjOEFSNFESzSMJHWjYFM LVST%FOOBIlMMOJOHIBSPDLTlWBSJUEFOEPNJOFSBOEFJ4WFSJHF TFEBOJO¿BUJPOTNlMFUJOGzSEFT'JOBOTQPMJUJLFOJOSJLUBTQlTUSVL UVSGSlHPS PDI Ql BUU TjLFSTUjMMB MlOHTJLUJHU IlMMCBSB PGGFOUMJHB ¾OBOTFS PDI IBS J OPSNBMB GBMM JOHFO TUBCJMJTFSJOHTQPMJUJTL VQQ HJGU 0N ¾OBOTQPMJUJLFO BOWjOET BLUJWU GzS BUU zLB FMMFS NJOTLB FGUFSGSlHBOJFLPOPNJOTlQlWFSLBTGzSVUTjUUOJOHBSOBGzSQFOOJOH QPMJUJLFO PDI J FYUSFNGBMMFU NPUWFSLBT FO ¾OBOTQPMJUJTL JOTBUT GVMMUVUBWBUU3JLTCBOLFOIzKFSFMMFSTjOLFSSjOUBOGzSBUUOFVUSB MJTFSBEFO¾OBOTQPMJUJTLBTUJNVMBOTFO %FO LBO EPDL VQQTUl TJUVBUJPOFS OjS QFOOJOHQPMJUJLFO TUlS JOGzSFOLPO¿JLUNFMMBOJO¿BUJPOTNlMFUPDITUBCJMJTFSJOHTNlMFU  


0N JO¿BUJPOTJNQVMTFSOB jS IzHB  UFY Ql HSVOE BW VUMjOETLB JNQVMTFSTPNPMKFQSJTFU TBNUJEJHUTPNSFTVSTVUOZUUKBOEFUjSMlHU FMMFSlUNJOTUPOFTKVOLBOEFTlLBO3JLTCBOLFONFEFUUJOTUSVNFOU JOUFOlUWlNPUTUSJEJHBNlM&GUFSTPNJO¿BUJPOTNlMFUjSzWFSPSE OBUGzS3JLTCBOLFOTlLBOEFUVQQTUlMjHFOOjSQFOOJOHQPMJUJLFO JOUF LBO UB TUBCJMJTFSJOHTQPMJUJTLB IjOTZO * TlEBOB TJUVBUJPOFS  TPNJOUFLBOGzSWjOUBTJOUSjGGBTQFDJFMMUPGUB GBMMFSEFUTUBCJMJTF SJOHTQPMJUJTLB BOTWBSFU Ql ¾OBOTQPMJUJLFO 6OEFS BOESB PNTUjO EJHIFUFS  TlTPN VOEFS EFO TFOBTUF LSJTFO OjS QFOOJOHQPMJUJLFO J TUPSU TFUU VUUzNU TJOB NzKMJHIFUFS  LBO ¾OBOTQPMJUJLFO BOWjO EBTTPNFUULPNQMFNFOUUJMMQFOOJOHQPMJUJLFOGzSBUUTUBCJMJTFSB FLPOPNJO &UUNFSPNEJTLVUFSBUPNSlEFSzSUJMMHlOHTQSJTFSPDIQFOOJOH QPMJUJLFOT SPMM %FO BNFSJLBOTLB LSJTFO IBS SzUUFS J GBTUJHIFUT NBSLOBEFO PDI IVTQSJTVQQHlOHFO 'FEFSBM 3FTFSWFT MlHB SjOUF MjHFVOEFSUBMFUCJESPHFOMJHUFOEFMCFEzNBSFUJMMEFOVUWFDL MJOHFO  0N  PDI EFUUB jS JGSlHBTBUU  DFOUSBMCBOLFO UBS IjOTZO UJMMUJMMHlOHTQSJTFSOBLBOEFUNJOTLBQFOOJOHQPMJUJLFOTFGGFLUJWJ UFUTPNTUBCJMJTFSJOHTQPMJUJTLUJOTUSVNFOUWJMLFUTLVMMFLVOOBGl LPOTFLWFOTFSGzS¾OBOTQPMJUJLFO 'JOBOTQPMJUJTLB SlEFU BSHVNFOUFSBS J TJO SBQQPSU  GzS BUU ¾OBOTQPMJUJTLB JOTBUTFS LBO WBSB MjNQMJHB J TUBCJMJTFSJOHTQPMJ UJTLBTBNNBOIBOHPNEFUJMMGzSFUUNFSWjSEFVUzWFSQFOOJOHQP MJUJLFO4PNFYFNQFMOjNOTBUU¾OBOTQPMJUJLFOLBOWBSBFGGFLUJ WBSF jO QFOOJOHQPMJUJLFO J BUU HZOOB WJTTB HSVQQFS  MBOETjOEBS FMMFS CSBOTDIFS   7JEBSF TUjMMFS TJH 'JOBOTQPMJUJTLB SlEFU GSlHBO PN GzSTWBHOJOHFO BW EF BVUPNBUJTLB TUBCJMJTBUPSFSOB NFEGzS BUU CFIPWFU BW EJTLSFUJPOjS ¾OBOTQPMJUJL zLBU %FSBT FHFO TMVU TBUTjSBUUEFUSJNMJHFOjSTl%FOTMVUTBUTFOCzSFNFMMFSUJECBSB HjMMBJMjHFOOjSQFOOJOHQPMJUJLFOJOUFLBOVQQGZMMBTJOPSEJOBSJF TUBCJMJTFSJOHTQPMJUJTLBSPMM JOPSNBMBGBMMCzS3JLTCBOLFOBOQBTTB 28) En sådan situation uppstod 2008 när inflationstakten var hög vilket talade för en penningpolitisk åtstramning samtidigt som den väntade nedgången i den ekonomiska aktiviteten talade emot. 29) Se t. ex. Bean (2009) 30) Denna hållning kritiserades av förre riksbankschefen Lars Heikensten som var opponent när rådets rapport för 2008 presenterades. Heikensten menade att ”med en sådan definition av mervärde finns det knappast någon gräns för ambitionerna att utnyttja finanspolitiken”.




QFOOJOHQPMJUJLFO UJMM IVS LSBGUJHB EF BVUPNBUJTLB TUBCJMJTBUP SFSOBjS 6UHlOHTQVOLUFO jS BUU QFOOJOHQPMJUJLFO TLBMM CjSB EFU TUBCJ MJTFSJOHTQPMJUJTLBBOTWBSFUNFO¾OBOTQPMJUJLFOLBOTQFMBFOSPMM J WJTTB MjHFO %FTTB jS EPDL JOUF EF¾OJFSBEF %PDL WBS EFU PUWF UZEJHU BUU ¾OBOTQPMJUJLFO LVOEF IB LPNQMFUUFSBU QFOOJOHQPMJ UJLFOGzSBUUTUJNVMFSBFLPOPNJOVOEFS¾OBOTLSJTFOVUBOBUUEFU TUSJEJUNPUEFOFUBCMFSBEFSPMMGzSEFMOJOHFOJOPNEFOFLPOPNJTLB QPMJUJLFO

Säkerställa långsiktigt hållbara offentliga finanser 3FHFSJOHFOT IlMMOJOH VOEFS ¾OBOTLSJTFO WBS BUU QSJPSJUFSB PSE OJOHJTUBUT¾OBOTFSOB5SPUTBUUEFUFOMJHUNlOHBCFEzNBSFGBOOT FUU VUSZNNF GzS FO NFS FYQBOTJW ¾OBOTQPMJUJL  CMBOE BOOBU Ql HSVOEBWBUUSFHFSJOHFOCZHHEFVQQTUPSBzWFSTLPUUVOEFSIzHLPO KVOLUVSFO TlWBMEFSFHFSJOHFOBUUJOMFEOJOHTWJTIBFOBWWBLUBOEF JOTUjMMOJOHUJMMFOBLUJW¾OBOTQPMJUJL'JOBOTNJOJTUFS"OEFST#PSH GBTUTMPHJFUUUJEJHUTLFEFBWLSJTFOBUUEFUWBSWJLUJHUBUUIlMMBGBTU WJESFHMFSOBGzSEFPGGFOUMJHB¾OBOTFSOBUSPUTBUUIBONFOBEFBUU EFUUBWBSEFOWjSTUBLSJTIBOVQQMFWUPDITBOOPMJLUTLVMMFGlVQQ MFWBVOEFSTJOMJWTUJE  3FHFSJOHFOT QPMJUJL JOSJLUBEFT TlMFEFT Ql BUU GzSTzLB VQQOl NlMFUPNFOQSPDFOUTzWFSTLPUUzWFSFOLPOKVOLUVSDZLFM%FOOB GSlHFTUjMMOJOH WBS zWFSPSEOBE BOESB NlM %PDL GBOOT EFU JOHB NlM GzS FOTLJMEB lS VUBO EFU WBS EFU MlOHTJLUJHB NlMFU TPN TUPE JGPLVT %FOOBIlMMOJOHJOOFCjSBUU¾OBOTQPMJUJLFOCBSBLVOEFBOWjO EBT J EFO NlO EFO JOUF LPN J LPO¿JLU NFE zWFSTLPUUTNlMFU 1l FUUMJLOBOEFTjUUTPNNFEQFOOJOHQPMJUJLFOTUWlNlM TlCMJSTUB CJMJTFSJOHTQPMJUJLFO NFE EFUUB GzSIlMMOJOHTTjUU VOEFSPSEOBE FUU BOOBUNlM EFOOBHlOHPSEOJOHJTUBUT¾OBOTFSOB%FU¾OOTEPDL FUU CFUZEBOEF UPMLOJOHTVUSZNNF CFUSjGGBOEF PSEOJOH J TUBUT ¾OBOTFSOBWBEHjMMFSVUWFDLMJOHFOGzSFOTLJMEBlS 31) Seminarie om OECD:s Sverigerapport i december 2008.




Balans i konjunkturjusterat sparande ,POKVOLUVSJOTUJUVUFUBOWjOEFSCFHSFQQFULPOKVOLUVSKVTUFSBUTQB SBOEFTPNjSFOCFSjLOJOHBWWBEEFOPGGFOUMJHBTFLUPSOTTQBSBOEF TLVMMFWBSBWJEFUUCBMBOTFSBUSFTVSTVUOZUUKBOEF OFVUSBMLPOKVOL UVS PDIFOOPSNBMTBNNBOTjUUOJOHBWWJLUJHBTLBUUFCBTFS.lUUFU UBSIjOTZOUJMMSFTVSTMjHFUPDIEFOGzSEBQPMJUJLFOPDIEjSGzSCzS EFUWBSBJMJOKFNFENlMFUPNFOQSPDFOUTzWFSTLPUU ,POKVOLUVSJOTUJUVUFUSjLOBSVUJGSlOEFUUBNlUUVUWBEEFBOTFS WBSBFOMjNQMJHJOSJLUOJOHQlยพOBOTQPMJUJLFO%lNlUUFUUBSIjO TZOUJMMEFUFLPOPNJTLBMjHFUjSBWWJLFMTFSGSlONlMFUQlFOQSP DFOU BW #/1 TNl J EFSBT QSPHOPTFS  GzS EF GBLUJTLB VUGBMMFO LBO TUzSSF BWWJLFMTFS GzSFLPNNB   .FUPEFO JOOFCjS BUU CVEHFUNl MFUJLPNCJOBUJPONFEVUHlOHTMjHFUGzSTUBUFOTยพOBOTFSCMJSWjH MFEBOEFGzSLPOKVOLUVSJOTUJUVUFUTSFLPNNFOEBUJPOFSzWFSยพOBOT QPMJUJLFOTJOSJLUOJOH .PEFMMFO GlS FUU EJSFLU HFOPNTMBH J WJMLFU ยพOBOTQPMJUJTLU VUSZNNFTPNCFEzNTTPNUJMMHjOHMJHU#FSjLOJOHFOBWWBETPN LPOTUJUVFSBS FO OFVUSBM LPOKVOLUVS GlS lUFSWFSLOJOHBS Ql IVS TUPSUEFUยพOBOTQPMJUJTLBVUSZNNFUjS4LVMMF,POKVOLUVSJOTUJUVUFU jOESBTJOTZOQlCFHSFQQFUOFVUSBMLPOKVOLUVSTLVMMFEFUEJSFLU GlHFOPNTMBHQlVUSZNNFUGzSยพOBOTQPMJUJLFO "OHSFQQTTjUUFU JOOFCjS BUU ยพOBOTQPMJUJLFO JOEJSFLU LBO Gl FO TUBCJMJTFSJOHTQPMJUJTLSPMM0NEFULPOKVOLUVSKVTUFSBEFTQBSBOEFU BWWJLFSGSlONlMFUTLBMMEFUlUFSGzSBT%FUNFEGzSJOVWBSBOEFMjHF BUU,POKVOLUVSJOTUJUVUFUGzSFTQSlLBSFOFYQBOTJWยพOBOTQPMJUJLGzS OjTUBlS4BNUJEJHUBOTFSEFBUU3JLTCBOLFOCzSTUSBNBlUQFOOJOH QPMJUJLFOSFEBOJlSPDIjONFSOjTUBlS%FUUBUSPUTBUUJOยฟBUJPOFO WjOUBTWBSBMlH WjMVOEFS3JLTCBOLFOTNlMQlUWlQSPDFOU VOEFS IFMBQSPHOPTQFSJPEFOQlHSVOEBWEFUMlHBSFTVSTVUOZUUKBOEFU .BOLBOJGSlHBTjUUBLPOTJTUFOTFOJEFUUBBOHSFQQTTjUUPNEFO QSBLUJTLB LPOTFLWFOTFO CMJS BUU ยพOBOTQPMJUJLFO TLBMM TUJNVMFSB FLPOPNJO  VUJGSlO BTQFLUFO BUU EFU ยพOOT ยพOBOTJFMMB SFTVSTFS 32) I augustiprognosen menade Konjunkturinstitutet att mรฅlet fรถr 2011 borde vara 0,8 procent och fรถr รฅr 2012 1,0 procent. Detta medfรถrde att det fanns utrymme fรถr 25 miljarder kronor i o๏ฌnansierade satsningar under 2011. Orsaken till detta var frรคmst att det konjunkturjusterade sparandet berรคknades vara 1,4 procent under 2010, d.v.s. hรถgre รคn mรฅlet. Under 2009 var det รคnnu hรถgre, 2,5 procent.




UJMMHjOHMJHBFOMJHUCFSjLOJOHTNPEFMMFO TBNUJEJHUTPN3JLTCBOLFO CFIzWFSTUSBNBlU %FUSFTLJMEBGzSIlMMOJOHTTjUUFOWJTBSBUUEFUJOUF¾OOTFUUFUB CMFSBUTZOTjUUBWTFFOEF¾OBOTQPMJUJLFOTFWFOUVFMMBTUBCJMJTFSJOHT QPMJUJTLBSPMM%FUVOEFSTUSZLFSCFIPWFUBWBUUSFHFSJOHFOLMBSHzS EFOOB




Slutsatser

6OEFSTFOBSFEFDFOOJFSIBS¾OBOTQPMJUJLFOJOUFIBGUOlHPOUZE MJHTUBCJMJTFSJOHTQPMJUJTLSPMM EFOIBSQFOOJOHQPMJUJLFOUBHJUzWFS %FU¾OOTEPDLTJUVBUJPOFSOjS¾OBOTQPMJUJTLBJOTBUTFSLBOLPN QMFUUFSBQFOOJOHQPMJUJLFOJTUBCJMJTFSJOHTQPMJUJTLBTZGUFO TPNOV VOEFSLSJTFO%FOSPMMFOIBSEPDLJOUFUZEMJHHKPSUTWBSGzS¾OBOT QPMJUJLFOLBOTjHBTCF¾OOBTJHJFOHSl[PO'JOBOTQPMJUJTLBSlEFU IBSSFLPNNFOEFSBUSFHFSJOHFOBUULMBSHzSBVOEFSWJMLBPNTUjO EJHIFUFS ¾OBOTQPMJUJLFO LBO PDI CzS TQFMB FO TUBCJMJTFSJOHTQPMJ UJTLSPMM%FUjSCBSBBUUJOTUjNNBJEFOSFLPNNFOEBUJPOFO %FU¾OOTEFMBEFNFOJOHBSPN¾OBOTQPMJUJLFOTFGGFLUJWJUFU ClEF WBEBWTFSUFPSJCJMEOJOHFOPDIFNQJSJO*FYUSFNGBMMFULBOEFOUJMM PDINFEUjOLBTCMJLPOUSBQSPEVLUJWPNGzSUSPFOEFGBLUPSOTQFMBS TUPSSPMM5JMMFOEFMLBOEFUUBIBCJESBHJUUJMMBUU¾OBOTQPMJUJLFO VUOZUUKBT PMJLB J PMJLB MjOEFS VOEFS LSJTFO .FO jWFO PN UFPSJO JOUF HFS FO UZEMJH WjHMFEOJOH Tl WJTBS FNQJSJO Ql BUU ¾OBOTQPMJ UJLFOIBSHZOOTBNNBFGGFLUFS%FOTMVUTBUTFOCzSIBFYUSBUZOHE J FUU MjHF OjS ¾OBOTQPMJUJLFO TPN VOEFS LSJTFO LPNQMFUUFSBS FO QFOOJOHQPMJUJLTPNVUUzNUTJOWBQFOBSTFOBM 'JOBOTQPMJUJLFOT SPMM VOEFS ¾OBOTLSJTFO IBS WBSJFSBU LSBGUJH NFMMBO PMJLB MjOEFS ,JOB PDI 64" IBS HFOPNGzSU PNGBUUBOEF 


¾OBOTQPMJUJTLB TUJNVMBOTQBLFU NFEBO EF ¿FTUB FVSPQFJTLB MjO EFSOBWBSNFSlUFSIlMMTBNNBPDIVOEFSTFOBSFUJEJTUjMMFUJOSJL UBUTJHQlFONFSSFTUSJLUJW¾OBOTQPMJUJL 5JMM FO EFM IBS EFU IBOEMBU PN WJMLFU IBOEMJOHTVUSZNNF MjO EFSOB IBS IBGU ° IBS EF LVOOBU ESJWB FO FYQBOTJW ¾OBOTQPMJUJL zWFSIVWVEUBHFU  4WBSFU Ql EFO GSlHBO jS FOUZEJHU OFK GzS OlHSB MjOEFS TBOOPMJLUJOUFGzSOlHSBBOESBNFO¿FSBMjOEFSJ&VSPQB TLVMMFNFEMlOHJWBSOBTHPEBNJOOFLVOOBUIBTUJNVMFSBUTJOFLP OPNJGzSBUUEjNQBOFEHlOHFOJEFOFLPOPNJTLBBLUJWJUFUFOPDI VQQHlOHFOJBSCFUTMzTIFUFO 5JMM TUzSTUB EFMFO IBS IBOEMJOHTVUSZNNFU IBOEMBU PN WJMLFO QPMJUJL TPN GzSEFT JOOBO LSJTFO TOBSBSF jO IVS IlSU MjOEFSOB ESBCCBEFTBWEFOTBNNB6OEBOUBHFOjSMjOEFSTPNCZHHEFVQQ TUPSBPCBMBOTFSPDITPN¾DLCFUBMBFUUIzHUQSJTGzSEFUUBOjSLSJ TFONFEGzSEFBUUPCBMBOTFSOBCzSKBEFLPSSJHFSBT*SMBOE -FUUMBOE PDI-JUBVFOjSFYFNQFMQlTlEBOBMjOEFS"OESBMjOEFSTPNESBC CBUTBWNJTTUSPGSlOMlOHJWBSOBjSMjOEFSTPNHJDLJOJLSJTFONFE FOTWBHTUBUT¾OBOTJFMMQPTJUJPOPDIEjSNFEIBGUSJOHBCVGGFSUGzS EFTFOBTUFlSFOTTWBHBFLPOPNJTLBVUWFDLMJOH &ODFOUSBMGBLUPSGzSJOWFTUFSBSFjSGzSUSPFOEF4lEBOULBONBO TLBGGBHFOPNBUUGzSBFOTVOENBLSPFLPOPNJTLQPMJUJLVOEFSFO MjOHSFQFSJPEFMMFSHFOPNBUUWBSBIBOEMJOHTLSBGUJHPDIzWFSUSjGGB GzSWjOUOJOHBSVOEFSLSJTFOHlOH.FOFGUFSTPNJOWFTUFSBSOBBMM UJEIBSQFOHBSTPNTLBMMJOWFTUFSBTTlCMJSGzSUSPFOEFNjUUQlFO SFMBUJW TLBMB /jS GzSUSPFOEFU TKVOLFS GzS WJTTB MjOEFS zLBS EFU BVUPNBUJTLUGzSBOESBMjOEFS &OBOOBOEPNJOFSBOEFGBLUPSjSTUPSMFLFOQlFUUMBOEPDIEFTT LBQJUBMNBSLOBE+VTUzSSFEFTTBCjHHFjS EFTUPFOLMBSFBUU¾OBO TJFSBTJH4UPSCSJUBOOJFOjSFUUCSBFYFNQFMQlFUUMBOETPNUSPUT FOTWBHTUBUT¾OBOTJFMMQPTJUJPOCJCFIlMMJUNBSLOBEFOTGzSUSPFOEF PDI IBS MlHB VQQMlOJOHTLPTUOBEFS .FE UBOLF Ql MBOEFUT TUBUT¾ OBOTJFMMBQPTJUJPOjSEFUEPDLJOUFGSlHBPNBUUGzSBFOTUJNVMB UJW¾OBOTQPMJUJL GSlHBOjSTOBSBSFIVSlUTUSBNBOEFEFOLBOFMMFS CzSWBSB %FU ¾OOT FUU BOUBM MjOEFS J &VSPQB TPN LMBSBU TJH HFOPN LSJTFONFETUjSLUGzSUSPFOEFQlLBQJUBMNBSLOBEFO%FOPSEJTLB 


MjOEFSOB  )PMMBOE PDI 5ZTLMBOE jS MjOEFS TPN IBS MlOHJWBSOBT GzSUSPFOEFPDIIBSNzKMJHIFUBUUWjMKBJWJMLFOUBLUEFWJMMGzSBTJH UJMMCBLBUJMMCBMBOTJTUBUT¾OBOTFSOB%FUjSTlMFEFTMjOEFSOBTFHOB SFHFMWFSLPDIQPMJUJTLBTUjMMOJOHTUBHBOEFOTPNTUZSU¾OBOTQPMJUJ LFOTVUGPSNOJOH'zSEFTTBMjOEFSIBOEMBSEFUJOUFPNBUULVOOB  VUBOBUUWJMKBPDIWlHBGzSBFONFSTUJNVMBUJW¾OBOTQPMJUJL




Referenser "VFSCBDI "MBOBOE(PSPEOJDIFOLP:VSJZ  .FBVTVSJOHUIF0VUQVU3FTQPOTFT UP'JTDBM1PMJDZ /#&38PSLJOH1BQFS #BSSP  "SFHPWFSONFOUCPOETSFBMXFBMUI KPVSOBMPGQPMJUJDBMFDPOPNZ WPM #FBO $IBSMFT  5IF(SFBU.PEFSBUJPO UIF(SFBU1BOJDBOEUIF(SFBU$POUSBDUJPO #FFUTNB 3PFM  "TVSWFZPGUIFFGGFDUTPGEJTDSFUJPOBSZ¾TDBMQPMJDZ #J )PDI-FFQFS &  4PWFSFJHOEFCUSJTLQSFNJB ¾TDBMMJNJUTBOE¾TDBMQPMJDZ JO4XFEFO #MJOEFS "MBO4BOE;BOEJ .BSL  )PXUIF(SFBU3FDFTTJPO8BT#SPVHIU UPBO&OE $#0  &TUJNBUFE*NQBDUPGUIF"NFSJDBO3FDPWFSZBOE3FJOWFTUNFOU"DUPO &NQMPZNFOUBOE&DPOPNJD0VUQVU'SPN"QSJM5ISPVHIKVOF %T 6UWjSEFSJOHBWzWFSTLPUUTNlMFU 'BNB &VHFOF  &G¾DJFOU$BQJUBM.BSLFUT"3FWJFXPG5IFPSZBOE&NQJSJDBM 8PSL +PVSOBMPG'JOBODF 'JOBOTQPMJUJTLBSlEFUTSBQQPSUFS )KFMN (zSBO  8IFOBSF'JTDBM$POUSBDUJPOT4VDDDFTTGVM -FTTPOGPS$PVOUSJFT 8JUIJOBOE0VUTJEFUIF&.6/*&38PSLJOH1BQFS )jHHTUSzN+BO PDI,JOOXBMM.BUT  3JDBSEJBOTLBFGGFLUFSQlIVTIlMMFOT TQBSLWPUJ0&$%IVSTUBSLBjSEF +PIOTPO %BWJE4 1BSLFS +POBUIBO"BOE4PVMFMFT /JDIPMBT4  )PVTFIPME FYQFOEJUVSFBOEUIFJODPNFUBYSFCBUFTPG %JTDVTTJPOQBQFS  1SJODFUPO6OJWFSTJUZ ,POKVOLUVSJOTUJUVUFU  ,POKVOLUVSMjHFUNBST ,POKVOLUVSJOTUJUVUFU  ,POKVOLUVSMjHFUBVHVTUJ ,PP 3JDIBSE  5IF)PMZ(SBJMPG.BDSPFDPOPNJDT-FTTPOTGSPN+BQBOµT (SFBU3FDFTTJPO ,SVHNBO 1BVM   /PUFTPO3PHPGG 5IF/FX:PSL5JNFTKVMJ -JOECFDL"TTBS   ³4MPQBzWFSTLPUUTNlMFUPDIBOWjOEQFOHBSOBOV³  %/EFCBUUKBOVBSJ -JOECFDL "  3FHFSJOHFONlTUFCFKBLBUJMMGjMMJHBCVEHFUVOEFSTLPUU  %BHFOT/ZIFUFS KBOVBSJ 1FSPUUJ 3  'JTDBMQPMJDZJO(PPE5JNFTBOE#BE 2VBSUFSMZ+PVSOBMPG &DPOPNJDT WPM 3FJOIBSU $BSNFOBOE3PHPGG ,FOOFUI  (SPXUIJOB5JNFPG%FCU 3JLTCBOLFO  3# 'SBNTUjMMOJOHPNWJTTBVUSFEOJOHTCFIPWNFE BOMFEOJOHBW¾OBOTLSJTFO 406)VWVESBQQPSUGSlO4QBSEFMFHBUJPOFOTTQBSVOEFSTzLOJOH 8BIMVOE 3JDIBSE (VOOBSTTPO +POBTPDI'MJOL )FMFOB  'JOBOTJFMMBTUSBUFHJFS JGzSjOESJOHTFHNFOUPDICFUFFOEFOCMBOETWFOTLBIVTIlMM 8IJUF 83  *TQSJDFTUBCJMJUZFOPVHI #*48PSLJOH1BQFST




Jörgen Appelgren har arbetat i två omgångar på finansdepartementet och upplevde där en utebliven finanspolitisk åtstramning i slutet av 1980-talet och en lyckad budgetsanering under Göran Persson. Därefter arbetade Jörgen 13 år i bankvärlden, varav de sista fem åren som chefekonom på Nordea. Sedan 2009 driver han sitt eget företag, JörA konsult.


Kunna, vilja, våga Finanspolitiken har spelat en viktig stabilitetspolitisk roll under finanskrisen eftersom penningpolitiken, som vanligen har den rollen, tidigt uttömde sin vapenarsenal. Några länder som USA och Kina har lagt stora stimulanspaket medan svaga statsfinanser har tvingat en del länder att föra en restriktiv finanspolitik. Ur ett framtida policyperspektiv kommer intresset riktas mot de länder som haft ett finanspolitiskt handlingsutrymme men valt att inte utnyttja det. Global Utmanings ekonomiska råd är en kvalificerad grupp personer med djupa och värdefulla insikter i ekonomiskt tänkande. Rådet bidrar med forskningsbaserad policyanalys, som syftar till att stödja en utveckling mot ökad sysselsättning och tillväxt med fokus på Sverige och Europa. Rådets ledamöter Sandro Scocco, ordf Mats Kinnwall Lars Anell Karin Forseke Lars Wennberg

Jörgen Appelgren Erik Belfrage Kerstin Hessius Kristina Persson

Birger Jarlsgatan 27, 111 45 Stockholm www.globalutmaning.se

Allan Larsson Michael Olsson Joakim Palme Karin Rudebeck


Kunna, vilja, våga - Jöregen Appelgren (Swedish)