Issuu on Google+

21 september 2013 |6e jaargang | nr. 7| de Ondernemer is een uitgave van Uitgeversmaatschappij

* de Gelderlander

KvK inside

Arnhem

Achterhoek

Nijmegen

Thema van dit nummer: commercieel vastgoed

Save Heating heet het innovatieve verwarmingssysteem dat werkt met voor de mens onzichtbaar, maar aangenaam warm infrarood licht. ‘Dit systeem zou wel eens een revolutie kunnen ontketenen als het gaat om de verwarming van huizen en andere gebouwen’, zeggen ondernemers Paul van Uum en Richard Kremer uit ’s-Heerenberg. Coverfoto: Theo Kock

Revolutie in verwarming

Mengelmoes in Silvolde: winkeltjes in een winkel

Achterhoekse Veiligheidsbeurs in stadion De Vijverberg

Pagina 3

Pagina 12

5

Leasen leidt niet onder de crisis: bedrijf kan eigen geld anders inzetten

Pagina 13

www.deOndernemer.nl


UITGELICHT!

DE ZAKELIJKE WEBSITE/WEBSHOP VAN ... APD-Doetinchem Bedrukken T-shirts, porselein en glaswerk in elke kleur Familiebedrijf APD-Doetinchem drukt elke gewenst logo of gewenste tekst op porselein, glaswerk en T-shirts. Over het algemeen doet APD dit voor bedrijven, maar ook particulieren behoren tot hun klantenkring. Het drukwerk kan al vanaf een klein aantal verzorgd worden. T-shirts, maar ook Polo’s en sweaters zijn leverbaar in diverse kwaliteiten, van heel goedkoop tot een zeer goede kwaliteit. Textiel bedrukken kan door middel van zeefdruk of digitaal printen. Deze zijn vanaf vijf stuks te bestellen. Porselein en glaswerk drukken gebeurt via zeefdruk, waarna het product in een oven bij 800 graden Celsius gebakken wordt. Deze zijn vanaf vierentwintig stuks te bestellen.

Het bedrijf van de familie van de Pol bestaat uit drie takken: T-shirts bedrukken, porselein en glaswerk bedrukken en het verspreiden van huis-aan-huiskranten en reclamefolders. Nieuwsgierig geworden wat de familie van de Pol voor u kan betekenen bekijk dan de websites: www.apd-doetinchem.nl en www.tshirtsandmore.nl of neem contact met ze op voor een afspraak. APD-Doetinchem Plakhorstweg 13 Doetinchem Tel.: 0314 – 332773 www.apd-doetinchem.nl

Ook effectief communiceren op deze pagina? Bel Rudy Diemont 06-517 88 478 of uw eigen accountmanager

WEB Sneller

re a b l a a bet el! e n o s per w u r voo

g n i l scho

eld: bijvoocrbue rsus excel

9 lessen € 195,- p.p.

vanaf - excl. btw incl. materiaal

Op Maat, op locatie... er is veel mogelijk! www.vuzevenaar.nl/content/ondernemers

volksuniversiteit

voor zevenaar en omstreken

Makkelijker

B2B 24/7

Completer

Voordeliger

(22. &2'4/ 0".*15)/14.4+% ""++4-4., 4+ ".531*45*4+

/1 !&!:95!1!9154%!: ;$&&!)!&!:95! 36:$$-$"80.9 +.:-6!"$-"

!!!$*!')%)"(#$%& (0!26:58*7! -$,5056!56 +5&#2:.*76 3-.:6 (&!:9' )-$ &/',%# "1+! - (.*0" - 1!"#$?><9 (%85#$#!$ *%&%:"'!& *<9!$#%"7A73 )) - 4+,) 15 ;"<#7%$A"CB @7?. ,&'(0&))+&, - 8:=. ,6/'2)2''))

+) ,/453*, #$ !*' %=" &22= '=>1/+:+ (+!,7291:?:4 .6 5;<. *# $1+2:97?1/<860365656)

,,,!$#*(#""#!%& '%)#+$#*(#""#!%&

vincent van goghstraat 4 te zevenaar

%//- /0('-0'1'-, ("' $-..$ !'2& .)#+'- #'+ ,+**- !"++'0

Ambachtelijk in eigen atelier bereid Workshops vanaf 2 personen Bedrijfsopdrachten o.a. met logo of foto

".-*$ /#.%$ "( 0.*',+ 1(#+& !-2/%(1'532 02%' & #2('*2--1*,2* "5%12(641$' %)% &./+ )<9-''/ ;!))%, ), ><<9

Speciale gelegenheden / feestdagen

1 !1)!

,&6=;=88.&6= -=";521=&* =&67#485.86= #&"=;&='=;8 =& 8$7=;!= ..&-5="5&9=& 6;=<6 4 #! "= :&"=;&='=;8%#&".9 5& 344;/#) +=6(=;0=&* 5&0#!=& =& 652" 1##; ==& 7.!2= =& ==& ";.&02=* 0#;6#' ==& %==; 9=1.;5==;" ..&-#")

""##!$

+++%)!(##+**+(*'*$"%&' +#+-#/<7#709''0 ;" *#31#+&<9(#/ =$6$,"4."";

5()(/( $( "23)0% *03 )( 4003)

Nieuwstad 73 • Doetinchem www.chocolateriepuurgeluk.nl

,03 '( &(3.(/!041 6 #3 +--/72


zaterdag 21 september 2013 De Gelderlander

nieuws | 3

Winkeltjes in een winkel Niet nieuw in Nederland, wel in de Achterhoek: een ‘alles-in-één’ winkel. Minishops zonder personeel, met uiteenlopende producten. Mengelmoes in Silvolde start 1 oktober. Een initiatief van Peter Bertou en Alberto Radstake.

Door Stef Rietbergen

Terzake

‘Gelderlander’

„I

door Bob de Jong

E

en winkel zonder personeel. Het concept bestaat al enige tijd in dit land, maar in de Achterhoek is er nog niet zoiets te vinden. Dat duurt niet lang meer want Peter Bertou en Alberto Radstake openen Mengelmoes op 1 oktober. In het pand van Gremaro aan de Ulftseweg in Silvolde. Eigenaar Ronald Gregoor wil naar een kleinere meubelzaak maar heeft veel vierkante meters ‘over’ want hij blijft op dezelfde plek. Gregoor kende Bertou en Radstake en wist dat ze met een plan voor een shop-in-shop concept rondliepen. Het concept is simpel: je huurt een aantal vierkante meters, zet je producten er neer en dat was het dan. Een keer per week krijg je een overzicht van je omzet. Peter Bertou: „We hebben eerst een informatie-avond gehouden om te kijken of er belangstelling voor was. En dat was er, gelijk drie ondernemers die het zagen zitten. Inmiddels zitten we op elf en zit de begane grond vol. Belangrijkste overweging voor ondernemers is dat ze voor lage huurprijs terecht kunnen. En geen kosten voor personeel hebben. Je kan fysiek verkopen zonder een grote investering te hoeven doen. Een consument wil toch graag een product in de hand hebben. En nog wat anders, huur eens een pandje, moet je kijken wat dat kost.” De huurprijs bij Mengelmoes bedraagt 150 euro voor 25 vierkante meter. Er is geen maximum voor het aantal vierkante meters dat men wil huren, 25 tot 30 vierkante meter is gangbaar. „We moeten het natuurlijk allemaal wel waarmaken, maar tot nu

COLOFON de Ondernemer is een uitgave van dagblad De Gelderlander die zich richt op ondernemers, beleidsmakers en beslissers.

Directeur-uitgever Stef Rietbergen Hoofdredacteur Ad van Heiningen (wnd) Eindredacteur Thed Maas 06-53645103 Redactie André Sonneville (Nijmegen) Frank Thooft (Arnhem) Jacob Schreuder (Achterhoek) Accountmanagers Rudy Diemont 06-51788468 Cees van Doornik (Arnhem) 06-55854966 Foto’s Edwin Stoffer, Mariska Hofman, Jacques Kok, Theo Kock

De initiatiefnemers voor Mengelmoes. toe ziet het er goed uit. Ondernemers zijn enthousiast en hebben het er ook met elkaar over, dat merk je aan de ondernemers die zich bij ons melden”, aldus Bertou. Het is de bedoeling dat er een mengelmoes aan minishops/winkeltjes komt. En dat lukt prima. Zo maar een greep: van diervoeders tot schoenen, van wenskaarten tot ledverlichting en van kindermode tot lp’s en cd’s. Bertou: „We proberen het aanbod zo divers mogelijk te krijgen en dat betekent dus dat we niet dezelfde soort producten willen hebben. De inrichting van de shop laten we uiteraard aan de creativiteit van de ondernemer over. En daarbij waken we er wel voor dat het geen rommelmarkt wordt, want dat is het absoluut niet en die uitstraling moet het ook niet krijgen.” Het huurcontract bij Mengelmoes loopt steeds over een perio-

de van drie maanden. „We moeten maar eens kijken hoe dat gaat. Iemand die het goed doet zal langer willen blijven en dat is uiteraard prima, hartstikke mooi. Maar als iemand het na drie maanden of een half jaar wel gezien heeft is dat ook geen probleem.”

Fysiek verkopen zonder een hoge investering te hoeven doen Voor belangstellende ondernemers goed om te weten dat ook aan de beveiliging veel aandacht wordt geschonken, met onder meer anti-diefstal poortjes. Op de eerste verdieping van het pand heeft Mengelmoes nog zeker ruimte voor een vijftiental onder-

nemers die dit concept ook wel zien zitten. „Zeker weten doe je dat niet, maar als ik zie hoe snel het de afgelopen maanden is gegaan ben ik zeer optimistisch. Wij gaan er vooralsnog vanuit dat we ook die ruimte wel gevuld krijgen.” Een paar weken voor de winkel opengaat, moet er nog veel gebeuren. Er wordt hard gewerkt aan de inrichting. Bertou: „We hebben de zaak goed op de rit staan en we krijgen alles op tijd af.” Bertou wil met beide benen op de grond blijven staan, maar denkt ook al heel voorzichtig verder. „Wij zijn ervan overtuigd dat dit een succes wordt. En wie weet komt er dan in de toekomst nog wel een winkel met hetzelfde concept bij.” Op 1 oktober gaat Mengelmoes open en op zondag 6 oktober is er open huis van 12.00 tot 17.00 uur. www.mengelmoessilvolde.nl

Duitsers vol vertrouwen Het vertrouwen van Duitse beleggers en analisten in de eigen economie is in september opnieuw gestegen. Dat blijkt uit cijfers van het onderzoeksinstituut ZEW. De vertrouwensindex van het ZEW, die de verwachtingen voor het komende halfjaar weergeeft, steeg van 42,0 in augustus naar 49,6 deze maand. Dat is het hoogste niveau sinds april 2010. Economen rekenden op een stijging tot 45,0. De beleggers en analisten werden ook een stuk positiever over de huidige omstandigheden. De deelindex die dit weergeeft, steeg van 18,3 naar 30,6 waar economen gemiddeld een stand van 20,0 voorzagen. De positievere blik is onder meer te danken aan het feit dat de eurozone recent uit de recessie is gekomen. De eurozone is het belangrijkste handelsgebied voor Duitsland, dat ook zal profiteren van de aan kracht winnende Amerikaanse en Chinese economieën.

Het KennisBoek zorgt dat u het weet. Dirkzwager heeft een nieuwe juridische KennisApp. Benieuwd naar de mogelijkheden? Download dan nu gratis het KennisBoek in de App store of kijk op www.kennisboek.nl

k ben Gelderlander”. Kun je je laatste column in de Ondernemer beginnen met een dergelijke openingszin? Is het niet veel beter om te zeggen: „Ik was Gelderlander”. Enige uitleg na deze intro is wel op zijn plaats vermoed ik. U weet immers waarschijnlijk niet wat ik wel weet. En dat is dat mijn taak als directeur/uitgever door een interne reorganisatie vervalt. Daarvoor in de plaats komt een Uitgever Oost die meerdere titels tegelijk aanstuurt. En dus stop ik binnenkort als directeur/uitgever van De Gelderlander. Uiteraard betreur ik dat hoewel ik er ook alle begrip voor heb. Diep in mijn hart hoop ik natuurlijk dat u mijn maandelijkse columns zal missen. Het was elke maand weer een hele klus voor mij als niet-journalist om een kort verhaaltje te maken voor deze pagina van de Ondernemer. Maar ik vond het altijd leuk om te doen. Om een goede indruk te krijgen wat me de afgelopen zes jaar allemaal heeft bezig gehouden heb ik alle 57 columns nog eens goed doorgelezen. Dan blijken de woorden recessie en crisis vaak voor te komen. Niet zo verwonderlijk dunkt me. Toch heb ik vaak geprobeerd u ook een gevoel van positivisme mee te geven. Ik heb me regelmatig bloot gegeven want u weet inmiddels als regelmatige lezer veel van me. U weet dat ik van sporten en reclame houd, dat ik niet graag klus en wel graag inspirerende managementboeken lees. U weet het een en ander van mijn privéleven en u hebt hopelijk gewaardeerd hoe ik maandelijks probeerde een verband te leggen tussen alledaagse zaken en het vak van ondernemer. De contacten met de ondernemers in ons gebied zal ik zeker gaan missen. Altijd weer inspirerend om met u van gedachten te wisselen over problemen maar vooral de uitdagingen in onze regio. Vandaar ook dat ik zonder schroom durfde te beginnen met bovenstaande openingszin. Want ook na mijn vertrek blijf ik zeggen: „Ik ben en blijf Gelderlander”. Daarvoor heb ik te veel mooie herinneringen aan deze krant en haar lezers overgehouden. Stef Rietbergen, directeur De G e l d e r l a n d e r . s.rietbergen@gelderlander.nl @riethills


Kennispartners Kansen en fiscaal voordeel in crisistijd De crisis heeft de vastgoedmarkt nog altijd flink in haar greep, maar benut u ook de kansen en de gunstige fiscale mogelijkheden die de huidige marktomstandigheden bieden? Is het fiscaal niet interessant om uw beleggingspanden naar privé te halen? De overdrachtsbelasting is in veel gevallen nog maar 2%. Rendeert uw vermogen op de bank ook steeds minder? Wellicht een idee leningen aan derden te verstrekken? Banken verstrekken steeds minder eenvoudig leningen. Wij zien steeds vaker cliënten op deze manier een mooi rendement maken op hun vermogen! Denkt u er wel aan de afspraken goed vast te leggen en bij leningen zekerheden te bedingen? Onze specialisten adviseren u graag! Ook het beleggen in huurwoningen kan lucratief zijn. (Nieuwbouw)woningen zijn nu gunstig geprijsd. U krijgt veel waar voor uw geld en de huurbehoefte is groot. Ook de fiscale mogelijkheden voor vastgoed & projectontwikkeling zijn momenteel bijzonder gunstig. Recente jurisprudentie, wetswijzigingen en stimuleringsmaatregelen bieden een ongekend scala aan mogelijkheden om de heffing van btw en overdrachtsbelasting gunstig te beïnvloeden. Goed fiscaal advies kan uw transactieresultaat maken of breken! Zo geldt de verlaagde overdrachtsbelasting niet alleen voor woningen, speelt bij doorlevering van vastgoed binnen 3 jaar geen dubbele overdrachtsbelasting en kan een bebouwd perceel in veel gevallen net zo goed onder het regime van de btw als de overdrachtsbelasting worden gebracht. Het ‘spelen’ met btw en overdrachtsbelasting is ons vak en kan u veel voordeel opleveren. Van Weeghel Doppenberg Kamps Notarissen heeft sedert jaar en dag als enige kantoor in de regio een specialistenteam commercieel onroerend goed & projectontwikkeling. Onze jarenlange ervaring en expertise, zowel juridisch als fiscaal, kunnen voor u een grote meerwaarde betekenen. Onze adviseurs denken met u mee zodat voor u het meest voordelige resultaat wordt behaald. Heeft u vragen of wilt u eens vrijblijvend kennis maken met een van onze specialisten? Bel gerust, kom langs of kijk op onze website.

JEROEN SCHOOT

www.vwdknotarissen.nl

Projectontwikkeling van leegstaand onroerend goed In 2010 stond 14% van alle kantoorruimte leeg, waarvan ongeveer de helft structureel. Leegstand is ongewenst; het leidt tot verpaupering en onnodig ruimtegebruik. De verwachting is dat deze leegstand nog verder zal toenemen. Tegenover deze leegstand staat de grote vraag naar woonruimte. Het Rijksbeleid is er op gericht om zoveel mogelijk leegstaande kantoorpanden te transformeren naar woonruimte en andere functies zoals hotelruimte. Om marktpartijen te adviseren bij deze transformatie is een expertteam opgericht dat kan helpen bij bijvoorbeeld de financiering en projectorganisatie. Ook zijn er gemeenten die een contactfunctionaris hebben om de vragers en aanbieders van kantoorruimte bij elkaar te brengen. Ondanks dat deze initiatieven natuurlijk prijzenswaardig zijn verwacht ik niet dat dit de grote leegstand zal terugbrengen. Veel kantoorpanden staan op plaatsen waar geen woonruimte kan vanwege de hinder van omliggende bedrijven of vanwege de omgeving die niet in trek is bij kopers. Kantoorpanden zijn ook vaak qua uitstraling niet aantrekkelijk als woonruimte. Daarnaast behouden gemeenten nog te veel financieel belang bij de uitgifte van bouwrijpe grond zodat daar nog vaak de voorkeur aan wordt gegeven. De oplossing ligt dan ook veel meer in het financieel mogelijk maken van sloop van incourante bedrijfspanden. Nieuwe gronduitgifte is dan niet nodig en de oudere kantoorparken blijven aantrekkelijk. Dit geldt ook voor de gebouwen. De markt vraagt om nieuwe energiezuinige gebouwen. Er is al een verkennend onderzoek gedaan hoe een en ander gefinancierd moet gaan worden. Een gedachte is een sloopfonds in te stellen dat wordt gevoed door de eigenaren van bedrijfsonroerend goed. De betaling vindt plaats op grond van een belastingaanslag. De keuze hiervoor is logisch gezien het gezamenlijke belang dat zij hierbij hebben. Tegelijkertijd moet de gronduitgifte door de gemeente worden beperkt om schaarste te creëren. Dan gaat deze methode werken.

Thuis in de wereld Nederlandse ondernemers zijn als geen ander thuis in de wereld. Niet zo gek wanneer je bedenkt dat groei momenteel vooral te behalen is over de grens. Voor veel sectoren geldt dat ondernemers daarvoor zelfs buiten Europa moeten zijn. Grensverleggend ondernemen brengt uitdagingen met zich mee. Rabobank kan u hierbij helpen. Actief in ruim 40 landen De Rabobank heeft zich de laatste jaren sterk ontwikkeld op het gebied van internationaal zakendoen. We zijn inmiddels actief in ruim 40 landen en in staat om ondernemingen in het buitenland ondersteuning te bieden ten aanzien van het realiseren van hun internationale ambities. Met onze ruim 600 eigen vestigingen in meer dan 40 landen profiteert u van een groot internationaal netwerk én van onze kennis over uiteenlopende markten. Kennis van de lokale markt Ondernemers die hun grenzen willen verleggen naar het buitenland, krijgen te maken met verschillen in taal, cultuur en regelgeving. Dan is het prettig om ter plekke een partner te hebben die daar de zakelijke gebruiken kent, met kennis van de spelregels en de lokale markt. Een partner die thuis is in Nederland en thuis in de wereld. Met vragen over Cash Management, investeren in het buitenland en zaken rond import en export bent u welkom bij uw eigen Rabobank Graafschap-Midden. En wanneer nodig leggen wij contact met onze International Desks, die specifiek staan opgesteld voor Nederlandse Rabobankklanten met plannen in het buitenland. Rabobank International Desks Rabobank heeft 11 International Desks in Europa en 9 in de rest van de wereld: hier werken Nederlands sprekende specialisten met een uitgebreid lokaal netwerk, die de taal van het land beheersen. Zij kunnen ondernemers in contact brengen met bijvoorbeeld goede accountants of juristen. Zo wordt zakendoen in het buitenland net zo gewoon als in Nederland. Kortom, de Rabobank is thuis in de wereld. Net als u? Kijk voor meer informatie op www.rabobank.nl/internationaal of kijk op Twitter op #thuisindewereld

Er zal nog wel wat tijd verstrijken voordat de plannen voor een sloopfonds af zijn. Dat het daar heen moet gaan begint wel vastere vormen aan te nemen. Het betekent ook een mind set voor projectontwikkelaars. Niet alleen kijken naar nieuwe locaties maar ook naar oude, daar ligt de toekomst!

DEREK VAN HIJKOOP

Edisonstraat 86 7006 RE Doetinchem T +31 (0) 314 37 55 00 E bax@baxadvocaten.nl W baxadvocaten.nl

BERRY HUIZING SARIEN SHKOLNIK MANAGER ZAKELIJKE RELATIES GRAAFSCHAP-MIDDEN

www.rabobankgraafschapmidden.nl


zaterdag 21 september 2013 De Gelderlander

de stoel | 5

Door Ronald Migo

Terzijde

Blessureleed

Paul van Uum (links) en Richard Kremer tonen een verwarmingspaneel, dat werkt met biogenetisch infrarood licht.

foto Jan van den Brink

Revolutie in verwarming Save Heating heet het innovatieve verwarmingssysteem dat werkt met voor de mens onzichtbaar, maar aangenaam warm infrarood licht. ‘Dit systeem zou wel eens een revolutie kunnen ontketenen als het gaat om de verwarming van huizen en andere gebouwen’, zeggen ondernemers Paul van Uum en Richard Kremer uit ’s-Heerenberg.

Hoe komt het dat jullie zo’n rotsvast vertrouwen hebben in deze bijzonder innovatieve techniek? Van Uum: „Toen ik begin 2011 in contact kwam met de wetenschapper die dertig jaar aan deze technologie heeft gewerkt, kon ik zijn verhaal eerst niet geloven. Daarna dacht ik: het is óf super, óf het is niets. Vandaar dat ik diverse onderzoeken heb laten doen of het werkelijk werkt. Dat bleek zo te zijn.” Kremer: „Voor mij geldt hetzelfde. Paul en ik werkten alenige tijd samen toen hij vroeg of Jörgen van Duren, één van onze mensen die natuurkunde heeft gestudeerd, deze nieuwe vinding wilde onderzoeken. Hij werd steeds enthousiaster over de resultaten en de toepasbaarheid. Net als wij.” Van Uum: „We zijn er van overtuigd dat dit systeem wel eens tot een revolutie zou kunnen leiden als het gaat om ons denken over de verwarming van huizen en andere gebouwen.” Hoe werkt Save Heating? Van Uum wijst op een langwerpig wit paneel dat tegen de muur staat: „Zo’n paneel bestaat uit een glazen plaat in een metalen behuizing en een aansluiting op het elektriciteitsnet. De glazen plaat is voorzien van een ruwe pasta met hele kleine diamantjes, die werken als prisma, waardoor het infrarode licht wordt verspreid. Via lasertech-

Paul van Uum en Richard Kremer 䢇 Namen: Paul van Uum (49) en Ri-

chard Kremer (45) 䢇 Bedrijven: TP Metal (Van Uum) en Kremer Installatietechniek, samen: Save Heating 䢇 Functie: directeur/eigenaar 䢇 Vestigingsplaats: ’s-Heerenberg

nologie zet je met behulp van deze glasplaat elektriciteit om in onzichtbaar en onschadelijk infrarood licht waarmee je een kamer of andere ruimte verwarmt. Daarbij wordt een deel van het lichtspectrum gebruikt dat mensen niet kunnen zien, dat noemen we biogenetisch infrarood. De crux is dat zo’n paneel geen lucht verwarmt, zoals de bestaande verwarmingssystemen, maar massa. Dus de vloer, de muren en het plafond.” Kremer: „De panelen zetten op een hele energiezuinige manier elektriciteit om in een aangename warmte. Eerlijk gezegd sloegen we steil achterover van het effect van deze toepassing. Bij een doorsnee eengezinswoning kun je nu al tot 30 procent op de energiekosten bezuinigen ten opzichte van gas. Ik verwacht dat deze technologie de bouw op zijn kop gaat zetten.” Van Uum: „Een kamer of een kantoor van 25 tot 30 vierkante meter bijvoorbeeld kun je verwarmen met één paneel van 60 bij 120 centimeter, dat zo in een systeemplafond past.” Waarom zouden mensen overschakelen van de bestaande cv-systemen naar infrarood? Kremer: „De panelen van Save Heating verspreiden hele aangename warmte en zijn heel voordelig in energieverbruik. Fossiele brandstoffen, zoals gas en olie, raken op en worden steeds duurder. Als je dit systeem koppelt aan zonnepanelen op het dak van je huis kun je zelf voorzien in je centrale verwarming. Bij installatie in een

䢇 Personeel: 25 (TP Metal), 165 (Kre-

mer Groep) 䢇 Bijzonderheid: allebei overtuigd

van de kracht van innovatie en elektriciteit als 䢇 duurzaam op te wekken en goedkope energiebron 䢇 Tekst: Francien van Zetten

nieuwbouwhuis is dit systeem wat duurder dan een bestaande cv-installatie, maar dat heb je zeker binnen vijf jaar terugverdiend dankzij het lage stroomverbruik.” Van Uum: „Stroom is de energiebron van de toekomst. Het is alternatief op te wekken, denk aan zonne-energie en windenergie en de infrastructuur voor het transport van elektriciteit bestaat al. Voor het opslaan van elektriciteit worden ook steeds meer oplossingen bedacht.” Kremer: „Save Heating werkt veel eenvoudiger dan de bestaande cv-installaties, omdat je geen buizensysteem met pomp en radiatoren nodig hebt. Een ander voordeel is dat infrarood licht de vloer, de wanden en het plafond verwarmt, waardoor de warmte overal is. Daardoor wordt bovendien vocht uit vloeren en muren geweerd, waardoor je minder last hebt van schimmels en bacteriën.” Werkt Safe Heating al in de praktijk? Van Uum: „In de fabriekshal van ons metaalbedrijf in ’s-Heerenberg hangen de panelen al anderhalf

jaar en dat werkt geweldig. De afgelopen winter, toen het zo koud was, hebben we de hal van 2200 vierkante meter en twaalf meter hoog met 45 panelen prima kunnen verwarmen. De Anton Tijdingschool, de technische school in Terborg, heeft de panelen inmiddels besteld.” Kremer: „Wim Bosman Transport, hier in ’s-Heerenberg, overweegt om als proef één van de panden met Safe Heating te gaan verwarmen. En in Lunteren bij Ede is een villa geheel voorzien van onze verwarmingspanelen.” Hoe ziet de samenwerking tussen jullie bedrijven eruit? Kremer: „We hebben dit product samen getest en verbeterd. Kremer Industriële Automatisering heeft een speciaal geautomatiseerd besturingssysteem ontwikkeld voor Safe Heating, zodat je eenvoudig via je telefoon of tabletcomputer je verwarming kunt regelen. De samenwerking verloopt goed, omdat onze bedrijven dicht bij elkaar zijn gevestigd en we dezelfde taal spreken.” Van Uum: „We hebben allebei ruim twee ton geïnvesteerd in de ontwikkeling van dit product. TP Metal produceert de metalen ophanging voor de glazen panelen, die zowel aan de wand als in of aan het plafond bevestigd kunnen worden. We zijn nu bezig met het opzetten van de marketing en het dealernetwerk. We beginnen hier in de regio en in Nederland. De technologie hebben we in licentie voor het vaste land van Europa.” www.save-heating.com

KIPGROOTHANDEL Uw kleding is onze zorg! medisch, horeca, representatief en industrie Nieuwgraaf 52a, 6921 RK Duiven Tel. 026 - 767 65 75 Molenstraat 150, 6511 HN Nijmegen Tel. 024 - 329 67 44

www.janeandbarnie.nl

BBQ • BUFFET • GROOTHANDEL • HALAL KIP

EXTRA VOORDEEL BIJ > 250 KG

SLIMME ONDERNEMERS ZIJN ER ALS DE KIPPEN BIJ!

WWW.PANNEKLAAR.NL

Kom maar op met die onheilstijdingen, ik lust jullie rauw.’ Die gedachte kwam vorige week - voorafgaand aan Prinsjesdag bij me op. Zes miljard aan bezuinigingen zou onze nieuwe koning in zijn eerste troonrede op een rijtje gaan zetten, dat wisten we al. En dat bij uitblijvend economisch herstel. Sterker nog: Nederland daalde van de vijfde naar de achtste plaats op de jaarlijkse concurrentie-index van het World Economic Forum (WEF). Ach, ik kan hier een hele rij van sombere uitspraken en verwachtingen aan toevoegen, maar die kunt u intussen wel dromen. Dromen. Dat deed ook Rafael Nadal. De openingszin van deze column kwam bij me op nadat ik hem de US Open zag winnen na negen maanden van blessureleed. De tijd dat hij machteloos aan de kant stond met die pijnlijke knie, heeft op de schaal van een topsportcarrière misschien wel dezelfde dimensies als de duur van de crisis voor de gemiddelde ondernemer. Maar de Spanjaard hield niet op met dromen en knokte zich met een ongekende verbetenheid terug naar de top. Met vertrouwen in eigen kunnen als leidraad. Ik weet: de parallel met Nadal ligt wel erg voor de hand. Vervang de pijnlijke knie door de crisis, en voilà. Net als de tennisser zult u moeten knokken: voor uw marktaandeel, uw personeel, ideeën en inderdaad - uw dromen. KvK en Syntens willen daarbij graag aan úw zijde staan. In oktober organiseren we drie regionale bijeenkomsten ‘Bouwen aan Vertrouwen’ waar u zich kunt laten inspireren. Bijvoorbeeld door beroepsavonturier Wilco van Rooijen. Hij bedwong de Mount Everest en werd in 2008 drie dagen lang vermist na een ongeval op de K2. Als er iemand iets weet over het overwinnen van tegenslagen is hij het wel. Daarnaast zijn er workshops waarin u geprikkeld wordt om eens met een andere bril op naar de toekomst te kijken en om partnerships met collegaondernemers te zoeken. Ik nodig u graag uit om één van die gratis bijeenkomsten in Arnhem, Ulft of Lent te bezoeken. Op naar ‘game, set and match’! Ronald Migo, directeur KvK Centraal Gelderland www.kvk.nl/vertrouwengel derland.


KvK NIEUWS NIEUWS Standhouder worden op de Startersdag? In Nederland lopen veel mensen rond met plannen voor een eigen onderneming. Uiteindelijk begint een derde van hen ook echt. Ondernemers in spe oriënteren zich grondig en op uiteenlopende manieren. Zo brengt vrijwel iedereen een bezoek aan de Startersdag van de Kamer van Koophandel. Vorig jaar trok die ruim 20.000 bezoekers, waarvan 1900 in Arnhem. De volgende editie vindt plaats op zaterdag 2 november in GelreDome. Informatie, presentaties, workshops en netwerken zijn vaste elementen van de Startersdag. Kortom: dé gelegenheid om uw doelgroep te ontmoeten via een stand van uw bedrijf op de informatiemarkt. Er zijn drie mogelijkheden om met een stand deel te nemen aan de Startersdag. Voor ondernemers die net gestart zijn (tot maximaal drie jaar geleden) is er het Starterspakket. Voor 75 euro krijgen ze een plaats in een speciale Startersstraat. Daarnaast is er het Participantenpakket. Wie hiervoor kiest, krijgt een ruimere stand met bijvoorbeeld stroomvoorzieningen en een wifiverbinding. Deelname aan het Participantenpakket kost 750 euro. Tot slot is er het uitgebreide Sponsorpakket van 2500 euro. Dat voorziet in een extra grote stand met extra voorzieningen en logovermeldingen in advertenties in de regionale pers en op de website. Voor alle pakketten geldt dat verkoopacties niet zijn toegestaan en dat exclusiviteit helaas niet mogelijk is. Wel is het aantal plaatsen per branche beperkt. Reacties worden daarom op volgorde van binnenkomst behandeld. Vanwege de beperkte capaciteit behoudt de KvK zich het recht voor om een keuze te maken uit de binnengekomen aanmeldingen. Wilt u ook standhouder worden op de Startersdag? Dan is snel reageren dus verstandig. Voor uitgebreide informatie en aanmeldingen kunt u terecht op: www.kvk.nl/startersdagarnhem

Tw itter: p o K v K e Volg d n traalGld @ K vK _ C e

Gedeputeerde Conny Bieze en Ronald Migo (KvK):

‘Geen bevoogding maar denken vanuit de ondernemer’ “We willen méédenken met de ondernemer. We kruipen in zijn huid, kijken door zijn bril en komen tegemoet aan zijn informatiebehoefte. Onze nieuwe site OndernemenGelderland.nl is daar een uitstekend voorbeeld van. Geen ellenlange teksten, maar heel concreet de weg wijzen naar de juiste man of vrouw. Punt.” Zo schetst de Gelderse gedeputeerde Conny Bieze de centrale gedachte achter een site die lekker ‘plat’ is, in de goede betekenis van het woord. De provincie Gelderland wil ondernemers met vragen zo supersnel bedienen. “Er zijn vier hoofdthema’s - starten, financiering, huisvesting of groei - met daaronder de mogelijkheid tot verfijning (naar regio of sector bijvoorbeeld) en het aanklikken van concrete onderwerpen. Dan krijg je meteen de instantie en de persoon in beeld bij wie je moet zijn. Met foto, telefoonnummer en emailadres. Of het nou gaat om een overzicht van private investeerders, een campus voor huisvesting, of een kredietregeling. Ondernemers zijn nauw betrokken geweest bij de opzet. Mede dankzij hen is de site zeer to the point geworden.” Kernrol Ook Ronald Migo, directeur van KvK Centraal Gelderland, is er enthousiast over. “Het illustreert dat de overheid zich terugtrekt in haar kernrol: het faciliteren van bedrijven en het scheppen van goede randvoorwaarden. De KvK had al eerder een soortgelijke site ingericht, toegespitst op financiële regelingen.” Waar de overheid zich in het verleden misschien te bevoogdend opstelde richting bedrijfsleven via een veelheid van regeltjes, vindt er nu een omslag plaats. Conny Bieze: “Dat is zeker het geval bij de provincie Gelderland. Ondernemers weten heel goed wat ze willen, en hoe ze het willen. Het is aan ons om daar aan tegemoet te komen.” Food Een mooi streven, maar hoe doe je dat? “Door ontschotting, een veel bredere kijk op dat bedrijfsleven. We kennen het topsectorenbeleid... neem de food. Dan denkt iedereen aan Wageningen maar vergeet niet dat er elders in Gelderland nog genoeg bedrijven ‘aan vast hangen’ die je niet onder de food zou scharen, maar die de branche wel die-

Topsectoren, zoals de (agro)food, vragen om een branchebrede benadering, zo vindt Conny Bieze. (Foto: APA-foto)

nen. Een producent van eiersorteermachines bijvoorbeeld, of een palletfabrikant voor de agrofood. Het belang van zulke bedrijven in de (maak)industrie moet je dus meewegen als je de food wilt faciliteren”, aldus Conny Bieze. Ondernemersplein Ronald Migo knikt er goedkeurend bij. “Zo’n omslag in het denken is één van de louterende gevolgen van de crisis. De komende reorganisatie van de Kamer van Koophandel zien we ook in dat licht. We gaan naar een sterke digitalisering van de informatievoorziening aan de ondernemer, samen met Syntens, Agentschap NL en Antwoord voor Bedrijven. Maar we gaan terug in het aantal fysieke kantoren. Daar komt het serviceconcept Ondernemersplein voor in de plaats. Dat wordt een kennisalliantie waar andere partijen als Belastingdienst en provincie Gelderland zich hopelijk bij aansluiten zodat we ondernemers nog veel directer en vraaggestuurd de hand kunnen reiken.” Rode loper Als het aan Conny Bieze ligt, komt de focus veel sterker op groei van bestaande bedrijven te liggen. “Nieuwe bedrijven? Natuurlijk, graag! Maar voor het aanjagen van de

economie is versterking van de bestaande bedrijvigheid veel belangrijker. Daarom hanteren we een ‘rode-loperbeleid’ als het gaat om bedrijventerreinen. Als een ondernemer wil uitbreiden maar de ruimte is er niet, dan gaan we nu actief in gesprek met zijn buurman. Misschien heeft die wel oren naar een verhuizing! Vroeger was het gewoon ‘jammer, dan’. Nu doen we er nu alles aan om onze bedrijven vast te houden.” Veelgestelde vragen Met grote instemming van de KvK ondersteunt de provincie het project IkStartSmart©. Dat voorziet in coaching en advisering van startende ondernemers. “En dat zullen we in ieder geval blijven doen tot 2016”, belooft Bieze. ““We breiden het succesvolle project uit met coaching van ondernemers die hun eerste stappen in groei zetten. Dit noemen we IkGroeiSmart. Mag ik dan hopen dat de KvK wel een fysieke ontmoetingsplek blijft voor ondernemend Gelderland?” “Natuurlijk”, lacht Migo. “Digitale dienstverlening hoort bij deze tijd, maar die digitale kolom ‘Veelgestelde Vragen’, hè? De vraag van jou zit er nou nooit bij. Daarom... de ontmoeting blijft onontbeerlijk.“ (www.ondernemengelderland.nl, www.kvk.nl/regelingengelderland)

KvK-SHOP Is uw pensioenregeling nog up-to-date? In de pensioenen gaat veel veranderen. Zo gaat de pensioenopbouw in 2014 omlaag en de pensioenleeftijd omhoog. En in 2015 moet de financiering van beschikbare premieregelingen zijn gewijzigd. De lage rente en de hoge levensverwachting leiden tot premiestijgingen van 10 tot 40%. Bovendien wordt de pensioenopbouw mogelijk nog meer beperkt. Om bedrijven zo goed mogelijk voor te bereiden op deze veranderingen, houdt de KvK op 10 oktober een informatieavond in samenwerking met Pensioen Perspectief. De impact ervan wordt besproken en u krijgt te horen hoe u - met uw pensioenuitvoerder - kunt anticiperen op de ontwikkelingen. Ook de rol van de OR en de werknemers komt aan de orde. De bijeenkomst is vooral interessant voor bedrijven waarvan het bedrijfspensioen wordt uitgevoerd door een verzekeraar of premie pensioen instelling (PPI). Deelname kost € 35,-. Aanmelden kan via http://bit.ly/14UY0P7 Slimmer financieren Bent u ondernemer en wilt u uitbreiden of investeren in een nieuw product? Dan zijn

er meer financieringsmogelijkheden dan een krediet van de bank alléén. Microfinanciering, crowdfunding of subsidies zijn wellicht alternatieven waarmee u verder kunt. Bovendien: als andere partijen meedoen, is de bank eerder geneigd om ook over de brug te komen. Op 8 oktober vindt speciaal voor mkb’ers de gratis toegankelijke oriëntatiebijeenkomst ‘Slimmer financieren’ plaats waarin alle mogelijkheden worden toegelicht. Dat gebeurt aan de hand van twee maal drie parallelsessies met onderwerpen als financiering door een bank, participatie vanuit de regio, crowdfunding, informal investors, (Europese) subsidies en microfinanciering en staatsgegarandeerde financiering. De bijeenkomst - van KvK en Syntens - wordt gehouden in De Reehorst in Ede van 17.00 tot 21.00 uur. Aanmelden kan via www.kvk.nl/slimfinancierengld

Kamer van Koophandel in de regio Gelderse ondernemers zien de zon nog niet schijnen Het Gelderse bedrijfsleven is iets minder somber over het economisch klimaat, vooral in de zakelijke dienstverlening en in de industrie. Maar de bereidheid om te investeren is nog laag terwijl de werkgelegenheid daalt. Bovendien staat de winstgevendheid (ondanks een lichte verbetering ten opzichte van het tweede kwartaal) nog altijd sterk onder druk. Positief is dat de omzet- en exportresultaten van het Gelderse bedrijfsleven in het tweede kwartaal zijn verbeterd. Maar voor het derde kwartaal verwachten de ondernemers in Gelderland nog geen verder herstel. Dat blijkt uit de COEN (Conjunctuurenquête Nederland) over het derde kwartaal van 2013. Meer informatie: www.kvk.nl/coengelderland Bouwen aan Vertrouwen Kansen! Inspiratie! Grenzen verleggen! Het zijn thema’s die elke ondernemer zullen aanspreken, zeker na alle sombere berich-

ten over de economie (zie hierboven). De KvK gaat er in de maand oktober mee aan de slag tijdens drie regionale bijeenkomsten Bouwen aan Vertrouwen. Onder dat motto organiseerde de KvK in het voorjaar al drie bijeenkomsten met de nadruk op feiten, cijfers en trends. De bijeenkomsten in oktober zijn meer op de praktijk gericht. Na een inspiratielezing van beroepsavonturier, alpinist en visionair Wilco van Rooijen - onder de titel ‘Hoe bereik je het hoogste punt?’ - gaat u in workshops van Syntens zelf aan de slag. Daarin staan nieuwe verbindingen centraal. U wordt geprikkeld anders naar de toekomst te kijken en samenwerkingen aan te gaan met collega-ondernemers. In de Achterhoek vindt de bijeenkomst plaats op maandag 14 oktober in de DRU Cultuurfabriek in Ulft van 16.30 tot 20.00 uur. De bijeenkomst is gratis toegankelijk. Bent u verhinderd? Er zijn ook bijeenkomsten in Arnhem (9 oktober) en Lent (21 oktober). Voor informatie en aanmeldingen: www.kvk.nl/vertrouwengelderland


Een eigen kartbaan, wasstraat, garagebedrijf (personen- of bedrijfswagens), productiebedrijf, accountants-/adviesbureau met parkeerplaatsen,, droge opslag van voorraden web-winkels of privĂŠopslag van camper/caravan, boot of oldtimers enz. enz. aan de Spoorstraat 68 in RUURLO?

buiten terrein van ca 5500 m2

Kantoorruimte (gemeubileerd) van 25 bij 10 mtr., half onderkelderd, bouwjaar 2010, met airco en parkeerplaatsen

Verkoop en deelverhuu r is al moge lijk voor

â&#x201A;Ź 20,- per

m2

(excl. btw, gas-waterlicht).

Bedrijfsruimte 1 : ca. 875 m2, met APK remmentestbank / smeerput (krachtstroom aansluitingen)

Altijd al voor jezelf willen beginnen? Voor inlichtingen over de vele mogelijkheden en een afspraak voor rondleiding:

van Donkelaar Exploitatie BV Xander van Donkelaar tel: 0653804513

bedrijfsruimte 2 : ca. 675 m2 met wasstraat (complete hogedrukinstallatie)


De Gelderlander zaterdag 21 september 2013

8 | thema Pensioen voor ondernemers

Er komt een reeks van pensioenwijzigingen op ondernemers af. In 2014 gaat de pensioenopbouw omlaag en de pensioenleeftijd omhoog. In 2015 moet de financiering van beschikbare premie regelingen zijn gewijzigd. De KvK heeft een seminar hierover georganiseerd. Aan de orde komen: Welke pensioenontwikkelingen er aan komen, wat de impact is op het bedrijfspensioen, hoe kunt u daarop zo goed mogelijk anticiperen et cetera. Deelname kost 35 euro. Datum: 10 oktober van 19.30 tot 22.00 uur in het KvK-gebouw in Arnhem. www.kvk.nl/pensioengld.

Nieuw fonds voor MKB Middelgrote en kleine ondernemers met groeiambities kunnen vanaf begin volgend jaar een beroep doen op het Stimuleringsfonds Ondernemend Oranje Kapitaal (OOK). Niet alleen voor kapitaal maar ook voor kennis en contacten. Dat maakten de initiatiefnemers, waaronder ING, Schiphol en FrieslandCampina, bekend. Innovatieve ondernemers met een sterk groeipotentieel komen in aanmerking voor kapitaal uit het nieuwe participatiefonds. „Dat moet helpen Nederland weer op een groeipad te krijgen”, aldus ING-topman Jan Hommen.

Méér BOG-taxateurs nodig Vroeger werd er eens in de drie jaar een taxatie op het bedrijfsonroerend goed (BOG) gevraagd door de banken. Nu is die frequentie in veel gevallen al verhoogd naar eenmaal per twee jaar, en het komt zelfs al voor dat de taxateurs nog vaker op pad moeten. door Frank Thooft

H

et RICS – het Royal Institution of Chartered Surveyors – heeft in Nederland en daarbuiten een leidende rol bij BOG-taxaties. Dit in 1868 opgerichte Engelse instituut heeft inmiddels de internationale norm bepaald voor dit soort bedrijfstaxaties. Wereldwijd zijn er meer dan 100.000 leden, waarvan 35.000 taxateurs. Sinds 1994 is het RICS actief in Nederland, en het aantal geregistreerde taxateurs neemt daarbij elk jaar toe. De laatste jaren zelfs sterker dan voorheen, omdat banken inderdaad steeds vaker een taxatie van het BOG vragen. Zij worden op hun beurt daartoe weer gedwongen door verscherpte internationale regelgeving.

80 miljard

teit van het taxeren op een hoger plan te tillen, en vooral ook: los te koppelen van de makelaardij, zodat er geen belangenverstrengeling kan plaatsvinden, zoals vroeger wellicht het geval was. Berucht zijn de zogenaamde A-B-C’tjes van vroeger waarbij vastgoed soms zelfs binnen een dag een paar keer van eigenaar wisselde, en waarbij de prijs steeds (aanzienlijk) hoger werd. Dat de provisie voor de betrokken makelaars hierbij evenredig (enorm) steeg laat zich raden, en het systeem is dan ook een halt toegeroepen. RICS-taxateurs zijn onafhankelijk en houden zich slechts met taxaties bezig; niet met bemiddeling. Bij MVGM Bedrijfshuisvesting merkt directeur projecten Rob Hengeveld van de Arnhemse vestiging deze ontwikkelingen ook. „We nemen in onze organisatie zowat elke maand wel een nieuwe RICS-taxateur aan om de groei te blijven bijbenen. Banken vragen inderdaad steeds vaker een taxatie aan, en daarbij willen ze steeds eerder het resultaat weten. Dat zorgt voor extra druk op de ketel.’’ Recent is daarom taxateur Michele Kalverla toegetreden tot de Arnhemse vestiging. Hij legt uit: „Je werkt steeds meer met ingewikkelde rekenmodellen, omdat je bijvoorbeeld ook de cashflow in kaart moet kunnen brengen. Je houdt je steeds meer bezig met risicobeoordeling. Wat kun je voor inkomsten uit de huur verwachten bij de exploitatie door de huidige, of een beoogde, huurder van een bedrijfspand? Dat wil een bank ook weten, niet meer alleen de waarde van de stenen.’’

Vastgoedeigenaren bewegen mee met dalende markt door Francien van Zetten

E

Michele Kalverla, Rob Hengeveld en Hans Stroet die vragen je tegenwoordig het hemd vann het lijf. Vroeger werden je rapporten min of meer klakkeloos overgenomen, maar nu moet je ook nog eens met een sterke verdediging van je cijfers kunnen komen, als ze daarom vragen.’’ De dalende markt heeft ook tot ge-

Het RICS werkt momenteel aan een regeling voor tuchtrecht, zoals dat bij de Nederlandse zusterorganisatie NVM al ingesteld is.

foto Jacques Kok

Hengeveld noemt dan een ander aspect van het taxeren en de waarden die gehanteerd worden. „Het is immers heel gebruikelijk dat er een huurovereenkomst tot stand komt waarbij een beginhuur geschonken wordt, of dat er op een andere manier met incentives gewerkt wordt. Simpelweg om de transactie gemakkelijker tot stand te kunnen brengen. Als jij een auto koopt, doet de verkoper ook vaak iets ‘erbij’ om je over de streep te trekken. Maar dat zie je niet terug in de objectieve cijfers waarmee de taxateurs rekenen, en waarop hun rekenmodellen gebaseerd zijn. Daarom is het van belang dat zij wel regelmatig met ons, met de bedrijfsmakelaars dus, aan tafel zitten om dat mee te kunnen nemen in hun taxaties. Je blijft dan als taxateur objectief, maar weet wel waar Abraham de mosterd haalt.’’

igenaren van zakelijk vastgoed kunnen niet meer achterover leunen in de wetenschap dat de huurpenningen toch wel binnenkomen. In tegendeel: ze moeten meebewegen met een dalende markt en hun huurders koesteren met up to date-panden en flexibele huurcontracten. ‘Door de crisis zijn de rollen omgedraaid: de huurder bepaalt.’ Huurders die hun omzetten al enkele jaren zien kelderen, hebben moeite het hoofd boven water te houden. Een flexibel huurcontract kan dan helpen. Bedrijfsmakelaars in de regio Arnhem Nijmegen en de Achterhoek zijn steeds vaker betrokken bij ‘heronderhandelingen’ over de huurprijs. „We doen niet anders”, zegt één van hen. Er is bijna geen huurder meer die een huurcontract voor vijf of tien jaar ondertekent, de huurperiodes waarvoor wettelijke regels gelden. Huurperiodes van drie, twee of één jaar zijn heel gebruikelijk geworden. Voor startende huurders geldt vaak een huurvrije periode variërend van enkele maanden tot een jaar, afhankelijk van de lengte van het huurcontract. Of er wordt begonnen met een lage huur, die op termijn verhoogd kan worden als de zaak goed blijkt te draaien. De vastgoedmarkt is een vraagmarkt geworden in plaats van de aanbodmarkt die het voor de financiële crisis was. „Door de economische malaise zijn de rollen omgedraaid: niet de verhuurder, maar de huurder bepaalt”, constateert Rob Hengeveld van MVGM Bedrijfshuisvesting in Arnhem. „Verhuurders bewegen mee met de huurprijzen, die onder druk staan en komen huurders die het moeilijk hebben tegemoet met flexibele huurcontracten.” Hij schat dat de huren van zakelijk vastgoed gemiddeld 20 tot 30 procent zijn gedaald. Uiteraard afhankelijk van de locatie en de conditie van het gebouw. In het World Trade Center (WTC) Arnhem Nijmegen pal naast het Arnhemse station wordt circa 180 eu-

Bankieren

Komt (vast)goed

E Huurperiodes van drie, twee of zelfs één jaar zijn heel gewoon geworden. ro per vierkante meter kantoorruimte per jaar betaald, dat was voor 2008 225 euro. Voor Gelderse Poort, het kantorenpark ten zuiden van de stad aan de A325 van Arnhem naar Nijmegen ligt die prijs met circa 100 euro veel lager. Als een pand al wordt verhuurd, want er is veel leegstand. Als een huurder van een winkel of een kantoor al enkele jaren zijn omzet ziet teruglopen, kijkt hij naar zijn bedrijfskosten. Na de personeelslasten vormen de huisvestingskosten een belangrijk deel van zijn vaste lasten. Verhuurders hebben daar steeds meer oog voor gekregen. Ze moeten wel. „Op het moment dat een huurder omvalt, heeft een verhuurder ook niets”, zegt Tony Bouten van Keizer Karel Makelaars in Nijmegen. Kwalitatief goede winkelpanden en kantoren in de binnenstad van Arnhem zijn nog steeds gewild, constateren Jacco Vogelaar en Chris Lanting van Strijbosch Thunnissen Bedrijfsmakelaars. „Verhuurders die betrokkenheid tonen, pro-actief inspelen op de wensen van hun huurders en bereid zijn flexibele contracten af te sluiten, die doen de transacties”, zegt Lanting. Vogelaar: „De verhuurder van nu werkt als een goede hotelier en legt zijn klanten in

Mercachem (geneesmiddelenondderzoek) uit Nijmegen behoort ook dit jaar tot een van de best geleide bedrijven van het middenen grootbedrijf van Nederland. De kwalificatie maakt onderdeel uit van het ‘Best Managed Companies’ programma dat Deloitte in samenwerking met ING, VNONCW en TiasNimbas Business School organiseert.

De Nederlandsche Bank (DNB) heeft dat onder meer vorig jaar oktober al aangegeven, door in het rapport Overzicht Financiële Stabiliteit te stellen dat de waarde van vastgoed bij banken niet realistisch is. De helft van de taxaties is verouderd, aldus DNB, waardoor tegenvallers en verliezen op vastgoed nog verder kunnen oplopen. Banken hebben in de sector kantoren en bedrijfspanden zo’n 80 miljard euro uitstaan, en dat bedrag kan door de zwakke economie verder dalen. De vastgoedmarkt vertegenwoordigt in de meeste landen zo’n 20% van het Bruto Nationaal Product, aldus gegevens van het RICS. Reden te meer om de professionali-

Co-worken in de Sint Steven

Prof. Van der Krabben: ‘Kantoren alleen nog dicht bij het station’

De Stevenskerk in Nijmegen is op vrijdag 11 oktober van 9.30 tot 18.00 uur toegankelijk voor iedereen die op een unieke en inspirerende locatie wil co-werken en kennis, netwerk en ervaring met elkaar wil delen. Naast de mogelijkheid om te co-werken, is er ook een bijzonder programma met leuke workshops, lunch en leuke afsluiting. Uiteraard staat ook een rondleiding op het programma. Speciaal voor deze dag is er gezorgd voor werkplekken, boeiende sprekers, een lunch en een borrel en natuurlijk ook extra stroom en wifi. Deelname kost 24,95 euro (excl. btw). De lunch en borrel zijn hierbij inbegrepen. Na inschrijving krijgen de co-werkers een factuur. Het aantal plekken is beperkt. Ondernemers kunnen zich aanmelden via de website: http://coworkfriday.splashthat.com

door Thed Maas

Mercachem best managed

‘B

ouw nieuwe kantoren alleen nog maar binnen een straal van 500 meter van openbaar vervoerknooppunten, zoals stations. Want in die knooppunten hebben we veel geïnvesteerd. Laten we verstandige keuzes maken en leren van de fouten uit het verleden.’ Erwin van der Krabben is hoogleraar vastgoed- en locatieontwikkeling aan de Radboud Universiteit in Nijmegen. Hij kan de sombere vooruitzichten van de commerciële vastgoedwereld niet mooier maken dan ze zijn: „We hebben te veel kantoren en ook nog eens te veel plannen voor nieuwe kantoren ontwikkeld. De helft van de plannen moet geschrapt worden en de eigenaren van de grond, projectontwikkelaars en gemeenten, zullen hun verlies moeten nemen.”

Databank

Collega-taxateur RICS Hans Stroet beaamt dat. „Wij hebben als grote landelijke organisatie een enorme databank met gegevens beschikbaar. Dat maakt het werk nauwkeuriger en verhoogt de betrouwbaarheid van je cijfers en prognoses. Want die worden wel beoordeeld door mensen bij de banken, die eveneens vaak RICS zijn. En

Van der Krabben is lid van het Actieteam ‘Ontslakken van gebiedsontwikkeling’, dat onderdeel uitmaakt van de Actieagenda Bouw. Van der Krabben cs hebben een aantal ‘wenken opgesteld voor sneller, goedkoper en flexibeler acteren in de bouw’. „De uitvoering van allerlei bouwprojecten wordt bemoeilijkt en duurder doordat er te veel regels zijn. Regels uit Brussel en Den Haag en gemeenten hebben de laatste jaren de neiging gehad ook nog eens allerlei regels op te stellen. Kijk, elke regel is ooit met goede argumenten ingevoerd. Maar als je ze allemaal bij elkaar optelt, wordt het gewoon te veel. Aan die gemeentelijke regelgeving kunnen gemeenten zelf - ontslakken - wat doen. Dat besef begint ook steeds meer door te dringen.” Als voorbeeld noemt hij de parkeernorm die veel gemeenten hanteren. „De meeste gemeenten stel-

Risicobeoordeling ook onderdeel bij taxaties volg dat het aantal transacties daalt, waardoor er minder referentiegegevens beschikbaar komen. Kalverla: „Juist daarom is het van groot belang dat je over een grote databank beschikt.’’

len bij de bouw van een nieuw kantoor of appartementencomplex de eis dat er een parkeergarage bij moet. Dat maakt de bouw wel 20 procent duurder. Daarom hebben wij de Nijmeegse wethouders Beerten en Kunst recent geadviseerd om van het Stationsgebied een experimenteerzone te maken. Laat die parkeernorm daar los. Op straat parkeren kan er niet. Zeg tegen de ontwikkelaar: los het zelf maar op.” „Die heeft dan verschillende opties. Of hij bouwt toch een parkeerkelder onder zijn gebouw; of een private partij bouwt ergens in de buurt een garage en vaak ligt er in de buurt wel een terrein braak. Gebruik dat dan om te parkeren, zeg voor een periode van vijf jaar. Dat kost niks. In het stationsgebied zijn er natuurlijk prima mogelijkheden voor commercieel medegebruik van de nieuwe gemeentelijke parkeergarage!”

Borgen

Hengeveld: „Je moet immers professionaliteit niet alleen kunnen garanderen, maar ook borgen.’’ Een ander voordeel van RICS is, vertelt Stroet verder, is dat je maximaal twee jaar dezelfde portefeuille of objecten mag taxeren. „Daarna moet het door een ander overgenomen worden. Hiermee voorkom je de kans op tunnelvisie.’’ Bovendien werken RICS-taxateurs altijd volgens het vierogen-principe, vult Kalverla aan. „Je houdt elkaar daardoor scherp, want je fiatteert nooit een rapport van een collega waar je zelf niet helemaal achter zou kunnen staan, omdat dat ook op jou terug te brengen is.’’

Erwin van der Krabben: ‘Ik kan het niet mooier maken dan het is’. „Door de crisis gaat het nu allemaal moeizamer, maar Nijmegen moet zich realiseren dat er straks na de Waalsprong - een zwaardere taak wacht. Dan moet binnenstedelijk gebied getransformeerd worden. Dat is duurder dan een wei-

foto Eigen foto

land bij Lent volbouwen en leidt bijna altijd tot een negatieve exploitatie. Daar moet je dus slim mee omgaan.” Van der Krabben pleit ervoor om de vraag naar vastgoed ‘weer richting binnenstad’ te sturen. „Wat

moet je met de Bloemerstraat in Nijmegen? Die is als winkelstraat niks meer. Daar zou je weer ruimte moeten geven aan wonen, kleine ambachtelijke bedrijven of onderwijs. De universiteit heeft hier op de campus een guesthouse gebouwd voor buitenlanders die hier tijdelijk werken. Maar misschien was Metterswane - dicht bij het centrum - voor die mensen wel een veel leukere locatie geweest.” Hetzelfde geldt, aldus Van der Krabben, voor Arnhem. „De stationszone daar heeft flink te lijden gehad doordat bedrijven naar IJsseloord gingen. Vanuit het belang van de stad is dat een slechte ontwikkeling. Kijk eerst naar de mogelijkheden in bestaand stedelijk gebied. Dan voorkom je leegstand.” De hoogleraar stelt dat overheden niet bang hoeven te zijn voor claims als ze een streep gaan zetten door een nieuwe kantoorloca-

tie. „In de praktijk valt dat wel mee. Je ziet dat rechters het begrip voorzienbaarheid hanteren. Als er op een kantorenlocatie vijf jaar lang niet gebouwd wordt, dan heb je geen recht meer op een schadeclaim. Dat is gewoon het risico van het vak. Dat geldt trouwens ook voor gemeenten, die grondposities hebben. Wat je dan met de grond moet? Terug naar de boer lijkt me.” „Hoe het zover kon komen? Ik laat mijn studenten regelmatig een documentaire van Zembla uit 2005 zien. Die gaat over het verschijnsel dat er toen, door rijk en provincies, overal aanjaagteams werden geformeerd, want er moest veel gebouwd worden. Er werd geen rekening gehouden met de mogelijkheid dat de markt in zou kunnen storten. En op regionaal niveau ontbrak de regie. Elke gemeente ging zijn gang. Daarom is er nu een overaanbod.”

de watten.” Hubert Hendriks van het Huis van de Binnenstad in Nijmegen, een overkoepelende organisatie waarbij winkeliers, horeca-uitbaters, vastgoedeigenaren en culturele instellingen samenwerken, ziet dat eigenaren van winkel- en horecapanden tot wel 50 procent zakken met de huurprijs. Vooral in de aanloopstraten naar de binnenstad. Dat is geen kwestie van stunten, maar van onderhandelen. „Stunten werkt alleen op de korte termijn, een vastgoedeigenaar zoekt een goede ondernemer voor de lange termijn. Overal, ook op A1-locaties wordt onderhandeld over lagere huren”, stelt Hendriks vast. Vastgoedeigenaren moeten ook in hun panden investeren, benadrukt Ben Groot Roessink van Ten Hag Bedrijfsmakelaars in Doetinchem. Bijvoorbeeld in kantoren met een grote werkvloer geschikt voor flexibel gebruik, kwalitatief goede installaties waardoor op energie kan worden bezuinigd en het aanbrengen van extra faciliteiten. „Pandeigenaren moeten inventief zijn. „In Gaanderen en ’s-Heerenberg zijn bedrijfspanden opgedeeld in ruimten voor verschillende huurders en is een interne laadkuil met enkele dockshelters gerealiseerd waar meerdere huurders gebruik van maken.’’

Waalbrug volgt Pouderoyen op De naam Pouderoyen blijft ook na het faillissement van eind mei bestaan. De naam is opgekocht door adviesbureau Aelmans. Dit Limburgse bedrijf blijft de naam Pouderoyen gebruiken. Maar ook in de regio Nijmegen blijft een tak van het eertijds vermaarde bureau. Vijf voormalige medewerkers van Pouderoyen gaan verder onder de naam Buro Waalbrug.

en welbekende uitspraak wanneer je zelf aan de slag bent met de (ver)bouw van je woning. Er gaan zaken mis, maar er is altijd een oplossing in het vooruitzicht. Een geruststellende gedachte. Is dit ook van toepassing op de vastgoedmarkt? Zijn er ideeën en oplossingen. Komen we uit de zwaar negatieve discussie van de laatste twee tot drie jaar? Bepalend is of de vastgoedmarkt succesvol kan ondernemen in een krimpende markt. Natuurlijk is het noodzakelijk oog te houden voor leegstand en de gevolgen daarvan voor de waarde van vastgoed. Maar het zorgwekkende is dat de huidige discussie vooral wordt gevoerd vanuit angst. Doordat in sommige deelmarkten te veel gebouwen leegstaan is er amper nog bereidheid te onderkennen dat er ook markten en locaties zijn die hier nauwelijks last van hebben of zelfs profiteren van de slechte situatie elders in de markt. Die angst is te herleiden tot de verwachting dat de ontwikkeling van de leegstand oncontroleerbaar en onoplosbaar is. Terwijl de feitelijke tellingen juist laten zien dat de leegstand van kantoren, winkels en bedrijfsruimten de afgelopen twee jaar – ondanks de crisis en ondanks de technologische veranderingen – nauwelijks is toegenomen (bron: FGH Vastgoedbericht 2013). Als gevolg van deze soms irreële negatieve verwachtingen ontstaat een vicieuze cirkel: de verwachting dat de leegstand toeneemt, leidt tot lagere huurprijzen met dalende waardes van onderpanden als resultaat. Dat betekent dat eigenaren gedwongen zijn om het vastgoed over de gehele linie verder af te waarderen, de banken voorzieningen moeten treffen op leningen, en dat de kredietverlening in de vastgoedmarkt verder onder druk komt te staan. Beleggers zullen zich nog meer dan in het verleden een eigen oordeel moeten vormen over de vraag welke gebouwen en locaties in de toekomst voldoende perspectief bieden op blijvend gebruik. Tegelijkertijd met het besef dat voor minder kansrijke locaties een heroriëntatie moet plaatsvinden.

Jacqueline Spoeltman Manager Grootzakelijk Rabobank Rijk van Nijmegen


De Gelderlander zaterdag 21 september 2013

8 | thema Pensioen voor ondernemers

Er komt een reeks van pensioenwijzigingen op ondernemers af. In 2014 gaat de pensioenopbouw omlaag en de pensioenleeftijd omhoog. In 2015 moet de financiering van beschikbare premie regelingen zijn gewijzigd. De KvK heeft een seminar hierover georganiseerd. Aan de orde komen: Welke pensioenontwikkelingen er aan komen, wat de impact is op het bedrijfspensioen, hoe kunt u daarop zo goed mogelijk anticiperen et cetera. Deelname kost 35 euro. Datum: 10 oktober van 19.30 tot 22.00 uur in het KvK-gebouw in Arnhem. www.kvk.nl/pensioengld.

Nieuw fonds voor MKB Middelgrote en kleine ondernemers met groeiambities kunnen vanaf begin volgend jaar een beroep doen op het Stimuleringsfonds Ondernemend Oranje Kapitaal (OOK). Niet alleen voor kapitaal maar ook voor kennis en contacten. Dat maakten de initiatiefnemers, waaronder ING, Schiphol en FrieslandCampina, bekend. Innovatieve ondernemers met een sterk groeipotentieel komen in aanmerking voor kapitaal uit het nieuwe participatiefonds. „Dat moet helpen Nederland weer op een groeipad te krijgen”, aldus ING-topman Jan Hommen.

Méér BOG-taxateurs nodig Vroeger werd er eens in de drie jaar een taxatie op het bedrijfsonroerend goed (BOG) gevraagd door de banken. Nu is die frequentie in veel gevallen al verhoogd naar eenmaal per twee jaar, en het komt zelfs al voor dat de taxateurs nog vaker op pad moeten. door Frank Thooft

H

et RICS – het Royal Institution of Chartered Surveyors – heeft in Nederland en daarbuiten een leidende rol bij BOG-taxaties. Dit in 1868 opgerichte Engelse instituut heeft inmiddels de internationale norm bepaald voor dit soort bedrijfstaxaties. Wereldwijd zijn er meer dan 100.000 leden, waarvan 35.000 taxateurs. Sinds 1994 is het RICS actief in Nederland, en het aantal geregistreerde taxateurs neemt daarbij elk jaar toe. De laatste jaren zelfs sterker dan voorheen, omdat banken inderdaad steeds vaker een taxatie van het BOG vragen. Zij worden op hun beurt daartoe weer gedwongen door verscherpte internationale regelgeving.

80 miljard

teit van het taxeren op een hoger plan te tillen, en vooral ook: los te koppelen van de makelaardij, zodat er geen belangenverstrengeling kan plaatsvinden, zoals vroeger wellicht het geval was. Berucht zijn de zogenaamde A-B-C’tjes van vroeger waarbij vastgoed soms zelfs binnen een dag een paar keer van eigenaar wisselde, en waarbij de prijs steeds (aanzienlijk) hoger werd. Dat de provisie voor de betrokken makelaars hierbij evenredig (enorm) steeg laat zich raden, en het systeem is dan ook een halt toegeroepen. RICS-taxateurs zijn onafhankelijk en houden zich slechts met taxaties bezig; niet met bemiddeling. Bij MVGM Bedrijfshuisvesting merkt directeur projecten Rob Hengeveld van de Arnhemse vestiging deze ontwikkelingen ook. „We nemen in onze organisatie zowat elke maand wel een nieuwe RICS-taxateur aan om de groei te blijven bijbenen. Banken vragen inderdaad steeds vaker een taxatie aan, en daarbij willen ze steeds eerder het resultaat weten. Dat zorgt voor extra druk op de ketel.’’ Recent is daarom taxateur Michele Kalverla toegetreden tot de Arnhemse vestiging. Hij legt uit: „Je werkt steeds meer met ingewikkelde rekenmodellen, omdat je bijvoorbeeld ook de cashflow in kaart moet kunnen brengen. Je houdt je steeds meer bezig met risicobeoordeling. Wat kun je voor inkomsten uit de huur verwachten bij de exploitatie door de huidige, of een beoogde, huurder van een bedrijfspand? Dat wil een bank ook weten, niet meer alleen de waarde van de stenen.’’

Vastgoedeigenaren bewegen mee met dalende markt door Francien van Zetten

E

Michele Kalverla, Rob Hengeveld en Hans Stroet die vragen je tegenwoordig het hemd vann het lijf. Vroeger werden je rapporten min of meer klakkeloos overgenomen, maar nu moet je ook nog eens met een sterke verdediging van je cijfers kunnen komen, als ze daarom vragen.’’ De dalende markt heeft ook tot ge-

Het RICS werkt momenteel aan een regeling voor tuchtrecht, zoals dat bij de Nederlandse zusterorganisatie NVM al ingesteld is.

foto Jacques Kok

Hengeveld noemt dan een ander aspect van het taxeren en de waarden die gehanteerd worden. „Het is immers heel gebruikelijk dat er een huurovereenkomst tot stand komt waarbij een beginhuur geschonken wordt, of dat er op een andere manier met incentives gewerkt wordt. Simpelweg om de transactie gemakkelijker tot stand te kunnen brengen. Als jij een auto koopt, doet de verkoper ook vaak iets ‘erbij’ om je over de streep te trekken. Maar dat zie je niet terug in de objectieve cijfers waarmee de taxateurs rekenen, en waarop hun rekenmodellen gebaseerd zijn. Daarom is het van belang dat zij wel regelmatig met ons, met de bedrijfsmakelaars dus, aan tafel zitten om dat mee te kunnen nemen in hun taxaties. Je blijft dan als taxateur objectief, maar weet wel waar Abraham de mosterd haalt.’’

igenaren van zakelijk vastgoed kunnen niet meer achterover leunen in de wetenschap dat de huurpenningen toch wel binnenkomen. In tegendeel: ze moeten meebewegen met een dalende markt en hun huurders koesteren met up to date-panden en flexibele huurcontracten. ‘Door de crisis zijn de rollen omgedraaid: de huurder bepaalt.’ Huurders die hun omzetten al enkele jaren zien kelderen, hebben moeite het hoofd boven water te houden. Een flexibel huurcontract kan dan helpen. Bedrijfsmakelaars in de regio Arnhem Nijmegen en de Achterhoek zijn steeds vaker betrokken bij ‘heronderhandelingen’ over de huurprijs. „We doen niet anders”, zegt één van hen. Er is bijna geen huurder meer die een huurcontract voor vijf of tien jaar ondertekent, de huurperiodes waarvoor wettelijke regels gelden. Huurperiodes van drie, twee of één jaar zijn heel gebruikelijk geworden. Voor startende huurders geldt vaak een huurvrije periode variërend van enkele maanden tot een jaar, afhankelijk van de lengte van het huurcontract. Of er wordt begonnen met een lage huur, die op termijn verhoogd kan worden als de zaak goed blijkt te draaien. De vastgoedmarkt is een vraagmarkt geworden in plaats van de aanbodmarkt die het voor de financiële crisis was. „Door de economische malaise zijn de rollen omgedraaid: niet de verhuurder, maar de huurder bepaalt”, constateert Rob Hengeveld van MVGM Bedrijfshuisvesting in Arnhem. „Verhuurders bewegen mee met de huurprijzen, die onder druk staan en komen huurders die het moeilijk hebben tegemoet met flexibele huurcontracten.” Hij schat dat de huren van zakelijk vastgoed gemiddeld 20 tot 30 procent zijn gedaald. Uiteraard afhankelijk van de locatie en de conditie van het gebouw. In het World Trade Center (WTC) Arnhem Nijmegen pal naast het Arnhemse station wordt circa 180 eu-

Bankieren

Komt (vast)goed

E Huurperiodes van drie, twee of zelfs één jaar zijn heel gewoon geworden. ro per vierkante meter kantoorruimte per jaar betaald, dat was voor 2008 225 euro. Voor Gelderse Poort, het kantorenpark ten zuiden van de stad aan de A325 van Arnhem naar Nijmegen ligt die prijs met circa 100 euro veel lager. Als een pand al wordt verhuurd, want er is veel leegstand. Als een huurder van een winkel of een kantoor al enkele jaren zijn omzet ziet teruglopen, kijkt hij naar zijn bedrijfskosten. Na de personeelslasten vormen de huisvestingskosten een belangrijk deel van zijn vaste lasten. Verhuurders hebben daar steeds meer oog voor gekregen. Ze moeten wel. „Op het moment dat een huurder omvalt, heeft een verhuurder ook niets”, zegt Tony Bouten van Keizer Karel Makelaars in Nijmegen. Kwalitatief goede winkelpanden en kantoren in de binnenstad van Arnhem zijn nog steeds gewild, constateren Jacco Vogelaar en Chris Lanting van Strijbosch Thunnissen Bedrijfsmakelaars. „Verhuurders die betrokkenheid tonen, pro-actief inspelen op de wensen van hun huurders en bereid zijn flexibele contracten af te sluiten, die doen de transacties”, zegt Lanting. Vogelaar: „De verhuurder van nu werkt als een goede hotelier en legt zijn klanten in

Mercachem (geneesmiddelenondderzoek) uit Nijmegen behoort ook dit jaar tot een van de best geleide bedrijven van het middenen grootbedrijf van Nederland. De kwalificatie maakt onderdeel uit van het ‘Best Managed Companies’ programma dat Deloitte in samenwerking met ING, VNONCW en TiasNimbas Business School organiseert.

De Nederlandsche Bank (DNB) heeft dat onder meer vorig jaar oktober al aangegeven, door in het rapport Overzicht Financiële Stabiliteit te stellen dat de waarde van vastgoed bij banken niet realistisch is. De helft van de taxaties is verouderd, aldus DNB, waardoor tegenvallers en verliezen op vastgoed nog verder kunnen oplopen. Banken hebben in de sector kantoren en bedrijfspanden zo’n 80 miljard euro uitstaan, en dat bedrag kan door de zwakke economie verder dalen. De vastgoedmarkt vertegenwoordigt in de meeste landen zo’n 20% van het Bruto Nationaal Product, aldus gegevens van het RICS. Reden te meer om de professionali-

Co-worken in de Sint Steven

Prof. Van der Krabben: ‘Kantoren alleen nog dicht bij het station’

De Stevenskerk in Nijmegen is op vrijdag 11 oktober van 9.30 tot 18.00 uur toegankelijk voor iedereen die op een unieke en inspirerende locatie wil co-werken en kennis, netwerk en ervaring met elkaar wil delen. Naast de mogelijkheid om te co-werken, is er ook een bijzonder programma met leuke workshops, lunch en leuke afsluiting. Uiteraard staat ook een rondleiding op het programma. Speciaal voor deze dag is er gezorgd voor werkplekken, boeiende sprekers, een lunch en een borrel en natuurlijk ook extra stroom en wifi. Deelname kost 24,95 euro (excl. btw). De lunch en borrel zijn hierbij inbegrepen. Na inschrijving krijgen de co-werkers een factuur. Het aantal plekken is beperkt. Ondernemers kunnen zich aanmelden via de website: http://coworkfriday.splashthat.com

door Thed Maas

Mercachem best managed

‘B

ouw nieuwe kantoren alleen nog maar binnen een straal van 500 meter van openbaar vervoerknooppunten, zoals stations. Want in die knooppunten hebben we veel geïnvesteerd. Laten we verstandige keuzes maken en leren van de fouten uit het verleden.’ Erwin van der Krabben is hoogleraar vastgoed- en locatieontwikkeling aan de Radboud Universiteit in Nijmegen. Hij kan de sombere vooruitzichten van de commerciële vastgoedwereld niet mooier maken dan ze zijn: „We hebben te veel kantoren en ook nog eens te veel plannen voor nieuwe kantoren ontwikkeld. De helft van de plannen moet geschrapt worden en de eigenaren van de grond, projectontwikkelaars en gemeenten, zullen hun verlies moeten nemen.”

Databank

Collega-taxateur RICS Hans Stroet beaamt dat. „Wij hebben als grote landelijke organisatie een enorme databank met gegevens beschikbaar. Dat maakt het werk nauwkeuriger en verhoogt de betrouwbaarheid van je cijfers en prognoses. Want die worden wel beoordeeld door mensen bij de banken, die eveneens vaak RICS zijn. En

Van der Krabben is lid van het Actieteam ‘Ontslakken van gebiedsontwikkeling’, dat onderdeel uitmaakt van de Actieagenda Bouw. Van der Krabben cs hebben een aantal ‘wenken opgesteld voor sneller, goedkoper en flexibeler acteren in de bouw’. „De uitvoering van allerlei bouwprojecten wordt bemoeilijkt en duurder doordat er te veel regels zijn. Regels uit Brussel en Den Haag en gemeenten hebben de laatste jaren de neiging gehad ook nog eens allerlei regels op te stellen. Kijk, elke regel is ooit met goede argumenten ingevoerd. Maar als je ze allemaal bij elkaar optelt, wordt het gewoon te veel. Aan die gemeentelijke regelgeving kunnen gemeenten zelf - ontslakken - wat doen. Dat besef begint ook steeds meer door te dringen.” Als voorbeeld noemt hij de parkeernorm die veel gemeenten hanteren. „De meeste gemeenten stel-

Risicobeoordeling ook onderdeel bij taxaties volg dat het aantal transacties daalt, waardoor er minder referentiegegevens beschikbaar komen. Kalverla: „Juist daarom is het van groot belang dat je over een grote databank beschikt.’’

len bij de bouw van een nieuw kantoor of appartementencomplex de eis dat er een parkeergarage bij moet. Dat maakt de bouw wel 20 procent duurder. Daarom hebben wij de Nijmeegse wethouders Beerten en Kunst recent geadviseerd om van het Stationsgebied een experimenteerzone te maken. Laat die parkeernorm daar los. Op straat parkeren kan er niet. Zeg tegen de ontwikkelaar: los het zelf maar op.” „Die heeft dan verschillende opties. Of hij bouwt toch een parkeerkelder onder zijn gebouw; of een private partij bouwt ergens in de buurt een garage en vaak ligt er in de buurt wel een terrein braak. Gebruik dat dan om te parkeren, zeg voor een periode van vijf jaar. Dat kost niks. In het stationsgebied zijn er natuurlijk prima mogelijkheden voor commercieel medegebruik van de nieuwe gemeentelijke parkeergarage!”

Borgen

Hengeveld: „Je moet immers professionaliteit niet alleen kunnen garanderen, maar ook borgen.’’ Een ander voordeel van RICS is, vertelt Stroet verder, is dat je maximaal twee jaar dezelfde portefeuille of objecten mag taxeren. „Daarna moet het door een ander overgenomen worden. Hiermee voorkom je de kans op tunnelvisie.’’ Bovendien werken RICS-taxateurs altijd volgens het vierogen-principe, vult Kalverla aan. „Je houdt elkaar daardoor scherp, want je fiatteert nooit een rapport van een collega waar je zelf niet helemaal achter zou kunnen staan, omdat dat ook op jou terug te brengen is.’’

Erwin van der Krabben: ‘Ik kan het niet mooier maken dan het is’. „Door de crisis gaat het nu allemaal moeizamer, maar Nijmegen moet zich realiseren dat er straks na de Waalsprong - een zwaardere taak wacht. Dan moet binnenstedelijk gebied getransformeerd worden. Dat is duurder dan een wei-

foto Eigen foto

land bij Lent volbouwen en leidt bijna altijd tot een negatieve exploitatie. Daar moet je dus slim mee omgaan.” Van der Krabben pleit ervoor om de vraag naar vastgoed ‘weer richting binnenstad’ te sturen. „Wat

moet je met de Bloemerstraat in Nijmegen? Die is als winkelstraat niks meer. Daar zou je weer ruimte moeten geven aan wonen, kleine ambachtelijke bedrijven of onderwijs. De universiteit heeft hier op de campus een guesthouse gebouwd voor buitenlanders die hier tijdelijk werken. Maar misschien was Metterswane - dicht bij het centrum - voor die mensen wel een veel leukere locatie geweest.” Hetzelfde geldt, aldus Van der Krabben, voor Arnhem. „De stationszone daar heeft flink te lijden gehad doordat bedrijven naar IJsseloord gingen. Vanuit het belang van de stad is dat een slechte ontwikkeling. Kijk eerst naar de mogelijkheden in bestaand stedelijk gebied. Dan voorkom je leegstand.” De hoogleraar stelt dat overheden niet bang hoeven te zijn voor claims als ze een streep gaan zetten door een nieuwe kantoorloca-

tie. „In de praktijk valt dat wel mee. Je ziet dat rechters het begrip voorzienbaarheid hanteren. Als er op een kantorenlocatie vijf jaar lang niet gebouwd wordt, dan heb je geen recht meer op een schadeclaim. Dat is gewoon het risico van het vak. Dat geldt trouwens ook voor gemeenten, die grondposities hebben. Wat je dan met de grond moet? Terug naar de boer lijkt me.” „Hoe het zover kon komen? Ik laat mijn studenten regelmatig een documentaire van Zembla uit 2005 zien. Die gaat over het verschijnsel dat er toen, door rijk en provincies, overal aanjaagteams werden geformeerd, want er moest veel gebouwd worden. Er werd geen rekening gehouden met de mogelijkheid dat de markt in zou kunnen storten. En op regionaal niveau ontbrak de regie. Elke gemeente ging zijn gang. Daarom is er nu een overaanbod.”

de watten.” Hubert Hendriks van het Huis van de Binnenstad in Nijmegen, een overkoepelende organisatie waarbij winkeliers, horeca-uitbaters, vastgoedeigenaren en culturele instellingen samenwerken, ziet dat eigenaren van winkel- en horecapanden tot wel 50 procent zakken met de huurprijs. Vooral in de aanloopstraten naar de binnenstad. Dat is geen kwestie van stunten, maar van onderhandelen. „Stunten werkt alleen op de korte termijn, een vastgoedeigenaar zoekt een goede ondernemer voor de lange termijn. Overal, ook op A1-locaties wordt onderhandeld over lagere huren”, stelt Hendriks vast. Vastgoedeigenaren moeten ook in hun panden investeren, benadrukt Ben Groot Roessink van Ten Hag Bedrijfsmakelaars in Doetinchem. Bijvoorbeeld in kantoren met een grote werkvloer geschikt voor flexibel gebruik, kwalitatief goede installaties waardoor op energie kan worden bezuinigd en het aanbrengen van extra faciliteiten. „Pandeigenaren moeten inventief zijn. „In Gaanderen en ’s-Heerenberg zijn bedrijfspanden opgedeeld in ruimten voor verschillende huurders en is een interne laadkuil met enkele dockshelters gerealiseerd waar meerdere huurders gebruik van maken.’’

Waalbrug volgt Pouderoyen op De naam Pouderoyen blijft ook na het faillissement van eind mei bestaan. De naam is opgekocht door adviesbureau Aelmans. Dit Limburgse bedrijf blijft de naam Pouderoyen gebruiken. Maar ook in de regio Nijmegen blijft een tak van het eertijds vermaarde bureau. Vijf voormalige medewerkers van Pouderoyen gaan verder onder de naam Buro Waalbrug.

en welbekende uitspraak wanneer je zelf aan de slag bent met de (ver)bouw van je woning. Er gaan zaken mis, maar er is altijd een oplossing in het vooruitzicht. Een geruststellende gedachte. Is dit ook van toepassing op de vastgoedmarkt? Zijn er ideeën en oplossingen. Komen we uit de zwaar negatieve discussie van de laatste twee tot drie jaar? Bepalend is of de vastgoedmarkt succesvol kan ondernemen in een krimpende markt. Natuurlijk is het noodzakelijk oog te houden voor leegstand en de gevolgen daarvan voor de waarde van vastgoed. Maar het zorgwekkende is dat de huidige discussie vooral wordt gevoerd vanuit angst. Doordat in sommige deelmarkten te veel gebouwen leegstaan is er amper nog bereidheid te onderkennen dat er ook markten en locaties zijn die hier nauwelijks last van hebben of zelfs profiteren van de slechte situatie elders in de markt. Die angst is te herleiden tot de verwachting dat de ontwikkeling van de leegstand oncontroleerbaar en onoplosbaar is. Terwijl de feitelijke tellingen juist laten zien dat de leegstand van kantoren, winkels en bedrijfsruimten de afgelopen twee jaar – ondanks de crisis en ondanks de technologische veranderingen – nauwelijks is toegenomen (bron: FGH Vastgoedbericht 2013). Als gevolg van deze soms irreële negatieve verwachtingen ontstaat een vicieuze cirkel: de verwachting dat de leegstand toeneemt, leidt tot lagere huurprijzen met dalende waardes van onderpanden als resultaat. Dat betekent dat eigenaren gedwongen zijn om het vastgoed over de gehele linie verder af te waarderen, de banken voorzieningen moeten treffen op leningen, en dat de kredietverlening in de vastgoedmarkt verder onder druk komt te staan. Beleggers zullen zich nog meer dan in het verleden een eigen oordeel moeten vormen over de vraag welke gebouwen en locaties in de toekomst voldoende perspectief bieden op blijvend gebruik. Tegelijkertijd met het besef dat voor minder kansrijke locaties een heroriëntatie moet plaatsvinden.

Jacqueline Spoeltman Manager Grootzakelijk Rabobank Rijk van Nijmegen


De Gelderlander zaterdag 21 september 2013

10 | nieuws

‘Ondernemers verbinden’ Doetinchem in Bedrijf is de nieuwe loot aan de stam van netwerkorganisatie Ondernemers in Bedrijf. Met ruim zestig ondernemers op de eerste bijeenkomst begin deze maand in stadion De Vijverberg beleefde deze nieuwe netwerkclub een enthousiaste start. door Francien van Zetten

I

nformeel, laagdrempelig, geen verplichtingen en veel nieuwe gezichten, dat zijn de sterke punten die Martijn Hooglugt initiatiefnemer van Doetinchem in Bedrijf opsomt. „We bieden een platform voor ondernemers in het Middenen Kleinbedrijf, van industriële bedrijven en handelsondernemingen tot horeca en zzp’ers. Die verscheidenheid en het verbinden van ondernemers met elkaar, dat is onze kracht.” Doetinchem in Bedrijf is in mei van dit jaar van start gegaan en telt op dit moment zo’n 25 ondernemers en verwacht uit te groeien tot een actieve netwerkclub met ruim honderd leden. „Veel groter willen we niet worden, want je moet elkaar wel kennen om op een prettige manier bij elkaar te komen en zaken te kunnen doen”, legt Hooglugt uit. Wat Doetin-

‘Veel groter dan 100 leden willen we niet worden’ chem in Bedrijf uniek maakt, volgens Hooglugt, is dat Ondernemers in Bedrijf al in vijftien andere plaatsen en regio’s, vooral in de Achterhoek, actief is. Bijeenkomsten waarbij verschillende regio’s (netwerken) aan elkaar worden geknoopt, behoren dan ook tot de activiteiten. „Op die manier leren ondernemers telkens weer nieuwe, gelijkgestemde, actieve mensen kennen.” Bedrijfsbezoeken, zoals de eerste bijeenkomst in de Univé-lounge in stadion De Vijverberg, de thuisbasis van voetbalclub De Graafschap, vormen een vast onderdeel van het programma van Doetinchem in Bedrijf. Er worden minimaal zes bijeenkomsten per jaar georganiseerd, waarbij ook netwerkborrels en seminars horen. Uiteraard worden de activiteiten in nauw overleg met de leden op touw gezet. Regiomanager Eddie ter Beest van verzekeraar Univé en Henk Bloemers, directeur van De Graafschap fungeerden tijdens de eerste bijeenkomst als gastheren. Leerzaam

De deelnemende ondernemers kregen onder meer een rondleiding achter de schermen van het stadion en een toelichting op de samenwerking tussen De Graafschap en Univé. „Dat je bij verschillende bedrijven in de keuken kunt kijken, is voor ondernemers natuurlijk interessant en leerzaam”, constateert Hooglugt. Bij de borrels ligt de nadruk op netwerken, waarbij vrijwel alle deelnemers via speeddates

Regiomanager Doetinchem in Bedrijf Martijn Hooglugt, ondernemers van het eerste uur vlnr: Madie Nijenhuis (Tuinmuze) , Henk Deunk (Volvo Harrie Arendsen), en Eddie ter Beest (Univé Oost). foto Theo Kock met elkaar in gesprek komen. Voor de seminars worden sprekers uitgenodigd met specifieke kennis over een onderdeel van het ondernemerschap, van communicatie, onlinemarketing tot het coachen van medewerkers. Chanti Janssen, directeur van Ondernemers in Bedrijf, is sinds 2009 actief met deze professionele ondernemersplatforms. Ze ging van start met Berkelland in Bedrijf, waar al snel Lochem in Bedrijf bij kwam. Met de Achterhoek als bakermat is het netwerk inmiddels actief in een groot deel van Oost-Nederland en telt het ruim dertienhonderd leden. „Deze maand gaan we ook in Arnhem van start en we werken aan de voorbereiding van de oprichting van Nijmegen in Bedrijf”, kondigt Hooglugt aan. De laagdrempeligheid van Ondernemers in Bedrijf blijkt onder meer uit de tarieven: voor 100 euro per jaar ben je met één persoon al lid en voor 200 euro per jaar kun je met twee personen naar de bijeenkomsten toe. Drie pakketten

„We werken met drie pakketten, brons, zilver en goud”, legt Hooglugt uit. „Bij het bronzen pakket (100 euro) worden tevens naam en logo van het deelnemende bedrijf op de site van Doetinchem in Bedrijf vermeld en krijgt het bedrijf een eigen informatiepagina op de site. Bij het zilveren pakket (200 euro) krijgt een bedrijf bovendien extra aandacht op de site in de vorm van een interview. Het gouden pakket (300 euro) bestaat uit al deze faciliteiten plus de organisatie van een borrel, seminar of bedrijfsbezoek waarop het bedrijf zich kan presenteren. Daarnaast komt het logo van het bedrijf dan op de homepagina van Doetinchem in Bedrijf te staan en wordt er een bedrijfsvideo op de site geplaatst.” Voor meer informatie: www.doetinchem.ondernemersinbedrijf.nl

Silvoldseweg 65-67, Terborg Dit zelfstandige multifunctionele object biedt vele mogelijkheden en ligt aan de doorgaande weg naar Silvolde. Het betreft een bedrijfspand met woonbestemming, showroom, opslag- en magazijnruimte. • 2 percelen met een totale oppervlakte van 1.745 M2, waarvan 1.100 m2 bebouwd. • Ruime parkeergelegenheid voor en achter het pand • Er zijn geen beperkingen bekend in de gemeentelijke beperkingenregistratie en de kadastrale registratie • Prijs € 265.000,- aanvaarding kan per direct Voor informatie en inlichtingen: 06 29 – 553 770 06 42 – 308 072


zaterdag 21 september 2013 De Gelderlander

de kwestie | 11 Seminars

Frans van Kessel

Jozé Janssen

Hans-Robert van der Doe

Marcel Hulshof

‘Creëer schaarste tegen leegstand’

G

een van de aanwezigen kon zich vinden in de stelling dat een drastische huurverlaging de huidige leegstand zou kunnen verminderen. „Er is gewoonweg te weinig vraag naar bedrijfsruimte”, stelde Hans-Robert van der Doe van DK Makelaars in Arnhem. „Dat komt onder meer door de toegenomen flexibilisering van arbeid. Wel zie je dat men flexibeler omgaat met de invulling, met name bij winkelcentra. Een projectontwikkelaar kan daar ook het optimale mee bereiken, door te streven naar een ideale mix van winkels. Ik zie al wat voorbeelden op dat gebied ontstaan.” Er gloort overigens wel licht aan het eind van de tunnel. „De woningmarkt trekt al aan, en er is ook geld bij de vastgoedjongens’’, vulde Marcel Hulshof van Keizer Karel Bedrijfsmakelaars uit Nijmegen aan. „Tussen een half miljoen en een miljoen zie ik relatief veel transacties in het Nijmeegse tot stand komen, en dat vind ik een positief gegeven.” Frans van Kessel, directeur van Van Kessel Janssen bv uit Nijmegen, ziet vooral een oplossing voor de leegstand in een nog verder gaande flexibilisering van bedrijfsruimtes, bijvoorbeeld in de vorm van verzamelgebouwen, maar ook door de mogelijkheden voor ondernemers verder te versoepelen. „Vergaderkamers per uur te huur, dat soort zaken. Heel modulair, ter keuze aan de ondernemer.” Daar-

De

Kwestie ‘Alleen drastische huurverlaging kan voorkomen dat de leegstand verder toeneemt’ Deze stelling kwam ter sprake tijdens het maandelijkse thema-ontbijt. door Frank Thooft

voor moet de verhuurder wel de contracten ook verder versoepelen, stelde Van Kessel voorts. „Met kortere huurcontracten bereik je eerder een overeenkomst.” „Maar vergeet de communicatie niet”, vulde Jozé Janssen van Jozé Janssen The Support Company uit Haalderen aan. „Intensief in contact zijn en blijven met je (potentiële) huurders zorgt ervoor dat je weet wat er speelt, en wat er gaat spelen, zodat je als verhuurder daar goed op kunt inspelen. Als je regelmatig contact onderhoudt

fotografie Edwin Stoffer

kan je dat veel opleveren.” Het feit dat de woningmarkt een opleving te zien heeft gegeven, geeft de bedrijfsmakelaardij het vertrouwen dat ook zij zullen gaan volgen. Van der Doe: „We moeten elkaar zeker niet negatief beïnvloeden. De opleving komt er zeker, alleen laat die wat langer op zich wachten dan in de woningmakelaardij.” Daar speelt meer de emotie, vulde Van Kessel aan. „In de bedrijfsmakelaardij is het meer de ratio.” Het versoepelen van de bestemmingsregelingen is

niet zozeer het antwoord, vond men. „De regels zijn al redelijk soepel”, wist Van der Doe. Daar was Hulshof het echter niet mee eens. „In Nijmegen gelden strenge regels voor bijvoorbeeld de verhouding horeca/winkels. Dan kun je niet zomaar in een vrijgekomen horecapand een winkel beginnen.” Op een terrein als het Arnhemse IIsseloord I is er al een brede variatie aan zaken, waardoor dat terrein goed vol zit, zei Van der Doe. Een (meer) sturende rol van de overheid zou echter welkom zijn, vond men. Van Kessel: „Bestaande bedrijfsruimte revitaliseren is zeker een optie boven het nieuwbouwen. Dat moet je van bovenaf sturen, in plaats van de markt zijn werking te laten doen.” De bankensector kreeg tijdens het gesprek aan de ontbijttafel ook nog een veeg uit de pan van Van der Doe, die stelde dat die juist niet onder de marktwerking viel, maar door de overheid juist overeind is gehouden. „Als die ook gevallen was, hadden we nu andere banken gehad die wellicht soepeler met kredietverlening waren omgegaan.’’ Hij toonde zich ook een pleitbezorger van de gedachte dat de gemeente gronduitgifte zou moeten stopzetten. „Daardoor creëer je de schaarste die je nodig hebt om de markt weer te stabiliseren. En dán kun je werken aan het voorkomen van verdere leegstand.’’

Joanne Grooten naar Ordning Fiscaal

I

nge Klein Gunnewiek heeft haar in 2009 opgerichte onderneming Ordning Fiscaal in Winterswijk uitgebreid met een partner: Joanne Grooten. Ordning Fiscaal verzorgt aangiftes inkomstenbelasting voor zelfstandige ondernemers en particulieren. Daarnaast begeleidt Inge zelfstandige ondernemers bij het doen van hun administratie en verzorgt ze de jaarrekening en BTW-aangiftes. Inge is als belastingconsulent aangesloten bij het Register Belastingadviseurs. De uitbreiding van haar kantoor was volgens Inge nodig. „Niet alleen omdat het aantal klanten groeit, maar ik organiseer ook workshops en netwerkbijeenkomsten, zoals She Business en het Platform Zoost. Via de Winterswijkse Uitdaging zet ik me in voor maatschappelijk betrokken onder-

nemen. Daarom werd het tijd voor uitbreiding.” Joanne Grooten is al jaren adviseur belastingen en eveneens aangesloten bij het RB. „Ik werkte bij een groot accountantskantoor in de regio, maar wilde graag naar een wat kleiner kantoor. Naast een meer persoonlijk contact met de klanten wilde ik meer en op een breder vlak betrokken zijn bij de organisatie en daarvoor krijg ik de ruimte bij Ordning Fiscaal”, zegt Joanne Grooten. „Het werken met zelfstandige ondernemers en particulieren ligt me wel en de diversiteit in mijn werk wordt bij Ordning sterk vergroot.” Inge: „Zelf help ik graag ondernemers bij de start en de groei van hun bedrijf, de inrichting van de administratie, fiscale adviezen en het helpen bij het opstellen van een ondernemingsplan. Joanne

Ordning fiscaal heeft in Jeanne Grooten (l) een nieuwe partner gevonden. heeft weer veel ervaring met bijzondere aangiftes, zoals erf- en schenkbelasting, inkomstenbelasting in bijvoorbeeld buitenlandsituaties enz. In je eentje van alles op de hoogte zijn en blijven is niet te doen en daarom ben ik blij met de komst van Joanne.” Met het tweetal kan kennis wor-

den gemaakt tijdens een persoonlijk gesprek op donderdagavond 3 oktober. Dan wordt een ondernemersavond gehouden bij het Ondernemerscentrum Winterswijk (Weurden 78), die speciaal in het teken staat van de nieuwe belastingplannen. www.ordning.nl

De Kamer van Koophandel Centraal Gelderland verzorgt, in samenwerking met diverse organisaties, tal van seminars. Hieronder vindt u het programma voor de komende tijd. Tenzij anders vermeld, vinden de bijeenkomsten plaats in het gebouw van de Kamer van Koophandel aan de Kronenburgsingel 525 in Arnhem. De vermelde prijzen zijn per persoon. Aanmelden vooraf is noodzakelijk en kan via www.kvk.nl/ seminarsgelderland Starten Het is van belang dat u zich als startende ondernemer goed voorbereidt zodat uw bedrijf ook een succesvolle onderneming wordt. Dit seminar gaat over vestigingseisen, wetten en regels, marktmogelijkheden en - informatie, begroten van omzet, kosten en winst. Data: 3 oktober in Doetinchem, 31 oktober in Nijmegen en 4 november in Wageningen. www.kvk.nl/seminarstart (19.00 tot 22.00 uur, kosten € 35,-) Freelancer of zzp’er Eigen baas of toch niet? Vaak is het voor een freelancer of zelfstandig ondernemer zonder personeel onduidelijk of hij/zij nu wel of niet als zelfstandig ondernemer wordt gezien. De Belastingdienst hanteert namelijk een ander criterium voor deze beoordeling dan bijvoorbeeld uitvoeringsinstellingen voor sociale zekerheid en de Kamer van Koophandel. U krijgt onder andere antwoord op vragen als bent u freelancer/zzp-er eigen baas of niet, hoe zit het met de relatie tussen u en de opdrachtgevers, met welke regelgeving krijgt u te maken, hoe worden tarieven vastgesteld en hoe kunt u zich tegen risico’s verzekeren? Kosten € 35,-. 17 oktober in Arnhem. www.kvk.nl/seminarzzp (19.00 – 22.00 uur) Financiën Speciaal voor startende ondernemers organiseert de KvK deze avond omdat het financiële plan een belangrijk onderdeel van uw onderneming vormt. Aan bod komen: wat zijn begrotingen, richtlijnen voor een goede administratie, balans-, verlies- en winstrekening, jaarrekening, winst en privé-uitgaven en financieringsmogelijkheden. Na afloop heeft u inzicht in het belang van een goed financieel plan, financieel inzicht in begrotingen in relatie tot het ondernemingsplan en bekendheid met termen, zoals de balans. www.kvk.nl/seminarfinancien (Datum: 29 oktober Arnhem, 19.30 – 22.00 uur. Kosten € 35,-) Balans in balans Iedere ondernemer moet zijn administratie bijhouden en een jaarrekening opmaken. Ondernemers zien de jaarrekening vaak als een verplicht archiefstuk, een noodzakelijk kwaad dat alleen bestemd is voor de bank en de Belastingdienst. Dat is jammer, want uw jaarrekening is een bron van informatie en daarmee een belangrijk sturingsinstrument voor uw bedrijf. Deze bijeenkomst geeft antwoord op de vragen als welke conclusies kan ik trekken uit de cijfers, waar liggen de knelpunten en is mijn bedrijf gezond en welke beslissing moet ik nemen over de financiering? Na deze avond kunt u uw eigen financiële cijfers beter verklaren en krijgt u een betere beheersing van uw bedrijfsvoering. www.kvk.nl/balansgelderland (Datum: 7 oktober Arnhem, 19.30 tot


ADVERTORIAL

Minder structuur geeft houvast Binnen organisaties staan terra bytes aan informatie op netwerkschijven, in e-mail postvakken en databases. Allemaal informatie die van belang is om het eigen werk goed te kunnen uitvoeren. Informatie die in een ongelofelijk tempo via email, sociale media en bedrijfssystemen tot ons komt. Hoe voorkom je dat medewerkers door deze brij de informatie niet meer zien? ‘In formatie’ In het woord ‘informatie’ zit opgesloten dat dit ‘in formatie’ moet zijn. De informatie moet dus georganiseerd zijn, een bepaalde mate van structuur bieden om te kunnen informeren. Als een bericht mij correct wil informeren dan moet ik de formatie, structuur, achtergrond of context van het bericht begrijpen. Het bericht “De ruiten zijn allemaal gesneuveld” is voor een glaszetter een ander bericht dan voor een kaartspeler.

Structuur De structuur rondom informatie ontbreekt veelal. We zijn steeds vaker op zoek naar manieren om de stroom aan informatie een plaats te geven en te ordenen. Veel van deze informatie is zachte informatie. Gevoelsmatige informatie die in formatie gebracht moet worden wil het bruikbaar zijn. Dat kan onder andere door deze informatie te voorzien van formatie en daarmee structuur: • In het kader van welk proces / project / ordernummer / probleem wordt deze informatie uitgewisseld; • Gevraagde vervolgactie aangeven, zoals goedkeuren, datum plannen, mening geven, vraag beantwoorden, ter info….; • Een kenmerk aan de informatie meegeven die de informatie vindbaar en beter doorzoekbaar maakt;

Microsoft SharePoint is de opvolger van de bekende netwerkschijf en maakt het mogelijk om informatie ‘in formatie’ aan te maken en mee te werken. Zo legt u acties vast in formatie, zodat u snel weet wat er met het actiepunt moet gebeuren. Of slaat u e-mails op in de context van een project of order waardoor zij ook voor collega’s doorzoekbaar en vindbaar zijn. In de praktijk Een voorbeeld. Bij een leverancier van grote industriële machines wisselen medewerkers en afdelingen grote hoeveelheden informatie uit op papier, via e-mail, netwerkschijven en online opslagdiensten. Binnen dit bedrijf werken allemaal hoogopgeleide mensen die aan de ene kant om het hardst roepen om structuur en duidelijkheid en aan de andere kant alle vrijheid willen om hun werk uit te voeren. Het inrichten van een Microsoft SharePoint omgeving om ongestructureerde informatie structuur en formatie te geven is dan een uitstekende oplossing. Informatie slaan medewerkers op in de context van projecten, installaties en leads. Daarnaast kunnen klanten toegang krij-

Zaakjes voor elkaar Prikbordadvertenties van .... en voor Ondernemers

Ook 500.000 lezers bereiken? Geef eenvoudig uw prikbord advertentie (€ 100,- excl. btw) op via onderstaande mailadressen.

wilt u een webshop laten bouwen?

sectore pro doloXimet hitatibus rectota tion tus dereceatur bea Qui r? rem possita veruntu and iciatur alitatem estiis reperum fugi eum fugitatur, d spe qua od am harcienimi, pe et vende ntem simusam quiberrovita dole it, conest, aud odi qui it land t site tias volupta enimagni eum res dolo edit autemporitas sap vent eatibus et as int s ecu qua de da blan porem adicabo riendis si dolectem apiditae zijn 65 woorden. Dit assit eatus ditisto ex ea.

automatiseringsproblemen ?

gen tot delen van deze informatie die voor hen relevant is en binnen hun context past. Door zo op een natuurlijke manier context aan informatie-uitwisseling mee te geven bereiken we dat het verwerken van ongestructureerde informatie veel minder werk is. Prettig voor medewerkers en erg effectief voor de organisatie. Een mooi voorbeeld van Rendement op Maat door ICT Spirit Business Solutions: www.ictspiritbs.nl.

Jan-Henk Reef Procesarchitect

50 mtr. stelling te koop Ximet hitatibus rectota tion sectore pro dolorem possita veruntur? Quibeatus dereceatur alitatem estiis reperu m fugiand iciatur am harcienimi, od quasped eum fugitatur, simusam quiberrovita dole ntempe et vende volupta tiassitet landit qui odi audit, conest, autemporitas sapedit dolo res eumenimagni blanda de quaecus int as et vent eatibus endis si dolectem apiditae porem adicabo riassit eatus ditisto ex ea. Dit zijn 65 woorden.

aanmelding cursisten

600 m2 Ximet hitatibus rectota tion sectore pro dolovoor salestraining rem possita veruntur? Quibea ur ruimte te hupro tus dereceatur ag sl Ximet hitatibus rectota tionsectore pro doloOp doloalitatem estiis reperum fugi :s rec er m ne tionsectore er a r nd tot and iciatur dereceatu O veruntur? Quibeatus bu de possita rem ati in hit Ximet heid elijk am harcienimi, od quasped og dereceatur m s atu tie ibe en Qu rt ? tur ve eum fugitatur, iciatur un fugiand ad reperum estiis rem possita ver simusam quiberrovita dole19 oktober een nieuwealitatem m fugiand iciatur terdag ntempe et vende am harcienimi, od quasped eum fugitatur, f za natias alitatem estiis reperu Vapta , volu sitet landit qui odi audit, con asped eum fugitatur qu od i, quiberrovita dolentempe et vende im simusam en est, am harci autemporitas sapedit dolo vende et pe tem len do res eumenimagni conest, vita audit, volupta tiassitet landit qui odi simusam quiberro blanda de quaecus int as et i odi audit, conest, vent eatibus autemporitas sapedit dolores eumenimagni ta tiassitet landit qu up vol endis si dolectem apiditae w bt . cl es eumenimagni lor ex do it RO porem adicabo ried eatibus vent et as EU sap int s blanda de quaecusor slechts 100 autemporita assit eatus ditisto ex ea. Dit vo n) vent eatibus et de as el int zijn 65 woorden. tie (zie voorbe endis si dolectem apiditae porem adicabo riblanda de quaecus adverten rd porem adicabo ribo ae ik idit pr ap woorden. 65 n zijn Dit . ea. tem ex ee ditisto lec en eatus assit do et M endis si en. bijna 1.000.000 og ea. Dit zijn 65 woord assit eatus ditisto ex boodschap onder

KAAR! L E R O O V S JE K A A Z komt uw

2e handse kantoorartikelen Ximet hitatibus rectota tionsectore pro dolorem possita veruntur? Quibeatus dereceatur alitatem estiis reperum fugiand iciatur am harcienimi, od quasped eum fugitatur, simusam quiberrovita dolentempe et vende volupta tiassitet landit qui odi audit, conest, autemporitas sapedit dolores eumenimagni blanda de quaecus int as et vent eatibus endis si dolectem apiditae porem adicabo riassit eatus ditisto ex ea. Dit zijn 65 woorden.

tot ppen van zzp-ers ha sc od bo e ël ci er vacatures). krachtige comm Ideaal voor korte, ’s, afbeeldingen of go lo en ge s du t, en teks multinationals (Alle ber as. aan: ail uiterlijk 10 okto m r pe ) op ns ko ke te te 0 g 40 wilt u een webshop 50 mtr. stellinvertentie-tekst (max automatiseringsproblemen Lever uw prikbordad ? lodo laten bouwen? re pro ia.nl a tionsecto wegenermed mers@ Ximet hitatibus rectot ail: f.larectota Ximet hitatibus rectota tion tionsectore pro dolohitatibus s-m atus dereceatur Frank LamerXimet ibe Qu ? sectore pro dolotur un ver ta i:iciatur wegernermedia.nl rem possita veruntur? Qui rem possi renland / Valle dereceatu nik@ Quibeatus or veruntur? possita do rem c.v d l: ian vie ai fug Ri m m beatus dereceatur k eru gio ni Re alitatem estiis rep or l Do .n n ia va ed es rm alitatem estiis reperum fugi tur, Ce alitatem estiis reperum fugiand vanni@wegene and iciatur gioiciatur : quasped eum fugetitavende imi, od l: m.deum enem Arrcinh am ha anni -i,m fugitatur, am harcienimi, od quasped Regio quasped odai Giov harcienim am Di pe tem na ia len l ar do .n M eum fugitatur, vita ia rro ed ibe rm qu ne ge simusam we , vende et e t@ est sim : dolentemp ta usam quiberrovita dolentem quiberrovi simusam l: r.diemon Nijmegen dit qui odi audit, con ai m Regio t pe et vende on em Di dy volupta tiassitet lan volupta tiassitet landit qui s:nimagni Ru volupta tiassitet landit qui odi audit, conest, erme meu lores odi audit, conest, edit /doLie sapek ers ho rita Acpoht autem gni Regio eumenima aute dolores us mpo sapedit itas tib ritas sapedit dolores eumenim autempor int as et vent ea agni blanda de quaecus blanda de quaecus int as et blanda de quaecus int as et vent eatibus ae porem adicabo riidit vent eatibus ap tem lec do si endis . riadicabo en end porem ord apiditae is si wo dolectem si dole endis 65 ctem apiditae porem adicabo riea. Dit zijn assit eatus ditisto ex assit eatus ditisto ex ea. Dit assit eatus ditisto ex ea. Dit zijn 65 woorden. zijn 65 woorden.


zaterdag 21 september 2013 De Gelderlander

de kwestie | 13

Leasen lijdt niet onder crisis haken door de hoge parkeerkosten van de auto.

De filemeldingen van de ANWB op de radio stemmen bijna vrolijk. Het aantal files in Nederland neemt af, ook buiten de vakantieperiodes. Ja, bij slecht weer vliegen de kilometers file je weer om de oren, maar zolang alles normaal is, rijdt het allemaal lekker door. Komt door meer en betere wegen en verkeersmaatregelen, zeggen de wegbeheerders. Nee, door de recessie, zeggen anderen. Het aantal geleasete personenauto’s nam vorig jaar met 15.100 toe. Hoezo recessie? Het aantal leasebestelauto’s loopt echter wel terug. In 2012 zijn het er 11.800 minder dan in 2011: min acht procent. Daar dus wel door de recessie. door André Sonneville

M

et de statistieken in de hand en het gevoel voor logica in het achterhoofd roept de Nederlandse Vereniging van Autoleasebedrijven (NVA) dat het leasen van auto’s gedegen bijdraagt aan de oplossing van het mobiliteitsvraagstuk. “Autoleasing is een aantrekkelijke manier van financiering voor bedrijven in tijden van crisis. Banken vragen immers torenhoge garanties voor kredietverstrekking. Door auto’s te leasen in plaats van aan te schaffen, houden bedrijven schaars kapitaal vrij voor investeringen in hun core business”, zegt de NVA bij de cijfers over 2012. „Bovendien”, stelt de NVA, „is autoleasing een belangrijke motor

Door lease houden bedrijven kapitaal vrij voor investeringen in hun core business. achter de vergroening van het Nederlandse wagenpark. Dat is te zien in de snelle groei van het aandeel leaseauto’s met groen energielabel (A of B). In 2012 bedroeg dat 86 procent van de nieuwe leaseauto’s. De gemiddelde uitstoot van nieuwe leaseauto’s is scherp gedaald: van 136 gram per km in 2010 naar 115 g/km in 2012.” Natuurlijk weten de autoleasemaatschappijen ook hoe dat komt. „De leaserijder toont zich gevoelig voor fiscale vergroening via de bijtelling. Dankzij de fiscale vrijstelling voor zeer zuinige auto’s zijn de nieuwste elektrische en plugin-hybride voertuigen aantrekkelijk voor leaserijders. Autoleasing geeft de introductie van deze schone, nieuwe technologieën een

krachtige impuls. Natuurlijk in de verkoop van nieuwe wagens, maar straks ook op de occasionmarkt, als de leasecontracten beëindigd zijn.” De autoleasemaatschappijen weten zich gesterkt door het gedrag van de Nederlandse automobilist. „Eén op de drie werknemers zal de auto voor woon-werkverkeer nooit laten staan”, zo blijkt uit een mobiliteitsonderzoek, in opdracht van Athlon Car Lease. „Ondanks stijgende benzineprijzen, hogere bijtelling, lagere financiële vergoedingen, een kortere reistijd, hoge parkeerkosten of een betere bereikbaarheid: deze mensen komen de auto niet uit.” Vooral mensen die bij kleine bedrijven werken (minder dan 50 werknemers) willen de

foto Koen Suyk

auto niet uit. Die bereidheid is bij grotere organisaties groter, mede omdat er veel meer alternatieven geboden worden. „Het is heel opvallend is dat stijgende brandstofprijzen (2,3%) of een stijgende bijtelling (1%) voor vrijwel niemand reden is om de auto te laten staan”, aldus het onderzoek. Mannen blijken minder bereid over te stappen naar andere vervoersmiddelen dan vrouwen, 34% om 26%. Jongeren (18-34) zijn minder verknocht aan de auto. Bijna 90% van hen wil best met het openbaar vervoer, (elektrische) fiets of scooter. Opvallend is dat zij - veel meer dan de andere leeftijdscategorieën - geprikkeld worden door een mogelijke bonus of vergoeding en af-

Autolease in cijfers De Nederlandse zakelijke automarkt bestaat eind 2012 uit 1,7 miljoen zakenauto’s (personen- en bestelauto’s), waarvan 690.000 leaseauto’s. De invoering van lagere bijtellingspercentages (0%, 14% en 20%), het afschaffen van de wegenbelasting voor zeer zuinige auto’s en het grotere aanbod van modellen heeft voor grote toename van leaseauto’s in deze bijtellingscategorieën gezorgd. In 2012 is het percentage nieuw aangeschafte personenauto’s met 14% bijtelling weer gestegen naar bijna 30% (was 25% in 2011) en met 20% bijtelling naar ruim 45% (was 41% in 2011). Door de komst van een aantal nieuwe plugin hybrides met 0% bijtelling is het aandeel van deze categorie in 2012 gestegen naar ruim 2%. Het aandeel van volledige elektrische auto’s blijft beperkt in 2012 mede door een beperkte inrichting van de infrastructuur hiervan. Het aantal mogelijkheden om elektrisch op te laden groeit wel, maar mede door de beperkte actieradius van deze auto’s blijft het voor de zakelijke rijder nog niet echt een goed alternatief. De gezamenlijke Nederlandse personenauto’s rijden zo’n 115 miljard kilometer per jaar. Van die kilometers nemen leaseauto’s er 17,5 procent voor hun rekening. Bij bestelwagens, die samen per jaar in totaal 17 miljard kilometer overbruggen, komt het aandeel van leaseauto’s uit op ruim dertig procent. Leaseauto’s leveren daarmee een substantieel aandeel in de vervoersprestatie van het Nederlandse wagenpark. Bron: VNA jaarcijfers 2012

Veiligheidsbeurs in stadion Vijverberg Schoenenreus en bestuurslid van de Ondernemers Vereniging Doetinchem (OVD), in 2011 besloot zelf een beurs rond het thema veiligheid op poten te zetten. „Ik ben besmet met het veiligheidsvirus.

Dat komt er van als je ooit bij de politie hebt gewerkt, hè?”, klinkt het met een lach. De Achterhoekse Veiligheidsbeurs in en bij stadion De Vijverberg begint donderdag 10 oktober met een B2B-bij-

eenkomst en is voor het publiek geopend op vrijdag 11 (17.00 tot 21.00 uur) en zaterdag 12 oktober (10.00-16.00 uur). Voor meer informatie: www.achterhoekseveiligheidsbeurs.nl

?

John Rutten (links), Maarten Leith (midden) en Fons Bouwmeister zijn de organisatoren van de Achterhoekse Veiligheidsbeurs. foto Theo Kock door Francien van Zetten

E

en beveiligingssysteem, waarmee de politie bij onraad via camera’s rechtstreeks mee kan kijken in de winkel, is één van de nieuwste technische snufjes die van 10 tot en met 12 oktober worden gedemonstreerd op de Achterhoekse Veiligheidsbeurs in stadion De Vijverberg in Doetinchem. Initiatiefnemer John Rutten uit Doetinchem kondigt enthousiast

aan dat de tweede editie van deze beurs met 28 stands en een programma vol demonstraties op zaterdag 12 oktober een actueel beeld geeft van wat er allemaal mogelijk is op het gebied van beveiliging. Hij mikt daarbij zowel op het bedrijfsleven als op de particuliere markt. „Er zijn wel veiligheidsbeurzen voor ondernemers, maar er was nog geen beurs voor de gewone burger, terwijl die ook van alles kan doen om zichzelf en zijn huis te beveiligen.” Vandaar dat Rutten, als bedrijfsleider werkzaam bij De

Plakhorstweg 11 Doetinchem Tel. 0314 - 345649 WWW.WAGENDORP.NL

WWW.JAMESAUTOSERVICE.NL


De Gelderlander zaterdag 21 september 2013

14 | de barometer

‘We moeten uit rechter rijtje’

Annemarie Henk van den Berg Berg

Jan Jonker

Guido Dierick

Hein van de Pasch

Iris Hendrickx

Bart van Meer

Jacob Fontijne

Roy Tillman

Eline Koers

Jan Blokland: goede bezetting De goede bezetting tijdens het eerste half jaar zet zich tot op heden door weliswaar met een dip in de maand juli. Niet alleen de vrieshuizen in de regio maar die in geheel Nederland melden eenzelfde beeld. Tijdens perioden van economische recessie is er voor ons soort opslagbedrijven steeds sprake van een tegengestelde marktwerking waardoor omzetten stijgen. Dat de omzetten dit jaar zijn gestegen heeft dus alles te maken met export en niets met de binnenlandse marktwerking waarschijnlijk omdat kapitaal schaars is en de durf om met voorraden te speculeren ontbreekt.

Annemarie van den Berg: toename We verwachten een toename van de productie in de maakindustrie, dankzij een verbetering van het

Barometer

Hanno Littink

Jan Blokland

hoogd van 0,1 naar 0,2 procent. Dat is toch een verdubbeling. Tegelijkertijd maakte de centrale bank bekend dat het ondernemingsvertrouwen in Frankrijk is toegenomen. Ook De Nederlandse Bank kwam met een positieve mededeling. Er wordt in het derde kwartaal geen verdere daling van de vraag naar hypotheken verwacht. Het aantal verkochte woningen steeg in vergelijking met dezelfde maand vorig jaar met 29,6 procent. Geen berichten of (gematigd) positieve berichten in combinatie met het zomerreces van politiek Den Haag zorgt voor rust bij een ieder. Maar politiek Den Haag is weer uit de veren, is de rust nu weer verdwenen?

NXP barst van vertrouwen, want we hebben steeds meer chips nodig. Het bedrijf ziet de toekomst dan ook vol vertrouwen tegemoet. Nog een positief signaal: er worden weer meer huizen verkocht. De overheid blijft echter achter met passende maatregelen, vindt het Barometerpanel.

Roy Tilmann: meer verwacht Nadat de analisten van de Rabobank en de ABN-AMRO onlangs publiceerden dat zij de eerste signalen opvingen van een opleving in de huizenmarkt en een stagnering van de neergaande huizenprijzen voorziet nu ook het CPB een licht herstel van de huizenmarkt. De problematiek van de moeilijke hypotheekverstrekking blijft echter een rem op de ontwikkelingen houden. De bouwindustrie had meer verwacht van de bouwbevorderende maatregelen die het kabinet op Prinsjesdag presenteerde.

Ed Velthuis

De kersverse hofleverancier Jan Blokland: ‘Export gestegen’. foto Eigen foto sentiment in Duitsland, het VK, de VS en Frankrijk – de belangrijkste handelspartners van Nederland. De positieve bijdrage van de netto export zal de Nederlandse economie geleidelijk uit de recessie moeten trekken. De inflatie is dalende, maar nog steeds hoog. Dit wordt vooral veroorzaakt door de BTW-verhoging van oktober vorig jaar en de verhoging van een aantal indirecte belastingen in januari van dit jaar. De inflatie zal waarschijnlijk nog verder dalen in de komende maanden. We verwachten dat de werkloosheid nog verder zal oplopen in 2013 en 2014. De huizenprijzen stegen met 1,2%

6,3-6,4

Naam Bedrijf Roy Tillman Chemische bouwstoffen Henk Berg OSG Ronald Migo KvK Annemarie vd Berg Rabobank Theo Lemmen Ondernemerscafe Jan Blokland Cold Stores Jacob Fontijne KEMA Hein van der Pasch Mercator Incubator Jan Jonker Health Valley Ed Velthuis VNO-NCW Hanno Littink Bax Advocaten Esther-Mirjam Sent Radboud Universiteit Henk Dekker Lindus Eline Koers Weeghel Doppenberg Kamps Bart van Meer Dirkzwager Guido Dierick NXP

7,0-6,8 6,3-6,3 6,8-6,9 5,0-5,5 6,6-6,6 6,5-6,5 6,3-6,3 7,0-7,0 7,0-6,0 6,5-6,5 6,4-6,4 5,5-5,5 5,6-5,6 6,5-6,5 6,0-6,0 7,0-8,0

in juli (m-o-m, maand op maand), volgens de prijsindex bestaande koopwoningen (PBK) van het CBS. Het aantal transacties steeg met 13,2% m-o-m (seizoensgecorrigeerd). Deze positieve cijfers zouden het einde van een neerwaartse trend kunnen inluiden. Hein van der Pasch: Duitsland Misschien kan onze regering, ondanks bezuinigingen, ruimte maken voor investeringen in research, innovatie en industrie. Dat kan samen met Duitsland ook in EU-verband. Dat werkt beter dan krokodillentranen bij het kwijtraken van de top-5-positie aan innovatievere landen, of het misverstand dat we kunnen concurreren op basis van loonkosten. Duitsland bewijst dat een technologie-exporterend land primair groeit via kwaliteit en vernieuwing. Ronald Migo: rechter rijtje Nederland is als economische natie in het rechter rijtje van de Eredivisie terecht gekomen. Toch is er op de beurzen een stevige stijging te constateren en klimt ook de woningmarkt voorzichtig overeind. Nu nog beter naar elkaar luisteren: zo zou de regering de adviezen van de analisten van Rabo en ING ter harte moeten nemen als ze heel duidelijk zeggen dat de aangekondigde maatregelen van het kabinet zeer negatief zullen uitwerken op de zo gewenste groei van de economie. Hulde voor de provincie Gelderland die heeft besloten om 100 miljoen extra te investeren. Eline Koers: herstel De Franse centrale bank heeft zijn prognose voor de economische groei in het derde kwartaal ver-

Guido Dierick: positief Ik wil de eerste barometer na deze mooie zomer beginnen met louter positief nieuws. Zo maakte NXP vorige maand prima kwartaalcijfers bekend en stond onze technologie weer volop in de belangstelling. Een mooi voorbeeld hiervan is de proef in Leiden waar onze NFC-technologie wordt getest door 1000 consumenten en winkeliers. Maar er zijn meer mijlpalen. Wie op de kalender heeft gekeken weet dat NXP begin september alweer haar zevende verjaardag vierde en heeft gezien dat op 12 september het precies 55 jaar geleden was dat de eerste geïntegreerde schakeling (de chip) door Jack Kilby werd gepresenteerd. De chip veroverde vervolgens de wereld en de chipindustrie groeide uit tot een belangrijke motor van economie. Chips vormen het hart van onze pc’s, tv’s, digitale camera’s en geluidsinstallaties, van vliegtuigen, auto’s, koelkasten en mobiele telefoons etc. Kortom: een leven zonder chips is ondenkbaar geworden. Ik zie de toekomst daarom met vertrouwen tegemoet. Bart van Meer: lichtpuntje Op het moment van het schrijven van deze tekst, sijpelden de gegevens van de Miljoenennota door. Kort en krachtig: een afname van de koopkracht en een toename van de werkeloosheid. Niet bepaald een gunstig vooruitzicht. Er zijn echter wel signalen dat de economie zich langzaam maar zeker herpakt. Zo zijn er in juni en in juli 2013 beduidend meer woningen verkocht dan het vorig jaar in dezelfde maanden. Als kopers het idee hebben dat de prijzen niet veel meer zullen zakken en de huren daarentegen zullen stijgen, zal dat tot een toename van transacties leiden en dat heeft goede gevolgen voor onze economie. Kortom: een lichtpuntje aan het einde van de lange donkere tunnel. Henk Dekker: overheid aarzelt Voor veel ondernemers is het vastgoed een deel van hun oudedagsvoorziening. Verkoop of verhuur is echter moeilijk in deze tijd. Veel ondernemers die met pensioen zouden gaan, kunnen zich gewoonweg niet permitteren nu al

EstherRonald Mirjam Sent Migo

Theo Lemmen

te stoppen met werken. Daarvoor zal de economie eerst aan moeten trekken. De signalen hiervoor zijn er: burgers zijn weer gaan leven naar hun portemonnee en de bedrijven hebben hun maatregelen getroffen. Alleen de overheid blijft achter en zorgt voor veel onduidelijkheid. Dat maakt burgers en het bedrijfsleven onzeker. Dat is ongunstig voor het vertrouwen dat nodig is om de economie een impuls te geven. Esther-Mirjam Sent: minnen Het kabinet is voornemens 6 miljard euro extra te bezuinigen en schaadt daarmee de groei en de koopkracht. Daarnaast loopt de werkloosheid verder op. En nog steeds wordt de Europese eis van 3 procent begrotingstekort niet gehaald. Dit alles blijkt uit de voorspellingen van het Centraal Planbureau (CPB) voor 2014. Daarbij moet bedacht worden dat het CPB het negatieve effect van overheidsbezuinigingen op de groei stelselmatig te laag inschat. Kortom, de crisis lijkt zich verder voort te slepen.

Jan Jonker: nieuw fonds Health Valley heeft in samenwerking met het UMC St Radboud, Oost NV en Hogeschool Saxion een fonds opgezet, waarmee starters in de gezondheidssector een lening kunnen krijgen voor opzet van hun bedrijf en bekostiging van ontwikkelwerk. Vanuit dit fonds kunnen leningen tot max. 250.000 euro worden aangegaan. Het fonds wordt gevoed door middelen van de provincie Gelderland (binnenkort aangevuld door Overijssel en Noord-Brabant). Ed Velthuis: heilzaam De zomervakantie heeft een heilzaam effect gehad. Veel ondernemers zijn er achter gekomen dat saneren niet de weg is om verder te ondernemen. Er komt weer elan in de gelederen en ondernemingen zien de noodzaak om zaken structureel te veranderen of anders te benaderen. Dat is een goed begin. Nu is het afwachten of ook werknemers en het maatschappelijk veld daarin zullen bewegen. Verandering brengt onzekerheid. En de vraag is of het verwend, bureaucratisch en verontwaardigd Nederland van vòòr de zomer de slag kan maken naar een ondernemend land waarin niet alles zeker en geregeld is. Henk Berg: verborgen kosten Verborgen kosten in commercieel vastgoed, als ondernemer loop je er bijna elke dag tegenaan. Vanwege samenvoegingen van vestigingen, heb ik nog drie panden van meer dan 2.000M2 in het land leeg staan. Maar wel met een huurcontract van nog enkele jaren. Dit heeft een impact op het resultaat van de onderneming van enkele tonnen. Met het aflopen van huurcontracten zal deze geldstroom in komende jaren aflopen ten gunste van ondernemingen.


zaterdag 21 september 2013 De Gelderlander

geknipt | 15

Door Jacob Schreuder

geknipt en geschoren Tips of informatie? deondernemer@gelderlander.nl

Zonder Goudswaard

ge ambiance die door de verzekeringscoöperatie Univé in het stadion wordt gefaciliteerd. Leden van De Voorzet krijgen bij de thuiswedstrijden van De Graafschap toegang tot de Univé Lounge en voorts staan tal van andere activiteiten op het programma, zoals wijnworkshops, ontbijtsessies en het bezoek aan Happy Hours bij De Graafschap.

Het zal wel even wennen zijn, een ondernemersbijeenkomst zonder Hans Goudswaard. ‘Mister Achterhoek’ is eind juli op 88-jarige leeftijd overleden. Er ging geen bijeenkomst van ondernemers of werkgeverskringen of voor de regio belangrijke meetings voorbij of Hans Goudswaard had er zijn gezicht laten zien. Zijn betekenis voor het Achterhoekse bedrijfsleven is enorm. Niet alleen was hij actief in de Kring Ulftse Fabrikanten, ook was de oud-directeur van de DRU enkele jaren voorzitter van de Kamer van Koophandel voor Midden-Gelderland.

Prinsjesdaglezing VNO-NCW Achterhoek en de Rabobank houden maandag 23 september een Prinsjesdaglezing. Op Prinsjesdag heeft koning Willem Alexander zijn eerste Troonrede voorgelezen. Over de inhoud van de Miljoenennota 2014 houdt Theo Smid, econoom bij Rabo Nederland, een beknopte lezing. De bijeenkomst wordt gehouden in het gebouw van Rabobank Graafschap-Midden aan de Ambachtstraat 4 in Doetinchem. Na afloop is er een netwerkborrel.

Ellenlang CV Het CV van Hans Goudswaard is ellenlang. Hij was adviseur van werkgeversorganisatie VNO-NCW, twintig jaar bestuurslid van de advies- en ontslagcommissie VNO en bestuurslid van het Sociaal Economisch Overleg voor de Achterhoek. Hij had een zwak voor het (technisch) onderwijs. Hij was tien jaar voorzitter van de scholengemeenschap Wesenthorst in Ulft en bestuurslid van de Bedrijfstakschool Anton Tijdink. In die laatste functie heeft hij zich onderscheiden voor de nieuwbouw van de school in Terborg.

Ambassadeur Ook op maatschappelijk gebied had Goudswaard tientallen functies. Hij was Officier in de Orde van Oranje Nassau, erelid van de KUF en het Ulfts Mannenkoor en drager van de gouden legpenning van de Kamer van Koophandel. De Achterhoekse ondernemerswereld heeft met Hans Goudswaard een ambassadeur verloren. Een lege plek die niet snel weer op een dergelijke manier zal worden ingevuld.

Techniekdag twee regio’s Voor de eerste keer gaan de regio’s Achterhoek en Liemers samen een groots opgezette techniekdag houden. Zaterdag 5 oktober wordt deze techniekdag gehouden op het terrein van

Het beste idee Sacha Quaedvlieg, Arjen van Kempen, Christien Beernink, Pieter Dekker en Evelien Nederhoed van CaféConsult Rotra in Doesburg, van 10.00 tot 16.00 uur. De techniekdag wordt gehouden door VNO-NCW Arnhem-Nijmegen en de Achterhoek, het Platform Onderwijs Arbeidsmarkt Achterhoek, de Samenwerkende Industrie Doesburg, Lindus en onderwijsinstellingen uit beide regio’s.

Beroepsopleidingen De techniekdag wordt in de Achterhoek al jaren gehouden voor jeugd tot 14 jaar die nog een keuze moet maken voor een bepaalde (beroeps)opleiding. Elk jaar trekt deze dag tussen de twee- en drieduizend bezoekers. Alle niveaus komen aan bod, van vmbo tot universiteit. Nieuw is dat in de week na de techniekdag in zowel Achterhoek als Liemers een aantal bedrijfsexcursies wordt gehouden. Van maandag 7 tot

en met vrijdag 11 oktober openen bedrijven hun deuren voor basisschoolleerlingen in de groepen 7 en 8.

Symbus vijf jaar Personeelsbemiddelingsbureau Symbus uit Doetinchem bestaat vijf jaar. In die tijd is het aantal medewerkers gegroeid naar acht personen. Symbus is gevestigd op industrieterrein Wijnbergen en richt zich op out-placement, HR-advies en werving en selectie. Voor de komende periode verwacht Symbus verder te groeien, zegt mede-eigenaar Carin Terhorst.

On-premise2cloud verhuisd In augustus heeft het nieuwe bedrijf On-premise2cloud van ondernemersechtpaar Anita en Pieter Hoenderken zich gevestigd aan de Gezellenlaan 12 in Doetinchem. Het pand is volgens Anita Hoenderken ruim genoeg om de verwachte groei met nieuwe mede-

Univé Lounge

De Arnhemse netwerkorganisatie CaféConsult is verhuisd naar een nieuwe locatie: Grand Café Arnhems Meisje op de Broerenstraat 41. Al tien jaar lang heeft CaféConsult vele startende en doorstartende entrepreneurs een boost kunnen geven. Met de keuze voor de nieuwe locatie is er ook een nieuwe wind voelbaar. Niet alleen is het bestuur grotendeels vernieuwd, maar ook wordt het elkaar coachen, klankborden en begeleiden nu in een hogere versnelling gezet. PR-bestuurslid Pieter Dekker: „Voor de zomer hadden we al een aantal bijeenkomsten waar we in plaats van een eenrichtingsverkeer van een spreker naar de zaal, intervisie hebben weten te realiseren. Mensen kwamen met kwesties, cases, vraagstukken, en die werden met elkaar besproken.” De eerstvolgende bijeenkomst is op maandag 23 september, om 20.00 uur in Grand Café Arnhems Meisje.

Dat moet dan gebeuren in een gezelli-

www.cafeconsult.nl

foto Jacques Kok werkers op te kunnen vangen. On-premise2cloud ondersteunt ondernemers die hun werkplekken via de internetcloud in willen richten.

www.onpremise2cloud.nl

De Voorzet voor MKB’ers De Voorzet is de naam van een nieuwe businessclub voor MKB’ers, die regelmatig samenkomt in (ook nieuw) de Univé Lounge in het stadion van De Graafschap. Leden van De Voorzet moeten ingeschreven staan bij de Kamer van Koophandel en een actief praktiserend bedrijf (met maximaal twintig personeelsleden) hebben. Doel van de nieuwe businessclub is om verbindingen te leggen. Zowel onderling als met externer opdrachtgevers.

AGENDA

Faillissementen Faillissement uitgesproken

Stichting Topvolleybal ORION te Doetinchem, curator mr. D.J.J. Vrijbergen, Doetinchem. J.H. Strijker te Aalten hodn HSB Harry Strijker Bestratingen, curator mr. N. van de Gevel, Doetinchem. Syntronixs Group bv en Syntronixs Solar bv te Doetinchem, curator mr. M. Timmer, Doetinchem. Sarema Holding bv te Doetinchem, hodn S&R Solar Nederland, curator mr. M. Timmer, Doetinchem. Banenflex Uitzendgroep bv te Nijmegen, curator mr. C.J. Diks, Nijmegen. R.H.W. Rengers te Beuningen, hodn Internationaal Transportbedrijf René Rengers, curator mr. C.J. Diks, Nijmegen. VOF Horeca Hanzestad te Doesburg, curator mr. M.S. Engbers, Doetinchem. Lowlands Investment Group bv te Arnhem, curator mr. C.W. Houtman, Nijmegen. W.J.M. Witjes te Elst hodn B 99 Jeans & Casuals, curator mr. V.C.A. Eschauzier - Van Wijk. Holland Job International bv te

Nijmegen, v/h hodn Afwasser.nl bv, curator mr. T. van der Meeren, Nijmegen. E.J.T.M. Derksen te Malden, hodn De Pann te Beuningen, curator mr. J.A. Mulder, Nijmegen. Michels Parkettechniek bv te Wijchen, hodn Trap en Tree; Woon-Hout.nl, curator mr. A.T. de Putter, Nijmegen. Coolnet cv te Elst, curator mr. V.C.A. Eschauzier - Van Wijk, Nijmegen. De Terp Maatkeukens & Interieurs bv te Wamel, curator mr. G.W.M. Janssen, Zaltbommel. A. Karaman te Gendringen, hodn Karaman Horeca Gendringen, curator mr. M.L.J. Meijer, Lichtenvoorde. E. Stoks e/v Jansen te Rheden, hodn Café Biljart Vredenburg te Arnhem, curator mr. M.G.E. ter Hart, Arnhem. Media Service 4U bv te Grave, curator mr. J.M.A.J. Thielen, Tiel. AJPHM Holding bv te Oosterbeek, curator mr M.G.E. ter Hart, Arnhem. Mombarg Beton bv, Mombarg Exploitatie bv en MB Betonwerken bv te Doetinchem, curator mr.

Betuwe Onderneemt Th.R.M. Welling, Doetinchem. Scootive Building bv te Waardenburg, curator mr. M.F.G. Mulders, Zaltbommel. Uitgeverij De Koppelenburg bv te Tolkamer, curator mr. R. Stam, Doetinchem. N.H.C.J. Lentjes e/v Postma te Ressen, hodn More-Woman te Bemmel, Trendy & Basic; Bij Nic; curator mr. B.S. Witteveen, Nijmegen. Bouwbedrijf P.W. Willems bv te Nijmegen, curator mr. B.M. König, Nijmegen. Wai Sheung CHOI te Arnhem, v/h hodn Japans Restaurant Sakura, curator mr. A.E. Mulder, Arnhem. Halil Gezici te Arnhem , v/h hodn Route42, curator mr. M.G.E. ter Hart, Arnhem. Futselaar Beheer bv te Driel, curator mr. A.O.C.A. van Schravendijk, Arnhem. Triple Velp bv te Velp, hodn Olde Dubbelink Restaurant en Partycatering; Brasserie De Jonghe Enkelingh; Visrestaurant De Schelp; Restaurant Olde Dubbelink. Curator: mr. C.L.P.J. Crombag, Velp. Wazuzu bv te Arnhem, curator mr. A.E. Mulder, Arnhem.

Hakazan Art bv te Arnhem, curator mr. A.E. Mulder, Arnhem. Lagerweij Transport & Personeel Limited te Westervoort, curator mr. A.E. Mulder, Arnhem. Gevelfabriek bv te Zevenaar, curator mr. M.G.E. ter Hart, Arnhem. Aspo Import bv te Rheden, hodn Meubelselect, curator mr. P.M. Gunning, Velp. A.J.C.S, Vermeer v/h hodn Vermeer Bestratingen te Dinxperlo, curator mr. J. Zeegers, Doetinchem. M. Rijken te Bennekom, hodn Schilderswerken Rijken, curator mr. A.J. Stokkers, Ede. Plato International Technology bv te Arnhem, curator mr. H.A. Wiggers, Velp. J. Nijman Vastgoed bv te Zelhem, curator mr. R.W.J.M. Schuurman, Doetinchem. Vereenvoudigde afwikkeling Stichting Empowerment Centre EVC te Arnhem, curator mr. J.H. Steverink, Arnhem. R.M. Onsteijn te Doesburg hodn Onstein Koeriers Service, curator mr. R.J. Borghans, Arnhem. Renovarest Hersteltechniek bv te Gaanderen, curator mr. R.W.J.M. Schuurman, Doetinchem.

Dinsdag 24 september, in de boerderij van Intratuin Elst, vanaf 15.30 uur. Symposium met thema ‘Superpromoters en de kracht van enthousiasme’, sprekers Joep Ebben & Rijn Vogelaar. Aanmelden noodzakelijk via www.betuweonderneemtbeter.nl

Jong MKB Dinsdag 1 oktober, Bijsterhuizen 3130, Wijchen, aanvang 19.30 uur. Bedrijfsbezoek aan het nieuw gebouwde hoofdkantoor en distributiecentrum van Banken Champignons Group te Wijchen, ‘Excellence in Mushrooms!’ Aanmelden: www.jongmkbkan.nl

Veron Ondernemers Symposium Woensdag 2 oktober, OBC Essenpas in Bemmel, vanaf 16.30 uur. Thema ‘Het nieuwe ondernemen’. Met medewerking van Marianne Schuurmans, burgemeester van Lingewaard. Voorts The World Café en het MKB Ondernemers Carrousel, buffet, muziek, drankjes en hapjes. Ook toegankelijk voor niet-VERON leden. Aanmelden via www.veron.nu/inloggen.


Uw vestigingsplaats is een van de belangrijkste zaken die het succes voor u als ondernemer bepaalt. Een logische keus is

Doetinchem, Hoofdstad van de Achterhoek!

TE HUUR Havenstraat 110B - Doetinchem.

• Bedrijfsruimte van ongeveer 360 m2, met ruime bestemming, kantoor tot 50% en ondergeschikte detailhandel is mogelijk. • Uitstekend gelegen aan de Doetinchemse snelweg A18, bij de Watertoren, Praxis, Gamma, Mercedes Benz, Staples, Profile Tyre Center Heuver . • Aan twee zijden bereikbaar • Ruime eigen parkeerplaatsen • Vrije hoogte circa 6 meter. • Hoge vloerbelasting.• Inclusief verlichte reclame aan de Havenstraat. • Huurprijs € 1.750.- per maand

Niet alleen qua inwonersaantal (bijna 60.000 inwoners) is Doetinchem een hoofdstad. Ook het cultuuraanbod, de sport,

TE HUUR

de opleidingsmogelijkheden, de voorzieningen, de infrastructuur (gelegen aan de A18 met 3 afslagen en de aansluiting met de A12, enerzijds richting Duitsland, anderzijds richting Arnhem en midden-Nederland) en nog veel

Havenstraat 112 - Doetinchem.

• Bedrijfsruimte van ongeveer 1600 vierkante meter, met ruime bestemming, kantoor tot 50% en ondergeschikte detailhandel is mogelijk. • Begane grond 1000 vierkante meter. • Verdieping 600 vierkante meter. • Uitstekend gelegen aan de Doetinchemse snelweg A18, bij de Watertoren, Praxis, Gamma, Mercedes Benz, Staples, Profile Tyre Center Heuver. • Aan twee zijden bereikbaar • Vrije hoogte circa 6 meter.• Twee grote elektrische overheaddeuren • Groot afgesloten en verlicht eigen erf van ongeveer 1200 m2, grenzend aan natuurgebied. • Huurprijs € 3.850.- per maand.

meer zaken geven Doetinchem de dynamiek van een echte hoofdstad. Doetinchem, een plaats met een rivier door het centrum, een jachthaven, een molen, omsloten door bossen. Kortom…een inspirerende omgeving om te wonen, werken en te ondernemen. Ook de Achterhoekse nuchterheid gecombineerd met dienstbaarheid en een uitstekende werkmentaliteit maken

TE HUUR Gebouw De Beuk, Kapoeniestraat 41- Doetinchem

• Rustig werken in het levendige, aantrekkelijke stadscentrum van de Hoofdstad van de Achterhoek met alle voorzieningen om de hoek! • Nog enkele kantoren vanaf € 380.- per maand beschikbaar.

van Doetinchem een prettige stad om te wonen en te werken.

Informatie: Thoma Makelaars 0314 366262 of Rob Voorhuis 06 5313 8055

Waterstraat 34 - Doetinchem.

TE HUUR

• Nieuw te bouwen winkelpand met twee appartementen.• Vloeroppervlakte 320m2 • Voor en achteringang.• Hoog afwerkingniveau. • Een van de mooiste winkelstraten van Doetinchem met vele speciaalzaken en onder andere Perry Sport als overbuurman. • Huurprijs € 7500.- per maand


de Ondernemer Achterhoek