Issuu on Google+

ภูมิปัญญาท้องถิ่นในจังหวัดสมุทรปราการ


เอกสารประกอบการเรี ยน รายวิชา ส 31104 ประวัติศาสตร์ 2 จัดทาโดย นายสุ ภกิตห์

แซ่ต้ งั

เลขที่ 1

นายปวริ ศ

บุญนิรันด์

เลขที่ 3

นายวราวุฒิ

ราชแพทยาคม เลขที่ 7

นายภูชิสส์

ภูมิผกั แว่น

เลขที่ 8

นายสิ ทธิกร

วงษ์วิจารณ์

เลขที่ 10

นางสาวทักษพร

ตุย้ หล้า

เลขที่ 19

นางสาวปริ ญธร

บารุ ง

เลขที่ 29

นางสาวอรวี

วัจวาทิน

เลขที่ 31

นางสาวน้ าฝน นางสาววโรชา

ไพเราะ

เลขที่ 32

วงษ์จีน

เลขที่ 33

นางสาวกัลยารัตน์

ฟักทอง

เลขที่ 38

นางสาวชนิกานต์

แก้วเกิด

เลขที่ 39

นางสาวโชติรส

เขียวพันธ์

เลขที่ 40

นางสาวณัฐเลขา

อดิเรกศร

เลขที่ 41

นางสาวสิ ริภทั ร

ลิ้มวีระประจักษ์ เลขที่ 43

นางสาววาสิ ฎฐี

ภูมิศรี จนั ทร์

เลขที่ 44

ชั้นมัธยมศึกษาปี ที่ 4/4

เสนอ คุณครู สมพันธ์ อภิรักษ์ ภาคเรี ยนที่ 2 ปี การศึกษา 2556 โรงเรี ยนสตรี สมุทรปราการ


คำนำ หนังสื อเล่ มเล็กนีเ้ ป็ นส่ วนหนึ่งของวิชำ ประวัติศำสตร์ 1 ชั้นมัธยมศึกษำปี ที่ 4 โดยมี วัตถุประสงค์ เพือ่ กำรศึกษำภูมปิ ัญญำท้ องถิ่นภำยในจังหวัดสมุทรปรำกำร ซึ่งหนังสื อ เล่ มนีม้ เี นือ้ หำเกีย่ วกับภูมปิ ัญญำท้ องถิ่น วิถชี ีวติ ทรัพยำกร ประวัตศิ ำสตร์ กำร ประกอบอำชีพ ตลอดจนเรื่องของควำมเชื่อ ของบรรพบุรุษทีต่ ้งั ถิ่นฐำนในจังหวัด สมุทรปรำกำร ผู้จัดทำได้ เลือกหัวข้ อนีเ้ พรำะว่ ำ เรำอำศัยอยู่ทจี่ ังหวัดสมุทรปรำกำร เรำ ก็ควรรู้ ว่ำกว่ ำจะเป็ น ขนมจำกทีม่ ชี ื่อเสี ยง ปลำสลิดบำงบ่ อทีโ่ ด่ งดัง มีทมี่ ำอย่ ำงไรบ้ ำง สุ ดท้ ำยนีผ้ ้ ูจัดทำขอขอบคุณ คุณครู สมพันธ์ อภิรักษ์ ผ้ ูให้ ควำมรู้ และแนวทำงใน กำรศึกษำ เพือ่ นๆทุกคนทีใ่ ห้ ควำมช่ วยเหลือมำโดยตลอด คณะผู้จดั ทำหวังว่ ำ หนังสื อ เล่ มเล็กนีจ้ ะให้ ควำมรู้ และเป็ นประโยชน์ กบั ทุกๆ ผู้จัดทำ


สำรบัญ

หัวเรื่อง ปลำสลิดบำงบ่ อ มะม่ วงนำ้ ดอกไม้ บำงพลี กำรทำนำ นำ้ ตำลมะพร้ ำว ปูสตำฟ นำ้ พริก ผักกระเฉด กุ้งเหยียด ขนมเกสรดอกลำเจียก กำรใช้ สอบดักปู ไม้ กวำดทำงมะพร้ ำว ผีกระด้ งชำวบำงบ่ อ กำรละเล่ นพืน้ บ้ ำนผีย่ำด้ ง กำรเลีย้ งหอยแครงในนำกุ้ง แหล่ งหอยพิมและหอยหลอด หอยพิม กำรจับหอยพิม กำรทำนำ้ ตำลมะพร้ ำวและนำ้ ตำลเมำ บรรณำนุกรม

ข้ อ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15


ปลำสลิดบำงบ่ อ

แม้วา่ ปลาสลิดจะสามารถหาซื้อรับประทานได้ทวั่ ประเทศไทย แต่หากพูดถึงเรื่ อง ของชื่อเสี ยงแล้ว ปลาสลิดบางบ่อ จังหวัดสมุทรปราการ ถือว่ามีชื่อเสี ยงมากที่สุด และ กลายเป็ นสิ นค้าออกต่างประเทศ ไปแล้วในปั จจุบนั ชาวบ้านของอาเภอบางบ่อ จังหวัดสมุทรปราการ มีความชานาญในการเลี้ยงปลา สลิด และการเก็บรักษาปลาสลิด เป็ นอย่างมาก ส่ วนสาเหตุที่ทาให้ปลาสลิดบางบ่อมี รสชาติ จนเป็ นที่เรื่ องลือ ก็เพราะว่า ในเขตบางบ่อ เป็ นน้ ากร่ อยที่มีความพอดี ที่ทาให้ เกิดไรแดงจานวนมาก ซึ่ งไรแดง ถือเป็ นอาหารหลักของปลาสลิด บางบ่อ และมีส่วน อย่างมากที่ทาให้ปลาสลิดบางบ่อ แข็งแรง เนื้ออร่ อย ข้อสังเกตหนึ่งของปลาสลิด บางบ่อ ก็คือ เนื้อจะสี เหลือง และหางจะแยกเป็ น 2 แฉก ที่ต้ งั : ตามถนนสายบางนา-ตราด ตลอดเส้นทาง รวมไปถึงเส้นทางบางพลี–บางบ่อ เวลาเปิ ด-ปิ ด : ทุกวัน เวลา 09.00-18.30 น. การเดินทาง : รถยนต์ส่วนตัว ขับรถตามเส้นทางบางนา-ตราด และเส้นทางบางพลีบางบ่อ


มะม่ วงนำ้ ดอกไม้ บำงพลี

นำ้ ดอกไม้ เป็ นชื่อพันธุ์มะม่ วง นิยมปลูกไว้ ในพืน้ ทีต่ ำบลบำงปลำ อำเภอบำงพลี จังหวัดสมุทรปรำกำรมะม่ วงนำ้ ดอกไม้ ไม่ นิยมรับประทำนดิบเพรำะมีรสเปรี้ยว ถ้ ำจะ รับประทำนต้ องรับประทำนคู่กบั นำ้ ปลำหวำนจึงจะมีรสชำดอร่ อย นิยมประทำนสุ กคู่ กับข้ ำวเหนียวมูลมะม่ วงนำ้ ดอกไม้ ทตี่ ำบลบำงปลำ อำเภอบำงพลีมรี สชำดอร่ อยกว่ ำ ทีอ่ นื้่ ๆเนื่องจำกบริเวณตำบลบำงปลำเป็ นพืน้ ทีม่ นี ำ้ กร่ อยท่ วมถึง คือมีนำ้ ทะเลขึน้ มำ ตำมลำคลอง ซึ่งนำตะกอนดินทีเ่ ป็ นปุ๋่ ยอย่ ำงดีตำมธรรมชำติมำทับถม ทำให้ มะม่ วงมี ควำมสมบูรณ์ รสชำติอร่ อย มีกลิน่ หอมเฉพำะตัว เป็ นเสน่ ห์ของมะม่ วงนำ้ ดอกไม้ ตำบลปลำ อำเภอบำงพลี และได้ รับควำมนิยมทั้งชำวไทยและชำวต่ ำงชำติปัจจุบัน มะม่ วงนำ้ ดอกไม้ ตำบลบำงปลำ อำเภอบำงพลี ได้ รับรองมำตรฐำนจำกสำนักงำน พัฒนำชุมชนจังหวัด เป็ นสิ นค้ ำ OTOP ห้ ำดำวของจังหวัดสมุทรปรำกำรเและนิยม เป็ นของฝำก


กำรทำนำ

กำรทำนำ พืน้ ทีท่ ำนำเกือบทั้งหมดของจังหวัด เป็ นนำลุ่ม จึงนิยมทำนำดำ พืน้ ทีใ่ ด ดอนจึงทำนำหว่ ำน มีกำรใช้ กงั หันลมฉุดระหัดนำนำ้ เข้ ำนำ นิยมใช้ ควำยเดี่ยวเข้ ำแอก โกก เทียมไถหำงยำมสั้ น ใช้ ชงโลง หรือโพง ในกำรตักวิดนำ้ จำกคลอง เข้ ำไปใช้ ใน แปลงกล้ ำ โดยใช้ กำรตั้งขำหยัง่ สำมเส้ ำ ผูกแขวนชงโลงไว้ ด้วยเชือก ผูกติดกับส่ วนบน ของไม้ เส้ ำทีย่ อด เข้ ำมำรวมอยู่ ชงโลงต้ องแขวนโยงอยู่ในระดับ ทีต่ กั นำ้ จำกคลอง วิด สำดเข้ ำไปในแปลง


นำ้ ตำลมะพร้ ำว นำ้ ตำลมะพร้ ำวทีม่ รี สชำติหอมหวำนมำจำกสวนของชำวพระประแดง และชำวพระ สมุทรเจดีย์

ปูสตำฟ ปูสตำฟสำมำรถใช้ เป็ นของทีร่ ะลึกทีส่ วยงำม ใช้ เป็ นเครื่องประดับฝำผนัง เป็ นของฝำก ทีม่ ำจำกตำบลนำเกลือ อำเภอพระสมุทรเจดีย์


นำ้ พริก นำ้ พริกเป็ นอำหำรพืน้ บ้ ำนของชำวไทย กลุ่มแม่ บ้ำนจำกทุกอำเภอร่ วมกันทำนำ้ พริก ซึ่งมีหลำย ชนิด เพือ่ ส่ งเป็ นสิ นค้ ำ หนึ่งตำบล หนึ่งผลิตภัณฑ์ ส่ วนใหญ่ จะใช้ เครื่องปรุ งจำพวก ปลำย่ ำง กุ้งแห้ ง ปลำร้ ำ นำ้ มะขำมเปี ยก นำ้ ปลำ นำ้ ตำล เกลือ พริกแห้ ง หัวหอม หัวกระเทียม ข่ ำ ตะไคร้ ใบมะกูด กระชำย แล้ วนำมำตำให้ ละเอียด แล้ วเอำไป ผัดให้ สุก

ผักกระเฉด ผักกระเฉดจำกตำบลต่ ำงๆในอำเภอบำงพลีและกิง่ อำเภอบำงเสำธง ขนมเกสรดอกลำเจียก


กุ้งเหยียด กุ้งเหยียดหรือกุ้งสดนำมำต้ มกับนำ้ ตำลและเกลือโดยก่ อนต้ มจะต้ องดัดตัวกุ้งให้ ตรง ก่ อน เป็ นผลิตภัณฑ์ ที่มำจำกหมู่บ้ำนสำขลำ ตำบลนำเกลือ อำเภอพระสมุทรเจดีย์

ขนมเกสรดอกลาเจียก ขนมไทยรสชาติหอมหวานที่ปรุ งขึ้นตามตาหรับเก่าแก่มีส่วนประกอบที่สาคัญคือลูก จากเนื้ออ่อนที่มีให้เห็นทัว่ ไปในเขตอาเภอพระสมุทรเจดีย ์


กำรใช้ ลอบดักปู โครงสร้ ำงทำด้ วยลวดสั งกะสี ขนำดใหญ่ หรืออำจใช้ โครงเหล็กก็ได้ รู ปทรง สี่ เหลีย่ มผืนผ้ ำขนำด ๑๕ x ๓๐ x ๔๐ เซนติเมตร กรุด้วยตำขำยไนลอนขึงตึงห้ ำด้ ำน เหลือด้ ำนปำกลอบไว้ หนึ่งด้ ำน ทีด่ ้ ำนนีท้ ำโครงเหล็ก และตำข่ ำยเลียนแบบงำของลอบ หรือไซ ทัว่ ๆ ไป ใส่ เหยือ่ ไว้ ในลอบ เมือ่ ปูทะเลเข้ ำไปในลอบแล้ ว จะออกไม่ ได้ ด้ ำนบน ของลอบส่ วนใหญ่ จะผูกเชือกไว้ ยำว ๆ เพือ่ ให้ หย่ อนลอบลงไปในพืน้ บ่ อ หรือดินทีน่ ำ้ ทะเลท่ วมอยู่

ไม้ กวำดทำงมะพร้ ำว

ไม้ กวำดทำงมะพร้ ำว หรือบำงท้ องถิ่นว่ ำ ตำด เป็ นไม้ กวำดชนิดหนึ่ง ทำจำก ทำงมะพร้ ำว (บำงแห่ งใช้ ทำงตำล) มำมัดรวมกันบนปลำยด้ ำมไม้ ไผ่ ซึ่งมีลกั ษณะคล้ ำย ลำทวนและโดยทัว่ ไปมีเส้ นผ่ ำศูนย์ กลำงประมำณ 1 นิว้ แล้วถักและร้ อยรัดประกอบกันให้ แน่ นหนำ


ผีกระด้ งชำวบำงบ่ อ ผีกระด้ งอีสำน หรือผีนำงด้ วงจะเล่ นกันลำนบ้ ำนระหว่ ำงสงกรำนต์ โดยเล่ นเพือ่ ควำม สนุกสนำนแหละหำของทีห่ ำยไป จะเล่ นในเวลำกลำงคืน โดยต้ องจัดเตรียมเครื่องคำย (เหล้ ำ นำ้ มันใส่ ผม แป้ งผัดหน้ ำ นำ้ อบไทย นำ้ หอมต่ ำง ๆ หวี กระจก) เพือ่ สั งเวยเจ้ ำที่ แล้ วให้ ผ้ ูจะเข้ ำทรงซึ่งเป็ นผู้ชำยจับขอบกระด้ งมำยืน่ กลำงวง มีพเี่ ลีย้ ง 1 คน คนอืน่ ยืน ล้ อมเป็ นวง ทีเ่ ลีย้ งจัดธูปเทียบเชิญผีและร้ องเพลงผีกระด้ วงพร้ อม ๆ กัน ผีจะเหวีย่ ง กระด้ งไปทีส่ ำว ๆ ให้ มำรำวงด้ วย เมือ่ จะเลิกเล่ นก็ดงึ กระด้ วงออกจำกมือคนทรงผีกจ็ ะ ออก ถ้ ำเล่ นเพือ่ หำของหำย ผีกระด้ งจะพำคนทรงเดินหรือวิง่ ไปยังทีท่ ขี่ องหำยไปและ สำมำรถช่ วยหำของได้


กำรละเล่ นพืน้ บ้ ำน “ผีย่ำด้ ง”

ปัจจุบันประเพณีนีใ้ นหมู่ที่ 6 ตำบลบำงพลีน้อย ได้ สูญหำยและเปลีย่ นแปลงไปตำม ยุคตำมสมัย เนื่องจำกไม่ มผี ้ ูสืบทอด ยังคงเหลือแต่ กำรละเล่ นพืน้ บ้ ำนทีเ่ รียกว่ ำ ผีย่ำ ด้ ง ทีห่ มู่ 5 ตำบลบำงพลีน้อย ซึ่งจะมีกำรเล่ นกันในช่ วงสงกรำนต์ เนื่องจำกยังมี ผู้ร้ ู และสื บทอดเกีย่ วกับผีย่ำด้ งนีอ้ ยู่ ส่ วนประเพณีสงกรำนต์ ในปัจจุบันทีย่ งั คงอยู่ เช่ น กำรทำบุญตักบำตร กำรสรงนำ้ พระ กำรรดนำ้ ดำหัวผู้ใหญ่ และประเพณีส่งเรือ ซึ่ง ทำในช่ วงท้ ำยสงกรำนต์ ประเพณีนีย้ งั มีอยู่ในหมู่ที่ 5 และหมู่ที่ 6 ของตำบลบำงพลี น้ อย ซึ่งนับว่ ำเป็ นวัฒนธรรมประเพณี สำหรับประเพณีส่งเรือชำวบ้ ำนหมู่ที่ 5 และ หมู่ที่ 6 ยังคงปฏิบัติสืบทอดกันมำซึ่งจัดกันช่ วงท้ ำยสงกรำนต์


กำรเลีย้ งหอยแครงในนำกุ้ง โดยปกติหอยชนิดต่ ำง ๆ มักเก็บกินขีป้ ลำอยู่แล้ ว ส่ วนกำรกินโคลนของหอยแครงนั้น เป็ นกำรกินแพลงตอน และเศษอำหำรจำกสั ตว์ อนื่ ๆ

แหล่ งหอยพิมและหอยหลอด แหล่ งทีม่ หี อยพิมมำกได้ แก่ แหลมใหญ่ แหลมสิ งห์ ขุนสมุทรจีน ในตำบลแหลมฟ้ ำผ่ ำ อำเภอพระสมุทรเจดีย์ และทีบ่ ้ ำนสำขลำ ตำบลนำเกลือ อำเภอพระสมุทรเจดีย์ ไป จรดพืน้ ทีเ่ ขตบำงขุนเทียน กทม. ส่ วนทำงด้ ำนปำกแม่ นำ้ เจ้ ำพระยำ ทำงทิศตะวันออก มีมำกทีบ่ ำงสำรำญ บำงปู


หอยพิม อำศัยอยู่ในรู เหมือนหอยหลอด หอยพิมใช้ ปลำยหลอดยำวขึน้ กวำดดูดอำหำรทีผ่ วิ ดิน เลน ซึ่งเป็ นพวกแพลงตอน เมือ่ กินอำหำรเสร็จก็หดหลอดดูดอำหำรกลับเข้ ำเปลือก หอยพิมทีโ่ ตเต็มทีจ่ ะจับได้ ในเดือนมกรำคม ถึงเดือนเมษำยน มีขนำดนำ้ หนักประมำณ ๑๐ ตัวต่ อ ๑ กิโลกรัม

กำรจับหอยพิม อย่ ำงง่ ำยของชำวบ้ ำนคือ กำรโกยเลนบริเวณทีพ่ บว่ ำมีรูหอยพิมอยู่บริเวณนั้น นำขึน้ มำ วำงทีห่ ัวเรือ แล้ วเอำนำ้ สำดล้ ำงเลนก็สำมำรถเก็บหอยได้ ถ้ ำเป็ นช่ วงนำ้ ลงก็จะใช้ วธิ ีถีบ กระดำนเลน ไปยังบริเวรทีม่ หี อยพิมแล้ วใช้ วธิ ีจับจำกรู โดยเสี ยบไม้ สกัดด้ ำนล่ ำงของรู ไม่ ให้ หอยพิมหนีลงรู เมือ่ จับหอยได้ กใ็ ส่ ไว้ ในภำชนะ ที่วำงไว้ บนกระดำนถีบ จับไป จนกว่ ำนำ้ ทะเลจะขึน้


กำรทำนำ้ ตำลมะพร้ ำวและนำ้ ตำลเมำ มะพร้ ำวทีท่ ำนำ้ ตำลได้ มอี ำยุประมำณห้ ำปี และเป็ นพันธุ์ทใี่ ห้ นำ้ ตำลมำก ส่ วนทีใ่ ห้ นำ้ ตำลคือ จั่นมะพร้ ำว ภำยในจั่นมีหำงหนู ลักษณะคล้ ำยรวงข้ ำว มีดอกเหมือนเกล็ด แข็งเป็ นรวงอัดแน่ นอยู่ เมือ่ มีกำรปำดครั้งแรกแล้ ว นำดอกเกล็ดแข็งมำบีด้ ู เป็ นนำ้ สี ขำวขุ่น ๆ ถือว่ ำทำนำ้ ตำลได้ แล้ ว หำกไม่ ปำดจั่นมะพร้ ำวทำนำ้ ตำล จั่นจะแตกออกติด ผลกลำยเป็ นทะลำยมะพร้ ำว


บรรณำนุกรม สมุทรปรำกำร. สิ นค้ ำโอท๊ อปของจังหวัดสมุทรปรำกำร. [ออนไลน์ ]. เข้ ำถึงได้ จำก: http://www.paknam.com/thai/otop-samutprakan.html (วันทีค่ ้ นข้ อมูล : 17 พฤศจิกำยน 2556) สมุทรปรำกำร. เอกลักษณ์ ศิลปวัฒนธรรมและภูมปิ ัญญำท้ องถิ่นของจังหวัด สมุทรปรำกำร. [ออนไลน์ ]. เข้ ำถึงได้ จำก : http://www.slideshare.net/patponglohapibool/55-ok-16285548 (วันทีค่ ้ นข้ อมูล : 18 พฤศจิกำยน 2556) สมุทรปรำกำร. ประวัตขิ องจังหวัดสมุทรปรำกำร. [ออนไลน์ ]. เข้ ำถึงได้ จำก : https://sites.google.com/site/b5430500666/khxngd (วันทีค่ ้ นข้ อมูล : 19 พฤศจิกำยน 2556) สิ นค้ ำสุ ดยอดหนึ่งตำบลหนึ่งผลิตภัณฑ์ จังหวัดสมุทรปรำกำร. รำยชื่อหนึ่งตำบลหนึ่ง ผลิตภัณฑ์ . [ออนไลน์ ]. เข้ ำถึงได้ จำก : http://www.thaitambon.com/tambon/topcprovprodt.asp?sOPCYear=&ProvCod e=11 (วันทีค่ ้ นข้ อมูล : 20 พฤศจิกำยน 2556) สมุทรปรำกำร. กำรเล่นสะบ้ ำของชำวมอญ. [ออนไลน์ ]. เข้ ำถึงได้ จำก : http://www.oknation.net/blog/print.php?id=799941 (วันทีค่ ้ นข้ อมูล : 21 พฤศจิกำยน 2556)


ภูมิปัญญาท้องถิ่นในจังหวัดสมุทรปราการ