Page 1

Wie bepaalt de regels voor de GGZ? E-MAGAZINE VOOR DE TOTALE GGZ JUNI 2015


INHOUD

INHOUDSOPGAVE

Juni 2015

3.

Wie bepaalt de regels voor de GGZ?

4-5.

Van de Kamer naar de muur

6-9.

Bart Vuijk

Schizofreniebestaatniet.nl

–DÊ website over Psychosegevoeligheid Anne Marsman

10-12.

De overeenkomst tussen een voetbalclub en een GGZ-instelling

13.

Column

Run Niki Stoker

14-15.

Boekbespreking

Hoe kinderen denken, handleiding voor kwalitatieve diagnostiek Johan Atsma

16.

De GGZ veertig jaar geleden


Wie bepaalt de regels voor de GGZ? Vorige maand maakte GGZTotaal een rondje langs de verzekeringsmaatschappijen met de vraag: ‘Waarom overstelpen jullie de GGZ met al die onwerkbare regeltjes?’ De antwoorden waren, op een enkele uitzondering na, gelijkluidend: ‘Dat doen wij niet, dat is een opdracht van politiek Den Haag.’ Misverstandje blijkbaar, we hadden de vraag aan politici moeten stellen. 
 Op naar Den Haag. Vier Kamerleden reageerden desgevraagd op dezelfde vraag én op het artikel uit ons meimagazine. We kregen bepaald niet de indruk dat zij een groot voorstander van al die regeltjes zijn. Ook zij wezen verder: naar de minister en naar…. de veldpartijen. Jawel, naar de veldpartijen. Waren juist die veldpartijen niet vreselijk aan het klagen over al die regeltjes? 
 Het is beangstigend. De indruk ontstaat dat er een volledig autonoom proces gaande is, waar niemand zich verantwoordelijk voor voelt, waar niemand achter staat en wat zichzelf alleen maar versterkt.
 Maar misschien vergissen we ons. Mocht er onder onze lezers iemand uit het veld zijn die een groot voorstander is van al die bureaucratie in de GGZ (en de rest van de zorg), dan komen wij graag met hem of haar in contact. Met een goede onderbouwing zou het zomaar een hoofdartikel kunnen worden. Vooral naar die onderbouwing zijn we nieuwsgierig.
 
 In een geruchtmakende campagne poneerden (o.a.) Jim van Os en Wilma Boevink drie maanden geleden de stelling: “Schizofrenie bestaat niet”, kortweg SBN. Van alle kanten kwam bijval en tegenstand. In het stuk van Anne Marsman, redactielid van de gelijknamige site, staan daarvan wat voorbeelden. Ook vertelt zij over de misverstanden rondom SBN en hoe het er na drie maanden voor staat.
 Niet het onderwerp van het stuk van Marsman, maar wel een belangwekkende vraag: het is niet de eerste keer dat het woord ‘schizofrenie’ onder vuur ligt. Ervaringsdeskundigen én professionals voerden in de afgelopen decennia de nodige bezwaren tegen de term aan, fundamentele bezwaren, een meerderheid lijkt de term af te wijzen. Maar veranderen doet het niet. 
 Wie bepaalt dat eigenlijk? Het veld? De politiek? De wetenschap? Of zijn ook hier autonome en ongrijpbare krachten aan het werk? Wij houden de komende tijd een vinger aan de pols, over de voortgang van SBN én over de vraag wie die regels bepaalt.
 
 Regels. Voor jongeren met psychiatrische problemen en een justitieel verleden is het nodig om er mee om te leren gaan. Lastig genoeg en daarom mooi als dat op een manier kan die motiveert. Dat is één van de redenen waarom GGzE samen wil gaan werken met de buurman, voetbalclub PSV. (Weliswaar is er met de regelgeving in de voetballerij ook het nodige aan de hand, maar op het veld is het te overzien).
 Opzienbarend, was onze eerste gedachte toen we van de intentie tot samenwerking hoorden. Ondertussen begrijpen wij beter welke logica daar achter zit. Dat geldt voor u na lezing van het artikel hopelijk ook. Tot slot onze vaste rubrieken: de boekrecensie van Johan Atsma, de column van Niki Stoker en de laatste aflevering van ‘de GGZ in de pers’, waarin juni 1975 aan bod komt.
 
 In de nabije toekomst: 
 * Over twee weken, op 22 juni, verschijnen wij met een special over e-health. Lees meer.
 * Ons eerste magazine van september hopen wij te vullen met columns van u, onze lezers. Lees meer. 
 * Vanaf oktober zal er een wetenschapsbijlage aan GGZTotaal worden toegevoegd. Lees meer.

3- GGZTotaal


ARTIKEL Grace Tanamal (PvdA) Pia Dijkstra (D66)

Van de Kamer naar de muur -Bart Vuijk Parlementariërs wijzen naar minister en veldpartijen voor oplossing regeltjesberg In het meinummer van GGZ Totaal was te lezen dat Achmea, VGZ en CZ zichzelf niet verantwoordelijk achten aan de administratieve berg waaronder behandelaren in de GGZ in toenemende mate worden bedolven. Deze grote verzekeraars wijzen alle drie vooral naar de overheid, die de eisen aan de zorg vaststelt; de verzekeraars voeren alles alleen maar uit. Is het echt de schuld van de overheid? GGZ Totaal vroeg het aan de Tweede Kamerleden Pia Dijkstra (D66), Grace Tanamal (PvdA), Leendert de Lange (VVD) en Hanke Bruins Slot (CDA). Zij lazen ons artikel 'Verzekeraars: regeltjesberg niet onze schuld' en reageren erop. Sommige Kamerleden geven een schot voor de boeg: ,,Het geld moet naar de zorg, niet naar de administratie.’’ Pia Dijkstra (D66): Wij pleiten voor regelrust – niet

Grace Tanamal (PvdA): Alle verzekeraars hanteren

nog meer regels erbij, of nog meer nieuwe

een andere verantwoordingssystematiek. Dat kost

contracten - en vervangen van

instellingen veel tijd. Hierop kan bespaard worden.

hoofdbehandelaarschap door

Het geld moet naar de zorg, niet naar de

regiebehandelaarschap. De overheid is niet de

administratie. Zorginstellingen, overheid en

enige schuldige aan de beschreven regeltjesberg.

verzekeraars wijzen naar elkaar. Er wordt niet

Het voorbeeld in het artikel dat verschillende

duidelijk verantwoordelijkheid genomen. Het moet

zorgverzekeraars verschillende eisen stellen, laat

samen opgelost worden. Voorts moeten

dat natuurlijk zien. De minister van VWS zegt

zorginstellingen aan patiënten duidelijk maken wat

vermindering van regeldruk te zien als topprioriteit,

hun omzetplafond is en of dat is bereikt. Dat

maar D66 merkt daar echter nog te weinig van en

moeten patiënten kunnen zien. Dan weten ze of er

concrete acties blijven uit. Intussen is het goed als

nog plek voor ze is. Het kabinet heeft oog voor de

veldpartijen en stakeholders met elkaar om tafel

problemen. Minister Schippers heeft toegezegd

gaan zitten om zelf te zoeken naar verbeteringen.

voor de begroting met een plan te komen om een

Wat de DBC betreft, dit leidt wel tot een correcte

aantal knelpunten op te lossen. Hulpverleners die

vergoeding voor de zorgaanbieder maar de realiteit

een valse diagnose stellen om hun patiënt te

is weerbarstiger. Ik ben van mening dat we op zoek

helpen zijn echter verkeerd bezig. Dit is niet

moeten naar een middenweg. Zo kan de arts zich

volgens de regels die wij met elkaar hebben

meer op de patiënt focussen en minder op de

afgesproken, en daar moeten we ons aan houden

regels. Overigens probeert D66 niet bij elk incident

ook al ervaart men het soms als lastig.

een debat aan te vragen in de Tweede Kamer, om te voorkomen dat er – onnodig – nieuwe regels ontstaan. Als er incidenten zijn, moet de inspectie

Reageren op dit artikel? Mail dan naar:

voor de gezondheidszorg haar werk kunnen doen.

ingezonden@ggztotaal.nl

4- GGZTotaal


Leendert de Lange (VVD)

Hanke Bruins Slot (CDA)

Leendert de Lange (VVD): De voorbeelden in het

administratieve verantwoording afspreken. Dat

artikel geven aan dat er, wat overbodige regels

scheelt behandelaars veel tijd. De minister moet

betreft, nog een wereld te winnen is. De VVD is

bij elk wetsvoorstel laten uitrekenen tot hoeveel

tegen overbodige regels. Maar een deel van de

extra regeldruk het gaat leiden. Minder regeldruk

overbodige regels is afkomstig van de betrokken

was een van de speerpunten van dit kabinet. Maar

partijen zelf. Die moeten zelf naar een deel van de

er is te weinig oog voor de uitvoering, en dat vindt

oplossing zoeken. Ik vind het een goede zaak dat

ook de Algemene Rekenkamer. Een voorbeeld is

GGZ Nederland de regie heeft genomen en werkt

het verkrijgen van verbandmateriaal; daarvoor

aan een breed gedragen kwaliteitsinstituut.

moet de verstrekker bij sommige verzekeraars vier

Daarnaast is het belangrijk dat wordt gekeken

pagina’s vragenlijst invullen. Ook hebben

naar goede voorbeelden binnen en buiten de GGZ,

verwarde personen die niet verzekerd zijn en geen

bijvoorbeeld op het gebied van tijdsregistratie. Zo

vaste woon- of verblijfplaats hebben, geen

kan worden bekeken waar de kwaliteit van de zorg

toegang tot de GGZ omdat ze een verwijzing nodig

kan worden verbeterd en regels kunnen worden

hebben van hun huisarts. Het CDA vindt dat ook

geschrapt. Minister Schippers en de Tweede Kamer

onverzekerde mensen vanuit de crisiszorg toegang

hebben de regeldruk en de kwaliteit van de zorg

moeten kunnen hebben tot de tweedelijns GGZ.

scherp op het netvlies. Er is onlangs gesproken

Nu staren kabinet en verzekeraars vooral erg naar

over het creëren van enige vorm van

elkaar. Toch is niet alleen de overheid schuldig aan

improvisatieruimte voor mensen die acute zorg

de regeldruk. Iedere speler moet naar zichzelf

nodig hebben. Er liggen voldoende uitdagingen.

kijken wat hieraan te verbeteren valt.

Hanke Bruins Slot (CDA): Er is een te grote

Samenvattend

regeldruk, ja. Behandelaren zijn teveel tijd kwijt

Wat hebben behandelaren en patiënten in de GGZ

met het invullen van formulieren. Met de

hier allemaal aan? De bal ligt volgens de

invoering van de DBC-structuur zijn

Kamerleden vooral op het bordje van minister

zorgverzekeraars allemaal eigen eisen gaan

Schippers van VWS, en in iets mindere mate bij de

stellen over kwaliteit en verantwoording.

‘veldpartijen’ die zelf ook een deel van het

Psychologen moeten bijvoorbeeld op zes

probleem kunnen aanpakken. Nog voor september

verschillende manieren hun declaraties invoeren

moet de minister een plan presenteren om de

en formulieren invullen. Het CDA diende al in

regeldruk te verminderen. Het wordt spannend om

2013 een motie in voor een actieplan voor minder

te zien wat voor oplossingen zij zal aandragen.

regels. Wij willen weg van de controle en het

Zo’n beetje de hele Tweede Kamer zit erop te

toezicht, en terug naar het vertrouwen in de

wachten, meerdere fracties hebben hier al om

professional. Je moet ze de ruimte geven. Het CDA

gevraagd. Wat veel behandelaren in de GGZ

wil dat zorgverzekeraars een uniforme manier van

betreft, kan zo’n plan er niet snel genoeg komen.

5- GGZTotaal


ARTIKEL

Schizofreniebestaatniet.nl–Dé website over Psychosegevoeligheid De stand van zaken na drie maanden

-Anne Marsman

Op 7 maart werd op initiatief van een groep professionals, ervaringsdeskundigen en betrokkenen (o.a. Wilma Boevink, Jim van Os, Dirk Corstens, Rokus Loopik, Kim Helmus en Anne Marsman) de website www.schizofreniebestaatniet.nl gelanceerd. Diezelfde dag verscheen in het NRC het artikel ‘Laten we de diagnose schizofrenie vergeten’, waarin gepleit werd voor afschaffen van de diagnose en 14 uitgangspunten werden gepresenteerd voor goede behandeling en begeleiding van mensen met psychose. Het artikel werd naast Boevink en Van Os ondertekend door de voorzitter van de artsenfederatie KNMG, Rutger Jan van der Gaag, de voorzitter van de Nederlandse Vereniging voor Psychiatrie, Aartjan Beekman, de voorzitter van de afdeling Kinder- en Jeugdpsychiatrie van de NVvP, Robert Vermeiren en de voorzitter van de Raad van Bestuur van het Trimbos-instituut, Rutger Engels. 
 Bestaat het nu wel of niet? De vraag of schizofrenie wel of niet bestaat heeft sindsdien in psychiatrische kringen veel stof doen opwaaien, met de nodige publicaties van voor- en tegenstanders in kranten en tijdschriften tot gevolg. Reden genoeg voor de Koninklijke Nederlandse Academie van Wetenschappen (KNAW) om een ’Bestaat schizofrenie?’ debat te organiseren, dat onlangs heeft plaatsgevonden in het Amsterdamse Trippenhuis.
 Voor een overvolle zaal debatteerde hoogleraar psychiatrische epidemiologie en tevens co-oprichter van de site Jim van Os met hoogleraar cognitieve neuropsychiatrie André Aleman. Volgens eigen zeggen voerde Van Os namens “een soort anarchistische groep van een man of vijftig” het debat niet alleen met Aleman, maar met de hele ‘Utrechtse groep’ waar onder andere Iris Sommer, René Kahn, Damiaan Denys en Robert Schroevers deel van uitmaken. De wetenschappers die zeggen dat schizofrenie een progressieve hersenziekte is, menen dat de Schizofrenie Bestaat Niet-groep de ziekte en het daarmee gepaard gaande lijden ontkent en patiënten met de site valse hoop biedt. Is dat ook zo? Nee, stelt de SBN-groep die grotendeels uit ervaringsdeskundigen en naastbetrokkenen bestaat. Zij zijn zich juist enorm bewust van het lijden van patiënten en hun omgeving, én van het feit dat een perspectief van hoop en vertrouwen essentieel is in het persoonlijke proces van herstel. De boodschap ‘Je hebt schizofrenie, dat is heel ernstig en je komt er nooit meer bovenop’ biedt dat niet. Een pot met antipsychotica naar je toe geschoven krijgen met de instructie ‘Hier, die moet je de rest van je leven slikken’ ook niet. En dat is wel de boodschap die nog veel te vaak wordt gegeven, met alle gevolgen van dien. De vanzelfsprekendheid waarmee psychose en schizofrenie zijn gekoppeld aan een organisch pessimisme (‘het is een hersenziekte en je komt er nooit meer vanaf’) is volgens de SBN-groep een van de problemen. Tijdens het KNAW debat benadrukte Van Os dan ook dat de discussie niet zozeer moet gaan over het wel of niet bestaan van schizofrenie, als wel over de vraag hoe gezondheid en herstel worden gedefinieerd, en of wij in staat zijn gezondheid te zien in wat formeel gedefinieerd is als ziekte.

6- GGZTotaal


Filmopnames KNAW debat ‘Bestaat schizofrenie?’

…een perspectief van hoop en vertrouwen is essentieel…


Waarmee Van Os wil zeggen: behandeling moet

Om dat teweeg te brengen is een

niet alleen gaan over ‘genezen van’ (medisch

cultuurverandering nodig, stellen Van Os en

herstel - symptoombestrijding) maar ook over

collega’s. Het lanceren van een website met

‘leren leven met’ (persoonlijk herstel – een zinvol

nuchtere en hoopvolle informatie over

bestaan ervaren door persoonlijke doelen te

psychosegevoeligheid en manisch-depressiviteit

formuleren en te bereiken). 


is een belangrijke stap in die richting. Een website

Het verschil tussen medisch herstel en persoonlijk

met informatie die klopt, te begrijpen is, en waar

herstel is een voortdurende bron van verwarring,

mensen iets aan hebben. Met de lancering van

die maakt dat de GGZ soms nog moeite heeft om

www.schizofreniebestaatniet.nl is die website

herstelgericht te werken. Een bijkomend probleem

eindelijk gerealiseerd.

is dat de academische psychiatrie het begrip persoonlijk herstel nog niet heeft opgenomen en

Schizofreniebestaatniet.nl, dé website over

veelal blijft uitgaan van een eng medisch model

psychosegevoeligheid 


van herstel in de vorm van symptoombestrijding.

Een perspectief van hoop en vertrouwen en goede

Daar is discussie over is nodig. Het gaat de

informatie over psychosegevoeligheid, dat is wat

initiatiefnemers van SBN dus niet om de

de site biedt. Voor iedereen die met psychose of

academische kwestie of schizofrenie nu wel of

manisch-depressiviteit (ook wel bipolaire stoornis

niet als ziekte-eenheid bestaat. 


genoemd) te maken krijgt – en zijn omgeving. Bijvoorbeeld in de vorm van gratis e-books,

Waar gaat het dan wel om?


allemaal geschreven in begrijpelijke huis-, tuin- en

Waar het hen om gaat is iets doen aan de muur

keukentaal. In het 50 pagina’s tellende e-book De

van negatieve verwachtingen waar mensen met

5 fasen van psychose en herstel lees je dat een

schizo-diagnoses (er zijn er in totaal een stuk of

psychose niet zo ongewoon is als je misschien

tien) tegenaan lopen, in alle aspecten van hun

denkt, en dat de meeste mensen er van kunnen

leven.


herstellen. De grofweg vijf fasen die worden

Van Os zegt hierover: “Bij psychose valt al gauw de

doorlopen van psychose tot herstel zijn uitvoerig

term schizofrenie. En bij schizofrenie denken heel

beschreven, inclusief voorbeelden en praktische

veel mensen direct aan ‘ernstig ernstig ernstig’. Wat

tips voor zowel de directbetrokkene als zijn

onterecht is, en bijzonder nadelig voor het herstel.

omgeving.

Want herstellen kan, van een psychose. Zelfs van wat

Voor wie denkt dat begrippen als ‘psychose’ en

‘schizofrenie’ wordt genoemd. 


‘herstel’ eenduidig zijn, zijn de e-books met een

Natuurlijk, er is een percentage mensen met een zeer

verzameling definities een goede eyeopener. In

ongunstig beloop wiens lijden enorm is. Dit is echter

Wat is psychose potverdorie? vind je 100

een minderheid. Het probleem is dat de voorlichting

definities van psychose van psychiaters,

over schizofrenie gebaseerd is op de zeer ernstige

psychologen en mensen met ervaring, en in Wat is

groep en dat die het imago van schizofrenie is gaan

herstel in hemelsnaam? 100 definities van herstel.

bepalen. Terwijl voor het merendeel wel degelijk

De boekjes maken direct duidelijk dat de ene

geldt: persoonlijk herstel kán. Omgaan met

psychose de andere niet is, en het bij herstel om

psychosegevoeligheid en herstellen van psychose

iets heel persoonlijks gaat.

kán. Dát is de boodschap die mensen moeten krijgen, vanaf het allereerste begin. Niet alleen van ervaringsdeskundigen die het zelf bewezen hebben en ‘de nieuwe patiënt’ moed in komen praten, maar door de hele samenleving.”


Een ander belangrijk onderdeel van de site vormen

Hoe staat het nu met de site?


een groot aantal interviews met

Inmiddels is www.schizofreniebestaatniet.nl drie

ervaringsdeskundigen en hulpverleners. Zo staan er

maanden online. Sindsdien heeft de site ruim 60

acht interviews online waarin onder andere Bram,

duizend bezoekers en 140 duizend pageviews gehad

Audrey en Ahmet openhartig vertellen over hun

en zijn er zo’n 200 vragen via het online e-

psychose én herstel. Wanneer je naar hun verhaal

mailspreekuur ontvangen. Dat er behoefte is aan de

luistert wordt niet alleen pijnlijk duidelijk met welke

site blijkt verder uit alle reacties en vragen die de

vooroordelen ze te maken hebben gehad, maar

redactie per mail ontvangt en de soms

vooral ook dat ze een manier gevonden hebben om

hartverscheurende berichten van mensen die zich

hier mee om te gaan en dat herstel mogelijk is. Dat

altijd onbegrepen en niet gehoord gevoeld hebben.

je ook na een psychose en zelfs een diagnose

Tot ze op deze site kwamen en hen soms voor het

‘schizofrenie’ gewoon je leven weer op kunt pakken

allereerst een perspectief van hoop werd geboden,

en mee kunt doen in de samenleving. 


en uitzicht op herstel. Een compliment met bittere

Nee, dat is zeker niet eenvoudig en een percentage

nasmaak: op het gebied van de psychosezorg in

wordt geconfronteerd met een zeer ongunstige

Nederland is nog een heleboel te doen.

medische prognose, maar voor het overgrote deel

Uit veruit de meeste reacties blijkt dat de site erg

geldt: persoonlijk herstel kan.

positief is ontvangen en als steunend en

hoopgevend wordt ervaren. Door zowel mensen met Naast de interviews met ervaringsdeskundigen staan

psychosegevoeligheid zelf, als hun omgeving – maar

er ook een groot aantal video’s online met

ook professionals. Zo hebben meerdere docenten aan

verschillende psychiaters en psychologen over onder

opleidingen als geneeskunde en psychologie

andere stemmen horen, wat er gebeurt op een

aangegeven inmiddels informatie van de website in

gesloten afdeling en waarom zo snel mogelijk

hun lesmateriaal te hebben geïmplementeerd. 


hervatten van studie of werk van groot belang is in

De enkele kritische en negatieve geluiden met

het herstelproces. 


betrekking tot de site hebben veelal te maken met

In wekelijkse blogs worden ervaringen en inzichten

misverstanden en onnauwkeurig lezen. Wie, zoals Iris

gedeeld door hulpverleners, anderszins betrokkenen

Sommer, kort door de bocht blijft beweren dat SBN

en mensen met persoonlijke ervaring. Ook worden op

stelt dat ‘schizofrenie gelukkig niet bestaat’ en

de site handige hersteltips- en tools verzameld,

daarmee een hele patiëntengroep ontkent, heeft de

waaronder verhelderende animaties en checklists

boodschap duidelijk niet begrepen.

waarmee iemand zelf kan monitoren hoe het gaat. 


De komende tijd werkt SBN aan een uitbreiding van

Tenslotte is er nog het online e-mailspreekuur, waar

de interviews, animaties en e-books over

mensen terecht kunnen met allerlei uiteenlopende

onderwerpen als medicatie, suïcidepreventie en

vragen over bijvoorbeeld psychose, depressie en

eerste hulp bij psychose. Op de agenda staat ook het

manisch-depressiviteit. Een team van zes betrokken

opzetten van een platform voor herstel,

deskundigen – drie psychiaters, een herstelcoach en

empowerment en ervaringsdeskundigheid en een

twee ervaringsdeskundigen – geven antwoord en

plek voor cliënten waar ze (anoniem) hun

advies. Aan de ruim 200 vragen die al zijn ingestuurd

behandeling kunnen evalueren en aanbevelingen

blijkt wel dat er behoefte is aan een plek om

kunnen doen.

(anoniem) vragen te kunnen stellen. 


Dit alles met als doel een einde te maken aan de muur van negatieve verwachtingen waar mensen met psychosegevoeligheid mee worden

Reageren op dit artikel? Mail dan naar: ingezonden@ggztotaal.nl

geconfronteerd, en een realistisch perspectief van hoop en vertrouwen te bieden met aandacht voor persoonlijk herstel.


ARTIKEL

De overeenkomst tussen een voetbalclub en een GGZ-instelling ”PSV en GGzE hebben meer gemeen dan dat ze al die jaren dachten. Daarom gaan we een unieke samenwerking aan”. Dat was de tekst die een maand geleden te lezen stond op de site van GGZ Eindhoven. 
 ‘Bijzonder’ is wel de minst uitgesproken kwalificatie die bij je opkomt bij het lezen van zo’n bericht. Het enige dat beiden immers gemeen lijken te hebben, is de spoorweg waar beide organisaties aan liggen. En dan nog wel ieder aan een andere kant. In een klein half uur weet Spike Ebbing me van het tegendeel te overtuigen. Ebbing is projectleider

‘PSV in the community’

gezonde leefstijl voor zowel klinische als ambulante cliënten. “Bewegen is een belangrijk thema”, zegt hij. “Als je dat een op een leuke manier kan neerzetten, zijn mensen eerder geneigd het te gaan doen. Daarom zijn we drie jaar geleden al

PSV heeft haar maatschappelijke verantwoordelijkheid als één van de grootste voetbalclubs van Nederland hoog in het vaandel staan, aldus de website van de club. De

gestart met een training voor jongeren van de

ambitie van PSV is om op maatschappelijk vlak

Catamaran, een afdeling voor vijftien- tot

’de ideale voorzet voor iedereen’ te geven en

twintigjarigen met psychiatrische problematiek en

niet alleen kampioen te worden op het veld,

een justitieel verleden. Het zijn jongeren met een

maar ook daar buiten.


lage motivatie, die snel opgeven. Training op de

De maatschappelijke projecten die PSV

velden van PSV werkt dan wel motiverend. Het

ondersteunt of organiseert liggen op het

past bovendien goed bij PSV, de club zet haar

gebied van anti-racisme, ondersteuning van

bekendheid, populariteit en status vaker in om een groot aantal sociale initiatieven te ondersteunen.” Helaas voor CPC United, het voetbalteam van de Catamaran, wordt er niet wekelijks getraind in het Philips-stadion. Bart Heerkens, de trainer vanuit PSV: “De training is standaard op het terrein van

minder-validen, voorlichting aan schoolverlaters, activiteiten voor kansarme jongeren, etc.
 Zie voor meer informatie en overige activiteiten: ‘PSV in the community’

GGzE. Ongeveer eenmaal per maand trainen we bij de Herdgang, het trainingscomplex van PSV, bijvoorbeeld als ze zich goed ingezet hebben. Daar kijken ze dan erg naar uit.
 En heel soms spelen de jongeren van GGzE tegen een jeugdteam van PSV, óp het hoofdveld. Dat is een gebeurtenis waar ze wel nerveus voor zijn. Afgelopen vrijdag, bijvoorbeeld, tegen het Bjeugdteam van PSV, verloren ze maar met 7-5. Dat is best iets waar ze trots op zijn.”

10- GGZTotaal


GGzE GGzE is een middelgrote GGZ-instelling met als hoofdvestiging Eindhoven. De organisatie is voortgekomen uit een fusie tussen o.a. APZ De Grote Beek en RIAGG Eindhoven / De Kempen (1996), RIBW Eindhoven / De Kempen (2002) en de Boei (2013).
 In 2014 waren er bijna 18.000 patiënten in behandeling, waarvan 900 intramuraal. GGzE heeft ruim 2000 medewerkers (1750 fte) en een omzet van bijna 174 miljoen euro.
 In 2014 haalde GGzE als eerste GGZ-instelling van Europa het Planetree-label. een label dat aantoont dat mensgerichte zorg voorop staat. De Catamaran behaalde in 2014 het keurmerk TOPGGz. www.GGzE.nl

Zijn er overeenkomsten tussen deze jongeren en

zodat we de activiteiten goed

de voetballers in opleiding?

op elkaar kunnen afstemmen.

Spike Ebbing: “De grote overeenkomsten zit

Vóór elke training en wedstrijd

natuurlijk in de leeftijd van die beide groepen, de

nemen we samen de regels door. Regels die ze zelf

jongeren van de Catamaran en de 250 jongeren die

bedacht hebben, al heb ik daar natuurlijk wel een

bij PSV in opleiding zijn. Het zijn pubers en jong-

beetje in gestuurd. Ze weten dus heel goed wat wel

volwassenen, dus niet erg geneigd tot zelfreflectie

en wat niet mag, dat ze bijvoorbeeld naar de

en ze onderschatten risico’s. Maar ze hebben ook

kleedkamer moeten als ze beginnen te schelden.

vaak moeite met agressie om te gaan. Ze moeten

Dat ‘niet meer mee mogen doen’ vinden ze niet

leren zien dat gedrag een functie heeft, leren

leuk.

omgaan met meningsverschillen en agressie, leren samenwerken. Maar de verschillen in leerdoelen

Komen er toptalenten uit CPC United voort?


zijn groot.”

Bart Heerkens: “Er zitten er tussen die behoorlijk

Bart Heerkens: “Ze moeten allemaal leren

goed kunnen voetballen, het is natuurlijk ook iets

samenwerken en ze zijn allemaal enthousiast. Ze

dat ze graag doen. Ze vragen me ook of er bij zo’n

willen allemaal de top bereiken. Maar bij CPC

wedstrijd een scout aanwezig is. Maar voor

United spelen ze om te leren samenwerken, dat is

topvoetballer heb je meer vaardigheden nodig dan

natuurlijk iets anders dan trainen om een

alleen kunnen voetballen. Je moet ook

topvoetballer te worden. Maar in zekere zin zijn die

doorzettingsvermogen hebben, er tegen kunnen als

doelen ook weer vergelijkbaar: de één heeft als

dingen anders lopen dan jij wilt, je aan afspraken

doel in het eerste elftal komen, de ander om tegen

kunnen houden, zelfbeheersing hebben. Om maar ’s

een topploeg te spelen. Daar moet je bepaalde

een paar dingen te noemen. Daar ontbreekt het bij

zaken voor kunnen.


deze jongeren vaak aan.”

Het team van de Catamaran is natuurlijk een heel specifieke groep, het accent ligt veel meer op

Kan de kennis van GGzE ook nuttig zijn voor PSV?

socialisatie, de lontjes zijn korter. Er zijn veel

Spike Ebbing: “Het veranderen van gedrag en het

persoonlijke doelstellingen, iedereen heeft daar

monitoren van die verandering, dat zijn zaken waar

wat anders in te leren. Een leerdoel kan voor de

wij als GGZ-instelling in gespecialiseerd zijn.

één bijvoorbeeld zijn dóór te zetten, voor de ander

Bijvoorbeeld door het gebruik van specifieke

niet boos te worden als het tegenzit, weer een

vragenlijsten of manieren van observeren. Het is

ander omgaan met autoritair gedrag. Overigens is

goed denkbaar dat die kennis voor PSV heel

dat afgelopen vrijdag allemaal prima gelukt,

bruikbaar is. Hetzelfde geldt voor de kennis die wij

ondanks de nederlaag van 7-5. Die leerdoelen

hebben van mentale zaken. Die is voor

bespreek ik elke twee weken met de behandelaren,

profvoetballers misschien wel heel nuttig.”

11- GGZTotaal


Algemeen directeur van PSV Toon Gerbrands (links) en Joep Verbugt, Voorzitter Raad van Bestuur GGzE, tekenen in het Philips Stadion de intentieverklaring. Samenwerking op andere gebieden


Ehh…??

Er is meer dan voetbal alleen. Al bij de start van de

Spike Ebbing geeft wat voorbeelden: “Op het

samenwerking, drie jaar geleden, hadden de Raden

gebied van zorg zou bij PSV bijvoorbeeld

van Toezicht in het achterhoofd dat er wellicht

werkgelegenheid geboden kunnen worden. In zo’n

meer samenwerking mogelijk was dan alleen op

stadion is ontzettend veel te doen en voor heel

het gebied van voetbal en sport. Er is nu een

veel van onze cliënten is werk een belangrijk

intentieverklaring getekend om te onderzoeken

onderdeel van herstel. Als dat werk bij de buren

hoe nuttig het is om verder samen te werken op

beschikbaar is, is dat natuurlijk prachtig. 


vier gebieden: innovatie, zorg, onderzoek en

Ook op het gebied van de groenvoorziening zou je

huisvesting. Tekst op de website: “De verbindende

werkzaamheden samen uit kunnen voeren. Onze

factor tussen deze gebieden is ’eigen regie bij

terreinen grenzen aan elkaar, gescheiden door een

persoonlijke ontwikkeling”.

spoorbaan. Gezamenlijk onderhoud zou kostenbesparend kunnen werken, bovendien is groenvoorziening ook een mogelijk werktraject. Het zijn allemaal gebieden waarvan we in de komende twee jaar moeten onderzoeken of het

nuttig en haalbaar is.

Reageren op dit artikel? Mail dan naar: ingezonden@ggztotaal.nl

12- GGZTotaal


COLUMN

RUN -

Niki Stoker

Toen ik nog zeer depressief voor apegapen lag heb ik me op gegeven voor de Running therapie. Je moet toch wát. De bedoeling is dat je volgens een goed uitgedacht schema uiteindelijk een half uur kan rennen en dan het felbegeerde beloningsstofje aanmaakt. Gelukkig duurde het nog enkele weken voordat ik me bij het groepje renners kon aansluiten. Ik zag er nogal tegenop. Gewoon lopen vond ik al een klus. Al een aantal jaren zie je op straat meer joggers dan wandelaars. Dik, dun, jong of oud. Meestal in flitsende, strakke pakjes met om de ene bovenarm een bloeddrukmeter annex stopwatch en om de andere bovenarm natuurlijk de telefoon. Het is hot om je te voet sneller te verplaatsen dan normaal en dan ook nog een telefoongesprek te voeren. Ik heb het altijd vermakelijk gevonden om de gezichten van de ploegers te bestuderen. Benauwd piepend met een van pijn vertrokken gelaat vaak. Gutsend zwetend. Een enkele keer heb ik wel eens 112 willen bellen omdat ik dacht dat een hardloper aan het bezwijken was. Telkens was ik dan blij dat ik dat niet hoefde van mezelf. En daar loop ik dan nu twee keer per week te rennen in een Utrechts park. Mijn ouders namen ons heel vroeger wel eens mee naar dit park. We keken daar op een bruggetje naar enorme vissen die hele bergen brood weg hapte vlak voor je neus. Dat maakte op mij grote indruk. Ik was een jaar of vijf en kon niet bevroeden dat ik vijfenveertig jaar later op diezelfde plek met een

groepje mede depressievelingen zou rond hobbelen om een stofje te produceren waardoor het leven weer de moeite waard zou worden. In een sukkeldrafje liep ik de laatste keer acht keer één minuut. Na afloop word ik de hemel in geprezen door de twee lieve begeleidsters zodat ik het gevoel had een wereldprestatie te hebben geleverd. Een prestatie van niks als je hem vergelijkt met het uitzitten van een maandenlange depressie met dagenlang in bed liggen of voor je uit zitten kijken. Ik heb mezelf niet beloond toen ik weer uit die situatie kroop, wat gek eigenlijk dat ik dat wel doe als ik een paar minuten wat harder loop dan normaal. Wat mij het meest op viel toen ik in Afrika verbleef was dat de mensen daar een aangeboren gevoel van liefde voor zichzelf hebben. Of mensen daar nou blind, doof, scheel, mooi of gehandicapt waren , ze beseften dat ze een unieke creatie waren waar ze onvoorwaardelijk van mogen houden. Precies hierdoor zijn de mensen daar zoveel rijker dan hier. Wij gaan massaal hardlopen, in flitsende pakjes met onze IPhone om de arm, hopend dat we gebeld worden zodat we de buitenwereld kunnen laten zien hoe belangrijk we zijn. We maken dan een stofje aan waar we blij van worden. En ik doe daar aan mee omdat ik geen aangeboren zelfliefde heb. Ik moet rennen om een goed gevoel over mezelf te krijgen. Op z’n minst een half uur achtereen. Gutsend van het zweet, net als de kudde joggers om mij heen.

13- GGZTotaal


BOEKBESPREKING

Boekbespreking - Johan Atsma

Maandelijks bespreekt GGZTotaal een recent uitgegeven boek, dat betrekking heeft op de GGZ. Onderstaande recensie is van Johan Atsma, docent/coach MBO verpleegkunde.

Fop Verheij, Frida van Doorn, Jolanda Wielemaker: Hoe kinderen denken, handleiding voor kwalitatieve diagnostiek Met deze veelomvattende titel brengt van Gorcum een

Die theorie vormt de basis voor het dan volgende

boek op de markt dat onderzoeksinstrumenten en

werkboek waarin een aantal vormen van klinisch

gesprekstechnieken aanreikt om tot een zinvolle

interviewen worden uitgewerkt met als doel: “(....)

kwalitatieve diagnostiek te komen in de kinder- en

vooral met het kind te praten om te horen wat het te

jeugdhulpverlening. De schrijvers Verheij, van Doorn en

vertellen heeft zodat een beter inzicht ontstaat waar

Wielemaker hebben hun sporen verdient in de

het kind of de jeugdige nood aan heeft.”

klinische kinder- en jeugdpsychiatrie. Hun ervaringen, kennis en inzichten leveren een technisch boek op

De interviews hebben allen een semi gestructureerde

waarin wetenschappelijke inzichten zich mengen met

vorm. Steeds wordt benadrukt dat het klinisch

de praktijk van het klinisch interviewen van kinderen.

interview vooral een hulpmiddel is om met het kind in

Het boek richt zich op kinderen vanaf een jaar of zeven

gesprek te gaan. Gesprekstechniek is daarbij van

tot in de late puberteit. Het is een werkboek dat begint

belang. Ook dat wordt met zoveel woorden benadrukt.

met een uiteenzetting van de nodige theorie en het

“Gedurende het interview is het belangrijk dat het

bijbehorende abstractieniveau. De denkrichting die ‘

gesprek soepel blijft verlopen en telkens door de open

Hoe kinderen denken’ mijn inziens bepaalt, wordt als

vraagstelling ruimte ontstaat om naar de ideeën/

volgt geformuleerd: “De cognitieve structuur van het

concepten over de ouder-kind relatie te vragen.” Het

denken kan blijkbaar per levensdomein verschillen en

lijkt me een belangrijke onderstroom in het boek. Je

kan niet automatisch worden afgeleid uit gegevens

gaat in gesprek met het kind om op die wijze een

over intelligentie of kwaliteit van denken op een

beeld te krijgen van het welbevinden en het

specifiek domein.” Om dat goed te onderbouwen wordt

ontwikkelingsniveau van het kind. Om te laten zien

het denken van met name Jean Piaget en

hoe de interviews zijn bedoeld, zijn er een aantal

neopiagetiaans onderzoek over de cognitieve

uitgeschreven bijgevoegd, dat werkt zeker

ontwikkeling van het kind uitgelegd en toegelicht. Dat

verhelderend.

wordt helder gedaan. De ontwikkelingsfasen van Piaget, ooit zeer populair, nu wat in de vergeethoek,

In het afrondende hoofdstuk ‘Kwaliteit van denken en

worden in schema gezet tezamen met leeftijd,

praten over veranderen’ wordt een lans gebroken voor

dimensies, sociaal perspectiefname, denken over het

de eigen kracht van de cliënt. “....dat de eigen theorie

individu, denken over personen en moreel denken. Dat

van de cliënt over het probleemgedrag moet worden

schema van een gezonde ontwikkeling biedt later het

geëxpliciteerd en dat een interventietraject dat daarop

format om middels klinische interviews een beeld te

aansluit het meeste kans van slagen heeft.” Daarin

krijgen van ‘Hoe kinderen denken’ en natuurlijk ook om

plaatst het werkboek zich in een visie zoals je die ook

daarin een eventueel problematische ontwikkeling te

terugvindt bij Motiverende Gesprekstechniek en

kunnen signaleren.

Socratisch Motiveren.

14- GGZTotaal


Punt van aandacht in het overigens goed uitgewerkte en helder geschreven boek, lijkt me wel dat de gebruikte interviewvormen en de onderliggende opvattingen en visies over opvoeden en volledig menszijn afhankelijk zijn van een veronderstelde taalvaardigheid en bekend zijn met het begrippenapparaat in een gezamenlijk gedragen west Europese middenklasse cultuur. Als de taalvaardigheid en de ermee samenhangende culturele opvattingen van geïnterviewde en vragensteller uiteen gaan lopen krijg je mijn inziens onbetrouwbare uitkomsten. Voor de professional en studenten in onder andere jeugdhulp, jeugd -ggz en (speciaal) onderwijs geeft dit boek zeker stof tot nadenken en direct bruikbare praktische hulpmiddelen.

Fop Verheij, Frida van Doorn, Jolanda Wielemaker
 Hoe kinderen denken, handleiding voor kwalitatieve diagnostiek Uitgeverij: Koninklijke van Gorcum ISBN: 978 90 232 5387 7 174 pagina’s; prijs: 28,95

15- GGZTotaal


‘Tegen die gekken gaan we niet spelen’, krijgt hij te horen. …


GESCHIEDEINS

Tekenen van een nieuwe tijd

De GGZ in de krant van 40 jaar geleden

De GGZ veertig jaar geleden in de pers: juni 1975 Een jaar lang hebben we het nu gedaan, oude kranten doorgebladerd op zoek naar nieuws dat typerend was voor een tijdperk en dat je tegenwoordig nooit meer in een krant zou zien staan. Het is ons niet gelukt. We vonden veel taalgebruik dat niet van deze tijd is (‘krankzinnig geworden’; ‘gesticht’), we proefden hier en daar een andere tijdgeest. Maar wezenlijk anders? Nou, nee. Steeds weer zagen we berichtjes die, zij het in iets andere bewoordingen, zo in de krant van vandaag hadden kunnen staan. Daarom is dit de laatste aflevering van ‘de GGZ in de pers’. We hebben gewoon geen nieuw oud nieuws meer te melden.
 Op het moment dat u dit leest, ontdoen wij de redactielokalen van de stapels oude kranten, vegen het stof dat zich daarachter heeft opgehoopt weg en maken ons op voor het komende magazine over e-health. Dáárover is in die oude kranten niets terug te vinden.
 Maar eerst: de GGZ in de pers, veertig jaar geleden. Juni 1975, de eerste tekenen van een nieuwe tijd. Elders in dit magazine staat een artikel over de samenwerking tussen GGzE en PSV. In het Vrije Volk van 19 juni 1975 komen we ook een artikel tegen over voetbal en de GGZ: ‘Niemand wil voetballen tegen Delta patiënten’. Roel Verkerk, werknemer bij het Delta Psychiatrisch Ziekenhuis is gestart met een patiënten-voetbalteam, ‘om de saaie avonden door te komen’. Tot zijn grote ergernis willen teams uit de omgeving niet tegen het Delta-patiëntenteam voetballen. ‘Tegen die gekken gaan we niet spelen’, krijgt hij te horen. Terwijl het zo belangrijk is om niet steeds tegen het verplegend personeel te spelen. 
 Gelukkig voor het team sorteert het krantenartikel effect: twee weken later meldt hetzelfde Vrije Volk dat liefst vier teams uit de omgeving zich hebben gemeld.


Dat de ambulantisering in 1975 niet hetzelfde is als die in 2015 blijkt uit de woorden van dezelfde Roel Verkerk: “Ze moeten het niet zien als een oefenwedstrijd om een nieuwe spits uit te proberen, ze moeten hier komen om de patiënten uit de sleur te halen. Wij moeten bezig gehouden worden!” In hetzelfde Vrije Volk, nu van 23 juni, een betoog van psychiater Timmers uit Santpoort. “De psychiatrische inrichtingen hebben het volste recht om een bepaalde categorie patiënten, die ze niet meer aankunnen, te weigeren.”
 Het blijkt te gaan om een strijd tussen Justitie en de psychiatrie: de bedoelde categorie patiënten hoort volgens Justitie in de GGZ en volgens de GGZ in de gevangenis. De redactie moest zich even achter de oren krabben. Daar hebben we toch gespecialiseerde afdelingen voor? Waren die er in 1975 nog niet? Blijkbaar niet, dus. Nog een signaal van de beginnende ambulantisering. In de Telegraaf maakt hoofdverpleger in Rozenburg Pronk, zich sterk om de patiënten geleidelijk in de maatschappij terug te brengen. ‘Het is nu oppakken, opsluiten, wat medicijnen toedienen en zodra er sprake is van een zekere stabilisatie: zo snel mogelijk met ontslag.’ Wat hij mist is vormingswerk, resocialisatie. Optimistisch is hij niet: hij ziet dienstweigeraars die de krant zitten te lezen en geld voor begeleiding dat spoorloos verdwijnt. ‘Dat schiet natuurlijk niet op.’ Tot slot de Leeuwarder Courant van 4 juni: een actiegroep signaleert dat de rechten van de psychiatrische patiënt ‘zwak en duister’ zijn en vindt dat hij of zij ‘vanaf het begin af aan optimaal betrokken moet zijn bij de eigen behandeling.’
 Misschien is er toch wel iets veranderd, in al die jaren.

17- GGZTotaal


juni 2015 ontwerp e-magazine: Ingrid Huismans Kijk voor meer informatie op onze website: www.ggztotaal.nl

Profile for GGZTotaal

E magazine juni GGZ  

Uw magazine voor en over de GGZ van GGZTotaal www.ggztotaal.nl

E magazine juni GGZ  

Uw magazine voor en over de GGZ van GGZTotaal www.ggztotaal.nl

Profile for ggztotaal