Page 1

TVMBO... uitdaging op maat Tabellenboek


Tabellenboek TVMBO‌ Uitdaging op maat

Carolien van Rens | Dana Uerz 2008


Voorwoord Tweetalig onderwijs in Nederland bloeit; met ruim 100 enthousiaste scholen, een instroom van meer dan 5.000 leerlingen per jaar heeft het tto zich een vaste plek verworven in het onderwijs in Nederland. Vooral op het vwo. In een aantal landen om ons heen is tweetalig onderwijs niet alleen beschikbaar in het algemeen vormende voortgezet onderwijs, maar ook in het basisonderwijs, en nadrukkelijk ook in het beroepsonderwijs. Eigenlijk is dat ook heel logisch. De kracht van tweetalig onderwijs is gelegen in het creëren van een talige, contextrijke omgeving waarin het vanzelfsprekend is dat leerlingen de taal zelf actief gebruiken. Leren door te doen dus, waarbij de taal direct relevant is voor het functioneren van de leerlingen, nu en in de toekomst. Denk hierbij bijvoorbeeld aan het leren werken met een Duitstalige handleiding in een opleiding voor autotechniek of het functioneren in een hotelomgeving waarin de voertaal Engels is. En wat is er dan mooier dan het geleerde in de praktijk te brengen in een ander land? Juist leerlingen op het vmbo hebben baat bij deze aanpak waarin zij zelfvertrouwen ontwikkelen om de taal te durven spreken en dat in de klas, en daarbuiten via een leerlingenuitwisseling of een buitenlandstage ook doen. Toch is er tot op heden beperkt belangstelling om tweetalig vmbo op te zetten. Daarom ondersteunt het Europees Platform van harte het initiatief van het Anna van Rijn College in Nieuwegein om te onderzoeken of er belangstelling is voor tweetalig vmbo en hoe zo’n stroom er dan uit zou zien. Het Anna van Rijn College behoort tot de voorhoedescholen die tweetalig onderwijs in de jaren ’90 binnen het reguliere curriculum hebben geïntroduceerd. De school heeft in haar eigen ontwikkeling ook altijd actief meegewerkt en meegedacht in landelijke ontwikkelingen. Het rapport dat voor u ligt is hier een treffend voorbeeld van. Ik spreek bij deze de hoop uit dat dit onderzoek het begin zal zijn voor de ontwikkeling van tweetalig vmbo in Nederland, waarbij de grootste groep leerlingen in het voortgezet onderwijs kennis en ervaring kan opdoen in een traject dat ook hen goed voorbereid op leven, studeren, wonen en werken in een internationale omgeving.

Anne Maljers Europees Platform – internationaliseren in onderwijs Hoofd afdeling Diensverlening en Innovatie

1


Leeswijzer Het Anna van Rijn College heeft in samenwerking met het Europees Platform een onderzoek uitgezet naar de wenselijkheid en haalbaarheid van een tweetalige vmbo-afdeling. Het Anna van Rijn college heeft het ITS gevraagd dit onderzoek uit te voeren. De volgende onderzoeksvragen staan centraal: • Is er bij de huidige basisleerlingen uit groep 7/8 behoefte aan tweetalig vmbo? • Is tweetalig onderwijs haalbaar op vmbo-niveau? • Hoe zou tweetalig vmbo het beste ingericht kunnen worden? Om de onderzoeksvragen te beantwoorden is het onderzoek uitgevoerd in twee fases. In de eerste fase zijn er vragenlijsten verspreid basisschoolleerlingen uit groep 7 en 8 en vmbo-ers. Om de behoefte aan tweetalig vmbo te peilen hebben leerlingen uit groep 7 en 8 van basisscholen in het voedingsgebied van het Anna van Rijn College in Nieuwegein en van basisscholen in Utrecht een vragenlijst voorgelegd gekregen. Omdat groep 7 en 8 nog niet veel kan zeggen over de inhoudelijke wensen van tweetalig vmbo hebben de leerlingen uit de onderbouw vmbo van het Anna van Rijn College vergelijkbare vragen gekregen als de leerlingen uit groep 7/8 plus aanvullende vragen over de manier waarop tweetalig onderwijs op het vmbo gegeven zou moeten worden. Er hebben 29 basisscholen uit Houten, IJsselstein, Nieuwegein en Utrecht meegedaan met het onderzoek. Deze basisscholen hebben bijna 1.000 ingevulde vragenlijsten geretourneerd. Bij het Anna van Rijn College hebben leerlingen van de locaties Albatros en Harmonielaan gezamenlijk 281 vragenlijsten ingevuld. De tweede fase bestond uit vier groepsgesprekken. Er zijn drie gesprekken geweest over de vraag óf en in welke vorm tweetalig vmbo wenselijk is. En aan welke voorwaarden tweetalig vmbo zou moeten worden voldaan. 1. gespreksronde met ouders van leerlingen uit groep 7 en leerkrachten; 2. gespreksronde met vertegenwoordigers van het bedrijfsleven en van mbo-instellingen; 3. gespreksronde met leerkrachten en leerlingen uit de onderbouw van het vmbo. De resultaten van beide fases van het onderzoek zijn samengevat in de brochure TVMBO…uitdaging op maat (te downloaden op www.tweetaligonderwijs.nl). In dit tabellenboek staan alle resultaten van de eerste fase van het onderzoek.

2


1 Inleiding Tabel 1.1 – Respons per basisschool basisonderwijs Houten / IJsselstein Nieuwegein Utrecht totaal

scholen

vragenlijsten

9 11 9 29

353 320 288 961

n

%

Tabel 1.2 – Respons naar leerjaar basisonderwijs groep 7 groep 8 groep 7/8 totaal

431 485 45 961

45% 60% 5% 100%

155 126 281

55% 45% 281

voortgezet onderwijs 1e jaar 2e jaar totaal

Tabel 1.3 – Respons naar locatie Anna van Rijn College voortgezet onderwijs

n

locatie Albatros locatie Harmonielaan totaal

122 159 281

% 43% 57% 100%

Tabel 1.4 – Respons naar leerweg voortgezet onderwijs basisberoepsgerichte leerweg kaderberoepsgerichte leerweg gemengde leerweg theoretische leerweg totaal

n 97 21 22 126 266

% 36% 8% 8% 47% 266

3


2 Schoolkeuze Tabel 2.1 – Redenen gekozen voor Anna van Rijn College voortgezet onderwijs

totaal

de lessen die hier worden gegeven passen beter bij mij dan de lessen op andere scholen deze school was het dichtst bij mijn huis ik ken de school omdat familieleden ook naar deze school gaan mijn vrienden gingen naar deze school het leek een gezellige / mooie school mijn ouders hebben gekozen voor deze school totaal

22% 20% 19% 16% 15% 12% 281

Tabel 2.2 – Richting voortgezet onderwijs basisonderwijs

groep 7

groep 8

groep 7/8

totaal leerlingen

vmbo havo vwo vmbo/havo/vwo vmbo/havo havo/vwo weet ik nog niet totaal (n)

3% 9% 10% 1% 3% 13% 61% 428

25% 11% 21% 2% 13% 23% 6% 483

2% 11% 4% 0% 4% 29% 49% 45

14% 10% 15% 2% 8% 19% 33% 956

2


3 Gebruik en niveau Engels Tabel 3.1 – Aandacht voor Engels in basisonderwijs basisonderwijs ja, wij krijgen elke week Engelse les ja, wij hebben wel eens een project gedaan waarin we Engels moesten praten ja, wij krijgen wel eens Engelse les, maar niet elke week nee totaal

groep 7

groep 8 groep 7/8 totaal leerlingen

86% 0%

65% 5%

91% 2%

75% 3%

14% 0% 429

34% 0% 485

7% 2% 45

24% 0% 959

Tabel 3.2 – Gebruik van Engels buiten schooltijd alle leerlingen groep 7/8 basisonderwijs ik kijk heel veel films / tv-series in het Engels ik zing vaak mee met Engelse liedjes ik doe veel games in het Engels op vakantie spreek ik wel eens Engels ik heb chat/ mail / schrijf wel eens met iemand in het Engels totaal

groep 7 83% 73% 20% 77% 55% 419

groep 8 groep 7/8 89% 72% 21% 74% 63% 481

89% 82% 24% 64% 62% 45

totaal leerlingen 86% 73% 21% 75% 59% 945

Tabel 3.3a – Niveau Engels alle leerlingen groep 7/8 basisonderwijs heel goed, ik weet de meeste woorden van de klas wel goed, maar er zijn klasgenoten die beter zijn in Engels niet zo heel goed, ik vind het een moeilijke taal totaal

groep 7 groep 8 11% 76% 13% 418

17% 69% 14% 475

groep 7/8 totaal leerlingen 18% 64% 18% 45

14% 72% 14% 938

3


Tabel 3.4b – Niveau Engels leerlingen groep 7/8 die naar het vmbo (TL-H) gaan basisonderwijs heel goed, ik weet de meeste woorden van de klas wel goed, maar er zijn klasgenoten die beter zijn in Engels niet zo heel goed, ik vind het een moeilijke taal totaal

vmbo

vmbo TL-H

weet niet

totaal

8%

17%

8%

10%

66%

74%

73%

72%

26% 130

9% 90

18% 301

19% 521

Tabel 3.5 – Niveau Engels vmbo-ers naar leerweg voortgezet onderwijs

heel goed, ik haal altijd dikke voldoendes wel goed, meestal haal ik voldoendes niet zo heel goed, ik heb er wel eens een onvoldoende voor gehad totaal

basisbe- kaderberoepsroepsgericht gericht

gemengd

theoretisch

totaal

25%

10%

23%

33%

27%

50% 25%

67% 24%

41% 36%

53% 14%

52% 21%

96

21

22

125

264

4


4 Tweetalig onderwijs versus regulier onderwijs Tabel 4.1 – Voorkeur voor regulier versus tweetalig vmbo basisonderwijs

vmbo

vmbo TL-H

voorkeur tweetalig onderwijs voorkeur regulier onderwijs totaal

17% 83% 131

26% 74% 92

weet niet 40% 60% 299

totaal 32% 68% 522

Tabel 4.2 – Voorkeur voor regulier versus tweetalig vmbo voortgezet onderwijs

voorkeur tweetalig onderwijs voorkeur regulier onderwijs weet ik niet totaal

basisberoepsgericht

kaderberoepsgericht

gemengd

29% 45% 26% 96

40% 40% 20% 20

27% 55% 18% 22

theoretisch

totaal

44% 30% 26% 125

37% 38% 25% 263

5


5 Meerwerk bij tweetalig vmbo Tabel 5.1 – Houding t.o.v. extra werk dat tweetalig vmbo kost basisonderwijs

vmbo

vmbo TL-H

weet niet

totaal

leuk, ik houd van uitdagingen dat weet ik niet / dat maakt mij niet veel uit dat lijkt me niet leuk, volgens mij krijg ik het dan veel te druk totaal

8% 54% 38%

10% 59% 32%

15% 55% 30%

12% 55% 32%

131

92

307

530

Tabel 5.2 – Houding t.o.v. extra werk dat tweetalig vmbo kost naar voorkeur onderwijs basisonderwijs

leuk, ik houd van uitdagingen dat weet ik niet / dat maakt mij niet veel uit dat lijkt me niet leuk, volgens mij krijg ik het dan veel te druk totaal

vmbo & vmbo TL-H

weet niet

totaal

tweeta- regulier tweeta- regulier tweetalig lig lig 22% 5% 33% 3% 30% 63% 55% 58% 64% 59% 15% 41% 10% 45% 11% 46

176

120

177

166

regulier 4% 53% 43% 353

Tabel 5.3 – Houding t.o.v. extra werk dat tweetalig vmbo kost naar voorkeur onderwijs voortgezet onderwijs leuk, ik houd van uitdagingen dat weet ik niet / dat maakt mij niet veel uit dat lijkt me niet leuk, volgens mij krijg ik het dan veel te druk totaal

tweetalig onderwijs

regulier onderwijs

weet niet

totaal

55% 39% 6%

9% 37% 54%

17% 65% 18%

28% 45% 27%

103

102

71

276

6


6 Voordelen van tweetalig vmbo Tabel 6.1 – Voordelen tweetalig vmbo basisonderwijs

vmbo

vmbo TL-H

weet niet

totaal

dan kan ik op vakantie met iedereen praten als ik later naar een vervolgopleiding ga moet ik heel veel in het Engels doen ik moet later goed zijn in Engels voor mijn werk Engels is een hele leuke taal en ik kan er geen genoeg van krijgen Engels is heel handig voor het chatten en msn-en ik begrijp niet waarom ik nu Engelse les hebwant ik spreek nooit Engels totaal (n)

84%

84%

84%

84%

39%

54%

53%

50%

37%

47%

46%

44%

27%

26%

35%

31%

43%

43%

39%

41%

20%

20%

15%

17%

132

90

308

530

Tabel 6.2 – Voordelen tweetalig vmbo naar voorkeur onderwijs basisonderwijs

dan kan ik op vakantie met iedereen praten als ik later naar een vervolgopleiding ga moet ik heel veel in het Engels doen ik moet later goed zijn in Engels voor mijn werk Engels is een hele leuke taal en ik kan er geen genoeg van krijgen Engels is heel handig voor het chatten en msn-en ik begrijp niet waarom ik nu Engelse les heb want ik spreek nooit Engels totaal

vmbo & vmbo TL-H tweetalig 91%

regulier

weet niet

totaal

regulier

82%

tweetalig 92%

81%

tweetalig 91%

64%

41%

63%

47%

63%

44%

58%

36%

63%

34%

61%

35%

60%

18%

55%

21%

56%

19%

56%

40%

43%

38%

47%

39%

4%

24%

9%

20%

8%

22%

45

176

118

178

163

regulier 82%

354

7


Tabel 6.3 – Voordelen tweetalig vmbo naar voorkeur onderwijs voortgezet onderwijs dan kan ik op vakantie met iedereen praten als ik later naar een vervolgopleiding ga moet ik heel veel in het Engels doen Engels is heel handig voor het chatten en MSN-en ik moet later goed zijn in Engels voor mijn werk Engels is een hele leuke taal en ik kan er geen genoeg van krijgen ik begrijp niet waarom ik nu Engelse les heb want ik spreek nooit Engels totaal

tweetalig regulier onderwijs onderwijs

totaal

93% 63%

82% 36%

89% 53%

61% 58% 58% 4%

35% 35% 13% 21%

52% 47% 37% 11%

103

100

272

8


7 Onderdelen van tweetalig vmbo 7.1

Online project met buitenlandse leerlingen

Tabel 7.1 – Houding t.o.v. online project met buitenlandse leerlingen basisonderwijs

vmbo

vmbo TL-H

weet niet

totaal

heel leuk best wel leuk weet ik niet niet zo leuk helemaal niet leuk totaal (n)

16% 44% 34% 4% 2% 131

20% 43% 34% 2% 1% 92

23% 42% 24% 7% 4% 311

21% 43% 28% 5% 3% 534

Tabel 7.2 – Houding t.o.v. online project met buitenlandse leerlingen naar voorkeur onderwijs basisonderwijs

heel leuk best wel leuk weet ik niet niet zo leuk helemaal niet leuk totaal

vmbo & vmbo TL-H tweetalig 27% 47% 27% 0% 0% 45

regulier 15% 43% 36% 4% 2% 177

weet niet tweetalig 38% 48% 12% 3% 0% 120

regulier 15% 38% 31% 9% 6% 179

totaal tweetalig 35% 47% 16% 2% 0% 165

regulier 15% 40% 33% 7% 4% 356

Tabel 7.3 – Houding t.o.v. online project met buitenlandse leerlingen naar voorkeur onderwijs voortgezet onderwijs heel leuk best wel leuk weet ik niet niet zo leuk helemaal niet leuk totaal

tweetalig onderwijs 43% 49% 5% 1% 3% 103

regulier onderwijs 17% 43% 22% 12% 7% 102

totaal 26% 50% 13% 7% 5% 276

9


7.2

Uitwisselingsprogramma

Tabel 7.4 –Houding t.o.v. een internationale uitwisseling basisonderwijs

vmbo

heel leuk best wel leuk weet ik niet niet zo leuk helemaal niet leuk totaal (n)

25% 19% 27% 12% 16% 130

gemengd vmbo

weet niet

30% 21% 28% 10% 11% 92

27% 27% 24% 11% 11% 310

totaal 27% 24% 26% 11% 12% 532

Tabel 7.5 – Houding t.o.v. een internationale uitwisseling naar voorkeur onderwijs basisonderwijs

heel leuk best wel leuk weet ik niet niet zo leuk helemaal niet leuk totaal

vmbo & vmbo TL-H tweetalig regulier 51% 21% 18% 20% 16% 31% 11% 11% 4% 16% 45 176

weet niet tweetalig regulier 39% 20% 28% 26% 21% 25% 8% 13% 3% 16% 119 179

totaal tweetalig regulier 43% 20% 25% 23% 20% 28% 9% 12% 4% 16% 164 355

Tabel 7.6 –Houding t.o.v. een internationale uitwisseling naar voorkeur onderwijs voortgezet onderwijs heel leuk best wel leuk weet ik niet niet zo leuk helemaal niet leuk totaal

tweetalig onderwijs 37% 24% 13% 13% 14% 103

regulier onderwijs 17% 18% 16% 24% 26% 101

totaal 24% 23% 17% 17% 20% 275

10


7.3

Engelstalig project

Tabel 7.7 – houding t.o.v. Engelstalige projecten naar voorkeur onderwijs voortgezet onderwijs heel leuk best wel leuk weet ik niet niet zo leuk helemaal niet leuk totaal

7.4

tweetalig onderwijs 31% 48% 13% 7% 1% 100

regulier onderwijs 2% 25% 19% 27% 27% 102

totaal 14% 38% 17% 19% 12% 272

Aandacht voor internationalisering

Tabel 7.8 – Houding t.o.v. aandacht voor internationalisering naar voorkeur onderwijs voortgezet onderwijs heel leuk best wel leuk weet ik niet niet zo leuk helemaal niet leuk totaal

tweetalig onderwijs 31% 42% 15% 9% 3% 100

regulier onderwijs 3% 17% 29% 30% 21% 102

totaal 14% 32% 25% 19% 11% 273

11


8 Hoeveelheid Engels Tabel 8.1 – aantal vakken in het Engels basisonderwijs

vmbo

een paar ongeveer de helft zoveel mogelijk geen totaal

63% 12% 6% 18% 130

vmbo TL-H 66% 13% 7% 14% 92

weet niet 62% 18% 8% 12% 309

totaal 63% 16% 8% 14% 531

Tabel 8.2 – Aantal vakken in het Engels naar voorkeur onderwijs basisonderwijs

een paar ongeveer de helft zoveel mogelijk geen totaal

vmbo & vmbo TL-H tweetalig regulier 48% 69% 28% 9% 22% 2% 2% 21% 46 175

weet niet tweetalig regulier 48% 70% 32% 9% 20% 1% 0% 20% 120 178

totaal tweetalig regulier 48% 69% 31% 9% 20% 2% 1% 20% 166 353

Tabel 8.3 – Aantal vakken naar soort vmbo voortgezet onderwijs een paar ongeveer de helft zoveel mogelijk alleen Engels totaal

tweetalig onderwijs 31% 43% 24% 2% 103

regulier onderwijs 49% 13% 1% 38% 101

totaal 45% 26% 11% 17% 275

12


Tabel 8.4 – Gebruik van Engels tijdens de les naar voorkeur onderwijs voortgezet onderwijs alle vakken in het Engels, ik spreek samen met de andere leerlingen alleen maar Engels een paar vakken, ik spreek bij die vakken Engels maar de rest is regulier in het Nederlands alle vakken in het Nederlands en soms een project waarin we dan allemaal alleen maar Engels praten ik wil alleen Engels bij het vak Engels en de rest alles in het Nederlands totaal

tweetalig onderwijs

regulier onderwijs

totaal

20%

0%

8%

70%

19%

47%

7%

21%

17%

3%

60%

28%

101

101

273

Tabel 8.3 – Welke vakken in het Engels naar voorkeur onderwijs voortgezet onderwijs alleen Engels kunstvakken beeldende vakken muziek drama aardrijkskunde geschiedenis levensbeschouwing maatschappijleer economie verzorging natuur- en scheikunde wiskunde biologie techniek informatiekunde totaal

tweetalig onderwijs 22% 33% 32% 50% 48% 53% 66% 24% 35% 36% 46% 30% 39% 43% 43% 29% 103

regulier onderwijs 78% 7% 7% 26% 14% 8% 11% 1% 5% 7% 7% 3% 14% 4% 15% 9% 101

totaal 51% 19% 17% 38% 30% 27% 37% 12% 19% 19% 25% 13% 23% 23% 29% 19% 275

13


9 Proefperiode Tabel 9.1 – Houding t.o.v proefperiode basisonderwijs

vmbo

vmbo TL-H

weet niet

totaal

heel belangrijk, want misschien is het veel te moeilijk weet ik niet niet belangrijk want ik denk dat het heel leuk is om zo veel les in het Engels te krijgen totaal (n)

62%

71%

64%

65%

35% 2%

26% 3%

33% 2%

33% 2%

130

92

309

531

Tabel 9.2 – Houding t.o.v. proefperiode naar voorkeur onderwijs basisonderwijs

heel belangrijk, want misschien is het veel te moeilijk weet ik niet niet belangrijk want ik denk dat het heel leuk is om zo veel les in het Engels te krijgen totaal (n)

vmbo & vmbo TL-H tweetalig regulier 76% 63% 20% 4%

35% 2%

46

175

weet niet tweetalig regulier 76% 58%

totaal tweetalig regulier 76% 60%

20% 3%

40% 2%

20% 4%

119

178

165

38% 2%

353

Tabel 9.3 – Houding t.o.v. proefperiode naar voorkeur onderwijs voortgezet onderwijs heel belangrijk, want misschien is het veel te moeilijk weet ik niet niet belangrijk want ik denk dat het heel leuk is omzo veel les in het Engels te krijgen totaal

tweetalig onderwijs

regulier onderwijs

totaal

81%

65%

70%

12% 7%

33% 2%

26% 4%

102

102

275

14


10 Voorkeur voor tweetalig vmbo 10.1 Voorkeur voor regulier vs. tweetalig vmbo Tabel 10.1 – Voorkeur voor regulier vs. tweetalig vmbo basisonderwijs

vmbo

vmbo TL-H

weet niet

totaal

tweetalig onderwijs regulier onderwijs totaal (n)

13% 87% 127

33% 67% 92

44% 56% 294

34% 66% 513

Tabel 10.2 – Verschil voorkeur onderwijs begin en einde vragenlijst basisonderwijs

tweetalig vmbo (einde vragenlijst) regulier vmbo (einde vragenlijst) totaal (n)

vmbo & vmbo TL-H

weet niet

tweetalig regulier 80% 6% 20% 94% 45 174

totaal

tweetalig regulier 93% 10% 7% 90% 118 172

tweetalig regulier 90% 8% 10% 92% 163 346

Tabel 10.3 – Verschil voorkeur onderwijs begin en einde vragenlijst voortgezet onderwijs

voorkeur tweetalig onderwijs (einde vragenlijst) voorkeur regulier onderwijs (einde vragenlijst) totaal

tweetalig onderwijs (begin vragenlijst)

regulier onderwijs (begin vragenlijst)

weet niet (begin vragenlijst)

totaal

93%

12%

45%

51%

7%

88%

55%

49%

99

66

101

266

15


10.2 Redenen voor verandering voorkeur regulier vs. tweetalig onderwijs Tabel 10.4 – Redenen voor verandering voorkeur onderwijs basisonderwijs

veranderd in tweetalig onderwijs

het online project de uitwisseling met buitenlandse scholieren eerst de proefperiode en dan pas kiezen voor ‘regulier’ of ‘tweetalig anders totaal

veranderd in regulier onderwijs

16 21 27

0 10 9

14 49

8 22

Tabel 10.5 – Redenen voor verandering voorkeur onderwijs voortgezet onderwijs

het e-mailproject de uitwisseling met buitenlandse scholieren de projecten waarin je samen alleen maar Engels mag praten lessen draaien niet alleen om Nederland maar om alle landen eerst de proefperiode en dan pas kiezen voor ‘regulier’ of ‘tweetalig’ anders totaal

veranderd in tweetalig onderwijs

veranderd in regulier onderwijs

3 5 2 3 5

9 11 8 10 20

6 22

5 37

16

Profile for Gera van Bambost-Clements

Bijbehorende tabellen bij TVMBO; uitdaging op maat  

Bijbehorende tabellen bij TVMBO; uitdaging op maat

Bijbehorende tabellen bij TVMBO; uitdaging op maat  

Bijbehorende tabellen bij TVMBO; uitdaging op maat

Profile for gera
Advertisement

Recommendations could not be loaded

Recommendations could not be loaded

Recommendations could not be loaded

Recommendations could not be loaded