Page 1

Jaargang 11 | Juni 2013

Login

Global Connection Magazine

En er is meer! Username:

login

Thema: Talen Leren

Password:

Jaargang 11 | Juni 2013

Tv-producer begint meubelhandel Pas getrouwd | door een diep dal

Genève | waar de wereld samenkomt Het ABC van schoolkeuze

Meer dan 10.000 pagina’s Login op www.global-connection.info

Netwerkprofielen van expatpartners in 140 landen, landen- en stedeninformatie, Global Connection Coördinatoren, artikelen, interviews, video’s, tweewekelijkse digitale nieuwsbrieven, experts, boektips en veel meer. Inloggegevens nodig? Mail naar info@gcmail.info

www.global-connection.info

Taal opent deuren en harten

DE ED FEN IT SI IE E

Meer dan een magazine


Doelgericht advies in alle fasen van de expatriëring

Da n i s h et o n d e rwi j s a g oed g e re g l e l d! Deskundig advies bij vertrek én bij terugkeer Een goede voorbereiding op vertrek én deskundige begeleiding bij terugkeer zijn noodzakelijk voor een succesvolle expatriëring. Op gebied van onderwijs is Edufax dan de beste adviseur. De doelgerichte adviesgesprekken scheppen duidelijkheid voor bedrijf, ouders en kinderen! Tijdens het verblijf in het buitenland houden kinderen hun kennis van de Nederlandse taal op peil met NTC-online. Dit kan op elk gewenst niveau, van zowel het Nederlandse als Vlaamse onderwijs.

De voordelen van

• unieke online lesmethode voor de Nederlandse taal • ontwikkeld op basis van ruim 20 jaar ervaring met afstandsonderwijs • toonaangevend en altijd up-to-date • volledig veilige webbased omgeving • werken waar en wanneer het uitkomt • persoonlijke ondersteuning door specifiek getrainde docenten • vanaf peuterleeftijd tot eindexamenjaar van middelbaar / secundair onderwijs • erkend door de minister van OCW

Wilt u hierover meer weten, neem dan contact met ons op.

T +31 (0)40 204 74 70 • E info@edufax.nl

www.edufax.nl


Over Global Connection Uitgever Global Connection B.V. Directie en hoofdredactie Jacqueline van Haaften

Wereldwijde partnersupport

Coördinatie Tanja Murray, email: tanja.murray@gcmail.info

Wij zijn een onafhankelijke, internationale organisatie op het gebied van expatpartnersupport en -onderzoek met 20 jaar ervaring. Wij ondersteunen partners van werknemers die als expat wereldwijd uitgezonden zijn. Deze expatpartners zijn in meer dan 140 landen gevestigd en vertegenwoordigen ruim 80 nationaliteiten. Meer dan 250 vooraanstaande multinationals en internationale organisaties maken gebruik van onze services.

Redactie/Vertalingen Margo van de Belt, Wiebe van Bockel, Danielle Chabert, Henk Dam, Bert van Dommelen, Maria Foley, Karen Glerum, Bill Harby, Oliver Howard, Inez Huis, Brian Jones, Wencke Klunder, Annemarie van Limpt, Liseth Meijer, Natalie Prescott, Inge Ruigrok, Anika Scott, Annette Stegeman, Fenneke TjallingiiBrocken, Agnes Zenta Aan deze uitgave werkten mee Ruth Chiarini, Susan Curtis, Sjaron Day, Hanna Donau, Sandra Erhardt, Marjan Herscheit, Maria Kinane, Karleen Loeff, Mirjam Martens, Edith Meszaros Crow, Jamie Paz, Jo Peattie, Milena Piccoli, Dorien Plaat, Mary Richardson, Lucy Reynolds, Marta Rosol, Ingrid Siepel, Tessa van der Sommen, Rosanne Surie, Sandra Voolstra, Rachel Watt Beeldmateriaal Expat File: Flickr images from Cavorite, YannGarPhoto, Harshil Shah, Marksdk, Prinke, Cristian Bortes; Expat & Travel Stories: Andrés Nieto Porras; Kids: Atelier Pro, Edenpictures, Mariskar, Quinn Anya Vormgeving Karen Marcus, D-graphic Abonnementen Voor informatie over bedrijfsabonnementen kunt u contact opnemen met: Geke van Gurp, email: geke.van.gurp@gcmail.info, of Irma Groenhof, email: irma.groenhof@gcmail.info Advertenties Het Global Connection Magazine heeft beperkte ruimte voor advertenties. Voor meer informatie, tarieven en mogelijkheden kunt u contact opnemen: email: sales@gcmail.info Reacties en bijdragen Global Connection Magazine is een magazine voor en over onze leden. Uw bijdragen zijn daarom bijzonder welkom. Lezers worden aangemoedigd om reacties te sturen. Deze kunt u sturen aan: Global Connection B.V. Edisonstraat 24, Postbus 79, 2810 AB Reeuwijk, Nederland T +31 (0) 182 300 000 F +31 (0) 182 300 515 E info@gcmail.info www.global-connection.info Alle rechten voorbehouden. Niets uit dit magazine mag op welke wijze dan ook worden vermenigvuldigd, opgeslagen of overgeleverd zonder schriftelijke toestemming van de uitgever. De inhoud is met de grootst mogelijke zorg samengesteld. Desondanks kunnen gegevens zijn veranderd of onjuist zijn weergegeven. De uitgever en schrijvers aanvaarden hiervoor geen aansprakelijkheid. Meningen die door schrijvers worden geuit zijn persoonlijke meningen, die niet noodzakelijk overeen komen met die van de redacteur of uitgever. Global Connection B.V. staat geregistreerd bij de Kamer van Koophandel in Nederland. Op alle aanbiedingen en leveringen zijn de Algemene Leveringsvoorwaarden van Global Connection van toepassing, gedeponeerd bij de Kamer van Koophandel Rotterdam (Reg.nr. 24367534) © Global Connection B.V.

Bij de productie van dit magazine is gebruik gemaakt van papier dat het keurmerk Forest Stewardship Council (FSC®) draagt. Bij dit papier is het zeker dat het hout afkomstig is uit goed beheerste bossen. Ook is het papier 100% chloor en zuurvrij gebleekt.

Global Connection informeert, inspireert en support expatpartners met als doel een bijdrage te leveren aan de tevredenheid en mobiliteit en daardoor het welslagen van de uitzending. Er kan doorlopend en in ieder stadium gebruik worden gemaakt van onze dienstverlening en support.

Het Global Connection-lidmaatschap, toegangspoort tot kennis en ervaring Het lidmaatschap geeft u toegang tot het kenniscentrum van Global Connection waar u betrouwbare, onafhankelijke informatie vindt over: yy Het expatleven in het algemeen yy Cultuur yy Bestemmingen, bijeengebracht door ervaren expatpartners en deskundigen yy Netwerken yy Werk yy Alternatieven voor werk, zoals start van een bedrijf, studie en vrijwilligerswerk yy Expatkinderen yy Repatriëren yy Overige zaken gerelateerd aan expatpartners Deze informatie wordt u geboden via: yy Het Global Connection Magazine (gedrukt en digitaal) yy Digitale nieuwsbrieven yy Besloten website voor leden Op onze besloten website voor leden bieden wij tevens: yy Netwerkopties: ›› De mogelijkheid om contact op te nemen met een selecte groep expatpartners in een gelijksoortige situatie, ›› Contact met de Global Connection Coördinatoren wereldwijd, die er zijn om u te helpen en uw vragen te beantwoorden

yy yy

Partner support helpdesk Korting op boeken gepubliceerd door Global Connection

Global Connection, de toegang tot gekwalificeerde coaches en trainers Wij verzorgen testen, coaching en trainingen voor elk aspect en elke fase van het expatleven. Voor meer informatie, zie pagina 4. Case- en procesmanagement Voor een aantal bedrijven verzorgt Global Connection het case- en procesmanagement om verzekerd te zijn van een probleemloze uitvoering van het partner support programma.

www.global-connection.info


Uw Global Connection naar

coaching en training

Vindt de support die bij u past! Needs assessments* Ontdek uw mogelijkheden voor een nieuwe zinvolle tijdsbesteding in uw gastland, en definieer uw daadwerkelijke behoefte aan ondersteuning met behulp van een ervaren Global Connection consultant. Sessies via Skype. * Sterk aanbevolen als startpunt voor elk trainings- en coachingsprogramma

Testen en assessments Verkrijg een dieper inzicht in uzelf door middel van een test of assessement, op het gebied van cultuur, persoonlijkheid of carrière. Deze kunnen ook online worden afgenomen, mogelijk gevolgd door een nabespreking met een gediplomeerde coach.

Cycles of Change - coaching Ontvang persoonlijke begeleiding tijdens uw culturele transitie. Een ervaren coach zal individueel met u te werk gaan op basis van onze populaire Cycles of Change workshop. Verschillende sessies via Skype.

Business setup Uw eigen (portable) bedrijf runnen kan de flexibiliteit geven die past bij uw expatleven. Een business setup coach kan u helpen bij het maken van uw plannen.

Vrijwilligerswerk Vrijwilligerswerk is een geweldige manier om nieuwe (professionele) vaardigheden te leren en nieuwe mensen te ontmoeten. Een ervaren coach kan u helpen bij het vinden van mogelijkheden die het beste bij u passen.

Opleidingsadvies Denkt u aan het oppakken van een full- of parttime opleiding? Onze onderwijsadvies-coaches helpen u het meest geschikte programma te kiezen.

Loopbaanbegeleiding Maximaliseer uw kansen op het vinden van een baan in het buitenland met loopbaanbegeleiding. Modules aangeboden door onze coaches en trainers zijn: • Arbeidsmarktonderzoek • Het maken van een actieplan • CV opstellen • Hulp bij het zoeken naar werk • Voorbereiding op interviews • Contract- en salarisonderhandeling

Cycles of Change - workshop Bereid u voor op culturele veranderingen en stem uw verwachtingen af tijdens deze populaire eendaagse, zeer interactieve workshop. Leer de ‘cycle of change’ te herkennen en ontdek uw persoonlijke handhavingsstrategieën.

Interculturele training Bereid u voor op het nieuwe gastland door het volgen van een training volledig gericht op uw bestemming.

Levens-, relatie-, koppelcoaching Als u worstelt met het dagelijks leven en/of uw relaties, kunnen wij u helpen bij het ​​vinden van passende ondersteuning. Er zijn vele mogelijkheden voorhanden.

Meer informatie Voor meer informatie over de diensten van Global Connection kunt u contact opnemen via info@gcmail.info

Coaches en trainers bij Global Connection Global Connection’s wereldwijde netwerk van coaches en trainers bestaat uit professionals die zorgvuldig zijn geselecteerd op basis van criteria opgesteld door expatpartners. Deze informatie is ontleend aan een enquête, in 2012 door Global Connection afgenomen onder haar leden. Bent u een ervaren en gekwalificeerde coach of trainer en wilt u graag deel uitmaken van ons wereldwijde netwerk, vraag dan een sollicitatieformulier aan bij Nynke.Fonteijn@gcmail.info


Voorwoord

Taal, meer dan een ijsbreker A

ls je, net als ik, opgegroeid bent in een land waar een taal gesproken wordt die ‘maar’ door zo’n 22 miljoen mensen wereldwijd als moedertaal wordt gezien, ontkom je eigenlijk niet aan het leren van een andere taal. Allereerst wordt het je met de paplepel ingegoten. Bijvoorbeeld via de televisie: doordat buitenlandse films niet nagesynchroniseerd worden, maar ondertiteld. En in mijn geval door ouderwets gedegen onderwijs: ik werd op de middelbare school in drie buitenlandse talen gedrild. Dankzij het feit dat ik op een christelijke school zat, en daar zes jaar lang drie uur per week Frans had van een niet alleen bevlogen, maar ook zeer gelovige lerares, kun je me nu nog ‘s nachts wakker schudden voor het Franse Onze Vader. Foutloos. Ik heb het altijd leuk gevonden om een nieuwe taal, in meer of mindere mate, te leren. Het breekt het ijs als je op reis bent en je spreekt de taal van het land waar je bent. Ook al kun je maar een paar woorden wisselen, het geeft je de mogelijkheid om contact te leggen met mensen, waardoor je zoveel meer kunt zien van een land. Tijdens mijn expatleven heeft het spreken van meer talen me absoluut geholpen. Alhoewel ik in Singapore mijn ‘English’ moest aanpassen in ‘Singlish’. Dat gaf weer een extra dimensie! Het voelde goed om na een eindeloze onderhandeling op de wet market in Chinatown te kunnen verzuchten ‘Can do, lah...’ en de uitonderhandelde prijs af te rekenen. Het gaf me een gevoel van zekerheid. In het Caribisch gebied sprak de lokale bevolking Patois, wat veel weg heeft van het Frans. Dankzij de drilpraktijken op mijn middelbare school kon ik redelijk snel wat basis-Patois oppikken. Het feit dat ik ongeveer begreep waarover de lokale bevolking sprak, gaf me een gevoel van veiligheid. Interesse tonen voor de lokale taal is in mijn ogen ook een vorm van respect. Ik denk dat we daardoor sneller geaccepteerd werden. Men vond het leuk als ik onze kinderen met een krachtig ‘vini!’ bij me riep. Het delen van een taal geeft een band en schept vertrouwen. Ik herinner me dat we, op weg naar Suriname, moesten overstappen in Frans-Guyana. Op een uitgestorven vliegveld, midden in de bush, probeerden we uit te zoeken hoe laat onze volgende vlucht zou vertrekken. Niemand wist of er überhaupt nog een vlucht naar Suriname zou gaan, die dag. Met lede ogen zagen we het enige vliegtuig op het veld, de kist die ons naar Guyana had gebracht, vertrekken. En direct daarna vertrok ook al het personeel. Na een uur of wat wachten in de verzengende hitte zagen we ineens, als een geschenk uit de hemel, een klein wit vliegtuigje aankomen met vrolijke geel/oranje kleuren: Surinam Airways! Even later heette een vriendelijke stewardess ons, in onze moedertaal, welkom aan boord. Het voelde als thuiskomen. In ons thema-artikel over taal staat een uitspraak van Nelson Mandela die dit prachtig verwoordt: “If you talk to a man in a language he understands, it goes to his head. If you talk to him in his own language, it goes to his heart.” Het is een wijsheid die iedere expat eigenlijk op een wandtegeltje zou moeten schilderen. Iets minder filosofisch, maar even duidelijk is het steeds terugkerende advies van veel geslaagde expats die we voor dit magazine interviewen: als je echt alles uit je expattijd wilt halen en de cultuur van je gastland(en) echt wilt leren kennen, is het heel belangrijk om de taal te leren. Mocht u deze zomer naar een nieuwe locatie vertrekken, en mocht dat een plek zijn waarvan u de taal nog niet spreekt, dan wens ik u veel studieplezier!

jvanhaaften@gcmail.info

Global Connection | Juni 2013

7


54

64

14

8

60

Global Connection | Juni 2013


Global Connection | Inhoud Thema 14 Taal opent deuren en harten Het expatleven wordt een stuk aangenamer als je de taal van het gastland leert spreken

Interviews 8 Het Roer Om De schaapjes op het droge 10 Expat Archief Op ballotage als expatpartner 28 Special Feature Samen door een diep dal

36

Reportages 23 De wereld kleurde even oranje Zes leden doen verslag van het vieren van de troonswisseling 42 Amazing Connections Tweede leven voor oude naaimachines 46 Partnersupport Veel meer dan hulp bij werk zoeken alleen 50 Support Op Maat Tv-producer begint meubelhandel 54 Expat File Genève Kleine wereldstad 60 20 jaar Global Connection Het leven als een serial expat

Lifestyle 12 Highlighted Slapen in een biervat en meest dure vakantie 44 Mijn Huis Het atelier is mijn favoriet 33

Rubrieken 13 26 27 33 34 49 63

Column Margo van de Belt Geduld Q&A Verhuizen DSP regelt alles rond de verhuizing Q&A Verhuizen Op reis met een kostbare viool Fotografie Een zeldzame vondst in Colombia Cultuur Pas op: Stereotypen Expat- & Reisverhalen Koffiedik kijken in business class Fotografie Inheemse Colombianen

Expatpartner & Werk 44

36 Voluntourism: Vrijwilligersvakanties Een nieuw slag reizer doet vrijwilligerswerk en een exotische vakantie in één 40 Anderen helpen maakt gelukkig 41 Trainingsadviezen van overzee

Kids 64 ABC’s van schoolkeuze Een nieuwe uitzending betekent de zoektocht naar een nieuwe school. Hoe met de vele mogelijkheden en informatie een weloverwogen besluit te nemen 70 Column Fenneke Tjallingii-Brocken Loslaten 71 ‘Superboy’ Thom De zorg van een twaalf weken te vroeg geboren baby, zo ver van huis

50

Global Connection | Juni 2013

9


Het Roer Om

De schaapjes op het droge Het lijkt onwaarschijnlijk dat een moestuin iemands leven kan veranderen, maar Mary Richardson weet wel beter. Wat begon als een hobby is uitgegroeid tot veel meer dan dat. Deze voormalige lerares verruilt haar leerlingen voor schapen en begint een tweede carrière, in de landbouw. teKSt Maria Foley

V

oordat zij uit Nieuw-Zeeland vertrok, gaf Mary op een middelbare school les in aardrijkskunde en gym, waarbij ze met plezier vele naschoolse uren als sportcoach werkte. Ook toen ze naar het buitenland verhuisde – naar Myanmar, Thailand, Nederland, Papoea-Nieuw-Guinea, Zuid-Afrika en nu Nigeria – bleef ze haar favoriete werk doen. “Ik heb over de hele wereld kinderen gecoacht binnen het internationale onderwijssysteem”, zegt ze. “Ik genoot ervan ze te zien opbloeien en het bezoeken van sportevenementen gaf ons de kans om veel te reizen, hetgeen vriendschappen voor het leven heeft opgeleverd voor het hele gezin.”

Mevrouw is op de boerderij Tweeënhalf jaar geleden verhuisde Mary met haar man John naar Enugu, Nigeria. John had het druk met zijn werk bij Nigerian Breweries en hun zoons Paul en Ben studeerden thuis in Nieuw-Zeeland aan de universiteit, waardoor Mary veel tijd over had. Ze besloot een kleine moestuin aan te leggen, een hobby die al snel

10

Global Connection | Juni 2013


Mary’s boerderij

een soort obsessie werd. “Als John vroeg waar ik was, antwoordde het Nigeriaanse personeel: ‘Mevrouw is op de boerderij’, dus zo noemden we het”, vertelt Mary lachend. Naarmate Mary’s interesse voor haar ‘boerderij’ toenam, bracht ze ook meer tijd op internet door. “Ik moest altijd wel iets opzoeken, bijvoorbeeld hoe ik voorkwam dat de Afrikaanse insecten mijn opbrengst opvraten. Maar des te meer ik leerde, des te groter werd de behoefte hierin een opleiding te volgen.”

Verandering van koers Tegelijkertijd waren zij en John plannen aan het maken voor als ze met pensioen waren. Mary’s nieuwe passie dreef hen in een onverwachte richting – één waar ze nooit eerder aan hadden gedacht. “We zijn eruit”, zegt ze. “Als het moment komt om onze koffers te pakken en terug te gaan, gooien we het volledig over een andere boeg … we worden agrariërs.”

‘Ik had nooit durven dromen dat ik mijn laatste dagen op een boerderij zou slijten’ Landbouw is de belangrijkste industrie van Nieuw-Zeeland en het kwam goed uit dat Mary is opgegroeid op een schapenfokkerij. “Het is lang geleden, dus mijn kennis

is zeker niet actueel! Maar ik heb een fantastische jeugd gehad; ik heb er heel fijne herinneringen aan. Toen ik met een ‘stadsjongen’ trouwde, had ik nooit durven dromen dat ik mijn laatste dagen op een boerderij zou slijten.”

Schaapjes tellen Een boerderij bezitten bleek echter een langgekoesterde droom van de stadsjongen te zijn. Zonder medeweten van zijn vrouw zocht John een geschikte stek voor hun pensioen en vond de perfecte locatie: een volledig operationele schapenfokkerij in Nieuw-Zeeland. Met een capaciteit van 16.000 schapen is het wel even wat anders dan een moestuintje. “Het zal door anderen gerund worden”, zegt Mary, “maar we moeten wel verstand van zaken hebben. Ik volg daarom een landbouwopleiding.” Op dit moment studeert Mary online. Later zal ze bij colleges in Nieuw-Zeeland aanwezig moeten zijn, maar dat vindt ze geen probleem. “Ik kijk ernaar uit”, zegt ze. “Als ik fulltime studeer, doe ik er drie jaar over. Maar ik neem de tijd: ik trek er acht jaar voor uit.”

Life partners Halverwege je leven van koers veranderen is een hele onderneming en niet gemakkelijk zonder de steun van naasten. Juist daarom heeft Mary er vertrouwen in. “In al die jaren als expats hadden we alleen elkaar om op terug te vallen”, legt ze uit. “We zijn er een sterker team door geworden. Daarom verheugen we ons enorm op dit avontuur. We zijn partners en we doen het samen.” 

Global Connection | Juni 2013

11


Op ballotage

als expat partner

Carleen Loeff–van Lennep kreeg begin 1972 het verzoek of ze met haar aanstaande man Jos aanwezig wilde zijn bij een lunch. Dat verzoek kwam van Heineken. De werkgever van Jos wilde op die manier kennis maken met de partner van de man die voor een buitenlandse post was verkozen. TeKSt Henk Dam

R

uim 40 jaar geleden reed Carleen van Groningen, waar ze in het Academisch Ziekenhuis werkte, naar Amsterdam, waar haar – toen nog vriend – Jos woonde. In haar Lelijke Eend, zoals de 2CV van Citroën indertijd oneerbiedig werd genoemd, zaten vuilniszakken vol met haar spulletjes. Het plan was om met Jos in het westen te gaan wonen. Carleen: “Eenmaal bij hem aangekomen, zei hij: ‘Ik zou die vuilniszakken maar dicht laten. Heineken heeft me gevraagd of we naar Tsjaad willen’.” Het was het begin van een lang expatbestaan, dat het echtpaar ook nog in Indonesië, Bolivia, Japan, Jordanië, Israël, Slowakije, Engeland, Egypte en tenslotte Zwitserland bracht.

Heineken-moetje Maar voor die loopbaan in het buitenland kon starten, moesten Carleen en Jos eerst trouwen. “Je kon alleen als getrouwd paar naar het buitenland. Ik was een Heineken-moetje.” Bovendien werd ze uitgenodigd voor een lunch in Rotterdam, die niets meer of minder was dan een verkapte ballotage.

12

Global Connection | Juni 2013

Ze vertelt: “Ik denk dat er twaalf, misschien veertien mensen bij die lunch aanwezig waren. Er zat iemand bij van Personeelszaken, de directeur Afrika, nog een paar mensen, allemaal met hun vrouwen.” Vond ze dat niet intimiderend? “Nee hoor. Het was natuurlijk wel duidelijk dat de mensen letten op wie ik was, maar ik vond dat niet ingewikkeld. Het was nu eenmaal onderdeel van het gebeuren. Er werden vragen gesteld over wat ik dacht te gaan doen en zo.” Carleen nam die horde soepel, en niet veel later vertrok Jos naar Tsjaad. “Hij ging eerst alleen. Het was bij Heineken regel dat de uitgezonden werknemer eerst alleen kwartier ging maken, en dat de partner of het gezin dan een maand later mocht komen.”

Ziekenhuis Toen ook zij in Tsjaad was aangekomen, wilde ze daar graag gaan werken. Er deed zich een goede gelegenheid voor toen nabij het dorp waar ze woonde, een plekje vrijkwam in een


Expat Archief klein plaatselijk ziekenhuis. De lokale directeur van Heineken vond het prima, en dus kon ze beginnen.

‘De vrouw van de baas was ook een baas. Daaraan moest ik even wennen’ Maar eerst was er nog even een leermomentje. Want de vrouw van de Nederlandse baas en de vrouw van een Franse baas (Heineken werkte in Tsjaad met de Fransen samen) kwamen naar toe om haar te vertellen, dat ze ook met hen had moeten overleggen. Carleen: “De vrouw van de baas was ook een baas. Daaraan moest ik even wennen, want dat fenomeen kende ik niet. In het begin dacht ik ook wel eens: ‘Zoek het maar uit, ik ga terug’. Maar uiteindelijk gingen de scherpe kantjes ervan af. Je leert hoe je ermee moet omgaan.” 

‘Deze foto’s zijn in die tijd door onszelf ontwikkeld. Zoals te zien, was ons dorp zeer basaal, maar we koesteren er dierbare herinneringen aan.’

‘Vier jaar geen horloge! Tijd was niet relevant, 10 voor of 20 na het uur bestond niet. Kunnen we ons nu niet meer voorstellen, geen internet, tv of telefoon!’

Global Connection | Juni 2013

13


Highlighted Highlighted Highlighted Highlighted Highlighted

Het is de droom van elke bierliefhebber: een Duits hotel biedt zijn gasten de mogelijkheid om voor € 88 per nacht te slapen in een biervat. Het vat is afkomstig uit een lokale brouwerij en was tot 1995 in gebruik. De biervat-thema kamers beschikken daarnaast over een flatscreen-tv, dvd-speler en gratis internet. En voor wie nog meer wil, is er ook nog een biervatsauna. Bron: www.airbnb.com

Een website gespecialiseerd in het samenstellen van unieke ervaringen op maat, heeft onlangs een nieuw product gelanceerd: ‘s werelds meest dure vakantie. Het is de bedoeling dat tijdens de twee jaar durende reis een bezoek wordt gebracht aan alle 962 plekken die op de UNESCO Werelderfgoedlijst staan. Het prijskaartje liegt er niet om: € 1.1 miljoen voor twee personen - inclusief een schenking van € 12.000 aan UNESCO. Wilt u graag betere foto’s nemen met uw telefoon? Dan kunt u zich aanmelden voor Phoneography 101, een vier weken durende fotografiecursus via e-mail. Lessen beginnen op de eerste dag van elke maand en behandelen uiteenlopende onderwerpen, van licht en perspectief tot creatieve effecten en bewerking. Elke les eindigt met een oefenopdracht. De cursus kost $ 10, maar na afloop ontvangt u een waardebon van $ 5 ter besteding bij de webshop Photojojo.com.

Bron: www.theage.com.au

Meer informatie: www.photojojo.com

Een nieuwe studie beschrijft het bestaan van onbewuste

machtsspelletjes in de lift. Mensen beslissen waar ze gaan staan ​​op basis van een ‘micro-sociale hiërarchie’, aldus een Australische onderzoeker. Volgens haar staan oudere mannen helemaal achterin, jongere mannen voor hen en vrouwen van alle leeftijden voorin. De mannen kijken in de spiegel of naar de etagedisplay, terwijl vrouwen alleen naar de display staren. Oogcontact wordt vermeden. Bron: www.news.com.au

14

Global Connection | Juni 2013


Column

Margo van de Belt

Geduld I

n Thailand komt enig geduld je wel van pas. Ik kan dat, geloof ik, aardig illustreren aan de hand van een gesprekje dat ik onlangs had bij de balie in een ziekenhuis. Ik had er al drie keer geprobeerd een afspraak met een arts te maken die ik graag even wilde consulteren. Alle keren was de arts weg voor een ‘spoedgeval’. De eerste keer denk je: kan gebeuren, maar daarna begon ik een patroon te zien. Bij navraag kreeg ik warempel het mobiele nummer van de arts; ik moest zelf maar een afspraak met hem zien te maken. In mijn eigen land zou zoiets je nooit overkomen, maar ’s lands wijs, ’s lands eer, nietwaar? Ik belde de dokter, en het lukte nog ook om een afspraak te maken. En zo meldde ik me op een ochtend om vijf voor acht bij de balie, waarachter zeven zustertjes stonden met mooie witte kapjes op het hoofd. Daarop ontstond de volgende conversatie – in het Engels, want in het ziekenhuis spreekt iedereen gelukkig Engels.

Bij navraag kreeg ik warempel het mobiele nummer van de arts Ik: Good morning, I have an appointment with doctor such-and-so at 8 o’clock. Zuster: Oooh, what doctor? Ik: Doctor such-and-so. Zuster: Oooh, what time? Ik: 8 o’clock. Zuster: Oooh, today? Ik (grapje): No, tomorrow, but I thought I’d come early. Zuster: Tomorrow? Ik: No, today. Zuster: No tomorrow?

Margo van de Belt woont samen met haar man Henk en zoon Max (16) voor de tweede keer in Thailand. In hun vorige periode (’94-’97) werd zoon Max geboren en werkten zij samen aan het opzetten van een productiebedrijf. Nu zijn zij terug voor het werk van Henk, die is uitgezonden door Tata Steel. Margo is huisvrouw en Max gaat naar een internationale school.

Ik: No, today. Zuster: Oooh, today. What time? Ik: 8 o’clock. Zuster: Doctor such-and-so? Ik: Goed zo, meisje, yes, doctor such-and-so. Daarop ging de zuster in de computer kijken of ze de afspraak kon vinden. Maar dat was natuurlijk niet zo, omdat ik deze met de arts zelf had gemaakt. Zuster: Ooooh, no have appointment today. Ik: Yes, but I make appointment myself with doctor on phone. Zuster: Ooooh, you come today? (rare vraag, vond ik). Ik: Yes, today. Zuster: What time doctor? Ik: 8 o’clock, doctor such-and-so. Vervolgens ontstond een enorm gekakel, gekwebbel en een boel ‘ooooh’s’ van alle zeven zusters bij elkaar, die er niks van snapten. Toen kreeg ik bovenstaande conversatie nog een keer met zuster 2, waarna maar liefst vier zusters achter een van de schermen gingen staan om de afspraak op te zoeken. Zuster : No have appointment today. Ik: Yes, but I call doctor on phone and he told me to come today. Zuster : Oooh, what time? Ik: 8 o’clock. Zuster: Today? Ik: Yes, today (laat ik dat grapje over morgen maar niet weer maken, dacht ik) Zuster: You sure? Ik: (zucht) Yes I am sure. Zuster: Oooh. Het ging zo nog even door, maar uiteindelijk mocht ik meelopen, werd mijn bloeddruk gecontroleerd, werd ik gewogen en werd eventuele koorts gemeten - voor dit consult allemaal overbodig. Vervolgens moest ik een kwartier wachten, en ja hoor, ik mocht naar de dokter. Ik: Good morning, doctor. Dokter: Good morning. You are late! 

Global Connection | Juni 2013

15


Thema | Talen leren

Taal opent

deuren en harten

Voor veel expatpartners is het vanzelfsprekend: als je gaat wonen in een land waarvan je de taal niet spreekt, dan ga je die taal leren. Immers: alleen op die manier kun je het maximale uit je verblijf in het buitenland halen. Maar hoe doe je dat, een taal leren? Advies van een expert: “Wees geduldig.” tekst Henk Dam

“N

adat ik de eerste lessen Japans had gevolgd, wilde ik die ook graag direct in praktijk brengen. Gearriveerd in Japan gingen we daarom met het hele gezin uit eten. Japans restaurant, geen Engelse menukaart. In mijn beste Japans bestelde ik om te beginnen water, want we hadden flinke dorst. Water kregen we niet. Maar soep wél, en veel ook, want telkens als ik om water vroeg, kregen we meer soep. Miso en misu, het ligt heel dicht bij elkaar…”

Taal van het gastland De anecdote, afkomstig uit de Global Connection-uitgave Expat- & Reisverhalen, toont het maar weer eens aan: je leven als expat wordt er een stuk eenvoudiger en aangenamer op als je de taal spreekt van het land waar je bent gaan wonen. Sterker nog: als je echt de cultuur van je gastland wilt begrijpen, is het leren van de taal de sleutel. Mensen, immers, leer je pas echt goed kennen als je in hun eigen taal met hen kunt spreken. Om het in de poëtische woorden van Nelson Mandela te zeggen: “Als je met iemand

16

Global Connection | Juni 2013

praat in een taal die hij begrijpt, dan gaan je woorden naar zijn hoofd. Als je met iemand in zijn eigen taal praat, gaan je woorden naar zijn hart.” Veruit de meeste uitzendende bedrijven zijn ervan overtuigd dat hun expats – en expatpartners – belang hebben bij het spreken van de taal van het gastland.

‘Als je met iemand in zijn eigen taal praat, gaan je woorden naar zijn hart’ Niet minder dan 78 procent van deze bedrijven biedt de expatpartners taaltraining aan. Samen met culturele training is dit daarmee met afstand de meest aangeboden vorm van partnersupport, aldus het Global Relocation Trends 2012 Survey Report van Brookfield GRS.




Global Connection | Juni 2013

17


Thema | Talen leren Al direct een voorsprong Hoe sneller je met een taalstudie begint, hoe beter. De Amerikaanse Lucy Reynolds mocht, nadat haar man in 2012 was gevraagd naar Moskou te verhuizen, van diens werkgever Nike direct een lerares in de arm nemen.

‘Ze leerde me het alfabet, de eerste woorden en bracht bovendien heel veel culturele kennis mee’ “We woonden op dat moment in Nederland. Daar vonden we een Russische vrouw, een echte babuschka, die elke week bij ons thuis kwam. Ze leerde me het alfabet, de eerste woorden en bracht bovendien heel veel culturele kennis mee. Dat gaf me al direct een voorsprong toen we verhuisden.” Maar je kunt je ook op een andere manier voorbereiden. Het is heel goed om je, alvorens je

Ik wil alleen

begrepen worden Van 2005 tot 2009 woonde Hanna Donau, econome en werkzaam bij de Deense overheid, met haar gezin in Peking nadat Novozymes haar man had gevraagd daar enige jaren te werken. Ze begon er direct Chinees (Mandarijn) te leren, en had die taal verrassend snel onder de knie. “Eigenlijk is het niet zo moeilijk.”

“N

adat we in Peking aangekomen waren, heb ik me direct ingeschreven bij een kleine taalschool, samen met twee vriendinnen. We leerden daar de beginselen van Chinees spreken en schrijven van een Chinese vrouw die Engels sprak. Drie keer per week had ik daar twee uur les.

Soms uitgelachen Maar mijn situatie veranderde al gauw. We hadden een chauffeur, Xin, die alleen Chinees sprak, en met wie ik veel gemeenschappelijke interesses had. Hij hield van bloemen en fruit, ik ook. Hij nam me mee naar markten, nadat ik tekeningetjes

18

Global Connection | Juni 2013


vertrekt, af te vragen hoe je je de nieuwe taal eigen wilt maken. Want er zijn verschillende methodes denkbaar, die allemaal zo hun pro’s en contra’s hebben. Je kunt er bijvoorbeeld voor kiezen om één-op-één les te krijgen. Dat is de methode waarmee Global LT, een wereldwijd opererende organisatie op het gebied van trainingen met het hoofdkwartier in de VS, het meest werkt. Suzie Provan, Sr. Business Development Manager: “91 procent van onze leerlingen krijgt les aan huis, in een éénop-één setting, 1 à 2 keer per week, en dan 1 tot 2 uur.” Dat komt, zegt ze, omdat veruit de meeste expats de voorkeur geven aan deze manier van onderwijs. “Het is een hele praktische methode voor mensen die snel in het dagelijks leven de taal van het gastland willen gebruiken. Je kunt bijvoorbeeld samen met je leraar naar een supermarkt, en daar met de caissière gaan praten.” Dorien Plaat, die maart vorig jaar naar Tanzania verhuisde toen haar man daar voor de Rabobank ging werken, leerde één-op-één een belangrijk deel van haar Swahili. “Ik had twee keer per week les van een Australische leraar Swahili, waaraan helaas begin dit jaar een eind kwam toen hij werd vermoord. Van hem heb ik veel geleerd. Ik kan me hier nu heel aardig redden.”

Leren van andermans fouten Een tweede vaak toegepaste manier om een taal te leren, is in een groep. Dat is een methode die veel wordt gebruikt door Berlitz, een grote onderneming op het gebied van onder andere taaltrainingen, die in meer dan 50 talen lesgeeft in 75 landen, en daartoe de beschikking heeft over meer dan 550 taalcentra.

‘Als je anderen ook fouten hoort maken, wordt het veel makkelijker’ Jan Goedvolk, van origine Zuid-Afrikaan maar nu voor Berlitz als Global Solution Director in Sjanghai gevestigd: “Veel van onze taallessen worden in kleine groepjes gegeven. Met individuele lessen maak je, denk ik, de snelste vooruitgang, maar les krijgen in een groep heeft onmiskenbaar ook voordelen.” Hij licht toe: “In een groep een taal leren kan je helpen om emotionele blokkades te overwinnen. Sommige mensen vinden het moeilijk om een vreemde taal te spreken als ze die nog niet goed beheersen. Ze zijn té perfectionistisch. Maar als je anderen ook fouten hoort maken, wordt het veel makkelijker. Waar nog bij komt dat je van de fouten van anderen ook weer iets leert.” 

had gemaakt van wat ik wilde kopen. Maar ik wilde met hem kunnen spreken, en hij nam me ook mee naar andere Chinezen. Ik moest dus vaak Chinees praten. Ik maakte veel fouten, werd soms uitgelachen, maar ik leerde de taal wél heel snel.

Als een beest gewerkt Dat ging nog sneller toen ik twee bedrijven met hem opzette. De eerste was Coffee & Books in de internationale school van mijn kinderen. Daar verkochten we boeken, en kon je ook wat drinken en eten. We organiseerden er van alles, en dus ging mijn woordenschat er steeds verder op vooruit. Dat ging nog sneller toen we ook een reisbureau opzetten. Ik zorgde voor de klanten en hij deed de Chinese kant. Overleg was in het Chinees. Dat sprak ik inmiddels vloeiend. Hoe lang het duurde voor ik dat had bereikt? Ongeveer driekwart jaar. Ik kon met iedereen op straat praten, maar ik wilde wat meer achtergrond, structuur, en daarom ging ik naar de Culture and Language University, elke dag van 8 tot 12. Ik leerde dagelijks 30 nieuwe karakters. Ja, ik heb er echt als een beest gewerkt!

Chinese grammatica is simpel Dat heb ik twee semesters gedaan. Toen kreeg ik het te druk en ben ik gestopt. Het kwam ook omdat ik erachter kwam dat ik al die karakters niet echt nodig had.

‘Voor het spreken van Chinees heb je geen karakters nodig’ De karakters die ik me het best herinnerde, had ik bij die kleine taalschool geleerd, want die waren nuttig voor elke dag. Voor het

spreken van Chinees heb je geen karakters nodig. En dat spreken is eigenlijk niet zo moeilijk. De grammatica is erg simpel, en dat Chinees een toontaal is kan lastig zijn, maar mensen begrijpen je toch wel, ook als je tonen niet helemaal goed zijn. Als ik mijn ervaring samenvat zou ik zeggen dat je een taal het best in een context leert. Ik heb nooit heel welsprekend willen zijn, of foutloos kunnen spreken. Ik wilde alleen maar dat ik begrepen werd.”

Global Connection | Juni 2013

19


Thema | Talen leren

‘Tandem learning’

is het leukst

Ruth Chiarini spreekt zes talen: het Italiaans van haar ouders, het Duits dat ze in haar geboorteland Zwitserland leerde, en daarnaast Frans, Spaans, Zweeds en Engels. Haar beheersing van die laatste taal perfectioneerde ze in de VS waar haar man onlangs een periode voor verzekeraar Zürich Insurance Group afsloot.

“I

k heb op verschillende manieren talen geleerd. Italiaans leerde ik thuis, en Frans en Duits kreeg ik op school. Engels heb ik in eerste instantie geleerd toen ik een stage in New York deed.

Voor Marta Rosol, afkomstig uit Polen maar met haar man, die voor Continental werkt, sinds begin 2010 in Istanbul woonachtig, waren groepslessen Turks in meer dan één opzicht een uitkomst. “Ik wilde me niet thuis zitten vervelen, en ik wilde contacten. Daarom ben ik een intensieve cursus Turks gaan doen.” Bij die lessen ontmoette ze Russische vrouwen die getrouwd waren met Turkse mannen. “Ik spreek ook Russisch, dus met een aantal raakte ik al snel bevriend.” En van vervelen was al helemaal geen sprake meer. “Turks is echt een moeilijke taal. Elke maand had ik 80 uur les, en daarnaast had ik ook elke dag een aantal uren huiswerk te doen. Het was hard werken, echt een baan.” Dat was niet altijd makkelijk. “Ik ben heel ambitieus, en wilde het goed doen. Als dat niet direct lukte, heb ik wel eens huilend mijn papieren op de grond gegooid.” Maar alle inspanning loonde. Na 14 maanden les kan Marta zeggen, dat ze praktisch vloeiend Turks spreekt.

Vuistregels Niet iedere expatpartner zal een even hoog niveau willen bereiken als Marta nu heeft. Menigeen zal het voldoende vinden zich in het dagelijks leven redelijk te kunnen redden. Hoeveel tijd kost het om dat punt te bereiken? Uiteraard is dat mede afhankelijk van de taal die je leert in relatie tot het taalgebied waaruit je afkomstig bent (zie ook het kader ‘Moeilijke talen’), alsmede van individuele capaciteiten, en de gebruikte lesmethode: naast groepslessen

20

Global Connection | Juni 2013

en individuele lessen bestaan ook nog online cursussen, virtual classrooms, telefonische lessen, etc. En wie heel snel heel veel wil leren, kan voor een immersion methode kiezen, zoals onder andere Berlitz en Global LT die kennen, waarbij je hele dagen achtereen alleen maar de aan te leren taal hoort.

Wie heel snel heel veel wil leren, kan voor een immersion methode kiezen Meer in het algemeen sprekend zijn er vuistregels. Jan Goedvolk van Berlitz: “Wij werken met 10 niveaus, waarbij




Ik woonde daar drie maanden en leerde in die tijd genoeg van de taal om er redelijk mee uit de voeten te kunnen. Ik leerde het door gewoon van alles aan te wijzen, en dan te vragen wat het was.

Veel huiswerk en hard leren Terug in Zwitserland ging ik voor een Amerikaans bedrijf werken, maar ik begreep haast geen woord van het Engels van mijn baas, een Zuid-Afrikaan. Toen ben ik met hulp van een studieboek en een woordenboek de taal nog wat structureler gaan leren. Daar kwam al snel Spaans bij, want het bedrijf wilde dat ik me met de activiteiten in Latijns-Amerika zou gaan bezighouden. Ik heb toen eerst in Mexico twee weken op school gezeten, en daarna ben ik in Zwitserland bij een van de grote taalscholen verder gaan leren, soms één op één, en soms in een kleine groep. Ik kreeg er veel huiswerk, en het was echt hard leren; het kostte me zo ongeveer een jaar. Toen sprak ik goed Spaans, maar het bedrijf besloot kort daarop de Latijns-Amerikaanse activiteiten te stoppen.

Talen op veel verschillende manieren Voor mijn plezier heb ik ook nog Zweeds geleerd via ‘tandem learning’. Dat houdt in dat je iemand jouw taal leert, terwijl hij of zij jou zijn of haar taal leert. Ik leerde zo Italiaans aan jonge

mensen die in Zwitserland studeerden, en leerde Zweeds van hen.

‘Je leert iemand jouw taal, terwijl hij jou zijn taal leert’ Ik heb dus mijn talenkennis op veel verschillende manieren opgebouwd, maar via ‘tandem learning” vond ik het ‘t leukst. Je leert zo heel goed de uitspraak van een taal. Daar staat tegenover dat ik nauwelijks iets aan grammatica heb gedaan, en dus wel fouten maak met uitgangen van woorden en zo. Ik kan het Zweeds ook niet goed schrijven, omdat ik weinig van het woordbeeld afweet.

Beste resultaat Als je me vraagt welke methode het beste resultaat opleverde, dan moet ik toch zeggen dat dat de grote taalschool is waar ik Spaans leerde. Het is misschien minder leuk, maar je leert er wel veel. Dat bleek ook wel in New York, waar we de afgelopen jaren hebben gewoond. Daar kun je tenslotte met veel mensen Spaans spreken. Dat gaat me nog altijd echt goed af.”

Internacia lingvo “En la nuna mondo, kiu ĉiam pli konscias rajtojn de malplimultoj kaj lingvan diversecon, akiras la internacia lingvo ree atenton de iuj gravuloj.” Welke taal is dit? Wie goed leest, ziet wat woorden die aan Spaans doen denken, Italiaans misschien maar ook iets dat op een van de Slavische talen lijkt.

Kunstmatige taal springlevend Dat is dan ook precies de bedoeling want het zinnetje is een voorbeeld van Esperanto, de kunstmatige taal die in 1887 werd ontworpen door Lejzer Zamenhof. Dat die taal nog altijd springlevend is, wordt alleen al bewezen door het feit dat de woorden zijn gehaald uit de Esperanto-versie van Wikipedia. Zamenhof had de beste bedoelingen met zijn taal. Wat hij wilde was een neutrale taal, boven nationaliteit en rassen verheven, die de weg zou moeten vrijmaken voor een beter onderling begrip tussen de volkeren en uiteindelijk de wereldvrede.

Twee miljoen sprekers Dat is dus niet echt gelukt, moeten we vaststellen, maar het neemt niet weg dat er heden ten dage nog altijd een kleine twee miljoen mensen zijn die Esperanto spreken. Daarmee is het met afstand de meest succesvolle mondiale kunsttaal, hoewel Zamenhof’s taal vooral gebaseerd was op woorden uit Europese talen. Anderen hebben geprobeerd dat manco te verhelpen door een kunsttaal te ontwerpen die ontleend was aan talen uit de hele wereld. Het Sona bijvoorbeeld, in 1935 bedacht door Kenneth Searight, die onder meer gebruik maakte van woorden, klanken en grammatica uit het Engels, Arabisch, Russisch, Chinees en Perzisch.



Global Connection | Juni 2013

21


Thema | Talen leren niveau 10 het hoogst is. Bij niveau 4 heb je basiskennis van de taal: je kunt eenvoudige gesprekken voeren. Bij niveau 8 kun je functioneren in de meeste professionele en persoonlijke situaties. Wij gaan ervan uit dat je gemiddeld 48 lessen van 40 minuten nodig hebt om een niveau hoger te komen.” En Global LT beveelt voor expatpartners het zgn. 100 uur programma aan, als minimum. Na die 100 uur les, te volgen over een periode van maximaal een jaar, beschik je over een voldoende grote woordenschat om simpele gesprekken over vertrouwde onderwerpen te houden en veelgebruikte woorden en zinnen te herkennen. Je kunt dan symptomen aan de dokter uitleggen, zeggen waarvan je wel en niet houdt, en reclames en korte brieven lezen.

‘Heel weinig mensen begrijpen hoeveel tijd het kost om een taal behoorlijk te leren’ Welke methode je ook kiest, het is zaak vol te houden. Suzie Provan van Global LT: “Mijn advies is: wees geduldig. Maar

22

Global Connection | Juni 2013

Vele duizenden talen Hoeveel talen zijn er in de wereld? Die vraag is nog niet eens zo makkelijk te beantwoorden, onder meer omdat niet altijd duidelijk is waar de grens ligt tussen dialecten en ´echte´ talen. Maar taalkundigen houden het op 6800 tot 6900 verschillende talen. Daarvan wordt het Mandarijn-Chinees door de meeste mensen gesproken, meer dan een miljard, gevolgd door respectievelijk Spaans, Engels en Arabisch. Helemaal aan de andere kant van het spectrum zijn er talen die nog maar door één persoon worden gesproken, met name het Taushiro (in Peru) en het Kaixana (Brazilië). De rijkdom aan talen verschilt van regio tot regio enorm. In heel Europa (ruim 500 miljoen inwoners) worden 234 talen gesproken. Maar in Papoea-Nieuw-Guinea (5,5 miljoen inwoners) beloopt het aantal officieel geregistreerde talen het verbijsterende totaal van 834.


Moeilijke talen heel weinig mensen begrijpen hoeveel tijd het kost om een taal behoorlijk te leren. Houd er ook rekening mee dat het vermoeiend kan zijn - hoewel natuurlijk ook stimulerend!” Jan Goedvolk mag graag de vergelijking met fitness maken: “Als je in vorm wilt blijven, moet je regelmatig trainen. Dat geldt ook voor een taal leren. Regelmaat en frequentie zijn uitermate belangrijk.”

Reclameborden lezen Welke methode je ook gebruikt, hoe hoog het ambitieniveau ook is, voor iedereen die een taal leert geldt het advies van de vermaarde Hongaarse taalvirtuoos Kató Lomb, die 16 talen vloeiend beheerst. In haar boek How I learn languages, geeft ze als haar belangrijkste tip: gebruik alles wat er op je pad komt om een nieuwe taal te leren. Dat is ook precies de ervaring die expatpartners hebben. Marta Rosol: “Ik zeg tegen Turkse vrienden altijd dat ze Turks met me moeten praten, ook als ze Engels beheersen. En ik kijk nog altijd vaak naar de Turkse televisie.” Dorien Plaat: “Ik probeer de reclameborden in het Swahili te lezen, en zoek de woorden dan op die ik niet ken. Ik sla ook wel eens een willekeurige pagina in een Swahili woordenboek op, en ga die woorden dan leren.” En Lucy Reynolds: “Ik leer veel in de metro van Moskou. Je kunt er proberen om verhalen in de krant te lezen. En ik ga er in ieder geval niet met oordopjes in zitten. Het is veel leuker om naar de mensen om je heen te luisteren, en dan proberen te begrijpen wat ze zeggen.” 

De aller-, allermoeilijkste taal om te leren, aldus het Britse weekblad The Economist, is het Tuyuca, een indianentaal uit Brazilië. Sommige zelfstandige naamwoorden in het Tuyuca hebben maar liefst 140 verschillende vormen. Het is dan ook geen wonder dat maar een kleine 1000 mensen de taal machtig zijn.

Rekening houden met eigen taal Maar ook onder de meer courante talen bevinden zich moeilijke en makkelijke. Daarbij moet je dan wel om te beginnen rekening houden met je eigen taal: voor een Engelsman is het makkelijker om bijvoorbeeld Nederlands of Spaans te leren dan Japans, omdat die Europese talen tot dezelfde taalgroep behoren. Voor Europeanen zijn ook weer niet alle talen die binnen Europa gesproken worden relatief eenvoudig aan te leren. Het Fins bijvoorbeeld is notoir moeilijk, met z’n 21 naamvallen. Het Hongaars ook, dat voor sommige zelfstandige naamwoorden maar liefst 35 verschillende vormen kent.

Grammatica en klank Grammatica kan een taal ingewikkeld maken, maar klanken kunnen dat ook. Voor Europeanen zijn toontalen als het Chinees complex. In het Sedang, een aan het Vietnamees verwante taal, komen 55 verschillende klinkers voor. Maar het moeilijkst om uit te spreken moet Xóõ zijn, een taal die in Botswana wordt gesproken. De taal kent niet minder dan 87 medeklinkers, waaronder 43 van de beruchte klik-klanken.

Global Connection | Juni 2013

23


Troonswisseling

De wereld kleurde even oranje Nederlandse expatgemeenschappen in alle delen van de wereld vierden op hun manier de troonswisseling. Zes Global Connection-leden doen verslag. teKst Karen Glerum

Een beetje Holland in Texas Vanwege een militaire oefening vierden families van de militaire basis Fort Hood in Texas hun feest pas op 5 mei, bericht Sjaron Day. Ze woont in de Verenigde Staten met haar man Humphrey, die voor de Joint Netherlands Training Detachment (JNTD) werkt, en hun dochter Lindsay (16). De verlate viering maakte de feestvreugde er niet minder om, vertelt Sjaron. Ruim 150 mensen namen deel aan onder andere oud-Hollandse spelen en verkleed-, bak- en kleurwedstrijden. Sjaron vond het best jammer dat ze de troonswisseling niet in Nederland kon vieren. “Maar”, zegt ze, “ik vond het ook leuk om de Nederlandse saamhorigheid hier in Texas te voelen, een beetje familie te worden en er samen een feest van te maken.” Sjaron Day – Verenigde Staten

Global Connection | Juni 2013

25


Troonswisseling Oranjefeesten Down Under “Er wonen ruim 30.000 Nederlanders in Sydney, dus natuurlijk is de troonswisseling ook hier bij ons groots gevierd, zowel op 30 april als in het weekend ervoor”, vertelt Tessa van der Sommen van het consulaat. Er was een Nederlandse DJ, bier, bitterballen en een festival compleet met stroopwafels, poffertjes, fietsen en verkoop van tweedehandskleding. Het grootste feest werd door het consulaatgeneraal georganiseerd; een Oranjefeest met meer dan 700 gasten en natuurlijk live-beelden vanuit het Paleis en de Nieuwe Kerk. Tessa: “Het was een emotioneel moment toen we samen met de mensen op de Dam het Wilhelmus zongen en met een ‘Leve de Koning’ het glas hieven. Mijn Oranjegevoel was dit keer sterker dan andere jaren. Om aan de andere kant van de wereld met zoveel Nederlanders de troonswisseling te bekijken en de oranjefeesten mee te maken, geeft wel een heel speciaal gevoel.” Tessa van der Sommen - Australië

Máximania in Argentinië “Het was echt bijzonder om dit mee te maken in het geboorteland van Koningin Máxima”, vertelt Milena Piccoli. Ze woont met haar man Joris Jurriëns, die op de ambassade werkt, en hun drie kinderen in Buenos Aires. La Reina Máxima is het gesprek van de dag, met ook veel aandacht in de media. Er waren dan ook verschillende activiteiten. Zo organiseerden de stad Buenos Aires en de ambassade op 29 april Un tango para Máxima, een openlucht tangoconcert. Eerder werd de muur van het plein Reina de Holanda naast de ambassade oranje geschilderd. Op de dag zelf was er in Buenos Aires een ontbijt met live-beelden voor de Nederlandse gemeenschap, een receptie en een Oranjefeest. Bedrijven haakten in op de Máximania met onder andere een ‘Viva el Rey y la Reina’ collectie van de modeontwerper van de nieuwe koningin uit Argentinië en wijn met een kroontje van een Nederlands-Argentijns wijnhuis. Milena Piccoli - Argentinië

Groots feest in Jakarta De jaarlijkse Koninginnedagviering van de Nederlandse ambassade was dit jaar extra feestelijk. De circa 2000 genodigden konden kijken naar de beelden van de kroning onder het genot van Hollandse lekkernijen zoals oranjetompoezen en stamppot met worst, vertelt ambassademedewerker Marjan Herscheit. Maar wie de gebeurtenissen in Nederland in een minder formele omgeving wilde volgen, kon terecht in Eastern Promise, een bekende expatkroeg. Of bij de vele Nederlanders in Jakarta die thuis voor de buis oranje getinte feestjes hielden. De Nederlandse Internationale School hield voor de gelegenheid een koninklijke sportdag. En ook tijdens het jaarlijkse evenement van de Nederlandse Club op 27 april was er extra aandacht voor de kroning. Marjan Herscheit – Indonesië

26

Global Connection | Juni 2013


Defilé in Afrika “De directeur van de Nederlandse taal- en cultuurschool ´t Nest had ervoor gezorgd dat de Nederlandse kinderen vrij hadden op 30 april. Voor hen was er een speciaal kinderprogramma georganiseerd op de residentie met onder meer een defilé van versierde fietsen, kinderspelen, Hollandse hapjes en een toneelstuk”, laat expatpartner Mirjam Martens weten vanuit Rwanda. Ook de 150 Nederlanders in Kigali konden de hele dag terecht op de residentie van de ambassadeur om via een groot scherm de rechtstreekse uitzending vanuit Nederland te volgen. ‘s Avonds was er een officiële receptie met zo’n 600 gasten. “Vanwege de bezuinigingen werden enkele onderdelen creatief ingevuld”, vertelt Mirjam. “Diverse bezoekers van de ambassade brachten de afgelopen maanden rookworsten, stroopwafels en zelfs bevroren haring mee! Op deze manier hebben we enorm bespaard op verzendkosten.” Mirjam Martens - Rwanda

Wijkfeesten in Willemstad Curaçaoënaars houden enorm van Koninginnedag en zijn doorgaans erg koningsgezind, vertelt Sandra Voolstra, die met haar man Jeroen in Willemstad woont. Op Curaçao bruiste het dan ook van de festiviteiten. Koninginnedag begon al vroeg met om acht uur ’s ochtends 33 saluutschoten door de Koninklijke Marine. In totaal zouden op die dag 101 schoten gelost worden als eerbetoon aan de koningin. Daarna was Sandra te vinden in de wijk Pietermaai in Willemstad. “Pietermaai pakte het kleinschalig en vooral oud-Hollands aan met overdag veel spelletjes voor de kinderen, een rommelmarkt en live-muziek”, zegt ze. “Het riep bij mij hetzelfde gevoel op als de wijkfeesten in Nederland met Koninginnedag.” Sandra Voolstra - Curaçao


Q&A Verhuizen Wij hebben experts op het terrein van kinderen, financiële, culturele, medische en andere expatgerelateerde vraagstukken bereid gevonden uw vragen te beantwoorden.

DSP regelt alles rond de verhuizing

Wiebe van Bockel

is commercieel directeur van de Voerman Group, die een compleet pakket relocatiediensten aanbiedt. Het bedrijf heeft een aantal merken waaronder Eurohome Relocation Services, een van de eerste zogeheten DSPbedrijven in Europa. Voerman wil een verlengstuk zijn van HR- en mobility-afdelingen en op maat gesneden hulp bieden aan expats en hun gezinnen.

28

Q A

Wij verhuizen binnenkort naar het buitenland en krijgen via het bedrijf hulp van een DSP. Wat is dat eigenlijk? Wat mogen we er wel en niet van verwachten?

DSP staat voor Destination Services Provider. Dit is een bedrijf dat expats ondersteunt bij allerlei zaken die geregeld moeten worden in hun nieuwe woonland. Ook biedt een DSP vaak ondersteuning in het land dat de expats verlaten. Denk bijvoorbeeld aan het opzeggen van de huur, opleveren van de woning en afsluiten van gas/water/licht/internet etc. De DSP werkt nauw samen met het verhuisbedrijf om te zorgen dat alles op tijd gebeurt en documenten op orde zijn. Welke diensten er precies worden verleend, is uiteraard afhankelijk van de afspraken die gemaakt zijn met het bedrijf of de organisatie die de expats uitzendt. Maar services die de meeste DSP’s aanbieden zijn: • E  ventueel preview-programma: voordat expats beslissen een contract te tekenen, bieden werkgevers hun vaak de kans om te gaan kijken in het nieuwe land. Een relocation-coördinator maakt hen wegwijs en geeft op maat gesneden informatie. • T  ijdelijke huisvesting als de expat nog geen definitieve woning heeft.   • D  efinitieve huisvesting, de DSP gaat samen met de expat geschikte woningen bekijken. Dit betekent vanzelfsprekend dat de DSP eerst de markt goed moet hebben onderzocht. • ‘Settling in’-assistentie: allerhande hulp bij het vestigen in een land, zoals het openen van een bankrekening, registreren bij lokale autoriteiten en de belastingdienst, regelen van telefoon, internet- en tv-aansluitingen, zoeken van een (tand)arts etc. • Z  oeken van een geschikte school voor de kinderen, de scholen worden bezocht en desgewenst wordt assistentie geboden bij de registratie. • V  isa- en immigratie-assistentie: de DSP zorgt voor de registratie in het nieuwe land. Niet iedere DSP biedt deze service, omdat die specifieke kennis vereist. • T  enancy management: de DSP kan alles rond huurcontracten en -betalingen regelen.     

Global Connection | Juni 2013


Q&A Verhuizen

Op reis met een kostbare viool Q A

Komende zomer gaan wij verhuizen. Ik ben bijzonder bezorgd over een oude, zeer kostbare viool. Wat adviseert u?

In principe valt een muziekinstrument onder ‘persoonlijke goederen’. Een bijzonder object als een oude, kostbare viool vraagt echter om een afwijkende aanpak. U zou er voor kunnen kiezen uw viool als handbagage mee te nemen naar het land van bestemming. Hou er echter rekening mee dat douaneambtenaren wereldwijd zeer gespitst zijn op het in- en uitvoeren van erfgoed en aanverwante zaken. Een oude viool kan ook ivoren onderdelen hebben, wat aan de grens problemen kan geven. Zorg dat u een certificaat van oorsprong en een bewijs van eigendom bij u draagt. Laat u goed informeren over de regelgeving en de documenten die u nodig heeft.

Luchtvracht of zeevracht?

Wencke Klunder werkt bij Royal De Gruijter & Co., een van de zes partners van de internationale relocation organisatie Noble Mobility. Haar specialisme is orkesten te helpen bij de logistieke organisatie van hun tournees.

Kan allebei, maar laat uw viool extra beschermen tegen stoten en temperatuurwisselingen. U kunt daarvoor een speciale ‘bufferende’ kist laten maken. Bij diverse luchtvaartmaatschappijen kan ‘special care’-transport worden geboekt. Uw viool wordt dan met extra zorg behandeld; zo wordt er bijvoorbeeld op gelet dat het instrument op de juiste temperatuur blijft. Bij transport per vliegtuig is er een representant van het transportbedrijf aanwezig gedurende bijvoorbeeld douaneinspectie (in het geval van zeevracht is dit niet mogelijk). Deze wijze van transport hanteren wij bijvoorbeeld bij intercontinentale reizen van de instrumenten van het Concertgebouworkest. Ik ben daar dan vaak zelf bij. Samen met het orkest hebben we extra bescherming laten ontwikkelen voor de violen; ze gaan in hun eigen koffer, en worden voordat ze in de bufferende kist gaan, in een speciale temperatuurstabiliserende en vochtregulerende hoes gestopt.

Global Connection | Juni 2013

29


Hadewych Dautzenberg is coördinator van het Bureau Partners en Kinderen bij het Nederlandse ministerie van Buitenlandse Zaken. Ze leerde op een heel bijzondere manier de pieken en dalen van het beginnende expatbestaan kennen toen haar kersverse man, interieurarchitect Martijn, zich in Mexico bij haar voegde. Het had weinig gescheeld of de hereniging in het buitenland had het einde van hun prille huwelijk betekend. Ze zegt daarover nu: “Ik begreep pas wat er was gebeurd toen ik, 20 jaar later, bij de workshop Cycles of Change van Global Connection leerde door welke fasen je heen gaat wanneer je als expat in een nieuw land terechtkomt.” Wij spraken met Hadewych en Martijn over hun moeilijke tijd als startend expatkoppel. In twee afzonderlijke gesprekken, om de gedachten van elk van hen goed in beeld te krijgen.

30

Global Connection | Juni 2013

Samen door een

diep dal

teKSt HENK DAM


Special Feature

Wat vooraf ging Hadewych: “Ik ben in 1990 bij het toenmalige ministerie van Landbouw, Natuur en Visserij gaan werken, met de bedoeling om naar het buitenland te worden uitgezonden. Al snel hoorde ik, dat ik per februari 1992 naar Venezuela zou kunnen. Voor het zover was, werkte ik eerst nog een tijdje in Brussel. Daar was op dat moment veel te doen omdat Nederland voorzitter van de EU was. In die tijd hoorde ik, dat de post Venezuela begin ’92 zou worden gesloten, en dat de activiteiten naar Mexico zouden worden verplaatst. En dus zou ik eerst een tijdje naar Caracas gaan, en daarna naar Mexico Stad.” Martijn: “Ik ben afgestudeerd als interieurarchitect. Toen ik Hadewych leerde kennen, werkte ik sinds vier jaar bij een bedrijf waarvoor ik lichtontwerpen maakte. Ik was bovendien betrokken bij het nieuwbouwproject van mijn bedrijf, dat zich in het Gooi wilde vestigen. Ik had het druk en was happy met m’n werk. Op dat moment dacht ik er helemaal niet over om ooit naar het buitenland te gaan.”

De ontmoeting Hadewych: “Toen er voor het eerst sprake van was dat ik naar het buitenland zou gaan, had ik net een lange relatie achter de rug. Ik weet nog dat ik dacht: ik moet niet opnieuw verliefd worden. Toen kwam ik eind 1991, tussen kerst en oud en nieuw, Martijn in een kroeg tegen. Ik vond het direct een heel leuke jongen. Maar ja. Op dat moment zou ik ruim een maand later vertrekken.” Martijn: “Ergens in december 1991 zou ik met twee studiegenoten een weekend naar België gaan. Ik had hard gewerkt, dus ik was er wel aan toe. Onderweg zei een van mijn vrienden dat hij een paar maanden eerder een meisje in Maastricht had ontmoet. Of we het een idee vonden daar een kopje koffie te halen? Dat meisje was de beste vriendin van Hadewych, en die werd er door haar bijgehaald. We zijn toen in Maastricht gebleven. De dag daarna heeft Hadewych ons nog een rondleiding gegeven. Toen we weggingen, zei ze tegen me: ‘Tot ziens’. En ik zei: ‘Als je nou eens in Amsterdam bent, kom dan een kop koffie halen’.”

Ernstig verliefd Hadewych: “Ik had het adres van Martijn gekregen. Kort na onze ontmoeting ben ik naar hem toegegaan. Ik had chocola bij me, en zei tegen hem: ‘Als jij nou koffie hebt, heb ik de chocola bij me’. Vanaf dat moment was al gauw duidelijk dat hij het he-le-maal was. We waren voortdurend bij elkaar. Iedereen die ik er over vertelde, zei: ‘Dit is belachelijk, je gaat naar het buitenland’. Iets later ben ik bij

het ministerie gaan vragen wat de mogelijkheden waren dat hij mee zou gaan. Ze zeiden eerst: ‘O nee, he?’ Later vertelden ze me dat hij alleen mee kon als we op z’n minst een samenlevingscontract hadden. Of getrouwd waren. Dat vertelde ik Martijn. Hij zei: ‘Zullen we dan maar trouwen?’ Martijn: “Een paar dagen na Maastricht stond Hadewych bij mij op de stoep, met een doos chocolaatjes in haar hand. Ik wist niet eens dat ze in Nederland was, want ik dacht dat ze in Brussel zat. Weer een week later zei ze via de telefoon dat ze een paar weken later naar Venezuela zou vertrekken. Dat wist ik toen nog niet. Op dat moment was al duidelijk dat we elkaar heel erg leuk vonden, en dus zeiden we: ‘Wat gaan we doen?’ Ik vroeg of het denkbaar was dat ik meeging. Qua loopbaan zou dat goed kunnen. Ik was wel toe aan iets anders, en ik dacht dat ervaring opdoen in het buitenland niet slecht voor me zou zijn. Toen hebben we het besluit genomen om te trouwen.”

Trouwen Hadewych: “Ik vertrok volgens plan in februari. We hadden afgesproken dat ik in de zomer zou terugkeren om met Martijn te trouwen. In de tussentijd moest hij, zonder mij erbij, de familie leren kennen. Dat ging allemaal goed, en in de zomer zijn we inderdaad getrouwd. We gaven een heel groot feest in Maastricht; allerlei familieleden en vrienden ontmoetten elkaar daar voor het eerst. Echt leuk. Er waren natuurlijk wel mensen die het allemaal nogal vreemd vonden, maar wij zeiden: ‘Wij gaan laten zien dat dit kan’. Na onze bruiloft ben ik nog een week in Nederland gebleven, en eind juli vertrok ik weer naar Mexico. Martijn moest allerlei zaken afronden, en hij zou dan in oktober ook naar Mexico gaan.”

De crisis De hereniging Martijn: “Voor ik weg kon moest ik nog van alles regelen, natuurlijk. Ondertussen stuurde Hadewych me alsmaar brieven. Het was duidelijk dat ze het erg naar haar zin had, ze maakte van alles mee. En eigenlijk vond ik dat niet eens zo prettig. Ik wilde uiteraard graag bij haar zijn, want ik was tenslotte erg verliefd op haar, en er kwam misschien ook wel een stukje jaloezie om de hoek kijken. Hoe dan ook, begin oktober zagen we elkaar weer, op het vliegveld van Mexico. En laat ik er maar niet omheen draaien: dat was een grote teleurstelling, een door en door kille bedoening. Hadewych had nota bene een vriendin bij zich, en ik had de indruk dat ze niet echt blij was me weer te zien. Dat sudderde wel een tijdje na…”

Global Connection | Juni 2013



31


Special Feature

Langs elkaar heen leven Hadewych: “Het ging steeds slechter, we leefden volkomen langs elkaar heen, en we hadden vaak ruzie. Ik denk dat dit wel tot zo ongeveer april of mei 1993 heeft geduurd. Het liep zó hoog op, dat ik eigenlijk een punt achter de relatie wilde zetten. Als we niet nét getrouwd waren en zo’n groot feest hadden gegeven, had ik zeker tegen hem gezegd: ‘Laat maar zitten verder’. Maar omdat we wél zo uitgebreid getrouwd waren, hield schaamte me tegen…” Martijn: “Thuis ging het dus niet goed. De routine was dat Hadewych naar haar werk ging, en dan ’s middags een uur of vier thuis kwam. In die tijd deed ik de was en de boodschappen en maakte ik schoon. Het absolute dieptepunt werd bereikt toen Hadewych op een keer belde om te zeggen dat ze later thuis zou zijn. Ze was er niet om vier uur, ook niet met het eten, en uiteindelijk ben ik haar, om vier uur ’s nachts, gaan zoeken. Ik vond haar ook, en daarover was ze, zacht gezegd, niet erg te spreken. Het is zoiets als dat je je tienerdochter tegen haar zin van een feestje ophaalt. Goed, op dat moment had ik de neiging mijn koffers te pakken, en dat heb ik haar ook gezegd.”

Het gaat slecht Hadewych: “We woonden dus voor het eerst bij elkaar. En dat viel me niet mee. Ik wilde steeds maar van alles doen, ik was zó vol van alles in Mexico, maar hij wilde vooral rust, en bij mij zijn. Hij had mij nodig, heb ik me later gerealiseerd, maar ik was er niet. Ik zei alleen maar tegen hem: ‘Kom op, het leven in!’ Ik wilde hem op mijn manier op weg helpen. Pas heel veel later, toen ik kennismaakte met de Global Connection workshop Cycles of Change, ben ik het gaan begrijpen. Hij kwam in een dip terecht die vaak bij grote veranderingen hoort, en ik was op dat moment allang gewend. Ik had niet zo’n last van een dip gehad omdat ik mijn werk zo leuk vond, en bovendien zat ik er al acht maanden. Hij was net aangekomen, had geen werk, en ik liet hem gewoon zwemmen.” Martijn: “We waren dan wel getrouwd, maar we kenden elkaar natuurlijk nauwelijks. Voor mij was de situatie niet prettig. Ik had mezelf van alles afgesneden, zat in een land dat ik niet kende, had geen werk, sprak geen Spaans, niets. Ik kon dus alleen maar op Hadewych terugvallen, maar die had haar eigen leven. Ze werkte of was weg, en ik lag voor het raam te wachten tot ze eens een keertje thuiskwam. Ze zei me ook steeds wat ik moest doen om te wennen en te integreren. Ze zei: ‘Je moet dít doen en je moet dát doen’. Ja, dáár had ik al helemaal geen trek in. Ik had zelf een leidinggevende functie gehad, dus ik ging me echt niet laten vertellen wat ik allemaal moest doen.”

32

Global Connection | Juni 2013


Het omslagpunt Hadewych: “Na de crisis kwam er een moment waarop ik dacht: ‘Nee, ik wil er tóch geen punt achter zetten’. Dat kwam mede doordat Martijn zijn draai begon te vinden en we weer op gelijke voet kwamen te staan. Toen heb ik ook echt geprobeerd om er het beste van te maken. Ik investeerde in de relatie, en gelukkig ging dat goed. Ik raakte daarna ook in verwachting en april 1994 werd Loïs, onze oudste dochter, geboren.” Martijn: “Wat uiteindelijk, denk ik, mijn redding is geweest, is dat ik op een markt die door de Nederlandse ambassade was georganiseerd, leuke mensen ontmoette met wie ik kon werken. Een van hen was een kunstenaar, die met een Mexicaanse architecte was getrouwd. En ook nog wat andere mensen die in de culturele hoek werkzaam waren. Dat is heel belangrijk gebleken. Zo kon ik mijn eigen lijn gaan trekken, en dat was ook weer belangrijk voor mijn relatie met Hadewych. Uiteindelijk kwamen we er achter dat we toch echt voor elkaar bestemd waren.”

Achteraf gesproken Hadewych: “Wij zijn in 1995 weggegaan uit Mexico, en daarna hebben we nog drie jaar in Stockholm gezeten. Dat ging prima. Sindsdien wonen we weer in Nederland. Hoe ik nu over onze tijd in Mexico denk? Als een fantastische tijd. Ja, het was een tijdje moeilijk, maar het was ook wel veel tegelijk. We waren net getrouwd, en dan ook nog naar het buitenland. Na elkaar bovendien, zodat onze cycles of change niet synchroon liepen. Ik weet nu dat dat vragen om moeilijkheden is.”

Martijn: “We zijn in Mexico door een diep dal gegaan, maar achteraf was het eigenlijk een heel mooie tijd, misschien wel de mooiste tijd van ons leven. Ik heb er heel interessante mensen leren kennen, en ik beschouw de jaren die wij in het buitenland hebben doorgebracht als een uitermate waardevolle ervaring. Ik ben ook nu nog heel erg blij dat we het hebben gedaan.” 

Global Connection | Juni 2013

33


We know what moves you

NOBLE MOBILITY IS POWERED BY

Preparing your relocation is all about making choices. Some are easy. Some very hard. Find yourself a reliable partner that knows the value of your personal belongings. A mobility company you can trust to move your dearest possessions. One that will prepare you for the journey ahead. Go global with Noble. Watch the video at www.noble-mobility.com

goglobal

with noble

T +31 (0)172-745454

F +31 (0)172-745460

E info@noble-mobility.com

I www.noble-mobility.com


e fi a r g o t o f

Een zeldzame vondst in Colombia Uw foto in het magazine? Deze schitterende foto van een bijzondere vogel is genomen door een Global Connection lid zoals u. Heeft u ook een verhaal vastgelegd in een beeld? Stuur de foto aan Julie.Kennedy@gcmail.info en wellicht verschijnt uw foto in een toekomstige editie.

“Op een dag ontdekte ik deze prachtige roodstaart amazilia, die vroeg in de ochtend van de zon genoot met uitgestrekte veren, klaar om een dag nectar zoeken te beginnen. Ik sloop dichterbij en schoot deze foto verscholen achter een paar takken. Met deze foto kon mijn dag niet meer stuk!�

Rogier Klappe

Global Connection | Juni 2013

35


Cultuur

Stereotypen Een Engelsman, een Ier en een Schot komen een bar binnen… Zo begint een mop gebaseerd op culturele stereotypen: de Engelsen zijn bekakte theedrinkers, de Ieren zijn dronkenlappen en de Schotten zijn gierig. Onschuldig plezier; niets om je druk over te maken – toch? teKSt Maria Foley

H

et is normaal om in een nieuw land aanvankelijk bevooroordeeld te zijn over de plaatselijke bevolking. Stereotypering – een oordeel vellen over mensen op basis van hun religie, cultuur, sociaaleconomische status etc. – verzacht de hulpeloosheid die we voelen als we met mensen van een andere cultuur in aanraking komen. In Stumbling Blocks in Intercultural Communication schrijft LaRay Barna: “We voelen ons daardoor zekerder in een vreemd land.” Het gevaar is echter dat we mensen zien als een culturele karikatuur in plaats van als individu.

Tussen de oren Waarom maken we ongenuanceerde generalisaties? “Het is een mentale binnendoorweg”, zegt Dr. Susan Fiske, hoogleraar psychologie en openbare aangelegenheden aan de Princeton University. “Het menselijk brein generaliseert en categoriseert om de wereld eenvoudiger te maken.”

‘We stereotyperen zonder het te beseffen’ Deze manier van versimpelen is een van de fundamentele functies van cultuur: het helpt ons te aarden in een overzichtelijke en begrijpelijke wereld. Onze behoefte om mensen in afzonderlijke categorieën in te delen is dusdanig diepgeworteld, dat stereotypering bijna onvermijdelijk is. We trekken razendsnel conclusies over mensen die we ontmoeten en volgens Dr. Fiske gebeurt dat grotendeels onbewust. “We stereotyperen zonder het te beseffen.”

Aannames kloppen niet altijd Niet alle stereotypen zijn negatief: Aziaten zijn goed in wiskunde, Italianen zijn de beste minnaars en wat kunnen

36

Global Connection | Juni 2013

die Afrikanen dansen! Maar zowel positieve als negatieve aannames zijn meestal onjuist, en in de ergste gevallen zijn stereotypen zelfs beledigend en mensonterend. Laten we cultuur als voorbeeld nemen. We weten dat culturen verschillen: elke cultuur heeft typische normen en waarden die andere misschien niet delen. Deze voorkeuren worden culturele generalisaties genoemd, omdat uit onderzoek is gebleken dat ze gelden voor de meerderheid van mensen in een cultuur. Australiërs, bijvoorbeeld, zijn sterk individualistisch. Deze generalisatie klopt voor de meeste Australiërs; maar het zou onjuist zijn ervan uit te gaan dat iedereen uit Australië in dit plaatje past. Er zijn ongetwijfeld ook vele groepsgeoriënteerde mensen in Australië.

Verder kijken dan stereotypen We vergeten soms dat, hoewel gedrag voor een groot deel wordt beïnvloed door cultuur, ook factoren als persoonlijkheid en ervaring een rol spelen. Daarom adviseert Milton J. Bennett in Intercultural Communication: A Current Perspective: “Culturele generalisaties dienen terughoudend gebruikt te worden als werkhypothesen die iedere keer getoetst moeten worden. In sommige gevallen zijn ze juist, in andere is er een aanpassing nodig en soms zijn ze totaal niet van toepassing.” Dus hoe dienen we te werk te gaan wanneer we iemand van een andere cultuur ontmoeten? Dr. Fiske erkent dat de juiste aanpak lastig is, maar vooraf onderzoek doen – bijvoorbeeld betrouwbare bronnen raadplegen of een interculturele training volgen – is een goed begin. “Het is belangrijk om de cultuur te leren kennen; mensen waarderen dat”, zegt ze. “Maar als buitenstaander mag je geen aannames doen over hun cultuur. Wees beleefd en bescheiden, houd rekening met de situatie en gevoelens van de ander.”


De wil om onbevooroordeeld te zijn maakt een enorm verschil. “Uit onderzoek blijkt dat, als je beoogt iemand als individu te leren kennen, je degene anders ziet dan als je hem of haar als lid van een categorie ziet. Maar”, waarschuwt ze, “je moet er de mentale ruimte voor hebben. Het lukt niet als je haast hebt en onvoldoende aandacht.”

Nog even over die mop… Onze mop over de drie mannen in de bar is dus misschien helemaal niet zo onschuldig.

Door ze te reduceren tot eendimensionale poppetjes missen we de kans te ontdekken wie ze echt zijn. “Mensen in hokjes plaatsen is nooit goed”, voegt Dr. Fiske toe. “Niemand wil als inwisselbaar lid van een categorie behandeld worden.

‘Mensen in hokjes plaatsen is nooit goed’ Hoewel we graag willen dat mensen op de hoogte zijn van onze cultuur, geven we er de voorkeur aan om als individu gezien te worden.” 

Global Connection | Juni 2013

37


Expat Expatpartner Partner &&Work Werk

‘Voluntourism’:

Kelley Johnson

vrijwilligersvakanties

Hoe viert u dit jaar vakantie? Als olifantenverzorger in Thailand? Gaat u kastelen restaureren in Frankrijk? Of dinosaurusbotten opgraven in Wyoming? Er is een nieuw slag reiziger dat (onder meer) dit soort werk doet in het kader van ‘voluntourism’: vrijwilligerswerk en een exotische vakantie in één. Het beste van twee werelden? Misschien. teKst Maria FolEY

A

ls we afgaan op de recente explosieve toename van vrijwilligersvacatures, is de tijd rijp voor voluntourism. Volgens Doug Cuthins, medeauteur van Volunteer Vacations: Short-term Adventures that Will Benefit You and Others, is het niet verwonderlijk dat de sector zo snel groeit in het internettijdperk. “De wereld wordt alsmaar kleiner en mensen voelen zich steeds meer verbonden. Daardoor ontstaat er een sterkere behoefte aan oprechte interactie

38

Global Connection | Juni 2013

met mensen van over de hele wereld, om zo iets van elkaar te leren.” Olivier, woonachtig in Montreal, is het daar hartgrondig mee eens. “Hoe meer ik reisde, hoe meer het tot me doordrong dat westerlingen het ontzettend goed hebben”, zegt hij. “Ik wilde iets terug doen. Een vrijwilligersvakantie is in mijn geval ideaal, omdat daarin twee van mijn grootste passies samenkomen: vrijwilligerswerk doen en reizen.”


Statistieken ‘voluntourism’ Populairste bestemmingen voor vrijwilligersvakanties (april 2012): • • • • • •

Voor ieder wat wils

Zuid-Amerika Oost-Afrika India/Zuid-Azië Midden-Amerika Zuidelijk Afrika Zuidoost-Azië

Populairste vrijwilligersprojecten: • • • • •

kinderopvang/onderwijs milieubescherming/-herstel verzorgen van wilde dieren/hun leefomgeving beschermen plaatselijk werkgelegenheid creëren/economische projecten Drinkwaterprojecten

Bron: Adventure Travel Trade Association

Soms komt de keuze voor vrijwilligerswerk voort uit de behoefte aan zelfontplooiing. “Er ontbrak iets in mijn leven”, zegt de Keniaanse expat Shila. “Ik had genoeg van strandvakanties; ik wilde een keer iets anders doen, iets waardevols.”

Er is een overvloed aan vrijwilligersorganisaties, dus voor aanstaande vrijwilligers is er keus te over. Er is voor ieder wat wils, van gepensioneerden tot hele gezinnen en studenten die er een jaartje tussenuit willen. Wilt u bij voorkeur ’s ochtends een paar uur vrijwilligerswerk doen en de rest van de dag langs bezienswaardigheden slenteren? Of toch liever twee weken lang dagen maken van tien uur en de derde week duiken? Het kan allemaal. Let wel: dit soort werkvakanties is niet per se goedkoop. De meeste organisaties brengen naast administratiekosten ook kosten in rekening voor verblijf, maaltijden, plaatselijk vervoer, een oriëntatiecursus enzovoorts. Afhankelijk van het project betaal je tussen de 100 en 5000 dollar (exclusief vliegtickets).

Zucht naar meer Voor de meeste vrijwilligers wegen de baten ruim op tegen de kosten. Een recente studie heeft aangetoond dat 87 procent van de deelnemers meer dan één keer gaat. Zo ook de drie vrijwilligers die in dit artikel aan het woord komen. Na zijn eerste reis naar Vietnam, waar hij met kinderen werkte, is Olivier hetzelfde gaan doen in Peru. Die ervaring gaf hem zo veel voldoening dat hij het jaar erop is teruggekeerd naar hetzelfde kinderopvangtehuis. Hij denkt voorlopig niet aan stoppen. Shila reisde naar Guatemala om met een team huizen te bouwen voor behoeftige gezinnen. “Het gaf een goed gevoel, omdat ik wist dat ik die mensen had geholpen. Ik vond het de moeite waard en wilde het nog een keer doen.” Het daaropvolgende jaar ging ze samen met haar tienerdochter huizen bouwen in El Salvador. Een paar jaar geleden vierden expat Kelley Johnson en haar gezin (echtgenoot Henry en kinderen Charles en Grace) hun kerstvakantie in een kinderopvangtehuis in Kenia. “Toen we onze plannen voor de volgende kerst gingen bespreken, zeiden de kinderen: ‘We willen terug naar Kenia’. Dus zo geschiedde. In eerste instantie zouden we helemaal niet jaarlijks terugkeren, maar nu doen we niets liever”, vertelt Kelley lachend.

Heeft het zin? Shila tijdens het bouwen van huizen

Niet iedereen omarmt het concept van vrijwilligerstoerisme. Tegenstanders

Global Connection | Juni 2013



39


Expatpartner & Werk – en dat zijn er nogal wat – zetten vraagtekens bij het nut van de werkvakanties. Heeft het echt zin? Wat kun je bereiken in twee weken tijd? “Twee weken hulp”, zeg Doug Cuthins. “Laten we realistisch blijven. Sommige mensen hebben overdreven verwachtingen en denken bijvoorbeeld dat ze de alfabetiseringsgraad in een heel land kunnen opkrikken.

Wat kun je bereiken in twee weken tijd? Dat gaat niet lukken. Maar je kunt misschien wel een klein verschil maken in het leven van één mens en dat is ook wat waard.”

Doe je huiswerk Cuthins heeft vaak contact met ontevreden vrijwilligerstoeristen die hun reis vonden tegenvallen. Merkbaar gefrustreerd legt hij uit dat je jezelf vaak kunt behoeden voor teleurstellingen. “Elke organisatie heeft een specialiteit”, legt hij uit. “De meeste klachten komen van mensen die zich niet hebben ingelezen en niet goed hebben gekeken of het aanbod van de reisorganisator wel strookte met hun verwachtingen.” Accommodatie is een goed voorbeeld. Bij sommige projecten slapen de vrijwilligers in chique hotels. Maar de meeste vrijwilligerstoeristen hebben een beduidend eenvoudiger onderkomen: hostels, slaapzalen, of ze overnachten bij mensen thuis. “Ik sliep in een kamer met een paar mannen die achteraf meer luxe hadden gewild: lekker eten, warm water en echte bedden”, zegt Olivier hoofdschuddend. “Dat hadden wij niet.”

Het kan botsen Helaas kwam Shila er pas ter plaatse achter dat ze filosofische bedenkingen had bij het huizenproject. Ze hoorde al gauw dat niet alle dorpelingen popelden om de toevloed van buitenlanders op te nemen in hun gemeenschap. “Het bouwproject was op een helling en daaronder lag een uitgestrekte vallei”, vertelt ze. “Het was

Olivier in een eenvoudig onderkomen, en met vriendin (links)

40

Global Connection | Juni 2013

Vrijwilligers opgelet Ook bij vrijwilligersprojecten is niet altijd alles wat het lijkt. In landen als Ghana, Cambodja en Zuid-Afrika springen de weeshuizen zonder vergunning als paddenstoelen uit de grond. De Ghanese politie heeft onlangs een weeshuis doorgelicht waar slechts 5 van de 32 kinderen daadwerkelijk wees waren. Een overheidsstudie bevestigt dat 90 procent van de 4500 kinderen in weeshuizen ten minste één ouder heeft die nog leeft.

adembenemend. De dorpelingen wezen ernaar en zeiden: ‘De blanken komen hierheen om al ons land op te kopen.’

‘We moeten meer respect hebben voor de mensen die we zouden moeten helpen’ Dat stemde mij tot nadenken. Ze hadden een punt. We moeten meer respect hebben voor de mensen die we zouden moeten helpen.”


Shila met een gezin in Guatemala

Ze maakte zich ook zorgen over wat het bouwproject in El Salvador betekende voor het milieu. Er werd land ontgonnen voor eengezinswoningen. “Dat voelde niet goed. We zouden gebruik moeten maken van terreinen die al bouwklaar zijn. Het heeft mijn ideeën over de reis behoorlijk beïnvloed.” Shila doet geen bouwprojecten meer. Toch heeft ze niet het gevoel dat haar werkzaamheden als vrijwilliger zinloos zijn geweest, want ze beseft nu beter wat haar gelukkig maakt. “Het milieu is erg belangrijk voor me en door die bouwprojecten ben ik erachter gekomen dat ik liever werk in een groep met dezelfde idealen als ik.”

Vrijwilligerstoerisme: uitbuiting? Steeds vaker wordt bezorgdheid geuit over de negatieve impact die goedbedoelende vrijwilligers hebben op de mensen die ze juist proberen te helpen. Onderzoeker Amy Norman is medeauteur van een studie over aidswezenvoluntourism. Ze vindt het zorgwekkend dat kinderen jonger dan drie jaar verzorgd worden door constant wisselende tijdelijke vrijwilligers. “Je moet onthouden dat verantwoordelijk vrijwilligerswerk ook inhoudt dat je doet wat goed moet zijn voor de kinderen, niet voor jou”, zegt ze. “Op die leeftijd begrijpen kinderen niet dat toeristen maar korte tijd voor ze zorgen. Ze raken aan hun verzorgers gehecht – krijgen bepaalde verwachtingen – en voelen zich vervolgens verlaten en onzeker wanneer de vrijwilligers weer naar huis gaan. Dat vind ik onverantwoordelijk.” Wat Norman betreft kunnen vrijwilligers beter gaan koken of schoonmaken, want dan heeft de moeder tijd om met de kinderen te spelen. “Kwetsbare kinderen mogen niet worden gebruikt voor onze persoonlijke verlossing”, benadrukt ze. “Ze zijn er niet om ons te leren waarderen

hoe goed we het hebben in het westen. Zij proberen er het beste van te maken in moeilijke situaties en wij moeten hun ontwikkeling stimuleren in plaats van ze te gebruiken voor onze persoonlijke groei.”

‘Kwetsbare kinderen mogen niet worden gebruikt voor onze persoonlijke verlossing’ “Dat heeft me wel dwarsgezeten”, zegt Olivier langzaam. “Die kinderen hebben het inderdaad moeilijk, maar wij proberen een glimlach op hun gezicht te toveren ondanks hun sombere bestaan.” “We kunnen iets voor ze doen, iets blijvends,” voegt Kelley toe. “Heel veel druppels op een hete plaat hebben wel degelijk effect.” 

Voor ieder wat wils Veel mensen denken dat vrijwilligersvakanties alleen bedoeld zijn voor besluiteloze studenten, maar slecht 15 procent van alle vrijwilligers is jonger dan 20 jaar. Omdat de bedrijfstak blijft groeien, verwelkomen sponsorende organisaties steeds vaker senioren, gezinnen met kinderen en gehandicapten. Organisaties vermelden op hun website wie aan welke projecten kunnen deelnemen.

Global Connection | Juni 2013

41


Expatpartner & Vrijwilligerswerk

Anderen helpen

maakt gelukkig

Na twaalf jaar in Azië gaf het expatbestaan Susan Curtis geen voldoening meer. Ze snakte naar zingeving. En die vond ze toen ze met haar man Chris en hun kinderen Connor en Emma naar Thailand verhuisde voor Chris’ werk bij Nike. teKSt Maria Foley

S

usan sloot zich aan bij Nonthaburi Neighbourhood Reach (NNR) en ging vrijwilligerswerk doen bij een weeshuis in de buurt, waar ze verknocht raakte aan een kind met hersenverlamming. “Och, Banchita,” zegt Susan stralend. “Ze was twee dagen oud toen ze in dit weeshuis terechtkwam. Nu is ze dertien, maar geestelijk is ze niet ouder dan twee.” Susan verheugt zich op haar wekelijkse bezoekjes en dat geldt ook voor Banchita, weet ze. “We hebben het heel fijn samen. Ze kan niet praten, maar ze begint te stralen als ze me ziet.”

Gezelschap in de gevangenis Wachtend op informatie over andere liefdadigheidsprojecten van NNR, reisde Susan naar de Lard Yao gevangenis. Daar raakte ze in gesprek met één van de vrouwelijke gevangenen.

‘Die arme vrouwen! Ik kon ze toch niet aan hun lot overlaten’ “Ze was zo blij om met iemand te kunnen praten, dat ze in tranen uitbarstte. Die arme vrouwen! Ik kon ze toch niet aan hun lot

Susan en Banchita

overlaten? Nu ga ik er wekelijks op bezoek en zou ik het voor geen goud willen missen.” Susan brengt de meeste tijd door met Gladys, een Zuid-Afrikaanse die gearresteerd is voor drugssmokkel, net als de meeste andere gevangenen in Lard Yao. “Sommige mensen zeggen ‘ik ga daar niet op bezoek, want het is hun eigen schuld’. Dat is wel zo, maar ze zijn ver van huis en eenzaam. Deze vrouwen zijn expats, net als wij,” zegt Susan.

Een doel in je leven Susan geeft toe dat de bezoekjes niet altijd makkelijk zijn. Waarom doet ze het dan? “Expats hebben veel vrije tijd,” legt ze uit. “Maar wat doen we met die tijd? De gedetineerden en wezen hebben baat bij iemand die zijn aandacht en vriendelijkheid volledig op hen richt. En geloof me, ik krijg er meer voor terug dan dat ik erin steek. Ze maken me ontzettend blij. Er is een lied dat het beter verwoordt dan ik: ‘There’s a hurting world that’s dying for someone to come and love them. The only way to truly live is to give yourself away’.” Susan, Chris en Emma met Gladys, na haar vrijlating

42

Global Connection | Juni 2013


Expatpartner & Werk

Trainingsadviezen van overzee

Toen Henryk Reurich in 2012 voor FrieslandCampina naar de Amerikaanse staat New York vertrok, verhuisden zijn partner Ingrid Siepel en haar werk met hem mee. Ingrid is een personificatie van Het Nieuwe Werken. Zolang er maar een internetverbinding is, kan ze overal aan de slag. teKSt KAREN GLERUM

“I

n 2011 was ik leidinggevende van de sales en marketingafdeling van Learnit, een Nederlands bedrijf dat maatwerk trainingen verzorgt. Die functie was moeilijk te vervullen als ik voor een langere tijd naar de VS zou gaan. De directie van Learnit vond dat ik mijn hart en liefde moest volgen en bood me tevens de mogelijkheid in dienst te blijven. Momenteel werk ik 28 uur per week als trainingsadviseur. Mijn taak is het vertalen van de wensen van de klant en de bedrijfsen/of nationale ontwikkelingen naar een juist trainingsadvies. Werktijden en activiteiten zijn bij Learnit flexibel in te delen. Medewerkers krijgen ruime vrijheid en inbreng en worden beoordeeld op hun prestaties. Dat is denk ik ook de kracht van onze organisatie.

Nieuwsgierige klanten Mijn werktijden zijn meer naar de ochtend verschoven. Mijn afspraken en overleggen starten om 7 uur.

‘De klanten zijn vaak verrast en willen weten hoe het precies werkt’ Soms vertel ik mijn klanten dat ik in de VS zit en daarom alleen beschikbaar ben als het bij hen middag is. De reacties zijn eigenlijk altijd positief. De klanten zijn vaak verrast en willen weten hoe het precies werkt. Bijvoorbeeld hoe het kan dat ik via een Nederlands telefoonnummer bel. Of ze zeggen: ‘Maar het is net alsof je naast mij staat’. Omdat ze nieuwsgierig zijn, wordt het gesprek snel persoonlijker. En dat is voor de klantrelatie niet verkeerd.

Het missen van collega’s Ik werk aan de keukentafel, lekker centraal in het huis. Het voordeel van thuis werken is dat ik minder gestoord word. Ik kan heel

gefocust werken. Daarnaast is het fijne van telewerken dat je altijd overal kunt werken. Als ik bijvoorbeeld een aantal dagen in New York City zit, gaat de laptop mee en werk ik vanaf daar. Toch mis ik het kantoor. In Groningen heb ik een hechte groep collega’s die door de jaren heen mijn vrienden zijn geworden. De online meetings kunnen niet op tegen persoonlijke, informele contacten: de gezamenlijke pauzes, op maandagochtend even de weekendverhalen delen, of een grapje met collega’s tussendoor.

Niet voor jaren Bovendien merk ik dat ik meer aandacht moet besteden aan mijn rapportages en schriftelijke communicatie, omdat ik op afstand zit. Ik vind deze manier van werken voor een bepaalde periode acceptabel, maar niet voor jaren. Of het zou in combinatie moeten zijn met iets anders. Naast mijn werk voor Learnit volg ik webdesign trainingen en ben ik bezig met een businessplan voor een website om vrouwenorganisaties en vrouwenbewegingen met elkaar in contact te brengen. Bovendien heb ik binnenkort een afspraak met iemand van de universiteit hier om een aantal dagdelen per week vrijwilligerswerk te gaan doen. Naar mijn mening leer je een land namelijk pas goed kennen als je ook ter plekke werkt.”

Global Connection | Juni 2013

43


Amazing Connections

Tweede leven

voor oude naaimachines

Voormalige prostituees en andere kansarme vrouwen krijgen in de Democratische Republiek Congo les in het maken van kleding en tassen. Dat doen ze op oude handnaaimachines, die worden verzameld door de zeer Britse lady Moody-Stuart. teKST Henk Dam

T

ijdens een conferentie in 1991 ontmoette Judy MoodyStuart, op dat moment expatpartner in Nederland, Bakamana Mouana uit de Democratische Republiek Congo. Hij vertelde haar hoe hij en zijn vrouw Luse probeerden het leven van jonge vrouwen in Kinshasa, vaak gedwongen tot prostitutie, op de rails te krijgen.

Kansarme Congolese meisjes “Nogal eens hadden die meisjes baby’tjes. Het echtpaar Mouana had echt met hen te doen, en was een project gestart waarbij de jonge vrouwen leerden naaien, zodat ze op een andere, betere manier in hun levensonderhoud konden voorzien”, vertelt de

44

Global Connection | Juni 2013

71-jarige Lady Moody-Stuart (ze gaat als Lady door het leven sinds 2002, toen haar man - die na zijn tijd in het buitenland de grote baas van Shell werd - was geridderd). Twee jaar na die ontmoeting zag Judy met eigen ogen hoe het werk van Bakamana Mouana en zijn vrouw was uitgegroeid tot de organisatie Action pour la jeune fille’ die in een eigen ruimte kansarme Congolese meisjes naailessen en andere vormen van educatie gaf.

Uitgebreid netwerk Probleempje daarbij was dat er niet genoeg naaimachines waren. Daar wist Judy wel wat op. In haar vaderland


Engeland vroeg ze haar zeer uitgebreide netwerk om tweedehands naaimachines. “Niet van die moderne elektrische, maar handnaaimachines. Iedereen heeft er nog wel zo een op zolder staan.” En inderdaad, er was al snel een behoorlijk aanbod. Via een organisatie van Belgische nonnen werden die van Europa naar Kinshasa overgebracht. “Bij elkaar”, schat Judy, “denk ik dat we op die manier ongeveer 20 handnaaimachines in Congo hebben gekregen.” Inmiddels zijn we bijna 25 jaar verder. Het project van Bakamana en Luse is uitgegroeid tot een ontwikkelingsproject voor Congolese vrouwen. Sommigen van hen betalen om naailes te krijgen, maar de oorspronkelijke doelgroep - arme vrouwen - krijgt nog altijd gratis les. Lessen worden ook gegeven in gezondheid, kinderverzorging en boekhouden. Enthousiast vertelt Judy: “De vrouwen maken kleding en vooral tassen, echt erg mooi gemaakte tassen. Helaas hebben te weinig mensen in Kinshasa voldoende geld om ze te kopen. Zo nu en dan krijg ik daarom een voorraad thuis in Engeland, en die probeer ik dan als fair-trade te verkopen.”

Voerman en een Global Connection-lid dat zo vriendelijk was acht (!) handnaaimachines in haar container mee te nemen, kwamen ook die ter bestemder plekke.

‘Zo’n ding door de douane krijgen valt niet mee. Ze zijn zwáár!’ Judy: “Ze zijn daar echt nodig, al was het maar omdat de electriciteit niet altijd werkt, en het onmogelijk is aan reserve-onderdelen te komen als er eens eentje kapot is gegaan.” 

Naaimachines mee in container Ondertussen blijven handnaaimachines meer dan welkom. De Lady heeft er wel eens een als bagage meegenomen. “Zo’n ding door de douane krijgen valt niet mee. Ze zijn zwáár!” Maar toen ze er onlangs weer wat had verzameld, was er een probleem want de contacten met de Belgische nonnen waren inmiddels verloren gegaan. Via bemiddeling door Global Connection en dankzij de internationale verhuisfirma

Global Connection | Juni 2013

45


Mijn Huis Een fijn huis zoeken op een nieuwe bestemming kan heel leuk zijn, maar soms ook een hele opgave. Wat is de beste buurt? En hoe verander je het huis van je keuze in een echt thuis? In een reeks van artikelen vragen we expatpartners om hun ervaringen te delen en ons een kijkje in hun huis te gunnen.

Het atelier

is mijn favoriet

Sinds september 2012 woont Rachel Watt in de wijk Pondok Indah in Jakarta, samen met haar dochter en man Rod, die bij Anglo American werkt. Rachel komt oorspronkelijk uit de Filipijnen en heeft voordat ze naar IndonesiĂŤ verhuisde ook in AustraliĂŤ gewoond. TEKST Henk dam

46

Global Connection | Juni 2013


Waarom heb je deze buurt gekozen? “De ligging en het verkeer zijn gunstig. De school van onze dochter, waar ze met de schoolbus naar toe gaat, is dichtbij. Ook hebben we een aantal winkels en internationale restaurants in de buurt. Bovendien is het maar tien minuten rijden naar het kantoor van mijn man. We kunnen samen lunchen!”

Waarom heb je dit huis uitgezocht? “We wilden een vrijstaand huis, en niet al te groot. De meeste woningen in deze buurt zijn gigantisch. Maar deze is qua maat ongeveer hetzelfde als we in de Filipijnen en Australië gewend waren. We wilden gewoon dat onze meubels er goed in pasten. Verder heeft het een klein zwembad.”

Was een zwembad belangrijk? “We dachten van wel, maar het wordt eerlijk gezegd weinig gebruikt. Ik zou nu een grotere voortuin verkiezen boven een zwembad. In de Filipijnen had mijn dochter veel speelafspraken, dus dan was een zwembad handig. Hier blijven kinderen echter veel meer thuis en spelen met hun computer in plaats van met andere kinderen.”

Zijn er dingen tegengevallen aan het huis? “We hadden gehoopt dat er meer kinderen over de vloer zouden komen. De meeste expats hier wonen in een appartementengebouw – waar wij niet voor hebben gekozen – en kinderen kunnen daar altijd andere kinderen vinden om mee te spelen.”

Is veiligheid een zorg in deze buurt? “Dat is het zeker. Toen we het huis uitkozen werd ons gezegd dat we het moesten controleren op veiligheid. De meeste buren hebben heel hoge muren. Onze omheining is niet zo hoog, dus kregen we het advies om 24 uur per dag een beveiliger in te huren. Ook is er een controlepost aan het begin van de straat.”

Hoe heb je het huis ingericht? “Het is een modern huis en ook de inrichting is grotendeels eigentijds. Ik ben vooral trots op de grote tafel die we in de Filipijnen hebben laten maken. Die is van hardhout gemaakt en biedt plaats aan acht mensen. We hebben af en toe gasten, maar dan zitten we meestal op het terras bij het zwembad.”

Wat is je favoriete vertrek in het huis? “Overdag ben ik het meest in het atelier. Dat is waar ik schilder, naar muziek luister en lees. Er zijn glazen schuifdeuren naar het zwembad en aan de andere kant naar de voortuin. De moderne badkamer heeft een enorm bad en grote ramen. We hebben personeel in huis, dus privacy is niet altijd gegarandeerd. Maar in de badkamer kan ik me altijd afzonderen.”

Global Connection | Juni 2013

47


Support Op Maat

Partnersupport:

veel meer dan hulp bij het vinden van werk

De dienstverlening van Global Connection aan expatpartners is gebaseerd op onderzoeksgegevens. We houden regelmatig enquêtes onder onze leden om hun (veranderende) behoefte aan ondersteuning in kaart te brengen. Een eerste analyse* van de reacties op onze 2013 Demand & Satisfaction Survey bevestigt eerdere aanwijzingen: partnerondersteuning houdt veel meer in dan alleen loopbaanbegeleiding. TEKST KAREN GLERUM

V

Global Connection voert needs assessments uit om inzicht te krijgen in de wezenlijke motivaties van expatpartners (in tegenstelling tot gratis – vaak promotionele – intakegesprekken met loopbaanconsultants). Dergelijke assessments tonen aan dat slechts een klein deel van alle expatpartners wereldwijd behoefte heeft aan echte, tastbare ondersteuning bij het zoeken van werk.

olgens bepaalde onderzoeken is de overgrote meerderheid van de partners op zoek naar een betaalde baan. Toch is de wereldwijde vraag naar ondersteuning van expatpartners bij het zoeken naar werk minder groot dan meestal wordt gemeld. Bij nadere beschouwing blijkt deze groep veel kleiner, vanwege de levensstijl van expats en alles wat daarbij hoort. De wijdverbreide praktijk van het overschatten van de behoefte aan ondersteuning bij het zoeken van werk is te wijten aan de commerciële belangen van de bron (het creëren van vraag), steekproeven die niet representatief zijn (verschillend van de doelgroep van het bedrijf) en onjuiste, soms zelfs suggestieve, vraagstelling of definities. Bovendien hebben organisaties op het gebied van loopbaanondersteuning vaak de neiging om onwaarschijnlijk hoge gemiddelde succespercentages (boven de 80%) te noemen als het gaat om het vinden van een baan ergens ter wereld met hun hulp. Wij beschikken over onderzoeksgegevens en informatie van cliënten waarin wordt aangetoond dat dergelijke percentages onjuist zijn.

Dit is met inbegrip van expatpartners die op minder genereuze, niet-traditionele expatcontracten in het buitenland zitten. In landen als China en Rusland is de behoefte mogelijk nog kleiner.

Alternatieven voor betaald werk

Zinvolle tijdsbesteding

Een groot en groeiend aantal expatparen kampt met vraagstukken met betrekking tot dual careers. Uit ervaring weten wij dat expatpartners in deze groep vaak ook geïnteresseerd zijn in ‘alternatieven voor betaald werk’, zoals bijvoorbeeld vrijwilligerswerk. De redenen hiervoor variëren sterk, van ideologische overtuigingen tot het nemen van een sabbatical voor een studie om de mogelijkheden bij terugkeer op de arbeidsmarkt te vergroten.

Ook voor expatpartners die geen baan ambiëren, is het vinden van een zinvolle tijdsbesteding van belang. Het ondersteunen van deze zoektocht is even belangrijk, want het is relevant voor de mobiliteit. Uit een onderzoek dat Global Connection in 2011 onder 580 partners hield, bleek dat ondersteuning op het gebied van ‘alternatieven voor betaald werk’ essentieel is. Wij blijven dan ook het belang van een plan B (alternatieve

48

Global Connection | Juni 2013

Wij weten uit ervaring dat expatpartners ook geïnteresseerd zijn in alternatieven voor betaald werk


Global Connection’s Partnersupport Modules

opties voor het vinden van een zinvolle tijdsbesteding) benadrukken. In 2012 hielden we in samenwerking met het RES Forum een Effectiveness Survey onder HR en Global Mobility managers die samen 68 internationale bedrijven (met gemiddeld meer dan 400 partners, met 79% traditionele pakketten) vertegenwoordigden. Dit onderzoek toonde aan dat ondersteuning bij het zoeken van werk lang niet de belangrijkste behoefte is. Bij bedrijven met een groot budget voor hulp bij het zoeken van werk, maakten expatpartners daar nauwelijks gebruik van – zelfs niet als ze duidelijk geïnformeerd waren over het bestaan van dit budget en wisten dat het niet vrij te besteden was (ook wel ‘Gucci money’ genoemd).

support bij het zoeken van werk. Een verkeerde aanpak kan meer kwaad dan goed doen. Vandaar dat wij het belang van dienstverlening op basis van realistische gegevens zo stellig benadrukken.

Samenhangend pakket

Ons doel is het vergroten van het welzijn van expatpartners

We zijn ons ervan bewust dat we met het hanteren van deze op de werkelijkheid berustende schattingen een risico lopen. De indruk zou kunnen ontstaan dat wij minder gemotiveerd of geïnteresseerd zijn in het ondersteunen van expatpartners bij hun zoektocht naar werk dan partijen die veel hogere ramingen hanteren met betrekking tot de behoeften van expatpartners en hun succespercentages op dit gebied. Wij willen u echter verzekeren dat wij absoluut geloven in de noodzaak van het aanbieden van steun bij het zoeken naar werk als een onderdeel van het volledige pakket aan ondersteunende diensten voor expatpartners. Dat is onze kernactiviteit. Wij zijn er ook van overtuigd dat het aantal dual careers groeiende is en de vraag naar ondersteuning bij het zoeken naar werk daarom zal toenemen. We weigeren echter mee te doen aan een ‘spel’ van aandikken van cijfers met betrekking tot ondersteuning van expatpartners bij het zoeken van werk. Als we ons zouden inlaten met dat soort praktijken, zouden we onze leden niet serieus nemen en onze eigen onderzoeksrapporten tegenspreken. 

Ons doel is het welzijn van expatpartners te helpen vergroten via adequate ondersteuning, zonodig inclusief

* De resultaten van het onderzoek worden in de komende maanden gepresenteerd via de verschillende media van Global Connection.

Adequate ondersteuning Global Connection is onafhankelijk en heeft geen enkel commercieel belang bij een toe- of afnemende vraag naar hulp bij het zoeken naar een baan, al zijn we prima in staat om dit soort support te bieden.

Global Connection | Juni 2013

49


Expat- & Reispublicaties

Verhuizen

Expat Kids

Repats

een internationale verhuizing zonder stress

kinderen van de derde cultuur

de vergeten expats

Expat- & Reisverhalen hilarische, ontroerende en huiveringwekkende verhalen

Expat & Partner Gids De beste artikelen uit het Global Connection magazine van de laatste zeven jaar, waar nodig aan actuele ontwikkelingen aangepast, en aangevuld met nieuwe onderwerpen. Ruim 300 pagina’s waardevolle informatie.

Bestel via de Global Connection Bookstore op WWW.GLOBAL-CONNECTION.INFO Voor alle publicaties geldt een ledenkorting en een korting bij grotere bestellingen


Expat- & Reisverhalen

Koffiedik kijken in business class TeKSt Bashi Ratterree

Hulpvaardig TeKSt Jordan Loon

Via een professionele firma verhuisden wij naar een moeilijk te bereiken huis in de bergen van Frankrijk. De verhuiswagen kon niet tot aan de deur komen. Daarom werd er gebeld met een Frans verhuisbedrijf met de vraag of ze met een busje konden komen om de goederen over te laden uit de vrachtwagen en zo naar het huis te rijden. Na een kwartier kwam er inderdaad een busje dat bij ons stopte. Wij gaven de mannen een hand en begonnen hun bus vol te laden. De mannen hielpen gehaast mee. Toen de bus vol was, werden de deuren gesloten en begon de bus te rijden. Even later kwamen wij ook bij de woning aan, maar er was geen bus te zien. Toen hoorden wij getoeter en achter ons kwam een andere bus aanrijden met de naam van een verhuisbedrijf erop. Die spullen hebben we nooit meer gezien….

Bron: Expat- & Reisverhalen Deel 1

Stuur ons uw expatverhalen Bent u geinspireerd geraakt en heeft u een eigen humoristich, verbazingwekkend of ontroerend verhaal? Stuur het aan Julie.Kennedy@gcmail.info

Eindelijk was het zover: grondig voorbereid stapten we met onze dochter van 19 maanden, vijf stuks bagage, vijf stuks handbagage en de hond op sleeptouw het vliegtuig in. Ons expatavontuur ging beginnen! En wat een geluk, we hadden business class-stoelen kunnen onderhandelen voor de lange, enkele reis naar ons nieuwe thuis. We genoten van de pluche fauteuils en de luxe service. We werden enorm verwend. Na een voortreffelijke lunch aan het begin van de tienenhalf uur durende vlucht, waarbij onze dochter tot onze verbazing niets at, leunden we tevreden achterover. Maar al snel zat onze dochter in haar stoel te draaien en was ze van slag. Zonder waarschuwing begon ze vervolgens over te geven. Ze kreeg het voor elkaar om zichzelf, haar vader en onze handbagage erin te betrekken - de hond had geluk en bleef schoon. Ook het gangpad zat onder. Nadat we haar en onszelf enigszins hadden opgefrist, begonnen de stewardessen alles te bestrooien met koffiedik. “Het helpt de viezigheid en geur te absorberen”, legden ze uit. Ze bleven ijverig af en aan lopen met zakjes koffiedik. Tegen de tijd dat de landing ingezet werd, zaten we letterlijk in een riante zandbak van koffiedik. Kunt u zich voorstellen wat voor plaatje dit opleverde in business class!

Global Connection | Juni 2013

51


Support Op Maat

Tv-producer begint

meubelhandel

Tot aan het moment dat ze naar Kenia vertrok, zat Rosanne Surie nog tot over haar oren in haar werk als tv-producer. Tijd om zich te bezinnen op haar nieuwe leven als expatpartner had ze amper. Bovendien, ze wist toch eigenlijk wel waar ze aan begon? teKst KAREN GLERUM

“N

a mijn studie tv-wetenschappen in Amsterdam heb ik twee jaar lang in Kaapstad gewerkt en gewoond. Vervolgens ben ik in Nederland als tv-producer aan de slag gegaan. Ik werkte als freelancer aan commercials, fotoshoots en aan tv-programma’s voor bedrijven zoals Talpa en Endemol. Ik zat daarvoor regelmatig in het buitenland”, vertelt Rosanne. “Daarom verwachtte iedereen - en ikzelf eigenlijk ook - dat het voor mij gemakkelijk zou zijn om in Kenia aan de slag te gaan.”

52

Global Connection | Juni 2013

Onderaan de ladder In maart 2012 voegde Rosanne zich bij haar partner Floris de Kempenaer, Country Manager Kenia voor Heineken. Binnen een maand vond ze werk bij een tv-productiebedrijf dat wildlife-producties verzorgde voor onder andere de BBC. Maar helaas viel de baan erg tegen en Rosanne gaf er al snel de brui aan. Rosanne: “Ik zat daar achter een zwaar verouderde computer in een functie ver beneden mijn niveau. Ik was


best bereid om weer even onderaan de ladder te beginnen, maar toen bleek dat het bedrijf qua professionaliteit helemaal niet aansloot bij mijn ervaring, besloot ik al snel dat dit het niet waard was. Ik realiseerde me dat ik niet keihard wilde werken voor een salaris van 700 of 800 dollar, alleen maar om te kunnen zeggen dat ik een baan had.”

Inzicht Het werd Rosanne duidelijk dat het ‘toch even wat anders is om niet voor je eigen carrière naar het buitenland te gaan’, zoals ze zelf zegt. “Ik had wel ideeën over wat ik kon gaan doen, maar ik wist niet precies wat.” Het ontbreken van een werkvergunning bemoeilijkte haar situatie. Ze had gehoopt via een werkgever aan een vergunning te komen, maar nu leek het erop dat ze zelf een aanzienlijk bedrag zou moeten ophoesten voor de benodigde papieren. Op dat moment kwam ze in contact met Global Connection, dat voor Heineken de regie voert over de ondersteuning van expatpartners van het bedrijf. “Het was heel fijn om met iemand te praten die je situatie meteen snapt. In gesprekken met vrienden moest ik eerst helemaal uitleggen waarom het allemaal niet zo lekker ging. Bij Global Connection hoefde dat niet. Ik kon meteen door. Zij begonnen vragen te stellen over mijn interesses. Ze vroegen naar mijn drijfveren voor belangrijke keuzes die ik tot nu toe in mijn leven en carrière heb gemaakt. Zo kreeg ik beter inzicht in de mogelijkheden die ik had.” “Het gaat er niet om wat je doet, maar wie je bent”, zegt Rosanne, terugkijkend op haar recente ervaringen. “Als Besef wij nog een poosje doorgaan met buitenlandse posten, dan weet ik nu dat ik elke keer iets moet zoeken wat Uit de gesprekken bleek dat ze haar dichtbij me ligt. En dat het ook best iets kan zijn waar ik succes als tv-producer grotendeels te nog geen ervaring mee heb. Je kan altijd proberen iets te danken had aan haar organisatorisch doen wat je leuk lijkt, als het niet lukt heb je pech, als het vermogen. Dit talent zette ze wel lukt is het leuk!” inmiddels – ongemerkt – in op een ander vlak. Voor de inrichting van haar woning liet Rosanne Europees ogende meubels maken door lokale vakmensen in Kenia. “Je hebt hier langs de weg allerlei mensen die meubeltjes maken”, legt ze uit. “Vaak zijn die heel donker gelakt en eigenlijk erg lelijk. Ik had wat spullen nodig, dus ik ben met de Ikea-catalogus naar hen toe gestapt om te vragen of ze iets konden namaken. De afmetingen stonden erbij, dus dat was niet zo moeilijk.” Dankzij de gesprekken met Global Connection groeide het besef dat deze rol Rosanne op het lijf geschreven was. Ze raakte ervan overtuigd dat ze er serieus werk van kon maken. Ze zette haar meubels te koop op een website voor expats en zo begon het balletje te rollen. 

‘Doen wat je leuk lijkt’

Global Connection | Juni 2013

53


Support Op Maat

Rosanne: “Ik merk dat veel mensen zelf niet in staat zijn om te bedenken wat ze leuk vinden. Ik help ze om een keuze te maken en zet vervolgens de juiste lokale vakmensen aan de slag. Ik zorg ervoor dat de mensen precies en op tijd krijgen wat ze willen. Je moet er bovenop zitten, want anders krijg je iets waarvan zo’n timmerman dan zegt ‘maar zo is het toch ook mooi?’

Drijfveren “Een van mijn drijfveren voor dit werk is dat ik de vraag van expats kan verbinden met het aanbod van lokaal vakmanschap”, vervolgt ze. “Expats weten vaak niet waar ze heen moeten om meubels te laten maken en de lokale vakmensen hebben meestal niet de goede contacten om klanten te vinden die echt mooie spullen zoeken.

‘Tot voor kort voelde dit als een grap’ Ik ben moeder Teresa niet, maar ik vind het belangrijk dat ik lokale vakmensen werk kan geven en ze beter kan maken door voor mij spullen te vervaardigen die ze normaliter niet zouden maken.” Rosanne heeft inmiddels ook de benodigde werkvergunning geregeld. Haar zaak komt goed van de grond, maar toch blijft het haar moeite kosten om dit werk als een echte baan te beschouwen, vanwege het grote verschil met haar eerdere carrièrepad. “Tot voor kort voelde dit nog als grap”, vertelt ze. “Het heeft lang geduurd voordat ik de knop in mijn hoofd kon omzetten en dit echt als werk kon zien. Wanneer mensen mij bellen voor meubels, verbaast me dat eigenlijk nog steeds.” 

54

Global Connection | Juni 2013


Global Connection biedt klankbord “Rosanne is een klassiek voorbeeld van een expatpartner die houvast zoekt bij wat vertrouwd is. Ze had een baan, dus zocht min of meer automatisch weer een baan, bij voorkeur in haar oude metier”, legt Global Connection directeur Jacqueline van Haaften uit. “Dankzij het Partner Support Programma van de werkgever van Rosanne’s partner, kon ze gelukkig bij ons terecht toen het tegen zat.” Het begeleidingstraject ging van start met een zogeheten Needs Assessment: een Global Connection-consultant hielp Rosanne om haar interesses en intrinsieke motivatie in kaart te brengen. Op basis daarvan stelde Rosanne vervolgens zelf een ‘top 5’ van mogelijke oplossingen samen. De keuze viel uiteindelijk op het runnen van een eigen meubelbedrijf.

Zinvolle bezigheid vinden “Bij ons is het uitgangspunt voor persoonlijke ondersteuningstrajecten het vinden van een zinvolle bezigheid op de expatlocatie”, benadrukt Van Haaften. “Of dat nu werk is, of een alternatief zoals bijvoorbeeld een studie of vrijwilligerswerk. In het geval van Rosanne waren er veel zaken die ze had kunnen en willen oppakken. We zijn haar klankbord geweest in haar denkproces over de diverse opties. We hebben op een gezonde manier de advocaat van de duivel gespeeld, om haar te helpen de juiste keuze te maken voor nu en de toekomst. Toen ze haar keuze gemaakt had, hebben we gekeken wat ze nodig had aan support, bijvoorbeeld hulp bij het opstellen van een business plan. Maar dat bleek niet nodig. Uiteindelijk heeft ze vanuit haar supportbudget de dure werkvergunning betaald die ze nodig had, zodat ze legaal aan de slag kon.

Vast aanspreekpunt voor partnerondersteuning De werkgever van Rosannes partner is een van de bedrijven die de regie voor partnerondersteuning heeft uitbesteed aan Global Connection. Dit betekent dat de expatpartner binnen Global Connection een vast aanspreekpunt heeft. De expatpartner kan vanaf het eerste contact tot het einde van de uitzending terecht bij een vaste Global Connectionconsultant. Expatpartners worden overigens wel geacht zoveel mogelijk zelf te regelen, maar waar nodig is er de steun van de Global Connection-consultant. Via dit zogeheten Case en Process Management ‘ontzorgt’ Global Connection zowel de expatpartner als de HR-afdeling van het uitzendende bedrijf.

Global Connection | Juni 2013

55


Expat File | Genève

Genève:

kleine wereldstad Er wonen veel diplomaten uit alle delen van de wereld, financiers, natuurkundigen en advocaten op alle gebied, van mensenrechten en volksgezondheid tot aan milieu en wereldcultuur. Dat maakt van Genève een ware internationale stad – en (meestal) een gastvrije locatie voor expats. teKSt Bill Harby

G

enève is een kleine stad van wereldformaat. Het inwoneraantal van 192.000 is relatief laag, maar na Zürich is het wel de grootste stad van Zwitserland. De immer wisselende bevolking bestaat voor 40 procent uit niet-Zwitsers. De reden hiervan is dat veel van ’s werelds meest invloedrijke ngo’s (non-gouvernementele organisaties), waaronder de Verenigde Naties, de Wereld Gezondheidsorganisatie en het Internationaal Comité van het Rode Kruis, er hun basis hebben. Ook zijn veel multinationals hier gevestigd en natuurlijk is Genève een

56

Global Connection | Juni 2013

financieel centrum. Maar wat betekent dat nu precies? In hoeverre is deze stad interessant en leef baar voor expats?

Europa binnen handbereik “De locatie is geweldig”, zegt Jamie Paz, een Amerikaanse wier man voor Cargill werkt. “Van hier uit kun je goed reizen.” Voor de geboorte van hun kind maakten Jamie en Carlos reizen naar Zuid-Frankrijk, het eiland Santorini in Griekenland, Parijs, Rome en de Italiaanse kust. “We zijn naar het Oktoberfeest in München geweest, het


Aanpassen aan Genève Comomeer, vele malen met bezoekers naar prachtige plaatsen in Zwitserland en naar de Olympische Spelen in Londen”, vertelt ze. “Als je op zo’n geweldige locatie woont, moet je wel reizen.” Jamie: “We vinden het ook prettig dat Genève zo veilig is, al is er wel wat kleine criminaliteit. Ik vind het een fijne plaats om met kinderen te wonen. Onze zoon, nu 16 maanden, is hier geboren.”

De omgeving Andere expats delen haar mening. Maar een groot deel houdt vooral van wat de omgeving van Genève te bieden heeft. “Er zijn zoveel activiteiten mogelijk – skiën in de winter, zeilen in de zomer, wandelen, fietsen en ga zo maar door”, zegt Sandra Erhardt, een Duitse wier man, Axel Erhardt, voor The Nielson Company (Europe) Sarl werkt. Annette Stegeman uit Nederland, is het daarmee eens. Zij en haar man Jan van Schoonhoven, die als expert in infrastructuur en publiek-private partnerschappen werkt voor de Nederlandse overheid, zijn verschillende malen in Italië geweest en hebben een fietstocht door Rome gemaakt. 

Benieuwd naar de stad?

Ga voor meer informatie van onze leden naar de steden pagina van Genève op onze website www.global-connection.info

“De mensen zijn hier niet op hun vriendelijkst wanneer je net aankomt als buitenlander”, zegt de Hongaarse Edith Meszaros Crow, die nu in Amsterdam woont. “Maar als je eenmaal vriendschap hebt gesloten met een Zwitser – nadat je je gevestigd hebt, in hun ogen – is dat voor het leven!” Edith, haar man Randall Crow en hun dochter woonden van 2009 tot 2012 in Genève. Hij was uitgezonden door Caterpillar. Edith is onafhankelijk partner bij HelmsBriscoe, dat zich specialiseert in locaties zoeken voor een internationale clientèle. Edith is daarnaast zowel reflexologie- en acupressuurtherapeut als Iyengar yogalerares. Ze spreekt goed Frans (en nog zes andere talen), waardoor ze eerder geaccepteerd werd door haar buren en vrienden maakte in Genève. “De taal spreken is de sleutel tot cultuur en de plaatselijke gemeenschap”, zegt ze. “Mijn persoonlijke filosofie is dat je via de taal doordringt tot een cultuur en dat probeer ik dan ook overal waar we heen gaan.” Wat Edith en haar gezin het prettigst vonden tijdens hun ruim drie jaar in Genève, was dat de stad relatief klein is en dat je heel makkelijk de bergen in kunt om te skiën, wandelen of fietsen. Ook de nabijheid van culturele centra zoals Annecy en Lyon in Frankrijk en Milaan in Italië vonden ze geweldig. Wat was het minst prettig? “De extreem hoge kosten van levensonderhoud waar geen hoge kwaliteit van service tegenover staat”, aldus Edith. Maar al met al hebben zij en haar gezin genoten van hun tijd in Genève. “Als de kans zich weer zou voordoen, zou ik geen moment aarzelen om terug te gaan!”

Global Connection | Juni 2013

57


Expat File | Genève

Cultuur Tentoongesteld Genève is niet groot, maar relatief rijk aan musea. Naast de grote publiekstrekkers zijn er ook enkele bijzondere, gewijd aan bijvoorbeeld marionetten, auto’s en (verrassing!) horloges. Het grootste museum van de stad, het Musée d’Art et d’Histoire, heeft een grote collectie van kunst en artefacten uit de prehistorie tot aan midden 20ste eeuw. Een goede lijst van musea in Genève is te vinden op: www.geneva.info/museums.

Op de podia De musici van Genève spelen op de meest uiteenlopende podia. Er wordt muziek gemaakt in funky, donkere, niet geheel legale achterbuurtbars, en in de alternatieve, industriële ambiance van l’Usine. Liefhebbers van progressieve jazz gaan naar AMR, voor R&B, techno en house is de disco Bypass een goed adres, en er is de baanbrekende nachtclub Le Chat Noir. Daarnaast zijn er prachtige zalen zoals het Grand-Théâtre de Genève. De muziek varieert van DJ, techno, rap en rock tot jazz-combo’s, strijkkwartetten, orkesten en opera’s. Er zijn ook vele locaties voor komedie, toneel en dans – van avant-garde (Théâtre du Grütli) tot klassiek (Comédie de Genève). Of bezoek het fantastische poppentheater in Théâtre des Marionettes de Genève. Liefhebbers van Engelstalig theater kunnen naar de Geneva English Drama Society.

Boeken De meeste boekhandels in Zwitserland hebben een kleine afdeling met Engelstalige boeken (de Zwitserse keten Payot heeft meestal de beste), maar twee winkels onderscheiden zich doordat ze een breed assortiment hebben. Off the Shelf is de enige volledig Engelse boekhandel in Genève. Het deskundige, meertalige personeel is geweldig en altijd bereid een boek te bestellen wanneer het niet in voorraad is. En de particuliere Library in English biedt een collectie van ongeveer 12.000 boeken in het Engels, variërend van klassieke literatuur tot bestsellers en zelfs boeken voor slechtzienden. Iedere woensdagmiddag van 3 tot 4 uur is er een verhalenuur voor kinderen. De bibliotheek verzorgt ook twee keer per jaar een zeer populaire boekenverkoop.

58

Global Connection | Juni 2013

Annette skiet niet, maar is een enthousiast beoefenaar van sneeuwschoenwandelen geworden, hetgeen ze vorige winter wekelijks deed met een groep uit Genève. “Tot nu toe ben ik alleen in de Jura geweest. Er zijn veel interessante routes.” Haar man is ook een fervent wandelaar die er graag met vrienden op uit gaat. “Deze zomer gaan ze met een officiële berggids een gletsjer op”, vertelt Annette.

Interessante buurten Maar al zijn veel expats vooral enthousiast over de omgeving van Genève, de stad zelf is ook zo slecht nog niet. Integendeel. Het klimaat is verrassend mild, met temperaturen van –5°C en wat sneeuw op een winterse dag tot 25°C in de zomer wanneer iedereen naar het meer trekt om te zonnebaden en te zwemmen. Het is een levendige wereldstad met internationale restaurants, luxe boetieks, prachtige parken en het rustgevende Lac Léman. Zoals alle boeiende steden heeft ook Genève een aantal karakteristieke buurten – de middeleeuwse Vieille Ville (Oude Stad), de studentenwijk Plainpalais, Jonction met hippe, artistieke stadsbars en dansclubs, Les Grottes met etnische winkeltjes en opvallende architectuur, Paquis met statige hotels langs de oever (en een tippelzone een paar straten verderop) en de zone waar gezond en gezwommen wordt. Dan is er nog Carouge met cafés, winkeltjes, groen en openluchtmarkten langs de smalle kronkelende straatjes, waardoor het net een klein dorp lijkt.

Groen Genève heeft niet veel bomen en groen, maar er zijn een paar prachtige parken. “We woonden eerst in Eaux Vives”, zegt Jamie. “Het is een aantrekkelijke wijk vlakbij het meer met twee van de mooiste parken, Jardin Anglais en Parc la Grange. We zijn allebei heel actief en houden van joggen, dus het was geweldig om het meer en de parken voor de deur te hebben.” Naast Jardin Anglais bij de beroemde Jet d’Eau-fontein en de uitgestrekte gazons van Parc de la Grange, slingeren kilometerslange stroken groen langs de westoever van het meer. Verder bevindt zich bij de Université de Genève het Parc des Bastions, met reuzeschaakborden en bankjes waarop verliefde


Jamie Paz

Edith Meszaros Crow

studentenkoppels zitten, vlak naast een enorm standbeeld van een groepje streng calvinistische mannen uit voorbije eeuwen.

Winkeltherapie Genève biedt volop gelegenheid tot winkeltherapie. Designermode, sieraden, elektronica en natuurlijk honderden etalages met duizenden horloges die variëren in prijs vanaf drie cijfers voor de komma tot alleen bereikbaar voor oliesjeiks. Koopjes zul je niet vinden. Het goede leven in Genève heeft een prijs. Jamie noemt de kosten van levensonderhoud in Genève en Zwitserland ‘veel hoger dan ik ooit had gedacht – bijna niet te geloven’. Annette herkent dit, maar, zoals alle tevreden expats heeft

Annette Stegeman (links)

Sandra Erhardt

ze haar verwachtingen bijgesteld. “We wonen hier nu ruim een jaar en je went eraan”, zegt ze. “Ik doe eerlijk gezegd veel inkopen in Frankrijk.” Ook Sandra schiet regelmatig de grens over voor goedkopere boodschappen in Frankrijk. Ze merkt dat alleen elektronische apparaten zoals tv’s ongeveer hetzelfde kosten als ze gewend was in Duitsland.

De taal leren Hoewel veel mensen in Genève wel een beetje Engels of Duits spreken, zul je door Frans te leren een prettiger verblijf hebben. “Ik was vastbesloten Frans te leren toen we verhuisden en begon bij aankomst direct aan een cursus”, vertelt Jamie. “Na drie jaar spreek ik de taal op basisniveau; ik kan me redden. Ik 

Toerisme Middeleeuwse straten Wandelend over de keistenen straten die door de Vieille Ville (Oude Stad) op de heuveltop kronkelen, waan je je terug in de middeleeuwen. Het oudste huis van de stad, Maison Tavel uit 1334, is nu een museum met tentoonstellingen over het dagelijkse leven in Genève door de jaren heen. De twaalfde-eeuwse Cathédrale St. Pierre staat op het terrein van een Romaanse tempel. Maar de Vieille Ville bruist ook van eigentijds leven. In de oude kalkstenen gebouwen zijn nu levendige cafés en bistro’s gevestigd, evenals vooruitstrevende kunstgalerieën en boetieks, die alles verkopen van designer huisgerei tot mooie schrijfwaren. Met goed weer zijn de terrassen op het centrale Place Bourg-de-Four vol.

Palais des Nations Dit statige complex, gebouwd tussen 1929 en 1936 als onderkomen voor de Volkenbond, wordt omgeven door prachtige tuinen en staat tegenwoordig nog steeds in het teken van wereldvrede als Europees hoofdkwartier van de Verenigde Naties. Er worden rondleidingen gegeven in vijftien talen waarbij bezoekers een kijkje kunnen nemen in de gigantische vergaderhal, waar soms wel 2000 diplomaten uit de hele wereld samenkomen om kwesties betreffende wereldvrede en mensenrechten aan te pakken. Ook de raadskamer met de meesterlijke muurschilderingen van José Maria Sert kan worden bekeken.

CERN In een buitenwijk van Genève ligt de wereldberoemde Organisation Européenne pour la Recherche Nucléaire (afgekort CERN volgens de oorspronkelijke naam Conseil Européen pour la Recherche Nucléare), ofwel het Europees laboratorium voor deeltjesfysica. Dit is waar natuurkundigen met de Large Hadron Collider (de grootse subatomaire deeltjesversneller van de wereld) recentelijk een van de belangrijkste ontdekkingen uit de geschiedenis deden: het waarnemen van het langgezochte subatomaire deeltje higgsboson, dat de formatie van het universum helpt te verklaren. Dit is slechts een van de vele experimenten onder leiding van de CERN. Ondanks de hersenbrekende complexiteit van de materie, zijn er fascinerende en begrijpelijke tentoonstellingen en een rondleiding om ons te leren hoe het universum ontstaan is en waar wij allen van gemaakt zijn.

Zwitserse bronnen De beste informatiebron voor alle toeristische mogelijkheden in Genève en de rest van Zwitserland is de meertalige officiële website www.myswitzerland.com.

Global Connection | Juni 2013

59


Expat File | Genève

Inburgeren “Een van de grootste uitdagingen bij een verhuizing naar een nieuw land is vrienden maken en een sociaal netwerk opbouwen”, zegt Kate Davey, directeur marketing en sales bij Packimpex, een vooraanstaande aanbieder van relocatiediensten in Zwitserland. Nieuwkomers zijn vaak verrast dat de buren hen niet met open armen ontvangen. Ze zijn niet onvriendelijk, maar in Zwitserland is het aan jou als nieuwkomer om de eerste stap te zetten en jezelf voor te stellen na intrek in je nieuwe huis, legt ze uit. De beste manier om met je buren in contact te komen, vooral in een stedelijke omgeving als Genève, is om door een andere buur geïntroduceerd worden, zegt Davey. Dit is iets gemakkelijker geworden sinds in 2004 de jaarlijkse Burendag (Fête des Voisins) werd ingevoerd. Op die dag, de laatste dinsdag van mei, zijn er vele feestjes in appartementengebouwen door de hele stad, waar buren elkaar treffen en nieuwe bewoners kunnen ontmoeten, vertelt Davey. Verder organiseert haar bedrijf uiteenlopende evenementen voor cliënten, waaronder proeverijen, salsadansen, sneeuwschoenwandelingen en curling. Door deze activiteiten kunnen nieuwkomers hun culturele horizon verbreden en mensen uit de buurt leren kennen. Bezoek voor meer informatie: www.packimpex.ch.

ben van nature een prater en knoop graag gesprekken aan met mensen, maar dat is hier niet mogelijk.” Toch ziet Jamie het leren van een nieuwe taal als ‘een groot pluspunt van hier wonen’. Sandra, uit Duitsland, heeft zes jaar lang Frans gestudeerd voordat ze in Zwitserland aankwam, dus ‘de taal vormde geen barrière’.

Een goede buur Voor de inwoners van Genève maakt het een enorm verschil of buitenlanders moeite doen om Frans te spreken. Zwitsers vinden dat nieuwkomers acceptatie in hun buurt moeten verdienen door respect te tonen voor de plaatselijke gewoonten. Daar valt onder dat je niet na 10 uur ’s avonds de wasmachine draait als je in een appartement woont. En verwacht niet elkaar na korte tijd te tutoyeren. Het is niet ongebruikelijk om maandenlang monsieur en madame te zeggen. Er is nog een reden waarom inwoners van Genève wat gereserveerd kunnen zijn tegenover nieuwe expatburen: het nijpende tekort aan huurhuizen in de stad, dat deels te wijten is aan multinationals en ngo’s die een groot deel van de huizen en appartementen innemen. Des te meer reden voor buitenlanders om zich als goede buur te gedragen.

Genève van A-Z: tips van expatpartners Abonnement général

In het begin zul je in Genève waarschijnlijk zoveel mogelijk overal heen willen lopen, aangezien er geen betere manier is om deze compacte, levendige stad te verkennen. Daarbij is autorijden geen pretje. Behalve

op zondag, wanneer bijna alles gesloten is, is het verkeer altijd druk. De bestuurders zijn agressief. Ze houden zich doorgaans wel aan de regels, dus je hebt niet het gevoel je leven in de waagschaal te stellen, maar ontspannen is anders. Daarbij zijn parkeerplaatsen op straat schaars. Gelukkig is er een uitstekend openbaar vervoersysteem; een dicht netwerk van routes voor bussen en trams die frequent en op tijd rijden. Verschillende kortingskaarten zijn verkrijgbaar voor het openbaar vervoer in Genève en de rest van Zwitserland, zoals het handige (maar dure) ‘abonnement général’, dat ongelimiteerd toegang geeft tot alle openbare treinen, trams, bussen en boten in Zwitserland.

Coop of Migros

Wil je wat leven in de brouwerij brengen op een saai feestje in Zwitserland? Vraag

60

Global Connection | Juni 2013

iedereen of ze de voorkeur geven aan Coop of Migros. Dit zijn de twee grootste supermarktketens in Zwitserland met ieder hun trouwe schare klanten (hoewel ook veel mensen gewoon kiezen voor de winkel die het makkelijkst bereikbaar is). Beide hebben meerdere vestigingen in Genève. Beide bieden kwaliteit


Vriendelijkheid en respect zullen het verblijf van een expat alleen maar veraangenamen in deze rijk geschakeerde stad. Genève blijft zelfverzekerd Zwitsers, maar verwelkomt tegelijkertijd bedachtzaam de internationale gemeenschap, die onlosmakelijk verbonden is met het karakter van de stad.

Nieuwe vrienden Al is het wat lastig om de Zwitsers te leren kennen, in de internationale gemeenschap hebben expats doorgaans weinig moeite om vrienden te maken van hun eigen nationaliteit of daarbuiten. “Er zijn genoeg mogelijkheden”, zegt Annette. “Ik ben lid van een kookclub waar ik allerlei soorten mensen ontmoet.” Sandra heeft contact gelegd met expats van verschillende landen bij de sport- en muziekclubs van de kinderen en Jamie en haar gezin hebben vrienden gemaakt via het werk van haar man bij Cargill. Zal iedere expat Genève geweldig vinden? Natuurlijk niet. En u? Wie weet, als u enigszins op Annette lijkt: “Ik zeg tegen vrienden en familie dat ik het als een cadeau ervaar om in dit deel van het land te wonen.” 

Kijk voor drie filmpjes en aanvullende informatie over Genève onder ‘Magazine Online’ op de website www.global-connection.info

de Tweede Wereldoorlog tot ‘antieke’ wijnglazen die Ikea ook verkoopt.

Parlez-vous Français?

Er zijn talloze particuliere taalscholen in Genève voor wie Frans wil leren. Omdat de Zwitserse overheid culturele integratie sterk stimuleert, verzorgen de kantons goedkope taalcursussen. Voor het taalprogramma in Genève, kijk op: www.ge.ch en ruime keuze. Beide hebben alle ingrediënten voor traditionele Zwitserse gerechten als fondue, raclette en rösti. Voor delicatessen en kruidenierswaren van hoge kwaliteit ga je naar Manor en Globus (nu eigendom van Migros), die beide tevens voortreffelijke traiteurs en cafetaria’s hebben.

Plainpalais

Verse groenten, fruit, kazen en dergelijke zijn te koop op

openluchtmarktjes in meerdere buurten op verschillende dagen van de week. Ook zijn er kant en klare gerechten, sandwiches en warme schotels te koop en kun je soms wijn proeven. De grootste markt is op dinsdag, vrijdag en zondag op Plainpalais. Hier wordt ook een omvangrijke vlooienmarkt gehouden op woensdag, zaterdag en de eerste zondag van de maand. Alles is er te vinden, van een Zwitserse bajonet uit

Wijnland

Internationaal is het tamelijk onbekend dat Zwitserland een paar zeer goede wijnen produceert, zowel wit als rood. Het grootste deel daarvan drinken de Zwitsers zelf op; er wordt maar weinig geëxporteerd, mede omdat omringende landen goedkopere wijnen op de markt brengen. Maar even buiten Genève, in de naburige kantons Vaud en Valais, liggen prachtige wijngaarden tegen de heuvels en veel wijnhuizen kunnen bezocht worden.

Global Connection | Juni 2013

61


Global Connection Global Connection bestaat dit jaar 20 jaar. Alle reden om stil te staan bij de grote ontwikkeling die partnersupport in die twee decennia heeft doorgemaakt. Wat begon met de uitwisseling van telefoonnummers, is nu een knooppunt van veelzijdige, op maat gesneden support. TeKSt Henk Dam

“H

oe beter het met de partner gaat, des te groter de kans dat de uitzending een succes wordt.” De tekst is van Ingeborg Hooft Graafland, en is te vinden in het voorwoord van de Expat & Partner Gids van Global Connection. Dit jaar is het 20 jaar geleden dat Global Connection – of liever: de voorloper daarvan, het Heineken Partner Network – werd opgericht. Dankzij het werk van Ingeborg Hooft Graafland, die na een periode in Zaïre ervan doordrongen was geraakt dat het belangrijk was dat uitzendende bedrijven niet alleen hun expats, maar ook de partners van die expats support gaven. Zij wist ook de top van Heineken daarvan te overtuigen.

Bedrijven hebben er een direct belang bij dat de meeverhuizende partner zich happy voelt De ratio erachter staat in het hierboven geciteerde zinnetje te lezen: bedrijven hebben er een direct belang bij dat de meeverhuizende partner zich happy voelt. Dat is inmiddels een breed gedeeld inzicht: in het laatste Global Relocation Trends Report (2012) van Brookfield GRS staat te lezen, dat 92 procent van de internationaal werkende bedrijven (vormen van) partnersupport geeft.

62

Global Connection | Juni 2013

Beetje tennissen Dat was 20 jaar geleden wel anders! Het uitgangspunt bij het overgrote deel van de uitzendende bedrijven was toen nog, dat de partners (voor het overgrote deel vrouwen) blij mochten zijn met de move naar het buitenland vanwege het ‘luxueuze leventje’ dat hen wachtte. Beetje tennissen, wat aan de rand van het zwembad zitten, de clichés zijn overbekend. Dat was toen al niet helemaal waar, maar de maatschappelijke ontwikkelingen van de afgelopen twee decennia hebben het beeld van de verwende expatpartner volledig en definitief onderuit gehaald. Daarmee heeft de evolutie op het gebied van partnersupport gelijke tred gehouden. Het Heineken Partner Network bestond in het begin vooral uit het uitwisselen van telefoonnummers, zodat expatpartners elkaar makkelijk konden bereiken om ervaringen te delen. Bovendien werd een paar keer per jaar een ‘nieuwsbrief’ verzonden. Die nieuwsbrief werd later een volwaardig tijdschrift: het Global Connection magazine. Het aantal deelnemende bedrijven en organisaties groeide bovendien snel.

Veel verder En inmiddels zijn we alweer veel verder. Global Connection is nu een one stop shop voor partnersupport, die op tal van manieren – niet alleen door tijdschrift en netwerk dus – expatpartners helpt om met gerichte ondersteuning, afgestemd op hun persoonlijke situatie, hun verblijf in het buitenland aangenaam en vooral zinvol te maken. 


Maria: sinds 20 jaar ‘serial expat’ Twintig jaar geleden, rond dezelfde tijd dat Global Connection van start ging, verhuisde de Ierse Maria Kinane met haar man Hein van Dort naar Vietnam. Het was het begin van een expatbestaan dat haar inmiddels in zeven landen bracht, en voor haar voorlopig niet hoeft te eindigen.

M

aria is wat je een ‘serial expat’ zou kunnen noemen: nadat ze in 1991 naar Nederland verhuisde, vertrok ze twee jaar later naar Vietnam met haar man, die voor Heineken werkt. Daarna volgden: St. Lucia, Hainan Island (China), Papoea-Nieuw-Guinea, Nederland, Rusland en sinds 2011 Singapore. En nee, ze zou er geen enkel bezwaar tegen hebben als aan dat indrukwekkende rijtje nog wat landen zouden worden toegevoegd. “Ik vind het expatbestaan heerlijk.

‘Hoe langer je weg bent, hoe minder graag je weer naar huis gaat’ Er gebeurt altijd wel wat, je ontmoet fantastische mensen, je hebt de kans andere culturen te leren kennen. Mijn ervaring is: hoe langer je weg bent, hoe minder graag je weer naar huis gaat.” Dat komt mede omdat zij nu snel gewend is in een nieuw land. “Toen we naar Vietnam gingen wist ik in het begin echt niet wat ik moest doen. Nu is dat veel eenvoudiger. Ik heb meer zelfvertrouwen gekregen, en weet dat ik zelf stappen moet zetten om het naar mijn zin te krijgen. Naarmate je langer expat bent, wordt dat steeds makkelijker.”

Eigen loopbaan Ziet zij een verschil tussen de expatpartners van 20 jaar geleden en die van nu? “Het heeft misschien mede met onze huidige post te maken, maar ik zie hier meer jonge vrouwen als expatpartner die een eigen loopbaan nastreven. In Singapore werken vrij veel partners. Dat was bij onze eerste

posten niet zo.” Meer in het algemeen sprekend: “Vroeger volgde je gewoon je man. Nu hoor ik vaak, dat vrouwen niet meer zo snel bereid zijn hun carrière op te geven. Je ziet ook aan de meeverhuizende partners dat ze meer met hun leven willen doen. Er wordt veel gestudeerd, bijvoorbeeld.” Het is daarbij goed, dat die partners support krijgen. “Uitzendende bedrijven realiseren zich meer en meer dat het belangrijk is dat de partners happy zijn.” Heeft het bestaan als wereldburger ook schaduwkanten voor Maria? Ze zegt: “Het enige is, dat je in je vriendschappen geen continuïteit kunt opbouwen. Als je weer weggaat, moet je afscheid nemen van je vrienden. Naarmate ik ouder word, vind ik dat moeilijker. Daarnaast maak je natuurlijk ook niet alle hoogtepunten in het leven van je achtergebleven familieleden mee.”

Andere vrouw Maar daar staat, zoals gezegd, veel tegenover. Zelf vindt ze dat ze door haar ervaring als expat een andere vrouw is geworden. “Je wordt makkelijker. Je raakt minder gauw gefrustreerd. Daarnaast vind ik het ook een plus dat je meer respect voor andere culturen krijgt.” En dat respect voor andere culturen, dat vindt zij wezenlijk. Eén van haar tips aan beginnende expatpartners is dan ook: “Vergeet nooit dat je gast bent in het land waar je woont.” En daarnaast: “Leer de taal van je gastland. Zo integreer je sneller.” Maar vooral: “Wees positief!”

Global Connection | Juni 2013

63


HĂŠt magazine over Nederlands onderwijs in het buitenland. Vraag het aan via www.stichtingnob.nl/ magazine

Onze mannen in China Nederlands onderwijs in het buitenland houdt kinderen aangesloten. Waar ze vandaag ook zijn en morgen naartoe gaan. Door voor Nederlands onderwijs te kiezen, verzekert u uw kind(eren) bij een eventuele terugkeer van een goede aansluiting op het Nederlandse schoolsysteem. Van AustraliĂŤ tot Suriname en van Spanje tot Vietnam, Nederlands onderwijs is wereldwijd mogelijk. Op dit moment volgen ruim 13.500 leerlingen van 4 t/m 18 jaar Nederlands onderwijs in het buitenland. Zij doen dat via een volledig Nederlandse school, een Europese school of als aanvulling op of onderdeel van de lokale of internationale school. Ook onderwijs op afstand is mogelijk. De Nederlandse Inspectie van het Onderwijs ziet toe op de kwaliteit van het onderwijs. Stichting Nederlands Onderwijs in het Buitenland ondersteunt het Nederlands onderwijs in het buitenland. Dit doen wij sinds 1980 in opdracht van het ministerie van OCW. Ouders die van plan zijn om naar het buitenland te vertrekken informeren wij graag over de mogelijkheden voor Nederlands onderwijs wereldwijd. Kijk op onze website voor meer informatie.

www.stichtingnob.nl


fotogra fie

Inheemse Colombianen “Deze foto is in augustus 2010 gemaakt in Parque Nacional Natural de Tayrona in Colombia. Dit verlaten dorp lag op twee uur loopafstand vanaf de weg en we hadden geluk deze mannen en jongens aan te treffen. Zij waren daar voor een religieuze ceremonie, die gefilmd werd. Iedereen droeg eenvoudige witte kleding en een mochila: een handgeweven tas van schapenwol, katoen en sisal in de kleuren van hun stam.”

Astrid Bastiaenen

Attentie fotografen! We zijn op zoek naar intrigerende, grappige, mooie of verdrietige foto’s die een verhaal vertellen. De foto in dit fotografie-artikel is door een van onze leden gemaakt en die van u kan de volgende zijn! Wij ontvangen graag uw foto’s op Julie.Kennedy@gcmail.info, met een korte uitleg erover.

Global Connection | Juni 2013

65


Kids

ABC’s van schoolkeuze

Voor expatouders betekent een nieuwe uitzending ook dat ze een nieuwe school voor de kinderen moeten vinden. Die zoektocht is soms verwarrend en stressvol. Er zijn zoveel mogelijkheden en je moet soms in heel korte tijd - zoveel informatie verwerken: hoe kom je tot een weloverwogen besluit? teKSt Anika Scott

66

Global Connection | Juni 2013


S

andra Preiss* had, toen ze met haar gezin naar Frankrijk werd uitgezonden, twee maanden de tijd – en twee zoons die een nieuwe school nodig hadden. De verhuizing mocht vooraf niet bekend worden, waardoor Sandra een school moest kiezen op basis van informatie op internet.

‘Dat we de juiste school voor de kinderen vonden, was puur geluk’ “Ik had graag willen overleggen met andere ouders, met de school willen praten en de scholen willen bezoeken, maar dat was niet mogelijk”, vertelt ze. “De volgende keer ga ik hier niet mee akkoord. Dat we de juiste school voor de kinderen vonden, was puur geluk en niet gebaseerd op kennis.”

Internationale diversiteit Sandra had de keuze tussen een tweetalige, Franse privéschool en een internationale school. Ze koos, zoals de meeste expats, de internationale optie.

‘Op populaire expatbestemmingen is de concurrentie om een plaats groot’ Sinds 2000 is het aantal internationale scholen wereldwijd bijna verdrievoudigd en de deskundigen van ISC Research die de markt observeren, verwachten dat de groei doorzet. Er bestaat niet één enkelvoudig internationaal systeem en niet één model dat alle internationale scholen volgen. Deze diversiteit heeft voor- en nadelen. “Onder meer de grootte, aanpak, faciliteiten, leraren, kosten en locatie verschillen enorm per school”, zegt Andrew Wigford, directeur van Teachers International Consultancy. “De meerderheid heeft zeer hoge academische verwachtingen van de leerlingen en de kinderen hebben meestal bovengemiddelde competenties.” Doordat steeds meer plaatselijke kinderen met expatkinderen concurreren om een plekje, hebben veel scholen een wachtlijst. Ouders moeten er op tijd bij zijn. “Op populaire expatbestemmingen is de concurrentie om een plaats groot”, zegt Elizabeth Perelstein, oprichter van School Choice International. “Scholen selecteren op basis van prestaties.” De juiste school is de sleutel tot een succesvolle expatperiode. “Kinderen die zich gelukkig voelen op school – die qua interesse en leerstijl op hun plek zijn – passen zich 

Gezocht kwaliteitsschool Aangezien er geen enkelvoudig internationaal schoolsysteem bestaat, is er niet een instantie die de kwaliteit van alle scholen inspecteert. IB Wereldscholen met het Diploma Programme worden iedere 5 jaar geëvalueerd door de International Baccalaureate Organization. Leden van de Council of International Schools (CIS) moeten zich aan bepaalde normen en een ethische gedragscode houden. Zij dienen zelf een audit uit te voeren, ook eens in de 5 jaar. Britse internationale scholen in het buitenland staan onder toezicht van de Independent Schools Inspectorate. Het is niet ongebruikelijk dat scholen aangesloten bij verschillende organisaties zijn die inspecties vereisen. Dit zijn kwaliteitsstempels waar ouders goed naar moeten kijken bij elke toekomstige school.

Global Connection | Juni 2013

67


Kids gemakkelijk aan, presteren beter en zullen profiteren van toekomstige leermogelijkheden”, zegt Perelstein. De kunst is om een balans te vinden tussen de behoeften van het kind en de verwachtingen van de ouders.

Geen taalbarrière Sandra wilde haar kinderen, nu 6 en 4 jaar oud, een goede start geven bij hun schoolcarrière, omdat ze er rekening mee hield dat het gezin waarschijnlijk om de paar jaar zou verhuizen. “We weten nooit wat de volgende bestemming zal zijn. We willen dat onze kinderen naar een internationale school gaan zodat ze bij een verhuizing geen taalbarrière

hebben en zich thuis zullen voelen in een internationale omgeving.” De ideale school ligt voor haar vlakbij huis en leidt op tot een internationaal erkend diploma, bij voorkeur het International Baccalaureaat (IB). Haar ideale school heeft verder Engels als voertaal, beschikt over de nieuwste technologie en biedt een goed toneel- en sportprogramma. Volgens Perelstein is het belangrijk dat ouders goed naar hun kinderen kijken. “Wat zijn hun sterke en zwakke punten? Bij welk soort leraar komen ze het beste uit de verf? Waar liggen hun interesses? Een verhuizing kan een kans zijn om een beter passende school te kiezen, omdat de ouders inmiddels meer over hun kind weten dan de vorige keer bij de schoolkeuze.” Eerlijk zijn als een kind hulp nodig heeft bij het leren, is essentieel bij het vinden van een passende school. “Een kind met basale lees- of taalproblemen mag op iedere school ondersteuning verwachten”, zegt Wigford. De internationale school die Sandra koos, volgt het Britse curriculum. Omdat de kinderen nog klein zijn en ze binnenkort zullen verhuizen, was het curriculum in dit stadium niet zo belangrijk voor haar. Het is echter wel essentieel voor oudere kinderen en hun toekomst.

Naar de universiteit Bij het kiezen van een onderwijsprogramma moeten ouders vooruit kijken – naar de universiteit en verder. “Bedenk waar je wilt dat je kinderen zullen studeren en wonen”, zegt Wigford. “De sterke punten van het IB en de International Primary en Middle Years curricula zijn bekend. Deze internationaal georiënteerde, kennisgerichte programma’s

Huiswerk Na de reguliere schooldag hebben sommige expatkinderen taalles of volgen een programma om de taal, cultuur en het curriculum van hun thuisland bij te houden. De tijd voor huiswerk is beperkt en ouders die een internationale school zoeken, doen er goed aan te vragen hoeveel tijd er na de schooluren gewerkt moet worden. In het primary en middle year programma van de International Baccalaureate Organization worden kleine hoeveelheden huiswerk gegeven, vanaf ongeveer 15 minuten per dag. Eerst is dat vooral lezen en rekensommen uit praktijksituaties. Met het jaar wordt het huiswerk doorgaans meer. Op Britse, Amerikaanse en Duitse scholen hebben leerlingen tussen de 10 en 20 minuten schriftelijk huiswerk per dag en in het laatste jaar zo’n 50 minuten. Franse scholen geven in de laagste klassen voornamelijk mondeling huiswerk en later schriftelijk. Internationale scholen hebben vaak een mix van stijlen (bijvoorbeeld Frans-Amerikaanse scholen). Voor meer informatie ga naar ‘Magazine Online’ op www.global-connection.info

68

Global Connection | Juni 2013


Peter Zuidema - Directeur, Edufax

Overweeg een onderwijsstrategie “Wij adviseren om met een onderwijsstrategie voor de kinderen aan een expatavontuur te beginnen. U kunt hiervoor eventueel een gespecialiseerde deskundige inschakelen. Het doel is ervoor te zorgen dat de ‘onderwijscarrriere’ van de kinderen zo soepel mogelijk verloopt tijdens het verblijf in het buitenland. Bij het bepalen van de juiste strategie spelen naast onderwijskundige aspecten, ook sociaal-maatschappelijke en culturele factoren een rol. Ook het internationale carrièrepatroon van de ouders is van invloed. Zo wordt bij de schoolkeuze meegenomen hoe vaak het gezin naar een ander land verwacht te verhuizen. Het uitgangspunt is namelijk dat kinderen zoveel mogelijk in dezelfde taal onderwijs kunnen volgen. Een keer van taal veranderen hoeft geen probleem te zijn. Maar als het kind op een Spaanse lokale school heeft gezeten, daarna naar een Engelstalige school gaat, en vervolgens in het Franse schoolsysteem terecht komt, kan het moeilijk worden. Denken en leren in een vreemde taal vraagt namelijk om specifieke cognitieve taalvaardigheden. Door verschillen tussen de onderwijssystemen is het lastig om op basis van een schoolrapport het instroomniveau van een kind te bepalen. Het kan daarom zinvol zijn om bij terugkeer in het eigen onderwijssysteem een plaatsingsonderzoek af te laten nemen. “

zijn relevant voor alle kinderen in elk land ter wereld.” Naast het IB bieden sommige internationale scholen ook diploma’s aan zoals het IGCSE (International General Certificate of Secondary Education) met de Britse A-levels of het Amerikaanse high school-diploma.

‘Bedenk waar je wilt dat je kinderen zullen studeren en wonen’ Maar wat als een tiener meer geïnteresseerd is in een bepaald vak of een technisch beroep waar geen universitaire studie voor nodig is? Een mogelijkheid – hoewel lastig bij een taalbarrière – is een nationale school in het gastland. “Er zijn landen waar kinderen tussen de 12 en 14 jaar worden ingedeeld in één stroming die naar de universiteit zal gaan en een andere die een beroepsopleiding volgt”, zegt Perelstein. “Voor sommige kinderen is dit heel geschikt en deze aanpak zullen ouders eerder bij nationale scholen vinden.”

Waar te beginnen? Heb je eenmaal een lijst van internationale scholen om uit te kiezen, dan zijn er verschillende goede manieren

Verschillende leerwegen De verwachtingen van expatouders en de capaciteiten en de loopbaankeuze van een tiener kunnen soms uiteenlopen. “Niet alle expatkinderen op een IB-school kunnen examen op dat niveau doen”, zegt Fred Adam van Stichting NOB. “Voor sommige kinderen in het buitenland is een beroepsopleiding een goede optie. Bepaald werk, zoals bijvoorbeeld vliegtuigen bouwen, kan alleen geleerd worden in het beroepsonderwijs.” De International Baccalaureate Organization (IBO) heeft erkend dat leerlingen die niet naar de universiteit zullen gaan, hulp kunnen gebruiken. Recentelijk is er een nieuwe kwalificatie, de IB Career-related Certificate (IBCC) genaamd, geïntroduceerd. Dit biedt studenten de mogelijkheid om te profiteren van vakken uit het Diploma Programme tijdens hun beroepsopleiding die toegang geeft tot het hoger beroepsonderwijs. Tot nu toe hebben wereldwijd 39 scholen het certificaat ingevoerd en meerdere hebben toestemming aangevraagd om er les in te geven. Kijk voor een vergelijking van verschillende internationale schoolsystemen, met o.a. het IB, Britse en Amerikaanse op ‘Magazine Online’, www.global-connection.info



Global Connection | Juni 2013

69


Kids om de kwaliteit te onderzoeken. “Het is belangrijk om een geregistreerde, erkende internationale school te vinden”, zegt Wigford. “Soms zegt een school dat de aanvraag voor erkenning in behandeling is. Het is verstandig om na te gaan hoe lang die procedure al loopt.”

Tussen wal en schip Gaat u binnenkort terug naar Nederland en wilt u meer weten over de overstap van een internationale school naar een havo of hbo school in Nederland? Alle informatie hierover kunt u in een uitgebreid artikel vinden, geschreven door Fred Adam van Stichting NOB: “Tussen de wal en het schip: uitdagingen bij de overstap van een internationale school naar havo of hbo”. Dit artikel kunt u per mail aan Global Connection vragen: info@gcmail.info

Vreemde eend in de bijt De plaatselijke of internationale school? Toen Jo Peattie met haar gezin van Schotland naar het Hongaarse stadje Siófok verhuisde wegens het werk van haar man bij Philips, was die keuze er niet: de enige optie was een Hongaarse school. Culturele verschillen op de basisschool brachten het gezin ertoe naar Boedapest te verhuizen, waar de kinderen overstapten naar een internationale school.

70

Global Connection | Juni 2013


Wigford adviseert om de COBIS (the Council of British International Schools), de ECIS (European Council of International Schools) en expatwebsites en blogs over het land of de stad te raadplegen. Perelstein raadt de websites van de CIS (Council of International Schools) en de IBO (International Baccalaureate Organization) aan.

‘Het is belangrijk om een geregistreerde, erkende internationale school te vinden’ “Daarnaast kan een onderwijsadviseur voorkomen dat mensen die weinig tijd hebben gehad om zich terdege te informeren, een onoverbrugbare achterstand hebben ten opzichte van degenen die de aanmeldingsprocedure begrijpen en er vroeg bij zijn.” 

Jeanine Andriol-Nieuwenhuis - General Manager, Wereldschool

Tips bij inschrijving • Informeer naar de toelatingseisen. Vaak moeten kinderen een toelatingstest doen. In sommige gevallen kan deze test ook in Nederland worden afgenomen, maar soms moet de test op school in het buitenland worden afgelegd. • Begin zo snel mogelijk met een voorbereidende taalcursus. Veelal gelden er ingangseisen met betrekking tot de voertaal. Hoe ouder de kinderen, hoe hoger het taalniveau moet zijn, dus een goede voorbereiding is noodzakelijk. • Schrijf kinderen tijdig in. Meestal moeten kinderen in december of januari al worden ingeschreven als ze in september willen starten. • Zorg dat alle schoolrapporten van de kinderen bij inschrijving in het Engels (of de voertaal) vertaald zijn. • Onderzoek of de school extra ondersteuning biedt voor kinderen van wie Engels (of een andere voertaal) niet de moedertaal is.

* Op verzoek van de geïnterviewde is de naam veranderd

“M

ijn dochter Rowan was de enige in haar klas die niet Hongaars was”, vertelt Jo over de lagere school in Siófok, ongeveer 100 kilometer van Boedapest. Jo en haar man George, Rowan (9) en Magnus (8) woonden tot mei 2011 in Siófok. Het was hun eerste uitzending. “Rowan had geen problemen met de andere kinderen. Een aantal in haar klas kwam van hetzelfde kinderdagverblijf. Maar de plaatselijke school vond ze vreselijk. Ze voelde zich een vreemde en de manier van lesgeven stamde uit de steentijd. Ik begreep niet waarom het er allemaal zo streng aan toeging. De kinderen kregen zwarte stempels, zelfs voor heel kleine dingen zoals het niet bij zich hebben van een puntenslijper. We besloten dat de kinderen naar een internationale school moesten. We kenden Boedapest van vakantie en wisten dat we ons daar gelukkig zouden voelen. Rowan was extatisch. Ze was zo blij dat ze van haar klasgenoten afscheid kon nemen. Ze gaf iedereen een cadeautje, inclusief de leraar, terwijl ze het er helemaal niet leuk had gehad.

Inhalen In Hongarije starten kinderen op school als ze 7 jaar zijn, in Engeland met 5 jaar. Rowan en Magnus liepen twee jaar achter toen ze op de internationale school aankwamen. Vooral Rowan had daar last van. Kinderen noemden haar dom. Haar zelfvertrouwen was minimaal. Ze was nog niet begonnen met lezen op school en had er veel moeite mee. Ik probeerde haar te helpen, maar des te meer ik erover begon, des te slechter het ging. Ze werd er alleen maar ongeruster en nerveuzer van. Ze vond het naar dat ze een buitenbeentje was en dat alle kinderen wisten dat zij bijlessen moest volgen. Magnus startte bij de 7-jarigen die al konden lezen omdat ze al twee jaar naar school gingen. Hij niet, want hij kwam van een Hongaars

kinderdagverblijf. Hij raakte gefrustreerd en weigerde zijn huiswerk te maken. Sommige mensen stelden voor om ze in de klas van hun niveau te plaatsen, maar ik vind het belangrijk dat ze bij hun leeftijdgenoten blijven.

Niet alleen een taalprobleem Ze spreken allebei vloeiend Hongaars, maar eenmaal in Boedapest, weigerde Rowan die taal nog te spreken. Ze deed net alsof ze het niet kon vanwege haar nare ervaring op de plaatselijke school.

‘Het probleem is niet alleen de taal, het is cultureel’ Voor onze verhuizing dacht ik dat kleine kinderen zich gewoon aanpassen, en dat deden ze ook grotendeels op het kinderdagverblijf. Maar met de overgang naar de basisschool werden de verschillen heel duidelijk. Ik ging ervan uit dat het goed zou gaan omdat Rowan Hongaars sprak. Het probleem is echter niet alleen de taal, het is cultureel.”

Global Connection | Juni 2013

71


Kids | Column

Fenneke Tjallingii-Brocken Fenneke Tjallingii-Brocken woont met haar man en twee kinderen in Canada. Eerder woonden ze voor het werk van haar man in PortGentil, Gabon.

Loslaten E

en ziek kind vormt sowieso een stressfactor voor de ouders, en al helemaal als je in een tropisch land woont waar de faciliteiten minder goed zijn. Dan kan zelfs een simpel verkoudheidje veranderen in een nachtmerrie. Mijn dochter was negen maanden toen we vertrokken naar Gabon. Daar heerst malaria. Dus toen ze niet lang na onze aankomst wat grieperig was, vond de arts het beter om haar te testen voor malaria. Daartoe moest een klein beetje bloed worden afgenomen. Ik kon me hiervoor melden bij één van de verpleegsters in het gebouwtje achter de kliniek. Ik was meteen aan de beurt. Voordat ik het wist zat ik dus met mijn dochter op schoot en maakte de verpleegster, gezellig babbelend, haar spullen klaar. Ineens sloeg de angst me om het hart. Hebben ze hier wel schone naalden? Hoe goed voorbereid zijn ze hier? Moeten we niet ergens anders heen om dit ‘veilig’ te laten doen? Mijn paniekgevoelens waren overdreven, bleek al snel. De verpleegster had haar handschoenen aan, de naalden waren steriel en ze was aardig kundig. Dat neemt niet weg dat mijn schattige kleine meisje alles bij elkaar schreeuwde toen de naald er in ging. Gelukkig bleek later dat ze geen malaria had en dat een antibioticumkuur alles kon oplossen. Het zou niet de laatste antibioticumkuur zijn die ze zou krijgen. De bereidheid van de artsen in Gabon om antibiotica te gebruiken was namelijk veel groter dan we gewend waren. Voor het minste of geringste werden ze voorgeschreven. In het buitenland wonen betekent loslaten. Je kunt niet alles regelen en kinderen worden ziek of blesseren zich wel eens. Drie jaar lang heb ik in Gabon mijn adem ingehouden als de kinderen weer op het klimrek aan het spelen waren. Wat als ze zouden vallen? Het lokale kindermeisje wist niet erg veel van EHBO en er was ook geen alarmnummer dat je kon bellen om een ambulance of de brandweer te laten komen. Daar stond tegenover dat we na een tijdje goed genoeg waren ingevoerd in de expatgemeenschap, en langs die weg het mobiele nummer van een arts hadden gekregen. Dus toen mijn dochter de schuifpui dichtsloeg en daarbij haar vinger tussen de deur kwam, was ik maar één belletje verwijderd van de kliniek. Ik kon meteen komen, de arts stond klaar. Wel moesten we daarna naar een andere kliniek voor een röntgenfoto, want in de kliniek waar we waren was het röntgenapparaat kapot. Dan weet je weer dat je in Afrika woont… Toen we verhuisden naar Canada was ik een stuk minder bezorgd. Hier hebben ze tenslotte een alarmnummer, 911. Dus als mijn kleine waaghalzen weer eens een stunt uitproberen, ben ik daar nu redelijk rustig onder. Dit leidt soms tot vreemde blikken bij andere moeders op de speelplaats als ik ze uitleg dat met één telefoontje de ambulance er binnen een paar minuten is. “Wat een slechte moeder”, zie je ze dan denken. Maar ik zie het meer als loslaten en vertrouwen op je eigen kinderen. Tot nu toe gaat dat goed. Af kloppen… 

Ineens sloeg de angst me om het hart. Hebben ze hier wel schone naalden?

72

Global Connection | Juni 2013


Kids

‘Super Boy’

Thom Anna Harvey* beviel twaalf weken te vroeg van haar baby terwijl zij als expat in de Verenigde Staten woonde. Het was moeilijk voor haar en haar partner om ver van huis de zorg te hebben over een pasgeboren baby die medische behandeling nodig had, en hun relatie kwam onder grote druk te staan. teKST Inge Ruigrok

“M

ijn zwangerschap van Thom (3) was een verrassing. Het was een hete zomer in Minnesota en we waren volop bezig met buitenactiviteiten, zoals fietsen. Ik voelde me normaal en bemerkte geen lichamelijke veranderingen. Alleen was ik vaak moe. Ik deed een standaardzwangerschapstest, maar die was negatief. Pas toen ik bij mijn ouders op bezoek was in mijn thuisland, kwam ik erachter dat ik drie maanden zwanger was. Hoewel John en ik al drie jaar getrouwd waren toen we in september 2007 naar Minnesota verhuisden, hadden we destijds besloten om

niet ver weg van onze familie en vrienden aan een baby te beginnen. Toch waren we natuurlijk heel blij met het nieuws van de zwangerschap. Vol nieuwe plannen keerde ik terug naar de VS.” “Ik was de eerste week van februari 2010 uitgerekend en we begonnen ons voor te bereiden. Maar op 17 november 2009 kreeg ik ineens erge pijn in mijn rug. Ik gaf die dag les op een lagere school en dacht dat de pijn veroorzaakt werd door de extra fysieke inspanningen. Toen ik naar het toilet ging, ontdekte ik echter wat bloedverlies. Na school ging ik naar

Global Connection | Juni 2013

73




Kids Spoedgeval

een arts die me zei bedrust te houden en de volgende dag naar de kliniek te gaan. De volgende dag haalden we niet. Diezelfde avond nog werd ik op de spoedeisende afdeling van de kliniek opgenomen, omdat ik weeën had.

‘Mijn zwangerschap had slechts 27 weken geduurd’ De artsen deden er alles aan om de baby nog niet geboren te laten worden, echter zonder succes. Ik werd onmiddellijk overgebracht naar een ziekenhuis in Minneapolis met een neonatale intensive care-afdeling. Mijn zwangerschap had slechts 27 weken geduurd.

Een keer persen Op 18 november om half zes ’s middags kwam Thom ter wereld. Het was een vreemde ervaring. Ik weet niet meer wanneer de bevalling echt begon. Ik kreeg een ruggenprik en steroïdeinjecties om de longen van de baby te rijpen. Mijn hele lichaam trilde en mijn hart ging tekeer. Ik was erg duizelig. Het enige dat ik me kan herinneren is dat John de hele tijd bij me was. En dat de arts zei dat ik in cycli van drie moest persen. Thom was er echter na één keer al uit. Hij huilde niet en was paars. De arts zei: ‘Daar is hij dan, gezond en wel’. Maar zijn Apgar-score was 3, niet goed dus. Er stonden zes medisch assistenten klaar om Thom te verzorgen na de geboorte en John liep mee naar de intensive care. Later in de avond werd ik daar ook heengebracht. De zuster zei: ‘Dit is je baby’. Ik weet nog dat ik dacht: ‘Dat lijkt helemaal niet op een baby’. Hij was helemaal toegedekt, aangesloten op allerlei slangetjes en lag aan de beademing. Tot dan toe had ik niet gehuild, maar toen de deken werd teruggeslagen en ik hem daar zag liggen, barstte ik in tranen uit.

74

Global Connection | Juni 2013

De volgende dag zou ik al naar huis mogen. Het was immers een natuurlijke bevalling geweest en ik was gezond. Ik had pijn, maar volgens de zusters kwam dat door de weeën van voor de bevalling. Maar ’s nachts werd de pijn erger. Toen ik naar het toilet ging, kon ik me plotseling niet meer bewegen. Lopen ging niet en ik moest gaan zitten. Ik riep de zuster en na onderzoek bleek dat ik meer dan een liter urine in mijn blaas had. Mijn blaas stond op springen en moest geleegd worden – en snel. Ik raakte in shock. John praatte tegen me, maar ik begreep niet wat hij zei. Acuut belandde ik weer op de spoedeisende afdeling. Toen ik uiteindelijk ontslagen werd, kon Thom zelf ademhalen en mocht hij van de intensive care af. We konden echter niet genieten van deze fase. Zonder hem naar huis gaan was moeilijk. Het was erg koud en er lag een pak sneeuw. Ik kon niet autorijden. Thanksgiving kwam eraan, maar mijn moeder kon geen vlucht krijgen om over te komen, dus er was geen hulp van directe familie. Mijn beste vriendin regelde dat onze collega’s voor ons kookten en maaltijden bezorgden. Dat was echt geweldig; we hadden iedere dag gezond eten. Er werd niet eens aan de deur geklopt: mijn vriendin had een doos buiten gezet waarin iedereen de maaltijden en een briefje kon achterlaten, zodat we wisten wie het gemaakt had. Ook reden ze om de beurt met mij naar het ziekenhuis als John aan het werk was.

Het mooiste cadeau De artsen noemden Thom ‘Superboy’; hij kon al gauw goed zelf ademhalen en reageerde snel op behandelingen. Een dokter zei: ‘Ik werk al mijn hele leven met premature kinderen, maar deze jongen doet me versteld staan. Hij komt snel aan in gewicht. Hij weet vast dat u van hem houdt’. Op kerstavond namen we Thom mee naar huis. Hij was het mooiste cadeau dat we hadden kunnen wensen. Maar de hele situatie had een zware wissel op onze relatie getrokken. Sinds de bevalling hadden we elkaar nauwelijks gezien. Overdag was ik in het ziekenhuis; John ging er ’s avonds heen na zijn werk. Er was geen tijd voor ons samen, behalve in het weekend, maar ook dan waren we in het ziekenhuis. Alles draaide om Thom. We vroegen elkaar niet meer ‘Hoe was je dag?’ of ‘Hoe gaat het met je?’ Mijn moeder woonde twee maanden bij ons en merkte dat ik veranderd was. Ik wilde alleen maar in mijn pyjama rondhangen. Ik kon er niet tegen als Thom huilde of de hond blafte. Ik kolfde melk af, maar wilde dat mijn moeder of John de fles gaven. Ik had een postnatale depressie. Onze relatie bevond zich in zwaar weer. We hadden geen ruzie, maar er was een grote afstand tussen ons. Toen de winter op zijn eind liep en de zon tevoorschijn


kwam, begon ik me beter te voelen. Ik nam medicijnen tegen mijn depressie en Thom werd steeds sterker. Het was een ware beproeving geweest om deze periode weg van huis in de VS te doorstaan.

‘Onze relatie bevond zich in zwaar weer. Er was een grote afstand tussen ons’ De taal en cultuur waren niet de mijne. Ik had geen familie om me heen. De winter maakte het niet gemakkelijker: ik vond het lastig – en eng – om mijn pasgeboren baby met gezondheidsproblemen bij 27 graden onder nul naar de dokter te brengen. Maar wat medische zorg betreft, heeft Thom het beste gekregen. Hij is nu gezond en ook met onze relatie gaat het veel beter. Het expatleven was een enorme ervaring. Wanneer we terugkijken op wat we doorstaan hebben, voelen we ons sterker als koppel.”  * Op verzoek van de geïnterviewden zijn de namen veranderd

Global Connection | Juni 2013

75


verreweg het beste onderwijs!

• Voo rbere idend e tale • On ncurs derw ijs vo usse (peut n o r expat erpak ki k voort geze etten, bas nderen t ond erwij isonderw • Alle s en ijs, en he I B t N v of vo ederl lledig ak Neder ands lands ) onde rwijs (NTC • Adv ) op af ies b stand ij ver trek e n teru gkee r

Wereldschool Pascallaan 71 8218 NJ Lelystad Nederland

Tel: 0031 (0)320 229927 Fax: 0031 (0)320 229991 info@wereldschool.nl www.wereldschool.nl

Volg ons ook op Twitter en Facebook voor meer tips en advies.

@Wereldschool www.facebook.com/iviowereldschool


Global Connection Coördinatoren & Steden Informatie Beste Global Connection-leden, Cleveland, Libreville en Kuala Lumpur zijn een paar van de steden die vanaf nu ook een City Coördinator hebben. Onze Global Connection Coördinatoren helpen nieuwkomers en expatpartners die zich oriënteren op een nieuwe expatlocatie, op weg met betrouwbare informatie. Met de zomer in aantocht, zullen een aantal coördinatoren ons gaan verlaten. We willen hen hartelijk bedanken voor hun inzet voor Global Connection! Gaat u deze zomer naar een nieuwe expatlocatie? Vergeet dan niet om een kijkje te nemen op de betreffende City Page. En overweegt u, als u uw draai heeft

gevonden, zelf een Global Connection Coördinator te worden, neem dan contact met mij op.

Vriendelijke groeten, Julie Kennedy Julie.Kennedy@gcmail.info

Julie in Skype meeting met GCC’s

Jeanet de Keyzer VS, Boston

Astrid Kunzendorf Canada, Toronto

Serena Zilliacus VS, Portland

Suzanne Goddijn - van Duuren VS, New York

Mariette Verschoor VS, Virginia Beach

Marianne Janssen VS, Cleveland

Gitte Tauris VS, Raleigh

Fleur Brinkerink Haiti, Port-au-Prince

Rupsen knuffelen in São Paolo Patric Blankers St. Maarten

Deze kleurrijke rupsen mogen er misschien gezellig uitzien, toch kun je ze beter niet aanraken. Ze kunnen een hevige allergische reactie teweegbrengen, zo ontdekte het zesjarige dochtertje van Aija. Taturanas (Spaans voor rupsen) met borstelhaartjes zijn het gevaarlijkst, maar de meeste rupsen in de stad veroorzaken alleen plaatselijke pijn en allergische reacties die te behandelen zijn met ijs, anti-allergenen en pijnstillers zoals Novalgin. Als we prachtige vlinders willen bewonderen, moeten we de taturanas voor lief nemen! Ga voor meer informatie over São Paolo naar Aija Nygards City Page op www.global-connection.info.

Sandra Voolstra Curaçao, Willemstad

Marinda Gerber Brazilië, Rio de Janeiro

Elly Aisa Bonoko -Sankes Panama, Panama-Stad

Milena Piccoli Argentinië, Buenos Aires

Susan Hauptvogel Chili, Santiago

Global Connection steden pagina

Global Connection Coördinatoren & steden pagina

Astrid Bastiaenen - Paulsen Colombia, Bogota

Aija Nygard Brazilië, Sao Paulo

Chantal van den Oever Aruba, Oranjestad

Nieuwe Global Connection Coördinatoren & steden pagina Global Connection | Juni 2013

77


Global Connection Coördinatoren & Steden Informatie

Pubs, pints en participatie Wie zijn nieuwe thuisbasis wil leren kennen, doet er goed aan zich in te schrijven voor de plaatselijke pubquiz. De quizmaster stelt allerlei vragen die juist beantwoord moeten worden. Iedereen betaalt een klein bedrag voor deelname dat meestal in een pot gaat voor het winnende team. Je kunt je eigen team samenstellen, maar je kunt ook aanschuiven bij een bestaande groep. De vragen omvatten uiteenlopende onderwerpen, zodat je meer te weten komt over de stad en je nieuwe buurt. Proost! Ga voor meer informatie over Londen naar de City Page van Patricia Kruisbrink op www.global-connection.info.

Jennifer Engleka Duitsland, Hamburg

Milja Kroone Tsjechische Republiek, Praag

Mirjam van Buul Zweden, Stockholm

Katja van Nielen Finland, Helsinki

Edita Kratulyte Oostenrijk, Wenen

Wuraola Adeuja Nederland, Amsterdam

Irvan Saputra Nederland, Utrecht

Julie Kennedy Nederland, Den Haag

Nynke Fonteijn Nederland, Rotterdam

Mariette Harms Hongarije, Boedapest

Deborah Biggs Nederland, Hilversum Patricia Kruisbrink-Wijnen VK, Londen

Hanneke Strohmaier Hongarije, Papá

Isabelle Navarro VK, Bournemouth

Filomena Aguiar België, Brussel

Marta Urlik Frankrijk, Parijs

Irma Peddemors Spanje, Madrid

78

Marta Rosol Turkije, Istanbul

Claire van den Akker - Starmans Zwitserland, Bern

Ann Christiaens Spanje, Barcelona

Global Connection | Juni 2013

Patricia ‘t Hart Frankrijk, Nice

Reinder Zwart Duitsland, Berlijn

Angelina Sandmann Griekenland, Athene

Willemijn van der Donk Bulgarije, Sofia


Janne Damm Olling Japan, Tokio

Annemiek Schussel China, Peking

Augusta Klaarenbeek China, Sjanghai

Yu Jin China, Nanjing

Rhea Schoofs - van de Ven Taiwan, Taipei Sangeeta Ghose China, Shekou Doris Gartenmann Betz Hongkong

Constanze Zimmer Papoea-Nieuw-Guinea, Port Moresby

Caroline Runhaar Vietnam, Hanoi

Maxieme Willemans Thailand, Bangkok

Carmen Smulders Sri Lanka, Colombo Mark Durr Australië, Sydney Natasha Eger Maleisië, Kuala Lumpur

Astrid Schell Singapore

Rachel Watt Indonesië, Jakarta

Jennifer Scheller Vietnam, Hoi Chi Minhstad

Nadja Frederiksen Australië, Perth

Conny Koenderink Australië, Canberra

Hiken in Hongkong Bij Hongkong denken veel mensen aan wolkenkrabbers en drukke straten, maar wist u dat er vlakbij eersteklas wandelroutes zijn? Na een korte taxirit vanuit het centrum staat u al middenin de jungle. Mijn favoriete route – Wilson Trail No. 1 – loopt via drie bergen, maar u wordt dan wel beloond met exotische vogels, kleurrijke vlinders en een adembenemend uitzicht over de eilanden en skyline van de stad. Bent u dus van plan Hongkong aan te doen, vergeet dan uw wandelschoenen niet! Ga voor meer informatie over Hongkong naar de City Page van Doris Gartenmann Betz op www.global-connection.info.

Global Connection | Juni 2013

79


Global Connection Coördinatoren & Steden Informatie

Louise Veldhuijzen van Zanten Israël, Tel Aviv

Yvette Keen-Middendorp Ethiopië, Addis Abeba

Marieke van Seggelen Nigeria, Lagos

Maartje van Galen Libreville, Gabon

Heleen van Rossem Saudi-Arabië, Riyad

Dorien Plaat Kannegieter Dar es Salam, Tanzania

Laura de Francisco Campillo Rwanda, Kigali

Charlotte Kok Zuid-Afrika, Pretoria Caroline Corssmit Burundi, Bujumbura

Katrien Zegers Zuid-Afrika, Johannesburg,

Vrijwilligerswerk in Lagos Het leven in Lagos gaat niet altijd over rozen, maar veel expatpartners halen voldoening uit hun werk als vrijwilliger op de plaatselijke school. Vaak ontvangen zulke onderwijsinstellingen financiële steun van vrouwenorganisaties, maar praktische vrijwilligersondersteuning wordt zeer gewaardeerd. Voorlezen, schilderen, zingen, handenarbeid: de kinderen (2 tot 14 jaar) genieten zichtbaar van de aandacht! Wij op onze beurt mogen een deel van onze jeugd overdragen, geven ons leven in Lagos meer diepgang én dragen ons steentje bij aan de gemeenschap. Wat een voorrecht! Ga voor meer informatie over Lagos naar de City Page van Marieke van Seggelen op www.global-connection.info.

WWW.GLOBAL-CONNECTION.INFO 80

Global Connection | Juni 2013


DienstenCentrum Internationale Ondersteuning Defensie Nieuws

Colofon Dhr. Werner Pauwels Hoofd ServiceCentrum & Plv-C DCIOD

LTZA1 Jacqueline van Griensven Hoofd Bedrijfsvoering DCIOD

Even bijpraten…. Met de zomer voor de deur weet ik dat er voor het DCIOD een drukke periode aan komt. Wij zijn al weer volop bezig met de voorbereidingen voor de grote wisselingen op functies in het buitenland en de vele verhuizingen deze zomer. De piek in de werklast voor het DCIOD komt er weer aan, wij zijn er klaar voor. Voor diegenen die dit jaar gaan verhuizen, komt er ook een enerverende periode aan. Vaak wordt de vakantie opgeofferd: er is geen tijd voor. Ook op de expatpartner wordt tijdens deze periode een zware wissel getrokken. Die is vaak al maanden voor de verhuizing druk bezig met de voorbereidingen. Een ander huis, een andere woonomgeving, tijdelijke onderbrenging, scholen voor de kinderen en voorbereiden op een ander land met een andere cultuur en gewoonten zijn een paar van die aspecten. Ik wens de partners hierbij veel succes voor de komende periode. Eind februari heb ik een bezoek gebracht aan de Nederlandse gemeenschap in Pápa, Hongarije; op de bijgevoegde foto ben ik op bezoek bij mevrouw Nancy de Bock. We staan voor het prachtige huis, samen met hond Daisy. Mevrouw De Bock vindt het leven in Hongarije erg leuk, al heeft het ook beperkingen. Pápa is geen grote plaats, niet alles is er verkrijgbaar, daarvoor moet je naar de stad Györ, 45 minuten rijden. Ook de Hongaarse taal is niet eenvoudig. Het gezin De Bock woont sinds februari 2012 in Pápa en is erg blij met de keuze voor deze plaatsing. Als laatste wil ik namens Defensie Global Connection feliciteren met het jubileum. Ooit begonnen als vrijwilligersnetwerk zijn jullie nu doorgegroeid naar een belangrijke partner voor het DCIOD. Directie en medewerkers van Global Connection: gefeliciteerd! Luitenant-kolonel Theo Plijner Commandant DienstenCentrum Internationale Ondersteuning Defensie

Mevr. Laura Offermans Wnd. Hoofd Juridische Zaken

Dhr. Henri Daamen Hoofd Regiegroep

Dhr. Martin Arends Hoofd Woningbemiddeling

Contact Frontoffice: 070 - 4143300 optie 5 Faxnr: Email:

030- 2844220

SelfserviceDCIOD@mindef.nl

Intranetsite: http://intranet.mindef.nl/cdc/ iod/index.aspx Website:

http://www.defensie.nl/cdc/ facilitair/internationale_ ondersteuning/

Deze nieuwsbrief van het DienstenCentrum Internationale Ondersteuning Defensie (DCIOD) is gepubliceerd onder de verantwoordelijkheid van DCIOD. De nieuwsbrief komt ieder kwartaal uit als katern in het Global Connection Magazine. nr. 2, 2013

I


DienstenCentrum Internationale Ondersteuning Defensie Nieuws

Afscheid van het Portugese

paradijs

“Wat ik het meest ga missen? De zee, de stranden, de restaurantjes waar je voor 6 euro kunt eten, en natuurlijk mijn dochter”, zegt Daniëlle Hamers. Ze woonde de afgelopen twee jaar in Portugal, maar verhuist binnenkort met haar man en jongste dochter naar Amerika. Haar oudste dochter keert terug naar Nederland. Tekst Karen Glerum

P

ortugal was de eerste buitenlandplaatsing voor het gezin Hamers. Daniëlles echtgenoot Larry vond er een baan op het NAVO-hoofdkwartier in Oeiras en belandde uiteindelijk als onderzoeker op het Joint Analysis and Lessons Learned Centre van de NAVO in Lissabon. “We hadden er direct veel zin in”, herinnert Danielle zich. “Mijn man had hiervoor altijd parate functies en was dus heel vaak van huis. We verheugden ons erop dat hij in Portugal veel thuis zou zijn en we veel samen zouden kunnen doen. Ook keken we ernaar uit om veel buiten te leven. Onze oudste dochter Femke wilde ook meteen, maar onze jongste, Marijn, protesteerde. Ze had ons over Lissabon horen praten, en zei op een gegeven moment: ‘Als je maar weet dat ik niet meega naar Libanon!’”

Badplaats De familie Hamers woont in Cascais, een populaire badplaats op dertig kilometer afstand van de Portugese hoofdstad. “Het is hier een vakantieparadijs”, zegt Daniëlle. “We wonen in een vrijstaand huis met een grote tuin en een zwembad in een heel rustige omgeving op ongeveer een kilometer van de zee. De supermarkt is op loopafstand en we hebben een bakker in de straat.” II

Daniëlle voelde zich van begin af aan thuis in haar nieuwe omgeving. “Er zitten hier sowieso veel Nederlanders, via internationale bedrijven of mensen die hier op eigen initiatief naartoe zijn getrokken.” Met Portugezen hebben we minder contact. Ze zijn op zichzelf en zeker als je de taal niet machtig bent, is het moeilijk om er tussen te komen.”

Wandelen Ondanks de vakantiesfeer in Cascais kent het gezinsleven een vast ritme van werk en school. Vader Larry heeft er natuurlijk zijn werk, Marijn (16) gaat elke dag met de schoolbus naar de internationale school en Femke (18) werkt in een callcenter. “Femke heeft in Nederland de laatste twee jaar van het vwo in een jaar gedaan, zodat ze klaar was voordat wij hier naartoe kwamen”, legt Daniëlle uit. “Ze heeft hier nog één jaar op de


DienstenCentrum Internationale Ondersteuning Defensie Nieuws

internationale school gezeten, maar dat viel tegen en dus is ze gaan werken.”

‘Ik heb de afgelopen twee jaar als ‘Gooische vrouw’ geleefd!’ Danielle zei voor haar vertrek haar baan in de bibliotheek in Assen op en besloot het er in Portugal echt van te nemen. “Ik heb hier de afgelopen twee jaar als ‘Gooische vrouw’ geleefd!,” zegt ze. “Ik wandel heel veel met onze twee labradors, ik heb geregeld afspraken met andere dames en ga af en toe een dagje naar Lissabon. Bovendien hou ik van koken en ik heb al veel Portugese gerechten uitgeprobeerd.

Wat me door mijn gezin overigens niet altijd in dank wordt afgenomen!”

Vaarwel De enige tegenvaller in Portugal was het weer van de afgelopen winter. Daniëlle: “Het was echt uitzonderlijk: alleen maar regen, regen en nog eens regen. De Portugese huizen zijn daar niet echt op gebouwd. Dus alles wordt vochtig. Ik trok pas een paar schoenen uit de kast die helemaal groen uitgeslagen waren van de schimmel! Maar ’s zomers is het hier echt heerlijk. Aan de kust is het niet te heet; in de namiddag steekt er meestal een fris windje op.”

‘Ik ben bang voor een cultuurschok’ Deze zomer moeten de Hamers hun Portugese stek echter vaarwel zeggen. Femke gaat op kamers en studeren in Groningen. De rest van het gezin reist af naar Fort Hood in Texas, waar Larry zich weer bij de luchtmobiele brigade zal voegen. Of Amerika haar net zo goed zal bevallen als Portugal, weet Daniëlle nog niet. “Ik ben bang voor een cultuurschok. Amerikanen, en zeker Texanen, zijn toch heel anders dan wij Nederlanders. Maar ach, als het tegenvalt, dan weet je dat je er maar voor drie jaar zit.” III


DienstenCentrum Internationale Ondersteuning Defensie Nieuws Defensie | kids

‘Ik heb hier zo veel goede vrienden’ Christine Schouwenaars (18) woont met haar ouders Leonora en Jean Pierre, en haar broertje Jurriën (10) in de buurt van de Italiaanse stad Napels. Binnenkort keert het gezin terug naar Nederland. Christine heeft er gemengde gevoelens bij.

“I

k vind het hier helemaal geweldig. Iedereen is blij en mensen genieten hier 100 procent van het leven. Als je door de straten loopt, zie je bijvoorbeeld een tafeltje midden op de stoep met allemaal oude mannen die gezellig de hele dag in de zon zitten te kaarten. Of als je ergens een steegje in kijkt, dan zie je scootertjes scheuren, mensen roepen, de was hangt over de straten heen. Gewoon fantastisch!

Fijne school Toen we in 2008 na onze eerste periode in Italië teruggingen naar Nederland, ging het niet zoals ik had verwacht. Ik vond school in Nederland echt vreselijk! Het gaat alleen maar om hoe slim je bent en mensen in vakjes proppen met dat vwo-, havo-, vmbo-gedoe. Nu zit ik op de Naples American High School die speciaal is opgezet voor kinderen van militairen. Omdat ik ook al in de VS heb gewoond, was dat de meest logische keuze. Het Amerikaanse schoolsysteem is heel erg gefocust op het helpen en het aanmoedigen van leerlingen en niet alleen maar op de cijfers die je haalt. Dat vind ik heel fijn.

Hechte vriendenclub We zijn op dit moment druk bezig met voorbereidingen voor de Prom. Dat is zeg maar een gala voor de twee hoogste klassen. De voorbereidingen gaan vooral om de jurk. Die moet perfect zijn! IV

Ik verheug me erg op de dag. De leerlingen in mijn jaar zijn ook buiten school super close. Dus we houden bij ons thuis nog een after party.

Leuker dan vorige keer Ik zie ertegenop om straks alles en iedereen hier achter te laten. Hoewel ik het gewend ben, wordt het deze keer wel heel moeilijk, omdat ik hier zo veel goede vrienden heb gemaakt en die verhuizen allemaal naar Tokio, Sydney, Florida, Nicaragua, en Birmingham. Maar ik kijk er wel naar uit om te gaan studeren en hoop dat het veel leuker wordt in Nederland dan de vorige keer. Ik ga naar het NHTV in Breda voor de studie Toerisme, of naar de Hogere Hotelschool in Maastricht. Ik verheug me erop nieuwe mensen te leren kennen, veel ervaringen op te doen, aan een nieuw deel van mijn leven te beginnen. En natuurlijk dat ik zomaar een frikandel uit de muur kan halen als ik daar zin in heb!”


Aankondigingen

Van je huis een thuis maken U heeft uw huiswerk goed gedaan, met iedereen gepraat die er iets van af wist, de buurten bekeken die u waren aangeraden, en u heeft het huis in het buitenland gevonden waar u de komende paar jaar zult wonen. Uw spullen zijn zelfs al aangekomen, en u bent volop bezig om uw nieuwe huis helemaal naar uw smaak in te richten. Dat is nog niet eens zo eenvoudig, want uw expathuis ziet er toch wel heel anders uit dan de vertrouwde woning in uw eigen land. Dus waar moet alles staan? Wat moeten we er nog bijkopen? En de belangrijkste vraag: hoe maken we van dit huis weer een warm nest, voor ons en voor onze kinderen? Hoe maak je van een huis een thuis? Dat is de vraag die centraal staat in het themaverhaal van onze eerstvolgende uitgave. We praten erover met experts en met expatpartners, en geven hun tips aan u door. Graag horen we ook van u hoe u erin slaagde om van uw nieuwe huis weer een fijne en vertrouwde thuisbasis te maken. Wat was daarbij belangrijk? Hielp het bijvoorbeeld om zoveel mogelijk spullen om u heen te verzamelen die herinneren aan het leven in uw vaderland? Of deed u dat juist bewust niet? Graag horen we van u: Julie.Kennedy@gmail.info

Wat trek ik aan? Met de kleding die we kiezen, geven we uiting aan onze persoonlijkheid; we willen de wereld iets over onszelf vertellen. Maar komt die boodschap ook zo over op anderen? En aan de andere kant: wordt de indruk die wij van anderen hebben beïnvloed door hun kleding? Dit komt aan bod in een komende editie van Global Connection. Heeft u een ervaring wat er gebeurde toen u de lokale ‘dresscode’ negeerde, of hoe staat u tegenover het dragen van een abaya of een sari vertel het ons: Julie.Kennedy@gcmail.info. Foto’s zijn altijd welkom!

Verhuizen met een gehandicapt kind Hoe is het om met een gehandicapt kind naar het buitenland te verhuizen? Is het mogelijk en wenselijk? Wat betekent het voor het gezin en voor het bedrijf dat een expat uitzendt? Met het voorbeeld van kinderen met het downsyndroom, belichten we in het volgende magazine de verschillende aspecten van het leven met een gehandicapt kind in het buitenland: scholing, medische voorzieningen, persoonlijke begeleiding en kosten. Ervaringsdeskundigen vertellen hun verhaal en delen hun zorgen en blije momenten. Experts komen aan het woord met aanbevelingen. Wilt u ook uw ervaring met ons delen? Neem contact met ons op: Julie.Kennedy@gcmail.info

Het roer om Veel expatpartners die niet in staat zijn om te werken in hun nieuwe locatie, kijken naar andere mogelijkheden om hun tijd zinnig te besteden. Soms ontdekken ze zo een verborgen talent of interesse. Neem bijvoorbeeld Mary Richardson, een voormalige lerares die in haar tuin in Nigeria tot het besluit kwam om van carrière te veranderen en schapenhouder te worden. Ze hoopt haar landbouwdiploma te behalen om daarmee na terugkeer in haar thuisland een boerderij te kunnen runnen. Heeft uw expatleven gezorgd voor een verrassende wending in uw leven? Laat het ons weten: Julie.Kennedy@gcmail.info


En er is meer! Login Username: Password: login

Meer dan 10.000 pagina’s Login op www.global-connection.info

Netwerkprofielen van expatpartners in 140 landen, landen- en stedeninformatie, Global Connection Coördinatoren, artikelen, interviews, video’s, tweewekelijkse digitale nieuwsbrieven, experts, boektips en veel meer. Inloggegevens nodig? Mail naar info@gcmail.info

Meer dan een magazine www.global-connection.info

Global Connection Magazine - Defensie - June 2013  

Global Connection Magazine - Defensie - June 2013

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you