Page 1

WerkWijzer

werken in netwerken

Praktische handvatten voor het bouwen aan thema’s in netwerken van betrokkenheid

Gerdine van Ramshorst WERKWIJZER werken in netwerken

1


Over de auteur Gerdine van Ramshorst is organisatie- en veranderkundig adviseur, programmaleider en opleider. Zij zet zich in voor maatschappelijke en lokale democratie-vraagstukken en ondersteunt bij organisatie- en netwerkontwikkeling. www.gerdinevanramshorst.nl

ISBN 978-90-827016-0-9 Overname van materiaal is toegestaan met bronvermelding. Utrecht, mei 2017

Colofon tekst

Gerdine van Ramshorst

figuren

Gerdine van Ramshorst

voorbeelden Ineke Damen (themanetwerk programmalijn en oogstvragen)

Vera de Jager (thema-netwerkanalyse)

grafisch ontwerp

Suzan Breedveld

Deze uitgave is tot stand gekomen door Gerdine van Ramshorst – Organisatieadvies te Utrecht i.s.m. de gemeente Utrecht

9

789082

701609


Voorwoord Wat mij betreft leven we in een buitengewoon interessante,

dat ene zijn rol en plaats te geven en waardoor harmonie ont-

woelige tijd. Grenzen vervagen, instituties staan ter discussie,

staat”, aldus een inspirerend klassiek Chinese wijsgeer.

mensen staan op, verenigen zich en komen in actie. Nieuwe verbindingen ontstaan, mede dankzij technologie, maar er is

Veel dank aan alle deelnemers van de leergangen en workshops

ook sprake van toenemende polarisatie en verharding van stand-

die ik heb mogen begeleiden in het ‘Werken in netwerken’.

punten. We leven in een en-en wereld waar zich op het oog

Speciaal dank aan de mensen van Volksgezondheid gemeente

tegenstrijdige zaken voordoen die allebei waar zijn. Dit zien we

Utrecht. Het was een bijzonder boeiend en leerzaam avontuur

op allerlei niveaus en gebieden. Hiermee omgaan in het werk en

om mee te maken hoe de abstracte principes zich in de praktijk

het benutten om te komen tot meer slagkracht en samenhang is

voordoen en wat er in de organisatie nodig is om deze aanpak

niet eenvoudig, wel belangrijk.

te laten floreren. Dat was een verrijkend en bijzonder proces. Zonder jullie had ik deze WerkWijzer beslist niet kunnen maken!

Het is mijn wens dat deze WerkWijzer medewerkers, organisa-

Misschien heb ik wel meer van jullie geleerd dan andersom…

ties en gemeenschappen helpt de vraagstukken van deze tijd het hoofd te bieden. Waarbij het de uitdaging is alle diversiteit een

Utrecht, voorjaar 2017

plek te geven in het geheel. Dat is: “De kunst van het in verband

Gerdine van Ramshorst

brengen, samenwerken in het netwerk van verhoudingen om

WERKWIJZER werken in netwerken

3


Inhoudsopgave 5 Inleiding 6 Fase 1. Voorbereiden | waar werk je aan?

Instrument

6 A. Vertrekpunt maken 7 B. Thema verkennen

Vragen- of controlelijst 6 Vertrekpuntvragen

7 Thema-analyse

8 Themanaam controlevragen

9 Themapitch

9 Themapitchvragen

9 Fase 2. Initiëren | eerste stappen in het netwerk 9 A. Thema agenderen 10 B. Themanetwerk verkennen

10 Thema-netwerkanalyse

12 Gespreksvragen 1 op 1

13 Posities van betrokkenheid 15 C. Themaplan maken

16 Themanetwerk programmalijn

15 Themaplanvragen

17 Fase 3. Bouwen | samen méér maken van het thema 17 A. Interventies kiezen

17 Themanetwerk interventiemodel

20 B. Bijeenkomsten ontwerpen

20 Bijeenkomsten ontwerpmodel

22 Fase 4. Afronden | de oogst publiek maken 22 A. Verzamelen van gebeurtenissen en effecten

22 Oogstvragen

23 B. Publiceren en/of manifesteren 24 C. Opnieuw beginnen

4

WERKWIJZER werken in netwerken

24 Vertrekpuntvragen


Inleiding

Praktische handvatten Deze WerkWijzer is een aanvulling op het meer theoretische

Werkwijze voor complexe vraagstukken

artikel Werken in Netwerken, publieke professionals in co-creatie

Deze ‘WerkWijzer Werken in netwerken’ is gebaseerd op de

met de stad, uit 2016 van mijn hand. Daarin beschrijf ik de ach-

netwerkprogrammatische aanpak, o.a. beschreven in De kracht

tergrond, relevantie en praktijken van het werken in netwerken.

van de netwerkbenadering, Poorthuis, A. 2006. Het is een aanpak

De WerkWijzer biedt vooral praktische handvatten bij het werken

voor complexe vraagstukken die zich kenmerken door onvoor-

in netwerken. Zij heeft als doel (ex) deelnemers van leergangen

spelbare dynamieken, onduidelijk verband tussen oorzaak en

en workshops te ondersteunen in hun praktijk; wat nog altijd de

gevolg, veel verschillende invalshoeken en spelers. De reflex is

beste leerschool is. Bij het (samen) voorbereiden van interventies

meestal om zo een vraagstuk op te knippen in hapklare brokken,

en reflecteren op de uitkomst ervan, kan de WerkWijzer dienen

waarmee het zicht op de samenhang en de onderlinge relaties en

als naslagwerk en mogelijk als bron van inspiratie.

perspectieven verdwijnt. Dat is jammer en ineffectief. Het verdiepen en uitwisselen van deze perspectieven biedt inzicht, begrip

De WerkWijzer volgt de opbouw van een netwerkprogramma

en handvatten voor oplossingsrichtingen. Complexe vraagstukken

met haar fasering en instrumenten, aangevuld met vragen- en

hebben een meervoudige benadering nodig waarin individuele

controle­lijstjes, achtergrondinformatie en tips. Soms zijn er

belangen worden overstegen en nieuwe verbanden tot stand

voor­beelden ter illustratie. Een voorbeeld is tegelijk maar een

komen. Een benadering die ruimte geeft aan de energie en initia-

voorbeeld, niet de norm. De vertaalslag wordt gemaakt in ieders

tiefkracht van betrokkenen. De netwerkprogrammatische aanpak

praktijk die steeds anders is! Ook de fasering loopt niet altijd

is zo een benadering. Het cyclisch en systematisch bouwen aan

zoals beschreven. Afhankelijk van het doel kan soms ook voldaan

thema’s in netwerken van betrokkenheid heeft als doel de grootst

worden met een deel van de fasen. Hierover meer in fase 2 stap C.

mogelijke opbrengst te bereiken in een moeilijk te beïnvloeden

Bij de beschrijving van hulpmiddelen ben ik uitgegaan van basis-

krachtenveld. Het is ‘weloverwogen improviseren’ zonder precies

kennis en ervaring wat betreft het werken met groepen. Om een

te weten wat er ontstaat. In een altijd dynamische omgeving. Met

hulpmiddel snel te kunnen vinden heb ik gebruik gemaakt van

als doel het benutten en vergroten van de betrokkenheid bij het

pictogrammen. In de bijlagen komen de hulpmiddelen die zich

thema, zodat er méér van komt. Om zo een beweging op gang te

daarvoor lenen terug als format zodat ze makkelijk uitgeprint en

brengen die het thema en de zelforganisatie daarop versterkt.

ingevuld kunnen worden.

Instrument

Vragen- of controlelijst

Achtergrondinformatie

Tips WERKWIJZER werken in netwerken

5

Profile for Gerdine van Ramshorst

Werk wijzer - preview  

Praktische handvatten voor het bouwen aan thema’s in netwerken van betrokkenheid.

Werk wijzer - preview  

Praktische handvatten voor het bouwen aan thema’s in netwerken van betrokkenheid.

Advertisement

Recommendations could not be loaded

Recommendations could not be loaded

Recommendations could not be loaded

Recommendations could not be loaded