Page 1

Jeugdgezondheidszorg Utrecht op expeditie Inzet voor gezonde ontwikkeling

Het werk van de Jeugdgezondheidszorg (JGZ) is sterk in beweging. Om slagvaardig om te gaan met vraagstukken van nu en de toekomst zijn de medewerkers van JGZ ‘op expeditie’ gegaan, onder het motto: inzet voor gezonde ontwikkeling. Vijf expeditieleden vertellen hun reisverhaal.

‘Naar een eigentijdse, slagvaardige JGZ’

Clarien Boogaart - Hoofd JGZ

‘Dat we moesten moderniseren was duidelijk, de vraag was alleen hoe. Van een wat meer klassieke organisatie die vooral de basis op orde aan het brengen was, naar een eigentijdse, slagvaardige JGZ: dat daar iets drastisch voor moest gebeuren, was mij wel duidelijk. Ik heb vaak genoeg ervaren dat de standaardmethode niet werkt: veranderingen

van bovenaf opgelegd, gevolgd door een periode van trekken en duwen, waarbij de meeste mensen achterover leunen en wachten tot de bui overtrekt. Het idee om samen met de medewerkers ‘op­ex­ peditie te gaan’ sprak mij dan ook meteen aan. De mensen in de uitvoering spelen zélf de hoofdrol. Zij komen in actie, mogen dingen ver­beteren die zij signaleren en kunnen aan de slag met hun betrokkenheid.’ ‘Het werken met expedities betekent in de prak­ tijk samen onderzoeken en uitproberen. Je legt nog niet alles vast, het hoeft niet 100% uitgedacht te zijn. Niet eindeloos vergaderen, maar gewoon doen, evalueren en kijken of we het kunnen gebrui­ ken. Dat spreekt mij enorm aan.’

Initiatief en verantwoordelijkheid ‘Natuurlijk stuitte deze aanpak aanvankelijk op enige weerstand. Het was zó anders dan wat we hier gewend waren!

Utrecht.nl/jeugdgezondheidszorg


Het MT keek me in het begin vragend aan, leiding­ gevenden waren not amused en medewerkers vonden het maar vaag, en vertrouwden het maar half. Maar ik wist gewoon: dit is de manier. Het zal niet van vandaag op morgen gaan, maar als we dit onder de knie krijgen, hebben we goud in handen. En inmiddels ben ik ervan overtuigd dat we al niet meer anders zouden kunnen werken. Ik ben trots op al die JGZ-ers die met nieuwe initiatieven komen en dingen durven uitproberen. We zijn echt een lerende organisatie geworden. We benutten de aanwezige kennis en kunde bij de medewerkers en werken samen aan verbeteringen.’ ‘Ik verwacht dat we nog een jaar of twee nodig hebben en dan is deze manier van werken - van­

“Deze beweging is ingezet en hij is niet meer te stoppen.”

uit ieders eigen kracht, initiatief en verantwoor­ delijkheid - het natuurlijke gedrag geworden van ons allemaal. Deze beweging is ingezet en hij is niet meer te stoppen.’ Clarien Boogaart, Hoofd JGZ

‘Ruimte scheppen, focus creëren en ondersteuning bieden’ gingen zij ‘op expeditie’. Binnen en buiten de organisatie onderzochten zij mogelijkheden om te vernieuwen, deelden zij hun kennis en ervaring en vertaalden de opgedane inzichten naar praktische innovaties.

Positieve energie

Gerdine van Ramshorst - programmaleiding

‘De opdracht was helder: modernisering van de JGZ-organisatie. Hoe doe je dat als je het niet van bovenaf wilt opleggen? Je wilt dat organisatie­ ontwikkeling ervaren wordt als iets wat iedereen aangaat. Om de kracht van iedereen te benutten is het nodig ruimte te scheppen, focus te creëren en ondersteuning te bieden. Daar zat vooral mijn aandacht en bijdrage.’

Inzet voor gezonde ontwikkeling ‘In de ‘Expeditie leidinggevenden’ zijn we op zoek gegaan naar de essentie van wat nodig is. We kwa­ men uit op het centrale thema ‘Inzet voor gezonde ontwikkeling’. Gezonde ontwikkeling van kinderen en gezinnen is tenslotte de core business van JGZ. En een gezonde ontwikkeling van de eigen organi­ satie is daarbij onontbeerlijk.’

‘Niet alle JGZ-ers konden actief deelnemen aan de expedities. Daarom organiseerden we veel con­ ferenties en workshops. Hier deelden we opgedane kennis, discussieerden over thema’s en kregen mooie voorbeelden extra aandacht. De positieve energie was voelbaar, het enthousiasme groeide: er kwam echt een beweging van vernieuwing op gang!’

Een nieuwe gewoonte ‘Wat dit traject bij JGZ in mijn ogen zo bijzonder maakt, is de betrokkenheid van de mensen. Het zijn pragmatische mensen die snel aan de slag gaan. Tijd is altijd een issue. Maar wanneer je een thema kiest dat je echt belangrijk vindt en waar je dagelijks mee te maken hebt, kun je daar meteen al anders mee omgaan.

“Er kwam echt een beweging van vernieuwing op gang.”

Initiatieven verbinden ‘Medewerkers en leidinggevenden vormden expeditieteams, waarin zij actief op zoek gingen naar mogelijkheden voor innovatie. De expedities kenden verschillende invalshoeken: vernieuwing op inhoud, verbetering van randvoorwaarden en beter gebruik maken van ieders mogelijkheden. Leidinggevenden speelden een belangrijke rol in dit traject, met een eigen expeditieteam. Expeditieleden kozen een eigen initiatief, ge­re­­la­ teerd aan de expeditiethema’s. Met hun onderwerp

Vergelijk het maar met het voornemen voort­ aan gezond te eten. Dat doe je ook niet bovenop je gewone maaltijden. Als je weet wat gezonde producten zijn, maak je daarna andere keuzes in de supermarkt. Zo ontstaat al doende een nieuwe gewoonte en daar moet je het van hebben.’ Gerdine van Ramshorst, programmaleiding


‘Mijn brein kon dit verhaal eerst totaal niet rijmen met Lean’ Leren van elkaar

Hilde van der Vorst - teamleider JGZ

‘Vorig jaar zomer had ik overdag een Lean-work­ shop; Acht uur lang brainstormen over het efficiënt en slimmer organiseren van de JGZ. Bubbelend van de ideeën schoof ik ’s avonds aan bij de eerste expeditie-bijeenkomst voor leidinggevenden. Om te moderniseren gaan we op reis zonder precies te weten waar je uitkomt. We treden buiten de bekende paden, zo werd ver­teld. Een verhaal dat mijn brein op dat moment totaal niet kon rijmen met de Lean-filosofie van efficiënt werken en pro­ cessen optimaliseren. Ik heb een paar maanden nodig gehad om die combinatie goed te begrijpen. Maar ik wilde het wél een kans geven.

Samen op expeditie ‘In de volgende maanden ging ik zelf op expeditie met mijn thema ‘Gezonde ontwikkeling in groepen’. Als ervaren leidinggevende ben ik me hierin nog meer gaan verdiepen. Mijn onderzoek richtte zich op vragen als: ‘Wat ís een gezonde ontwikkeling in groepen? Hoe groeit dat? Wat is mijn rol als leiding­ gevende in dit proces? Vervolgens ben ik meer gaan doen met o.a. feedback geven en een positieve sfeer creëren.’

Vanuit Lean werd besloten de planning voor 4- tot 19-jarigen te centraliseren. Je haalt dan mensen uit hun vertrouwde omgeving en vraagt hen samen iets nieuws op te bouwen. Deze verandering riep weerstand op. Mijn taak was om van de losse indivi­ duen een sterk en efficiënt werkend team te maken. Natuurlijk was het in het begin onwennig en waren er moeilijke fases. Maar al snel konden we samen fan­ tastische stappen zetten. Op een positieve en actieve manier runnen de medewerkers nu samen de toko.

“Op een positieve en actieve manier runnen de medewerkers nu samen de toko.”

Ze nemen verantwoordelijkheid en initiatief, ze leren van elkaar. Als teamleider hoef ik me er nauwelijks mee bezig te houden. Dat zo’n drastische verande­ ring zo goed uitpakt in de praktijk, komt echt door de mensen zelf: het team is zover ge­komen door samen aan de slag te gaan en al lerend op pad te gaan.’ ‘Naar mijn idee past dat ook echt goed in waar we naar toe willen met de expedities. Dat men­sen verantwoordelijk nemen, zaken zelfstandig oppakken. In het begin denk je: hoe moet dit ooit samenkomen, maar het bleek juist goed te werken, samen ‘op expeditie’ gaan met een Lean bril.’ Hilde van der Vorst, teamleider JGZ

‘Investeren aan de voorkant’

Tinja Verkleij - beleidsmedewerker

‘Mijn rol als beleidsmedewerker is veranderd, merk ik. Om een voorbeeld te geven: vorig jaar heb ik een aantal bijeenkomsten gehouden met de Werkgroep Taalimpuls JGZ. Ik vroeg mensen vanuit de uitvoering mee te denken over dit onderwerp, maar eigenlijk had ik van tevoren al een vrij helder beeld van waar

ik naartoe wilde. Ongemerkt stuur je dan in de uit­komsten. Dat is nu, onder invloed van de expedities echt anders. Daar ben ik erg blij mee, want die nieuwe manier past bij mij. Ik kom zelf uit de uit­ voering, ik weet hoe het voelt als ‘beleid’ weer wat heeft verzonnen en dat over je uitstort… niet fijn!’ ‘Nu sta ik als beleidsmedewerker meer open voor andere invalshoeken, zit niet bij voorbaat vast aan een bepaalde oplossing of denkrichting. De investering gaat daardoor niet meer zitten in het ‘ver­kopen’ van beleid, maar in het samen met de uitvoering en anderen uit het netwerk nadenken over een thema, en wat daar allemaal bij komt kijken. Investeren in de voorkant, dus. Dan is draagvlak nauwelijks meer een issue.’

Samen oppakken ‘Dat mijn rol verandert, komt natuurlijk ook doordat mensen ‘op expeditie gaan’ steeds normaler vinden.


“Ik weet hoe het voelt als ‘beleid’ weer wat heeft ver­zonnen en dat over je uitstort.”

Het is vanzelfsprekender geworden om mee te denken en initiatieven te nemen. Zo belde jeugd­ verpleegkundige Klaartje Welten mij onlangs omdat ze graag iets wilde doen met ‘kinderzwerf­

boeken’. Zij wist dat taalontwikkeling ‘mijn ding’ is binnen JGZ. In de oude manier van werken had Klaartje waarschijnlijk haar idee bij haar teamleider neer­gelegd. Die zou het als het meezat in het MT brengen, waarna een besluit genomen werd. Een MT-lid dropte het vervolgens op mijn bordje en dan hing het er maar net vanaf hoeveel er al op dat bordje lag, of er verder iets mee gebeurde. En nu? Wij hebben dat idee samen opgepakt: onderzoek gedaan, het netwerk aangesproken, het concept bij team­leiders geïntroduceerd en een kinderboeken­inzameling gehouden. In­middels zwerven er 90 kinderboeken door de stad. Geweldig toch!’ Tinja Verkleij, beleidsmedewerker

‘Kom in actie!’ sprekken met betrokkenen en experts kostten erg veel tijd. Ook eigen tijd. Een paar keer dacht ik: waar ben ik in hemelsnaam aan begonnen... Maar tegelijkertijd voelde het heel goed om zelf aan de slag te zijn met een innovatie waar ouders en pro­ fessionals van gaan profiteren. Ik merkte ook dat ons enthousiasme begon te werken als een olievlek. Ons netwerk breidde zich uit en daarmee verbeterde onze slagkracht. Dat gaf ook weer nieuwe energie.’ Corinne Balkenhol - jeugdverpleegkundige

“O, sorry... het groeiboekje vergeten.. Kunnen jullie daar niet eens een app van maken?” Die vraag kreeg ik steeds vaker op het consultatiebureau. Ik liep ook al wat langer rond met het idee dat we meer ge­ bruik zouden moeten maken van nieuwe media. We willen open en toegankelijk zijn, maar in de praktijk hebben we daarvoor op de locaties eigenlijk alleen het spreekuur en de telefoon beschikbaar. Kunnen we niet iets met Facebook, twitter, of chat? De kans om hier zelf actief mee aan de slag te gaan, greep ik graag aan. Ik melde me aan voor de expeditie ‘Juiste contact op het juiste moment’ en ging samen met JAT-collega Jasmijn Welbergen op onderzoek uit.’

Olievlek ‘We doken onder in de wondere wereld van de sociale media, leerden veel over juridische kwesties, beheer en privacyregels. We zijn nu zo ver dat de app waarschijnlijk gelinked wordt aan onze website van het Centrum voor Jeugd en Gezin Utrecht. Daarmee komt alle relevante informatie voor Utrechtse ouders er in. Het onderzoek en de ge­

“Het voelde heel goed om zelf aan de slag te zijn met zo’n innovatie.”

Anders denken ‘Voor mij persoonlijk is dit een enorm waardevol traject geweest. Ik heb geleerd dat ik geen energie meer moet stoppen in wat er níet goed gaat. Met klagen verander je niks. Als je ergens iets van vindt, of je ziet een kans om iets te verbeteren: kom in actie en zorg dat je anderen meekrijgt. Die positieve manier van denken wil ik heel graag vasthouden. Ik zie nog veel meer mogelijkheden, bijvoorbeeld als het gaat om verbindingen leggen in de wijk en samenwerking aangaan met kinderdagverblijven.’ Corinne Balkenhol, jeugdverpleegkundige

Colofon Uitgave: Gemeente Utrecht, juli 2013

Foto’s: Maarten van de Krol, Utrecht

Tekst: Barbara Slagman, sepschrijft.nl

Druk: De Bondt grafimedia communicatie bv, Barendrecht

JGZ op Expeditie werd begeleid door Bureau Nieuw Organiseren. Peter Roemaat, Jurriaan Cals, Gerdine van Ramshorst

Profile for Gerdine van Ramshorst

Jeugdgezondheidszorg Utrecht op expeditie  

Om slagvaardig om te gaan met vraagstukken van nu en later zijn de medewerkers van JGZ ‘op expeditie’ gegaan, onder het motto: inzet voor ge...

Jeugdgezondheidszorg Utrecht op expeditie  

Om slagvaardig om te gaan met vraagstukken van nu en later zijn de medewerkers van JGZ ‘op expeditie’ gegaan, onder het motto: inzet voor ge...

Advertisement

Recommendations could not be loaded

Recommendations could not be loaded

Recommendations could not be loaded

Recommendations could not be loaded