Page 1

16 februari 2013 | 12e jaargang | nr. 2| de Ondernemer Arnhem is een uitgave van Uitgeversmaatschappij

* de Gelderlander

KvK inside

Nijmegen

Achterhoek

Arnhem

Thema van dit nummer: arbeidsmarkt en HRM Het midden- en kleinbedrijf komt steeds vaker in aanraking met cybercrime. Hackers en skimmers slaan toe, bijna dagelijks vinden ondernemers frauduleuze e-mailtjes van zogenaamde banken in hun e-mailboxen, obscure types uit de hele wereld zijn met allerlei smoezen op zoek naar e-mailadressen en bankgegevens.

Pas op voor cybercrime

Erik Buijs maakt award voor de Arnhemse Ondernemer van het Jaar

Pagina 2

In de Stoel: Maurice, Wim en Robert van Dudok

Pagina 4

3

Jacco Bouwman aan het roer bij Jong MKB Arnhem-Nijmegen

Pagina 11

www.deOndernemer.nl


De Gelderlander zaterdag 16 februari 2013

2 | nieuws

Wie wordt Arnhemse Ondernemer v/h Jaar? van de Ondernemer; die vervolgens tussen de vier en de zes kandidaten voor nominatie aanmeldt bij de jury. De jury beslist uiteindelijk welke ondernemer het predikaat Arnhemse Ondernemer van het Jaar krijgt.

door Frank Thooft

O

p 26 maart zal de kersverse Arnhemse Ondernemer van het Jaar om 14 uur precies met een flinke gongslag de Bedrijven Kontakt Dagen (BKD) in de Rijnhal openen. Hij of zij is dan de winnaar van een spannende competitie geworden, die begin deze maand is gestart. Het is de eerste keer dat deze competitie in Arnhem is opgezet; in Nijmegen is het inmiddels al een traditie geworden, aldus Thed Maas, eindredacteur van de Ondernemer. „Je merkt dat er veel reuring door ontstaat. We hebben in Nijmegen altijd veel aanmeldingen van ondernemers. Ook melden mensen uit zichzelf ondernemers aan, om die in het zonnetje te kunnen zetten.’’ De eisen voor aanmelding komen in het kort op het volgende neer: de ondernemer moet tenminste drie jaar zijn of haar onderneming

Jury

Kunstenaar Erik Buijs kreeg de opdracht de award te maken. foto Eigen foto in Arnhem gevestigd hebben, en moet een aansprekende (en meetbare) prestatie voor de stad geleverd hebben. De aanmelding gaat

gepaard met een uitgebreide vragenlijst, waarop de deelnemers worden gescreend. In eerste instantie gebeurt dit door de redactie

De jury bestaat uit de volgende leden: Harry de Vries, directeur van de stichting kiEMT en voorzitter van de jury; Hans Winters, oud-voorzitter van OKA en eigenaar van KuiperArnhem; Henk Ramautar, voorzitter Arnhem Ambassadeurs en lid van de adviesraad van Scratch Consultants; Ed Velthuis, voorzitter VNO-NCW regio Arnhem-Nijmegen en general director Ballast Nedam Bouw & Ontwikkeling Midden; Michiel van Wessem; wethouder Economische Zaken gemeente Arnhem; en Astrid Huitink-Jacobs, kantoordirecteur Van Lanschot Bankiers

Arnhem. Als ambtelijk secretaris van de jury treedt Frank Thooft, redacteur van de Ondernemer Arnhem, op. Inschrijven

De inschrijving voor de verkiezing Arnhemse Ondernemer van het Jaar sluit op 20 februari om 12 uur. aanmeldingen kunnen gedaan worden op het email adres t.maas@gelderlander.nl, waar ook de vragenlijsten opgevraagd kunnen worden. Thed Maas: „De prijs is bedoeld als stimulans voor de ondernemers in de stad. De winnaar krijgt behalve een fraaie plaquette en eeuwige roem ook veel aandacht in de pers, plus een gratis infotorial van een halve pagina in de Ondernemer. De genomineerden krijgen overigens in het maartnummer van de Ondernemer, een week voor de uitslag dus, ook nog eens veel aandacht.’’

Verleden tijd voor bouwvakkersdecolleté

M

aurice Visser, directeur van Jane and Barnie Bedrijfskleding, werd vorige maand aangenaam verrast met een telefoontje van Omroep Gelderland. Of hij wilde reageren op een uitzending van EditieNL, die het einde van het bekende en beruchte ‘bouwvakkersdecolleté’ aankondigde. In die uitzending toont Eneco een nieuwe kledinglijn, waarbij de taille van de werkbroek hoger is gemaakt. Hierdoor is de wat ongemakkelijke inkijk niet meer mogelijk. Visser was verbaasd over de ophef: hij voert al meer dan een jaar aangepaste kleding voor dit soort situaties. „Bij mij komen geen bouwvakkersdecolleté’s voor.” En niet alleen bij bouwvakkers en installateurs, maar ook bij (para)medisch personeel in de zorg. „Ik was wel gevleid dat Omroep Gelderland mij had weten te vinden. En ik vind het ook een slimme marketing-

stunt van Eneco, als ik eerlijk ben. Ze zijn er maar mooi mee in het nieuws gekomen.” Visser, die de Arnhemse vestiging van Jane and Barnie vorig jaar in Duiven heeft heropend, leidt eveneens de Nijmeegse vestiging van de bedrijfskledingketen. Hij heeft de beschikking over een eigen atelier om kleding te ontwerpen. „En dat verschilt niet alleen per klant en per toepassing, maar ook per land. Ik ben nu voor een Belgische tandartsenpraktijk kleding aan het maken, waarbij de kleur rood wordt gebruikt. In Nederland zal je zoiets niet zien; maar in België is dat heel gebruikelijk.” Hij is ook al voor een Amerikaans bedrijf bezig om een kledinglijn op te zetten. „Daar gelden weer andere eisen aan de uitstraling. Dat moet je goed weten allemaal.” Visser adviseert zijn klanten ook altijd op het imago te letten, om vervelende situaties zoals het bouwvakkersde-

Maurice Visser toont de ‘foute’ broek. colleté te voorkomen. „Het is soms wat lastig, zeker jonge mensen dragen in privé kleding die - voor de

foto Jacques Kok

mannen - wèl laag op de heupen hangt. En voor de vrouwen is het vaak strak, strakker dan in een

werksituatie wenselijk is. Maar met een mooi ontwerp kun je daar goed aan tegemoet komen. Dan kleedt het mooi af, is modieus én straalt het het juiste imago voor je bedrijf uit.” Visser wordt sinds de uitzending op Radio Gelderland regelmatig gebeld door bedrijven die ook van hun ‘problemen’ met ongemakkelijke werkkleding af willen. „Het is blijkbaar nog niet zo bekend bij bedrijven, dat je werkkleding zowel functioneel als representatief kunt maken.” In Ziekenhuis Rijnstate heeft hij ook werkkleding geleverd. „Ook daar kunnen situaties ontstaan dat het personeel moet bukken, maar dat het de patiënten geen ongewenste inkijk wil geven. Met het juiste ontwerp kan dat dus. Het gaat om een invulling van de arbeidsomstandigheden die wellicht nog vergeten wordt, maar die net zo belangrijk is.” www.janeandbarnie.nl

IJzeren hand in een fluwelen handschoen door Francien van Zetten

S

Smeenk’s Executive Assistance zoekt, test en matcht topmanaging assistants. Zowel voor topmanagers uit het bedrijfsleven en als non-profit-organisaties. Managing assistant? Ja, of personal assistant. Directiesecretaresse/ secretaris is zo’n ouderwets begrip, vindt Maartje Smeenk. „De moderne managing assistant is op hbo- en steeds vaker op universitair niveau opgeleid, neemt werk uit handen en fungeert als klankbord.” Geef Maartje Smeenk een moeilijke klus en ze is in haar element. Het liefst zoekt ze de juiste managing assistant voor een lastige baas, die er al een paar de laan heeft uitgestuurd. „Het is superbelangrijk dat de match tussen een ceo, chief executive officer, of een bestuursvoorzit-

Maartje Smeenk: ‘Je CV bepaalt niet je succes in een organisatie’. foto Jacques Kok

ter en zijn rechterhand goed en duurzaam is”, zegt Smeenk. „De perfecte managing assistant stelt haar - het is overwegend een vrou-

wenvak - baas in staat om duurzaam te excelleren, waardoor de business floreert.” Ze weet waar ze over praat, want Smeenk (41) was

jarenlang zelf directiesecretaresse en daarna managing assistant voor ceo’s gerenommeerde organisaties. Zoals op het internationale hoofdkantoor van pacemakerfabrikant Vitatron, later Medtronic in Arnhem. Maartje Smeenk startte eind 2007 haar eigen bedrijf Smeenk’s Executive Assistance. Ze woont in Laag-Keppel en werkt vanuit Arnhem waar ze regelmatig te gast is bij Regardz in het World Trade Center Arnhem-Nijmegen pal naast het station in Arnhem. „Dit is een prima locatie voor mijn afspraken met opdrachtgevers en kandidaten met een prachtig uitzicht op Arnhem.” De afgelopen jaren zocht en vond Maartje Smeenk ruim 120 topassistenten voor zwaargewichten uit het bedrijfsleven en in non-profitsectoren als het onderwijs en de zorg. Ze zoekt vakinhoudelijk sterke mensen, die gedreven en proactief zijn, tact hebben en gevoel voor

humor. „Je cv bepaalt niet je succes in eenorganisatie, maar de manier waarop je met mensen omgaat, zorgt er voor dat je je doelen bereikt.” Wanneer aan die basisvoorwaarden is voldaan, onderzoekt Smeenk of de kandidaat-assistent past bij de persoonlijkheid en de werkstijl van de toekomstige baas, tevens wordt gekeken of de kandidaat past bij de bedrijfscultuur. Zowel de kandidaat als de ceo worden getest, vaak tot verbazing van die laatsten. „Maar zij begrijpen snel dat het van belang is voor het beste resultaat”, klinkt het met een glimlach. „Het gaat er om dat ze een hecht team gaan vormen met hun managing assistant.” Het is duidelijk: de moderne rechterhand van een ceo staat haar mannetje. Of, zoals Maartje Smeenk het verwoordt: „Je moet ook de ijzeren hand in een fluwelen handschoen kunnen zijn.”


zaterdag 16 februari 2013 De Gelderlander

nieuws | 3

MKB vaker dupe cybercrime Cybercrime, internetspionage, id-fraude, matchfixing. Allemaal ‘geneugten’ van het digitale tijdperk, die begin februari actueel werden. Businessclub Zuid van de Treffers in Groesbeek was de actualiteit een weekje voor. De directie van Com-Connect Digitale Opsporing in Sevenum deed een boekje open over digitale veiligheid.

Door Stef Rietbergen

Terzake

Vorst

A

door André Sonneville

K

ort en goed: digitale veiligheid bestaat niet. Erger nog: privacy bestaat niet meer zodra je mobiele telefoon hebt. Ad van Bussel en Wilfred van Roij, beiden ‘specialist in nieuwe veiligheid’ bij Com- Connect, hadden nog wat van die voorbeelden waarbij je de schrik om het hart sloeg. Geen van de aanwezige ondernemers bleek in hun bedrijf een internet en/of e-mailprotocol te hebben. Slechts een enkele gebruikt een virusscanner op zijn mobiele telefoon. Afgeschreven mobieltjes worden weggeven of weggegooid, terwijl ze nog vol zitten met allerlei (bedrijfs) informatie waar kwaadwillenden hun voordeel mee kunnen doen. Niets vermoedend worden we via LinkedIn ‘vriend’ met iemand, die die vriendschap in een handomdraai kan omzetten in een middel om te chanteren. Als dat niet link is…. Wie de mannen van Com-Connect een kwartiertje aanhoort, pakt het liefst zijn digitale biezen om weer terug te vallen op de veilige typemachine, carbonpapier en vulpen. „Nee hoor”, stelt Wilfred van Roij gerust, „het is geen bangmakerij wat we doen. We willen met onze lezingen de mensen vooral bewust maken. De voorbeelden die we geven zijn confronterend. Dat moet ook, want alleen zo komen ze aan. We gaan met z’n allen veel te lichtvaardig met onze electronische informatiedragers om. Cybercriminelen hoeven nauwelijks moeite te doen om in onze mobieltjes, tablets, laptops of computers te kijken. Spionagesoft-

COLOFON de Ondernemer is een uitgave van dagblad De Gelderlander die zich richt op ondernemers, beleidsmakers en beslissers.

Directeur-uitgever Stef Rietbergen Hoofdredacteur Ad van Heiningen (wnd) Eindredacteur Thed Maas 06-53645103 Redactie André Sonneville (Nijmegen) Frank Thooft (Arnhem) Jacob Schreuder (Achterhoek) Accountmanagers Cees van Doornik (Arnhem) 06-55854966 Annemiek Verschoor (Ede) 06-51061855 Foto’s Edwin Stoffer, Mariska Hofman, Jacques Kok, Theo Kock

Cybercriminelen hoeven nauwelijks moeite te doen om in onze computer te kijken. ware is zo te koop en van het internet te halen. De doornsnee gebruiker beseft de gevaren nauwelijks.” Dus toch maar terug naar de typemachine? Van Roij: „Helemaal niet nodig. Als je maar je voorzorgsmaatregelen neemt. Dus inderdaad van tijd tot tijd van wachtwoord veranderen. In je onderneming afspraken maken over de omgang met e-mail. Even opletten als je door een ‘vriend’ van een ‘vriend’ wordt uitgenodigd in het vriendenkringetje. Als je een nieuw telefoontje of tablet aanschaft, de oude door een gespecialiseerd bedrijf laten leegmaken. Je GSM op je telefoon niet continue aan laten staan, want daardoor ben je tot op de vierkante meter traceerbaar.” Van Roij maakt gewag van een ‘internet onder internet’. „Daar kun je alles in het criminele assortiment kopen. Iemand met een beetje kennis van zaken kan daar zo op en wordt meteen heel veel wijzer.” Hij waarschuwt het bedrijfsleven ook onschuldig lijkende apps of spelletjes. Zo zouden er versies

van ‘Angry Birds’ in omloop gebracht zijn door Chinese spionagediensten. „Deze vorm van cybercriminaliteit heeft tot doel te willen weten wat we allemaal doen. Dat kan natuurlijk ook eenvoudiger. Een onschuldig lijkende ‘tweet’ waarin je bericht dat er verse sneeuw is gevallen in dat pittoreske dorpje in de Oostenrijkse Alpen, kan tot resultaat hebben dat je je huis leeggeroofd aantreft als je thuiskomt van wintersport”, geeft Van Roij als voorbeeld. „Ondernemers moeten zich bewust zijn van deze negatieve effecten van sociale media.” Ondanks zijn alarmerende verhaal hoeft de gemiddelde ondernemer zich niet bijzonder onveilig te voelen. Van Roij: „Daarvoor zijn ‘gewone’ ondernemers te klein. Cybercrime of digitale bedrijfsspionage wordt serieus als je het hebt over de grotere ondernemingen of over personen die in de Quote500 staan.” De praktijk leert dat het midden- en kleinbedrijf wel steeds vaker in aanraking komt met cybercrime. Hackers en skimmers slaan toe,

foto Lex van Lieshout

bijna dagelijks vinden we frauduleuze e-mailtjes van zogenaamde banken in onze e-mailboxen, obscure types uit de hele wereld zijn met allerlei smoezen op zoek naar e-mailadressen en bankgegevens. Het snel groeiende Com-Connect Digitale Opsporing van voormalig politieman Wilfred van Roij heeft zich helemaal toegelegd op security management, digitale recherche, forensisch onderzoek en opleidingen op dit gebied. In september vorig jaar werd het multifunctioneel opleidingscentrum Peelbergen in Sevenum in gebruik genomen. „Door de jarenlange politie-ervaring benaderen wij vraagstukken op het gebied van fraude, integriteit en security awareness op een unieke wijze. Wij beschikken over ruime ervaring en vakkennis op het gebied van rechercheonderzoek en opsporing”, aldus Van Roij. Opdrachtgevers van Com-Connect zijn afkomstig uit uiteenlopende branches en sectoren, zoals overheid, banken, MKB, onderwijs, zakelijke dienstverlening en industrie.

ICT thema maartnummer

I

n maart wordt de ICT of IT als thema behandeld. Wat zijn de trends, welke ontwikkelingen staan ons te wachten? Wie daarop Googlet vindt enkele opvallende voorspellingen uit het recente verleden. Volgens een bericht in het blad Computable van eind 2012 moesten we rekening houden met tien trends. IT zou gaan verschuiven van een kostenbesparing naar een waardecreatie. Digitale businessmodellen zouden belangrijker worden dan afzonderlijke factoren. Het management zou zich ook moeten verdiepen in digitale mogelijkheden. Medewerkers zouden honderd procent mobiel gaan, met of zonder een IT-afdeling. Er zou ook een golf van nieuwe analytici komen. IT-afdelingen zouden overgaan op ‘big data analytics’. Er zou meer flexibiliteit in de ontwikkeling van apps komen. Gebruikers zouden software willen ge-

bruiken wanneer het hen uitkomt, niet eerder. Gebruikers zouden ook gaan vragen om een nieuwe benadering van security. En tot slot: data zou sneller groeien dan de opslagcapaciteit. Een andere visie is te horen van Bright Migration. Zij duidden eind vorig jaar vijf trends voor middelgrote ondernemingen voor 2013 aan. Zij voorspellen een groei in hybride cloud oplossingen; een definitieve doorbraak in gestreamde cloudapplicaties; een uitrol van 4G mobiele netwerken; een tablet voor iedereen; en een integratie van officepakketten met cloud. Intermediair voorspelde weer een andere reeks trends: Context-based oplossingen; verzamelde data-architectuur; geïndustrialiseerde dataservices; op social media gerichte IT; flexibele platform-as-a-service architectuur; en doeltreffende analytische beveiliging. Welke ondernemer

merkt deze trends, kampt ermee, werkt ermee, wint ermee? Hoe vertalen deze veelal makro-trends zich naar het midden- en kleinbedrijf? Hoe spelen (kleine) IT-dienstverleners in deze regio daarop in? In het volgende nummer van de Ondernemer zullen we een poging wagen, deze ‘cloud’ wat helderder te krijgen.

ltijd kijk ik het liefst vooruit, maar nu even niet. Allereerst omdat mijn column van januari over emancipatie blijkbaar midden in de roos was. Mijn pleidooi voor meer vrouwen in de top is meteen in praktijk gebracht, want recent is besloten dat Wegener, de moeder van De Gelderlander, een vrouwelijke CEO krijgt. Dat gebeden in deze tijd van ontkerkelijking nog zo snel verhoord worden! Wat mij de afgelopen maand echter het meeste bezighield was de vorst. En vorst in een dubbele betekenis. Die dubbele betekenis werd schitterend verwoord in de kopregel van een inhaakadvertentie van Unox: ‘Laat de nieuwe vorst maar komen’ met daaronder een rijk gevulde kom erwtensoep met Unox worst. Ik hou van schaatsen, dus ik voel meteen vibraties als het kwik onder nul daalt. En ik sluit dan ook graag aan in een file van drie kilometer vóór Blokzijl als heel Nederland een toertocht wil gaan rijden. Maar ik merkte ook lichte opwinding toen duidelijk werd dat we na 123 jaar weer een koning krijgen in Nederland. Qua emancipatie is dat overigens weer een flinke stap terug in de tijd. De aankondiging van deze nieuwe vorst en de vele inhaakadvertenties gaven me echter gek genoeg ook een tintelend lentegevoel. Een gevoel van geboorte, innovatie en ondernemerschap. Want reken maar dat ondernemend Nederland de komende maanden massaal zal inspelen op deze unieke oranjegekte. We zullen overspoeld worden met koninklijke en vorstelijke aanbiedingen. Ik verheug me er nu al op. Dat lentegevoel kreeg ik ook bij de laatste vernieuwing van De Gelderlander. Een opgefriste voorpagina, strakkere vormgeving, een heldere kleurennavigatie en nieuwe thema’s zoals Geld en Werk op zaterdag, Wonen op vrijdag en Gezond en Vitaal op dinsdag laten zien dat wij geloven in een ondernemende en gezonde toekomst. Laat die lente dus maar gauw komen. De schaatsen zitten toch alweer in het vet. Stef Rietbergen, Directeur/Uitgever De Gelderlander s.rietbergen@gelderlander.nl twitter: @riethills


De Gelderlander zaterdag 16 februari 2013

4 | de stoel

Door Gert-Jan Oplaat

Terzijde

Verwarring

A

Maurice Jonker, Wim Bouwman en Robert Wittenberg in het hart van Dudok.

foto Jacques Kok

Gastvrij en getalenteerd Dudok neemt op werkgelegenheidsgebied onder meer deel aan het project Gastvrij Talent, waarbij mensen worden (her)opgeleid om kok, gastheer of -vrouw in de horeca te worden. Robert Wittenberg van Dudok Arnhem heeft hiervoor Maurice Jonker onder zijn hoede genomen.

Je runt Dudok Arnhem zelf. Hoe ben jij op deze stoel terecht gekomen?

Ik ben zelf ook in de horeca begonnen, gewoon op de vloer. Tijdens mijn studie Bedrijfskunde, ben ik bij Dudok in Rotterdam gaan werken. Ik kon me geen mooier bedrijf dan dat voorstellen. Uiteindelijk heb ik er tien jaar gewerkt, en heb ik het bedrijf heel goed leren kennen. In 2003 werd als derde Nederlandse vestiging Dudok Arnhem opgezet, en kon ik dat gaan runnen. Na Arnhem is nu ook Tilburg een Dudok rijker, en we kijken ook uit naar steden als Amsterdam, Groningen en Utrecht. Wat bepaalt de keuze voor een ves-

Passie voor het culinaire, kunst en cultuur 䢇 Naam: Robert Wittenberg 䢇 Geboren: 28 april 1973 䢇 Bedrijf: Dudok Arnhem 䢇 Opgericht: 15 mei 2003 䢇 Jubileumreceptie: 15 mei 2013 䢇 Werknemers: 50

tiging van Dudok? Het gebouw moet een bijzondere uitstraling hebben, en dat heeft dit pand zeker. In alle vier de steden is Dudok een levendige ontmoetingsplek, de hele dag door. Waar Rotterdam de zaken-Dudok heeft, Den Haag de politieke Dudok, heeft Arnhem de culturele Dudok. En dat vertaalt zich terug in exposities, nauwe banden met alle culturele instellingen en evenementen.. Waarop let je als je personeel aanneemt? Als je in de horeca wilt werken moet je een duizendpoot zijn. Je sociale intelligentie is heel belangrijk, belangrijker nog dan vakdiploma’s, want dat is aan te leren. Het aanvoelen van wat er bij je gasten leeft moet in je bloed zitten. Je moet ook betrokken zijn, en geïnteresseerd: als je een flard over mode opvangt moet je weten dat je gasten voor de modebiënnale kun-

䢇 Robert is een sociaal gedreven on-

dernemer die o.a. door de film Slumdog Millionaire geïnspireerd is. Daarnaast heeft hij een passie voor kunst en cultuur, die ook terug te vinden is in Dudok Arnhem. 䢇 Interview: Frank Thooft

nen komen. Moet je weten wat dat is, waar en wanneer het is. Werken in de horeca betekent gastheer of gastvrouw zijn, en dus betrokken aanwezig, maar tegelijkertijd discreet afwezig. Wel weer alert, en altijd hulpvaardig. En dat betekent voor mij dat ik talenten moet ontdekken en ontplooien. En dat maakt het een heel mooi vak! Waarom doe je mee met Gastvrij Talent? Omdat ik vind dat je een sociale verantwoordelijkheid hebt als werkgever. En omdat ik weet dat er veel mensen zijn die hun talenten nog niet hebben kunnen ontwikkelen. Ikzelf heb de kans bij Dudok Rotterdam gehad, en datzelfde wil ik anderen ook kunnen geven. Doe je dit project alleen? Nee, ik doe dit samen met Wim Bouwman, een horeca-veteraan in

het Arnhemse, die het project begeleidt trekt, het UWV, ROC Rijn IJssel en de gemeente Arnhem. Wim Bouwman heeft in totaal 15 horecabedrijven bereid gevonden, tijd en energie te steken in de begeleiding van mensen. En aanstaande maandagmiddag start alweer de tweede fase tranche van het project: dan komen we hier in Dudok met vijftien nieuwe deelnemers bij elkaar om het tweede project te starten. Geïnteresseerde horecabedrijven mits ze erkend leerbedrijf zijn mogen vanzelfsprekend aanschuiven om zich te oriënteren. Het traject start met een proefperiode van drie maanden, waarbij de kandidaat zijn of haar uitkering behoudt, en naast de vier dagen werken in het bedrijf ook elke week een dag een gerichte workshop van Wim krijgt. Wat is het mooie van werken in de horeca? Het doet een beroep op al je talenten en al je vaardigheden om gastheer of -vrouw te zijn. Bovendien ontplooi je jezelf als teamspeler, omdat je altijd onder hoge druk werkt. Je kunt je dus met je hele persoonlijkheid ontwikkelen. Als je erin slaagt je gasten een glimlach op het gezicht te toveren, heb je het goed gedaan!

Gratis yoga op Wereld Yoga Dag 24 februari

O

p Wereld Yoga Dag zondag 24 februari doet de hele wereld aan yoga. Wereldwijd zal er een 24-uurs yogamarathon plaatsvinden. Dit gebeurt in elke tijdzone over de hele wereld tussen 11 uur `s ochtends en 1 uur `s middags. Zo ontstaat er een mondiale 24-uurs yogamarathon. Doel van de dag is om wereldwijd

aandacht en energie te wijden aan mensenrechten, maar ook om samen yoga te ‘vieren’. Wie meedoet, levert een vrijwillige bijdrage. De opbrengst gaat naar een goed doel: FIAN, een organisatie die strijdt voor de bescherming van het recht op voedsel. Ook het Yogahouse Arnhem doet mee aan dit internationale evene-

ment voor het goede doel en biedt de gehele dag gratis diverse yogalessen en workshops aan. Tijdens deze yogalessen wordt ook uitleg gegeven over het type yoga en is er gelegenheid tot stellen van vragen. Daarnaast zijn er consulenten aanwezig die informatie geven over: meridiaan massage, rek- en strekbehandelingen en handlezen. Onderdelen van de dag zijn: modified

rocket yoga, mantra zingen, ashtanga yoga, hatha yoga, dru yoga, tai chi, qigong en handleeskunde. Iedereen is van harte welkom op deze dag in het Arnhemse Yogahouse, alle lessen en adviezen zijn kosteloos. Donaties voor de FIAN zijn van harte welkom. Voor meer informatie kijk op: www.yogahouse.nl

ls er één branche in verandering is, is het wel de retail. De consument zorgt met zijn hybride koopgedrag voor grote verwarring. De ene keer trekt hij naar de aloude winkel in de stad, dan weer bestelt hij online vanachter de pc. Trouw aan de winkel - loyalty heet dat in marketingkringen - brokkelt razendsnel af. Voor elke euro moet geknokt worden. Met klantenpasjes bijvoorbeeld, of aanbiedingen via Facebook en Twitter. Veel deskundigen denken dat multichanneling de beste kansen biedt om de klant te binden: het combineren van de fysieke winkel met online verkoop. Dat roept dan wel vragen op als het gaat om de locatie. Grote webwinkels zijn vaak gevestigd op bedrijventerreinen: megamagazijnen en pittoreske binnensteden bijten elkaar nu eenmaal. Maar steeds meer webwinkels hebben een klantenbalie (waar de klant zijn aankoop kan afhalen om verzendkosten te vermijden) en toch ook een showroom. Zo creëer je koopstromen naar een gebied dat daar niet in de eerste plaats voor bedoeld is. Bouwmarkten en tuincentra zitten er weliswaar ook al, maar toch... als wethouder wil je niet dat de leegstand in je binnenstad met de dag toeneemt. Van de andere kant, ook die binnenstadwinkelier moet wat. En als iedereen hem vertelt dat hij niet zonder een ‘internetpoot’ kan... In een binnenstedelijke winkelstraat is het lastig ‘dozenschuiven’. Het probleem is dat we nog steeds niet zo goed weten waar het heen gaat. Moet je als winkelier met online verkoop beginnen vanaf een andere plek? Of werk je samen met een partij die op dat gebied het klappen van de zweep al kent? In de ene gemeente staat het bestemmingsplan de vestiging van webwinkels met balie en showroom op een industrieterrein wel toe, bij de buurman mag het alleen zonder klantencontacten en elders is het helemaal verboden. Een bekende webwinkel in Beuningen wilde naar het plaatselijke bedrijventerrein verhuizen maar het bestemmingsplan verhinderde dat. Nu zit het in Heumen. Inmiddels is het bestemmingsplan aangepast. Maar de moraal van dit verhaal is: zorg voor een heldere visie. Gert-Jan Oplaat, voorzitter KvK Centraal Gelderland


KvK NIEUWS NIEUWS Masterclass ‘Internetwinkels en RO-beleid’ Op 24 januari organiseerde Kamer van Koophandel Centraal Gelderland een incompany masterclass voor adviseurs van de KvK. Daarin stond het thema ‘internetwinkels en het ruimtelijkeordeningsbeleid’ centraal. Voor de bijeenkomst was ook een aantal gemeentelijke beleidsmedewerkers en ondernemersvertegenwoordigers uitgenodigd. Aanleiding voor de masterclass, verzorgd door bureau DTNP uit Nijmegen, is de snel veranderende winkelmarkt. Daarbij gaat het niet alleen om trends en ontwikkelingen in de detailhandel, maar ook om het gewijzigd consumentengedrag en de opkomst van de verkoop via internet. Die hebben hun effecten op bestaande winkelgebieden, wijzigende vestigingsvoorkeuren van winkels en dus ook op de aspecten van ruimtelijke ordening. Die ontwikkelingen laten immers diverse nieuwe vormen van detailhandel zien. Webshops en internetwinkels variëren bijvoorbeeld op hun winkelformule doordat ze showrooms inrichten of afhaalpunten creëren waar de consument zijn aankopen zelf kan afhalen.

OLB Arnhem combineert de winkel met een serie webshops

‘De klant binden op internet... dat is een verhaal apart’ OLB Arnhem, een van de oudste sportzaken van Nederland, maakt zich op voor de toekomst met de inrichting van diverse webshops, allemaal gericht op één specifieke niche in het sportlandschap. “Maar onze fysieke winkel blijft bestaan. Die zal altijd onze basis blijven”, zegt directeur Bas Broekhuizen (37) op besliste toon. “Twee mensen zitten nu vrijwel fulltime op de webwinkels, want daar moeten we het in de toekomst van hebben”, aldus Broekhuizen. “De sites op orde houden, teksten herschrijven, het bewaken van de look & feel, de vindbaarheid op Google verbeteren, adverteren met Google Adwords, Facebook bijhouden... Dat neemt allemaal zo’n 75 tot 80% aan tijd en energie van de hele internetpoot in beslag. De kosten gaan voor de baat uit, maar over drie jaar willen we quitte spelen op internet. Die tijd gunnen we ons ook.”

De Kamer van Koophandel wil hierover meer duidelijkheid scheppen. Doel is om ondernemers en overheden nog beter te kunnen ondersteunen en adviseren bij de ontwikkeling van deze nieuwe vormen van detailhandel en een passend beleid op het gebied van ruimtelijke ordening.

Verzendkosten Ofwel, wil Broekhuizen maar zeggen, de inrichting van een webshop doe je er niet ‘even bij’. “Als winkel in de Steenstraat hebben we onze vaste klanten, mensen die hier bijna automatisch binnenlopen als ze een nieuw judopak of een toque nodig hebben. Een klant binden op internet... dat is een verhaal apart: hij fladdert zo weer weg. Pas als hij drie keer iets bij jou besteld heeft, kun je zeggen dat je als webwinkel in het hoofd van die klant zit.” Daarnaast nemen de verzendkosten zo weer een hap van tien procent uit de omzet weg. “Een behoorlijke onkostenpost ja. En vergeet ook niet dat je veel met retourzendingen te maken hebt. Niet omdat de spullen niet goed zijn, wel omdat mensen op zeker willen spelen en van een shirt voor de zekerheid twee maten bestellen. Dan komt er dus één van terug.”

Meer informatie? Stuur een e-mail aan Marion Hendriks, adviseur regionale economie bij KvK Centraal Gelderland: marion.hendriks@kvk.nl

Vierde generatie OLB Arnhem - de initialen staan voor Otto Lourens Broekhuizen die het bedrijf als schoenmakerij oprichtte in 1916 - is een ech-

De grote vraag is dan: wanneer is een internetwinkel nu eigenlijk een winkel? Of: wanneer is een afhaalpunt een winkel? Een eenduidige definitie van het begrip ‘winkel’ zou antwoord kunnen geven op de vraag hoe deze nieuwe vormen van detailhandel vanuit het oogpunt van ruimtelijke ordening kunnen worden benaderd.

KvK-SHOP

Ondernemend aanbesteden Hoe kunnen gemeenten in de regio Food Valley komen tot een mkb-vriendelijker aanbestedingsbeleid? Die vraag staat centraal tijdens de bijeenkomst ‘Ondernemend aanbesteden’ die op 25 februari wordt gehouden. Daarbij wordt ook de nieuwe aanbestedingswet behandeld, evenals selectie- en gunningcriteria. Daarnaast kunnen de bezoekers deelnemen aan werkgroepdiscussies. De bijeenkomst een initiatief van MKB-Nederland/Midden, Bouwend Nederland, VNO/NCW Valleiregio en KvK - vindt plaats in het Raadhuis Ede van 13.30 tot 17.00 uur. Aanmelden kan via midden@mkb.nl Bedrijfsovername, de ideale start Ondernemers die een bestaand bedrijf overnemen, hebben meer kans op succes dan starters van een nieuwe onderneming. Een bedrijfsovername heeft namelijk veel voordelen: u krijgt inzicht in historische gegevens, zoals klantenbestand, omzet en kosten, waardoor u de winstgevendheid van het bedrijf goed kunt inschatten. Maar beginnen na een overname (en de financiering daarvan) verschilt wezenlijk van de start van een nieuw

eminars Al onze s vin dt u op d sg elderlan r a in m e s l/ k vk. n

bedrijf. Het vraagt om een goede voorbereiding. Dit seminar behandelt de juridische, organisatorische en financiële kanten van de bedrijfsovername. (Datum: maandag 8 maart, KvK Arnhem, 19.30-22.00 uur, kosten € 35,-). Info en aanmelden: www.kvk.nl/seminarovername Indeling in het douanetarief Het hanteren van een juiste goederencode is van groot belang. Goederencodes zijn de basis voor het bepalen van de hoogte van invoerrechten en accijnzen, én voor zaken als restitutie en strategische goederen. Daarnaast spelen goederencodes een grote rol in de bepaling van de oorsprong van uw product. Indeling in het douanetarief vraagt dus om de nodige kennis en zorgvuldigheid. (Datum: woensdag 13 maart, KvK Arnhem, 9.00– 12.00 uur óf van 13.30–16.30 uur). Info en aanmelden: www.kvk.nl/douanetariefgelderland

Bas Broekhuizen: “Ik ben me heel bewust van de familietraditie in OLB, dat brengt de nodige sentimenten met zich mee.” (Foto: APA-foto)

te familieaangelegenheid. Bas, sinds 2008 aan het roer, is de vierde generatie. “Ik ben me heel bewust van de familietraditie in OLB, dat brengt de nodige sentimenten met zich mee. Daarom ben ik zo met de toekomst bezig. Dat deden mijn opa en vader ook toen ze besloten zich te specialiseren in vecht- en zaalsporten. Het zijn niches geworden... zie jij bijvoorbeeld nog wel eens een handbalwedstrijd op tv? Of het WK Karate? Nee dus. Daarom trekt de concurrentie zich terug uit dit soort sporten. Dat biedt ons juist de ruimte om er groot in zijn.” Marketing De webshops die Broekhuizen inricht - zo’n 14 in totaal met namen als korfballworld.nl of handballworld.nl - worden ondergebracht in een aparte BV. Daarnaast verbreedt Broekhuizen zijn blik naar andere terreinen. “We gaan ons nu ook toeleggen op sportvoeding.

En de kennis die we opdoen op het gebied van automatisering en software zetten we ook in als marketingpoot voor externe partijen. Zo gaan we het internetverkoopplatform ook b-to-b verkopen. Want de basisprincipes zijn voor elke branche gelijk, of je nou sportartikelen verkoopt of sfeerlampen.” Fansites Daarnaast bouwt OLB fansites voor zowel sportclubs als individuele topsporters. “Dat doen we onder meer voor een van de twee Nederlandse profs in het Crashed Ice-circuit, dat spectaculaire downhill skaten. Hij heeft weer goede contacten met geweldige skaters uit de grote ijshockeylanden... Canada, Rusland, Tsjechië en zo. Het zijn wereldsterren die honderdduizend keer gegoogled worden. Als wij daar fansites voor maken, kunnen we via Adwords dus behoorlijk wat inkomsten generen.” (www.olbarnhem.nl)

Kamer van Koophandel in de regio International Business Lounge bij Health Valley Event Op 13 maart vindt in Nijmegen het Health Valley Event plaats. De KvK is er van de partij met een International Business Lounge. Ondernemers die actief zijn in health en zich willen oriënteren op zakendoen in het buitenland - of die op zoek zijn naar een internationale samenwerkingspartner - worden daar op weg geholpen. Bezoekers krijgen toegang tot een internationaal netwerk en er worden drie landendesks ingericht waar specialisten van de KvK en Agentschap NL hen te woord staan over zakendoen met Duitsland, de VS en China. Bovendien zijn er relevante partijen uit het (Duitse) netwerk van de KvK aanwezig net als enkele bedrijven die zijn aangesloten bij het Gesundheitsnetzwerk Niederrhein. In de aanloop naar het event verzorgt Enterprise Europe Network overigens nog een internationaal matchmakingprogramma. Info en aanmeldingen: www.health-valley.nl/event

Heerlijk Gastvrij [Arnhem]: ‘Kansen voor detailhandel en horeca’ Op 30 januari stond de toekomst van de detailhandel en de horeca in Arnhem centraal tijdens de themabijeenkomst Heerlijk Gastvrij [Arnhem] van de KvK. Het ging zowel om de ruimtelijke structuur als het creëren van gastvrijheid en belevingswaarde voor de consument/bezoeker. Gastsprekers waren wethouder Michiel van Wessem, hoogleraar e-Marketing en auteur Cor Molenaar (‘Red de winkel’), Karel Trommelen (Kiezen voor kansrijke winkelgebieden) en Marion Hendriks (KvK Centraal Gelderland). De kansen voor Arnhem liggen vooral in een verbetering van de fysieke verbindingen en het aantrekkelijker maken van de openbare ruimte met een duidelijke afbakening van winkelgebieden in sfeer en beleving. Bovendien moet de binnenstad ook ‘s avonds - meer dan nu het geval is - een aantrekkelijk verblijfsgebied zijn. De inbreng van de deelnemers tijdens de bijeenkomst wordt nu gebruikt om een plan van aanpak op te stellen. Meer info: marion.hendriks@kvk.nl


zaterdag 16 februari 2013 De Gelderlander

nieuws | 7

Frisse Arnhemse jongens facilitaire taken erbij. „Je ontlast de mensen die dat er bij hebben gekregen nadat facilitaire diensten zijn weggesaneerd’’, legt Toni uit. „Denk aan de postkamer, de kantine of de conciërge.’’ Richard kan dat beamen; Ook bij Hommerson komen zaken als tuinonderhoud of huismeesterschap regelmatig voorbij. „Op deze manier breng je de arbeidsmarkt weer een beetje in beweging’’, aldus Toni. En ook bij Tim geldt de verbreding, sterker nog zelfs dan bij zijn twee collega’s. Hij biedt ook technisch onderhoudswerk, groenonderhoud en plaag- en ongediertebestrijding aan. „Ik kan hiermee een meerwaarde betekenen voor de klant.’’

Met zijn drieën zijn ze goed voor zo’n 700 banen: Toni Iniguez Najdanovski van Antonio Shining Places; Richard Hommerson van Hommerson Schoonmaakbedrijf en Tim de Jong van SMB Willems. Ze vertegenwoordigen ook de nieuwe generatie ondernemers: fris, jong en dynamisch. door Frank Thooft

D

e branche van de schoonmakers verjongt ook, in zekere zin, en professionaliseert daardoor ook. Vanaf 1 januari dit jaar is er een keurmerk voor de branche opgesteld, dat toeziet op de kwaliteit van het geleverde werk. Zowel Hommerson als Antonio zijn momenteel bezig dit OSB Keurmerk te halen. SMB Willems heeft het al binnen. Toni zit via zijn participatie in de Schoongroep Nederland, een koepel van 19 samenwerkende schoonmaakbedrijven, zelfs in het bestuur van de branche-organisatie OSB.

Meedenken

Richard Hommerson, Toni Iniguez en Tim de Jong. Verantwoord

De Code Verantwoordelijk Marktgedrag wordt onderdeel van het keurmerk. „Dat betekent’’, legt Toni uit, „dat je onder meer conform CAO moet betalen, en dat een schimmige omweg met lagere lonen via het buitenland, zoals voorheen af en toe nog gebeurde, dus niet meer mogelijk is. Dat betekent ook dat de branche een beter imago krijgt.’’ Wat nog wel gebeurt is dat schoonmaakbedrijven soms buitenlandse studenten inschakelen in de zomermaanden, en dan spreek je inderdaad over lagere lonen - maar dat geldt ook voor Nederlandse studenten, vertelt Toni voorts. Het werk in de schoonmaakbranche is overigens in trek, vertelt Richard: zijn bedrijf

krijgt regelmatig en spontaan aanmeldingen van werkzoekenden. Via de website, via de social media, en nog steeds via-via. Want persoonlijke aanbevelingen zijn belangrijk. Tim bevestigt dit beeld, hij heeft zelfs een wachtlijst van kandidaten voor zijn bedrijf.

tra en haar ouders (de oprichters) leidt, heeft overigens maar liefst 75 fulltimers naast een 200-tal parttimers in dienst. Binnen de branche geldt de afspraak dat werknemers bij het overnemen van een contract door een collega, op het zelfde schoonmaakproject kunnen

Certificaten

„Wij hebben als bedrijf maar liefst zes certificaten, waardoor we kwaliteit, milieu, veiligheid en efficiëncy goed op orde hebben. Dat is aantrekkelijk voor zowel werknemers als opdrachtgevers. Wij bieden ook doorgroeitrajecten vor onze mensen, met gesubsidieerde opleidingen.’’ SMB Willems, dat Tim samen met zijn vrouw Pe-

Schoonmaker krijgt meer taken op bord

foto Jacques Kok

zekere baanvastheid voor de mensen.’’ Toni werft ook onder groepen die een wat grotere afstand hebben tot de arbeidsmarkt, zoals Wajongers, net als Richard. Bij Tim gaat dat zelfs nog verder: hij heeft vijf procent van zijn personeel in de zogenaamde social return werken. Dat maakt het ook gemakkelijker op aanbestedingen in te schrijven, bijvoorbeeld voor de gemeente Arnhem, maar ook voor Europese aanbestedingen, waar alle drie de bedrijven zich ook mee bezig zijn gaan houden. Veranderen

blijven werken. „Mits ze een contract voor onbepaalde tijd hebben’’, vult Richard aan. „Dat is een

Toni ziet het schoonmaakvak langzaam aan veranderen van puur schoonmaakwerk tot breder, met

Het meedenken met de klant is ook belangrijk in het schoonmaakwerk. Richard bespreekt met de klant wat die eventueel zelf wil doen, zodat de schoonmakers minder uren hoeven te draaien en te declareren. „Op die manier kun je nog meer maatwerk aanbieden.’’ De mannen zijn collega’s van elkaar, maar ook concurrenten. Toch gaat dat altijd soepel. Richard: „Een klant kiest toch zelf wie hij wil, met wie hij de beste klik heeft.’’ Als er echter een project overgaat van een grote landelijke schoonmaker naar een van de drie, dan is het een klein feestje. Dan is het werk weer terug in de regio, als het ware. Het drietal, hoewel zeer Arnhems, lonkt ook naar beneden de rivieren. Toni heeft vorig jaar het Nijmeegse Atrin weten in te lijven; Hommerson en SMB Willems kijken ook steeds verder vooruit. Tim„ Je bent het alleen al aan je mensen verplicht, dat je groeit en dus meer werk en zekerheid binnenhaalt. Groei moet overigens door autonome groei komen, niet door overname na overname. Autonome groei werkt volgens mij het beste in deze regionale markt.’’

BizzNet in vijf jaar naar zo’n honderd leden door Frank Thooft

D

it jaar bestaan ze al weer vijf jaar. BizzNet, de businessclub voor de Veluwezoom en omstreken, dankt haar ontstaan aan het initiatief dat in 2008 in de voetbalvereniging Rheden ontstond. Nog steeds is er een link met de VV, zoals hij liefkozend genoemd wordt, maar er is veel meer dan dat, legt voorzitter Lex Hendriks uit. Het ledental is in de afgelopen jaren gestaag gegroeid naar bijna tachtig, en Hendriks hoopt dit jaar de honderd te kunnen bereiken. Niet echt veel meer dan dat, anders gaat het kleinschalige karakter verloren, vult bestuurslid Rick Palm van Communicatie aan. „Want dat onderscheidt ons juist van de andere, vaak veel grotere businessclubs. Wij kennen elkaar allemaal goed, en dat maakt dat je gemakkelijk elkaar de bal toespeelt.” Voor aspirant-leden en beginnende ondernemers is er een instaptarief. Hendriks vertelt dat er zelfs

een aantal leden van het Arnhemse OKA is overgestapt, juist vanwege het intiemere karakter. Hij verbreedt de horizon dan ook bewust richting stad, en is al contacten aan het aanknopen met de gemeente Arnhem. Daar zijn immers nu ook belangen van de leden te behartigen. Goede contacten met de wethouder van Rheden zijn er al, en zijn goed, aldus Hendriks. Podium

Palm zoomt in op de verschillen die er naar zijn mening zijn met reguliere businessclubs. „We geven nieuwe leden uitgebreid podium om zich kenbaar te maken aan de andere leden. We helpen ze bijvoorbeeld met de presentatie door een interview op het podium te houden. Ook coachen we jongere ondernemers, of beginnende ondernemers, als die met vraagstukken zitten waar wij al vaker mee te maken hebben gehad.” Hendriks neemt over: „Het leuke is ook dat we steeds wisselend op

Het BizzNet-bestuur op Landgoed Rhederoord, met vlnr Lex Hendriks, Gerard Daniel, Rick Palm, Jan Jansen, Bert Schuringa en Geurt Schouten (op de foto ontbreekt Gerard van Haaren). foto Jacques Kok

andere locaties zitten, waarbij de leden hun bedrijf openstellen. Zo zijn we bij Atag geweest, maar ook de Peerdestal, Essilor, enzovoorts. Overal krijg je een kijkje in de keuken.” Ook de partners worden niet vergeten, voegt Palm toe. Enkele keren van de gemiddeld zes maal per jaar worden ook die betrokken bij de bijeenkomsten, waarvoor huiscateraar De Geldersche Poort altijd zijn beste beentje voorzet. En voor de contributie hoef je het niet te laten. Hendriks: „Die 700 euro per jaar omvat alles, dus ook elke keer die catering. We proberen altijd wat anders te doen. Een boottocht op de IJssel, noem maar op.” Op de komende BKD in de Rijnhal zal BizzNet ook acte de presence geven, vertelt Palm. „We denken aan een plein of een straat, zodat we daar met een aantal van onze leden bij elkaar kunnen staan.” De onderlinge business is en blijft echter speerpunt. Er is dan ook een Award ingesteld om de business tussen de leden te bevorderen. www.bizznetbruist.nl


De Gelderlander zaterdag 16 februari 2013

zaterdag 16 februari 2013 De Gelderlander

8 | thema

Mannen vaker in deeltijd Mannen kiezen er steeds vaker voor om in deeltijd te gaan werken. Begin 2001 hadden 12 procent van de mannen een deeltijdbaan, in het derde kwartaal van 2012 was dat 17 procent, aldus het CBS. Vooral onder mannen van 15 tot 25 jaar is het aandeel met een deeltijdbaan gegroeid. Het aandeel jonge werkende mannen met een deeltijdbaan groeide in deafgelopen 11 jaar van 30 procent tot 46 procent. Maar ook mannen van 25 tot 55 gingen meer in deeltijd werken.

thema | 9

HRM zit midden- en kleinbedrijf in de genen hier valt niet veel te halen.”

Grote bedrijven hebben personeelsafdelingen, het midden- en kleinbedrijf vaak niet. Daar mogen we volgens HRM-wetenschapper Maarten van Riemsdijk niet uit opmaken dat personeelsbeleid in het midden- en kleinbedrijf een stiefkind is. Vijf trends in HRM en hoe het MKB daarop inspeelt.

Flexibiliteit Op het gebied van flexibiliteit en doorstroming wringt in veel bedrijven de schoen, want werknemers blijven in de crisis liefst zitten waar ze zitten. Werkgevers daarentegen verlangen van meer flexibiliteit en interne mobiliteit. Dure externe krachten worden minder ingehuurd, dus moeten vaste medewerkers zich meer plooien. Dat kan betekenen dat ze langere werkweken maken op piekmomenten en minder werken als er weinig te doen is. Medewerkers worden sneller ingezet op andere dan hun gebruikelijke taken, op andere afdelingen of zelfs andere locaties. In sommige sectoren – de bouw bijvoorbeeld – zullen ze steeds vaker uitgeleend worden aan andere bedrijven, legt Van Riemsdijk uit. „In het MKB is flexibiliteit eigenlijk nauwelijks een issue, eerder een vanzelfsprekendheid,’ is zijn ervaring. ‘Kleine bedrijven hebben zelden formele functieomschrijvingen. De mensen die er werken zijn zich er heel goed van bewust dat ze moeten doen wat er gedaan moet worden. Dat is voor hen veel vanzelfsprekender dan voor iemand die aan de lopende band staat en voortdurend één taakje staat te doen. Wat je voorts ziet is dat MKB-ers binnen de cao de ruimte zoeken, om leegloop te voorkomen. Er wordt flexibeler omgegaan met werktijden, bijvoorbeeld als er een belangrijke order de deur uit moet. Dan wordt er overgewerkt.”

door Yvonne Jansen

‘Veel misbruik vorstverlet’ Veel werkgevers in de bouwsector maken misbruik van de zogeheten vorstverletregeling. Tijdens controles op bouwplaatsen hebben inspecteurs van uitkeringsorganisatie UWV geconstateerd dat een op de vijf bouwvakkers werkten terwijl ze ook waren aangemeld voor de regeling. Dat zegt het UWV. Bij vorst kunnen werkgevers in de bouw besluiten hun personeel een vrije dag te geven. Via de vorstverletregeling keert het UWV aan deze werknemers dan een tijdelijke WW-uitkering uit. De eerste 17 vorstdagen gelden als eigen risico.

Fitch: pas op voor vergrijzing De ontwikkelde landen zien hun overheidsfinanciën de komende decennia verslechteren als er geen maatregelen worden genomen om de gevolgen van de vergrijzing te doorstaan. Dat stelt kredietbeoordelaar Fitch. Fitch wijst erop dat 65-plussers vorig jaar gemiddeld 14 procent van de bevolking van de rijkere landen uitmaakten en dat dit aandeel in 2050 stijgt tot 34 procent. Met het huidige beleid zou de staatsschuld van de Europese landen daardoor exploderen. Die schuldexplosie zou grote gevolgen hebben voor de kredietpositie van de rijkere landen. Zo zou de rating van Nederland zonder vergrijzingsmatregelen volgens Fitch in 2050 waaschijnlijk 4 tot 5 stappen onder de huidige AAA-rating uitkomen.

M

et grote snelheid davert de vergrijzing op ons af. De ondernemer tot wie dat nog niet is doorgedrongen, moet zijn zaak wel met kranten dichtgeplakt hebben. Als gevolg van schaarste wordt de mens bijna weer net zo’n kritische productiefactor als voor de industriële revolutie. Daarom schuift Human Resource Management steeds meer op naar Human Capital Management: goed toegeruste mensen zijn goud waard. Maarten van Riemsdijk, lector Strategisch Human Resource Management aan Hogeschool Saxion, laat zijn licht schijnen over vijf toonaangevende HRM-trends en hoe die uit de verf komen in het MKB. Strategische personeelsplanning Strategische personeelsplanning is gericht op het realiseren van de organisatiedoelstellingen. Zonder heldere visie en strategie kan een bedrijf geen personeelsbeleid maken voor de lange termijn. Een goede HR afdeling bouwt aan een organisatie die past in de bedrijfsstrategie en draagt bij aan concurrentievoordeel en toegevoegde waarde. Niet alle MKB- bedrijven hebben een HR-functionaris. Het is vaak ‘de baas zelf’ die deze taak op zich neemt, zegt Van Riemsdijk. „Vaak is de gedachte dat het MKB een sterfhuis is als het gaat om HRM-beleid. Dat is

De Nederlandse markt voor medische apparatuur blijft de komende 3 jaar met zo’n 4 procent per jaar groeien. Dat voorspelt het ING Economisch Bureau. „In het huidige economisch klimaat kun je met recht van een groeimarkt spreken”, aldus ING. In de periode 2005-2011 was er nog sprake van een groei van 5 procent per jaar tot 460 miljoen euro. In totaal wordt er in Nederland jaarlijks 2,2 miljard euro aan medische technologie en hulpmiddelen uitgegeven. Het Nederlandse Philips is een van de leidende spelers op de wereldmarkt voor medische apparatuur.

echt een misvatting. DGA’s zijn voortdurend bezig met het managen van hun mensen, maar op een manier die niet geformaliseerd is. Aan zaken als beoordelings- en beloningsgesprekken of opleidingsconvenanten doen ze vaak niet. Maar ze weten uitstekend waar ze naartoe willen met hun bedrijf en

ook welke mensen daar bij passen en hoe ze die moeten vasthouden. Ze kénnen die medewerkers en weten waar die goed in zijn en waarin minder. In bedrijven die hun strategisch personeelsbeleid niet goed voor elkaar hebben, gaat het vaak mis. In onderzoek dat we deden in 50 MKB-bedrijven ble-

ken er slechts acht de zaak niet goed op orde te hebben. Alle anderen deden het goed tot zeer goed. Natuurlijk valt er altijd wat te verbeteren en meer kennis van de HR-praktijk zou niet weg zijn. Maar de regel is toch dat veel werkgevers intuïtief het werk uitstekend weten in te richten.”

Kostenbeheersing In de meeste organisaties heerst een verscherpt kostenbewustzijn, een klassieke reflex in moeilijke tijden. Budgetten worden gesnoeid, uitgaven beperkt, personeelskosten teruggebracht. Dit alles om de liquiditeit op peil te houden.

Die liquiditeit is volgens Van Riemsdijk de achilleshiel van het MKB: „Er zit al niet veel vlees op de botten en de marges staan onder druk. Snijden in personeelslasten is moeilijk. Goede mensen de wacht aanzeggen doet men niet graag, omdat die nodig zijn om de tent overeind te houden. Veel bedrijven, ongeveer de helft, zijn gebonden aan cao’s. De personeelslasten liggen voor een deel vast. Het kostenbewustzijn is al hoog, dus

Lean & WCP brengt hommage aan Nooteboom Group door André Sonneville

Philips zit in groeimarkt

Leen Haak (68) is via Uitzendbureau 65plus werkzaam als bij Jansens en Dieperink, een bedrijf dat gespecialiseerd is in het ontwerpen en vervaardigen van silo’s. De werkzaamheden van meneer Haak zijn divers. Hij zaagt metaal, onderhoudt het gereedschap en is heftruckchauffeur. Ouderen zijn van grote waarde vanwege hun ervaring. foto Koen Suyk

H

et lectoraat Lean & World Class Performance (WCP) van de Hogeschool van Arnhem en Nijmegen vierde zijn eerste lustrum met een succesvol Lean Event. 26 Enthousiaste studenten presenteerden de verbeterprojecten die zij bij 11 bedrijven in de regio hebben uitgevoerd. Dr. ir. Jannes Slomp en dr. Vincent Wiegel aanvaardden hun ambt als lector. De laatste deed dat met de presentatie van het optimistisch manifest. Royal Nooteboom Group Wijchen, Aviko Steenderen, Jazo bv Zevenaar, Royal Eijkelkamp Agrisearch Equipment bv Giesbeek. Het zijn voorbeelden van bedrijven in de regio waar studenten van het lectoraat Lean & WCP verbeteringen hebben aangebracht in bedrijfsprocessen, zodat die nog gestroomlijnder verlopen. Lean Ma-

nufacturing, Lean Management, het heeft allemaal te maken met een rimpelloos bedrijfsproces, waarin iedere vertraging tussen inkoop/levering van grondstoffen en levering van eindproduct bij de klant wordt voorkomen. Nooit gedaan!

Of zoals gastspreker prof.dr.ir. Dirk van Goubergen (Universiteit van Gent, België) tijdens het Lean Event zei: „Lean is nooit gedaan, hè! Lean gaat altijd maar door. Het kan nooit ‘een projectje’ zijn. Lean is een business strategie. Hoe organiseren we onze tent op een slimme manier, van productie tot administratie, van logistiek tot inkoop. Dat is Lean.” „Een bedrijf waar Lean wordt toegepast, is als een gestaag stromende rivier. Niet als bijvoorbeeld een attractiepark, waar je moet wachten, lopen en weer wachten om

Directeur Henk Nooteboom was bij de onthulling van het sponsorbord, hij wordt geflankeerd door de lectoren Vincent Wiegel (links) en Jannes Slomp (rechts). foto Rob Gieling tien minuten van de attractie te kunnen genieten”, aldus Van Goubergen.

Het lectoraat Lean & WCP bracht met het vijfde Lean Event –ca. 400 bezoekers- met de ingebruikname

van de Nooteboomkamer op de Faculteit Techniek van de HAN in Arnhem een hommage aan de Royal Nooteboom Group in Wijchen. Dat bedrijf maakte vijf jaar geleden het lectoraat aan de Hogeschool Arnhem en Nijmegen mogelijk, ter gelegenheid van het 125-jarig bestaan van Nooteboom Trailers. Sinds de vestiging van het lectoraat vijf jaar geleden zijn er al honderden studenten opgeleid in de ‘lean wetenschap’ en zijn er tientallen bedrijven met inzet van Lean Management geholpen. Lector dr. Vincent Wiegel riep het regionale bedrijfsleven op in de voetsporen van de Nooteboom Group te treden. „De wereld is volop in beweging. Het is onrustig. De economie zit in een crisis, het klimaat verandert, de politiek functioneert moeizaam, enzovoort. We zijn somber gestemd.” Tot zover de aanleiding voor het

opstellen van het optimistisch manifest, dat bedoeld is beter inzicht te krijgen in allerlei ontwikkelingen en de gevolgen daarvan. Het optimistisch manifest is er ook om duidelijk te maken wat we kunnen doen, hoe we kunnen veranderen. „We leven in een van de rijkste landen ter wereld met een van de best opgeleide bevolkingen ter wereld. We hebben alles in huis wat we nodig hebben om in te spelen op de recente ontwikkelingen. Waarom lukt het ons dan toch niet? Waarom zijn we zo somber gestemd en komen we niet tot doortastende antwoorden?” „De ontwikkelingen zijn te ingrijpend om niet op te treden. ‘Nee’ is geen optie. We kunnen en moeten optreden. Daarom is er reden, om niet te zeggen een eis, tot een positieve houding”, aldus de achterliggende verklaring bij de inauguratie van dr. Wiegel als lector.

Opleiding en ontwikkeling Opleiding en ontwikkeling zijn nodig om mensen geschikt te houden voor hun werk. Technologie verandert de manier van werken ingrijpend en dat geldt ook voor de manier van leren. „Als medewerkers niet goed zijn opgeleid, zal hun waarde snel verminderen,” stelt Van Riemsdijk. „Kijkend naar mijn eigen organisatie: het onderwijs en vooral de manier

van lesgeven zullen sterk veranderen. Via internet kun je nu al colleges volgen van topdocenten, dus het is de vraag of de noodzaak om docenten fysiek aanwezig te laten zijn, straks nog bestaat.” De ontwikkeling die Van Riemsdijk schetst zet ook door buiten het onderwijs: scholing vindt steeds minder klassikaal plaats. Daarvoor in de plaats komen cursussen en trainingen op internet of serious gaming. In het MKB is scholing volgens Van Riemsdijk anders georganiseerd dan in grotere bedrijven en er wordt nauwelijks beknibbeld. „Het idee dat het MKB niet investeert in opleiding, klopt van geen kanten. Middelgrote bedrijven met meer dan vijftig medewerkers geven zelfs meer geld uit aan opleiding dan grote bedrijven. In het kleinbedrijf vindt 93 procent van de scholing plaats op het werk en slechts 7 procent via formele opleidingen. ‘On the job learning’ is een vanzelfsprekendheid. Ervaren medewerkers nemen hun jongere collega’s gewoon mee. Bedrijven hechten sterk aan scholing en opleiding, al doen ze dat niet voor de arbeidsmarkt, maar voor zichzelf.” Duurzame inzetbaarheid Duurzame inzetbaarheid betreft het vermogen van medewerkers om nu en in de toekomst toegevoegde waarde te leveren voor een organisatie. Het is de bedoeling dat ze zowel lichamelijk als mentaal gezond blijven en met plezier naar hun werk gaan. Vaak is aandacht nodig voor speciale groepen, zoals oudere werknemers. Die kunnen fysiek misschien minder aan, maar zijn van grote waarde vanwege hun ervaring. Ook op het punt van duurzame inzetbaarheid maakt Van Riemsdijk zich niet zoveel zorgen als het over het MKB gaat: „Het verloop is ongelooflijk klein, nog geen 1 procent per jaar. Werkgevers investeren er veel in om goede mensen aan de gang te houden en het laatste wat ze graag doen is iemand ontslaan. De persoonlijk band weegt zwaar.”

Vraag naar financieel specialisten stabiel

D

e vraag naar hoger opgeleide financiële specialisten stabiliseert. Dat stelt detacheerder Yacht, een onderdeel van Randstad, in een analyse over de financiële arbeidsmarkt in 2012. Hoewel er afgelopen jaar 9 procent minder vacatures waren dan in 2011, toonde het laatste kwartaal signalen van voorzichtige groei. Als voornaamste reden voor de positieve trend wijst Yacht op de aanhoudende crisis. Volgens Yacht-bestuurder Erik Kolthof vraagt die bedrijven om hun beleid anders op poten te zetten en bij die werkzaamheden zijn financiële managers onmisbaar. Wanneer die managers hun werk hebben gedaan, moet het nieuwe beleidook door nieuwe mensen worden uitgevoerd.

Mede daarom verwacht Kolthof dat de positieve trend zich in dit jaar verder doorzet. Zo lag de vraag naar auditors in de laatste 3 maanden van vorig jaar 21 procent hoger dan in het derde kwartaal. In diezelfde periode steeg de vraag naar ’zware financieel managementposities’ met 7 procent. Ook ’jong financieel talent’ (minder dan 10 jaar werkervaring) was gewild. Over heel 2012 daalde de vraag naar financial controllers het sterkst. Daar was de afname van het aantal vacatures 19 procent. Het aantal benodigde accountants nam eveneens fors af, met 18 procent. Volgens Yacht kromp het aantal vacatures per regio het hardst in Limburg. Daar waren 36 procent minder financiële experts nodig.

Onderwijs

De toekomst

A

ls de maatregelen uit het belastingplan 2013 worden uitgevoerd en de Wet Vermindering Afdracht (WVA) voor beroepsonderwijs geheel of gedeeltelijk wordt opgeschort, heeft dat consequenties voor de stimulans om medewerkers te gaan bij- of omscholen. Daarnaast zullen er extra voorwaarden (lees: beperkingen) worden opgelegd bij het claimen van de WVA voor bedrijven. Dit zal effect hebben op de hoogte en de duur van de WVA. Uiteraard zal er een vervangende subsidieregeling terugkomen, maar hoe en wat is op dit moment nog onduidelijk. Onzekerheid hierover is dus troef en in de tijd waarin we momenteel leven is een dergelijke onzekerheid alleen nog maar schadelijker voor de arbeidsmarkt. Wat we nu weten is dat er in de periode na de economische recessie zeker weer een toenemende vraag zal zijn naar gekwalificeerde medewerkers. We zullen dan ook de plank misslaan als we de voorbereiding op die periode gaan ontmoedigen. Het kabinet hecht veel waarde aan een Leven Lang Leren. En ze willen Europa zelfs de meest concurrerende kenniseconomie laten worden. Om dit te bereiken moet het stimuleren van leren op latere leeftijd ook mogelijk worden gemaakt. Hiervoor zijn immers gegronde redenen. Naast de noodzakelijke innovaties en nieuwe vaardigheden die aangeleerd moeten worden, is het ook zo dat kennisveroudering en het efficiënter kunnen leren tijdens het werk redenen zijn om op latere leeftijd te leren. Daarnaast ben ik van mening dat het stimuleren van de beroepsopleidingen vanuit economische optiek te rechtvaardigen is, omdat er ook sprake is van marktfalen. Toch denk ik dat de BBL-opleidingen niet weg te denken zijn als het gaat om het scholen van onze medewerkers en dat bedrijven dit ondanks de maatregelen ook zeker moeten blijven inzetten om zo zichzelf maar zeker ook hun medewerkers klaar te stomen voor de toekomst. Hier wil Rijn IJssel graag samen met u aan werken. Wouter Groothedde Directeur Rijn IJssel Training & Opleiding


De Gelderlander zaterdag 16 februari 2013

zaterdag 16 februari 2013 De Gelderlander

8 | thema

Mannen vaker in deeltijd Mannen kiezen er steeds vaker voor om in deeltijd te gaan werken. Begin 2001 hadden 12 procent van de mannen een deeltijdbaan, in het derde kwartaal van 2012 was dat 17 procent, aldus het CBS. Vooral onder mannen van 15 tot 25 jaar is het aandeel met een deeltijdbaan gegroeid. Het aandeel jonge werkende mannen met een deeltijdbaan groeide in deafgelopen 11 jaar van 30 procent tot 46 procent. Maar ook mannen van 25 tot 55 gingen meer in deeltijd werken.

thema | 9

HRM zit midden- en kleinbedrijf in de genen hier valt niet veel te halen.”

Grote bedrijven hebben personeelsafdelingen, het midden- en kleinbedrijf vaak niet. Daar mogen we volgens HRM-wetenschapper Maarten van Riemsdijk niet uit opmaken dat personeelsbeleid in het midden- en kleinbedrijf een stiefkind is. Vijf trends in HRM en hoe het MKB daarop inspeelt.

Flexibiliteit Op het gebied van flexibiliteit en doorstroming wringt in veel bedrijven de schoen, want werknemers blijven in de crisis liefst zitten waar ze zitten. Werkgevers daarentegen verlangen van meer flexibiliteit en interne mobiliteit. Dure externe krachten worden minder ingehuurd, dus moeten vaste medewerkers zich meer plooien. Dat kan betekenen dat ze langere werkweken maken op piekmomenten en minder werken als er weinig te doen is. Medewerkers worden sneller ingezet op andere dan hun gebruikelijke taken, op andere afdelingen of zelfs andere locaties. In sommige sectoren – de bouw bijvoorbeeld – zullen ze steeds vaker uitgeleend worden aan andere bedrijven, legt Van Riemsdijk uit. „In het MKB is flexibiliteit eigenlijk nauwelijks een issue, eerder een vanzelfsprekendheid,’ is zijn ervaring. ‘Kleine bedrijven hebben zelden formele functieomschrijvingen. De mensen die er werken zijn zich er heel goed van bewust dat ze moeten doen wat er gedaan moet worden. Dat is voor hen veel vanzelfsprekender dan voor iemand die aan de lopende band staat en voortdurend één taakje staat te doen. Wat je voorts ziet is dat MKB-ers binnen de cao de ruimte zoeken, om leegloop te voorkomen. Er wordt flexibeler omgegaan met werktijden, bijvoorbeeld als er een belangrijke order de deur uit moet. Dan wordt er overgewerkt.”

door Yvonne Jansen

‘Veel misbruik vorstverlet’ Veel werkgevers in de bouwsector maken misbruik van de zogeheten vorstverletregeling. Tijdens controles op bouwplaatsen hebben inspecteurs van uitkeringsorganisatie UWV geconstateerd dat een op de vijf bouwvakkers werkten terwijl ze ook waren aangemeld voor de regeling. Dat zegt het UWV. Bij vorst kunnen werkgevers in de bouw besluiten hun personeel een vrije dag te geven. Via de vorstverletregeling keert het UWV aan deze werknemers dan een tijdelijke WW-uitkering uit. De eerste 17 vorstdagen gelden als eigen risico.

Fitch: pas op voor vergrijzing De ontwikkelde landen zien hun overheidsfinanciën de komende decennia verslechteren als er geen maatregelen worden genomen om de gevolgen van de vergrijzing te doorstaan. Dat stelt kredietbeoordelaar Fitch. Fitch wijst erop dat 65-plussers vorig jaar gemiddeld 14 procent van de bevolking van de rijkere landen uitmaakten en dat dit aandeel in 2050 stijgt tot 34 procent. Met het huidige beleid zou de staatsschuld van de Europese landen daardoor exploderen. Die schuldexplosie zou grote gevolgen hebben voor de kredietpositie van de rijkere landen. Zo zou de rating van Nederland zonder vergrijzingsmatregelen volgens Fitch in 2050 waaschijnlijk 4 tot 5 stappen onder de huidige AAA-rating uitkomen.

M

et grote snelheid davert de vergrijzing op ons af. De ondernemer tot wie dat nog niet is doorgedrongen, moet zijn zaak wel met kranten dichtgeplakt hebben. Als gevolg van schaarste wordt de mens bijna weer net zo’n kritische productiefactor als voor de industriële revolutie. Daarom schuift Human Resource Management steeds meer op naar Human Capital Management: goed toegeruste mensen zijn goud waard. Maarten van Riemsdijk, lector Strategisch Human Resource Management aan Hogeschool Saxion, laat zijn licht schijnen over vijf toonaangevende HRM-trends en hoe die uit de verf komen in het MKB. Strategische personeelsplanning Strategische personeelsplanning is gericht op het realiseren van de organisatiedoelstellingen. Zonder heldere visie en strategie kan een bedrijf geen personeelsbeleid maken voor de lange termijn. Een goede HR afdeling bouwt aan een organisatie die past in de bedrijfsstrategie en draagt bij aan concurrentievoordeel en toegevoegde waarde. Niet alle MKB- bedrijven hebben een HR-functionaris. Het is vaak ‘de baas zelf’ die deze taak op zich neemt, zegt Van Riemsdijk. „Vaak is de gedachte dat het MKB een sterfhuis is als het gaat om HRM-beleid. Dat is

De Nederlandse markt voor medische apparatuur blijft de komende 3 jaar met zo’n 4 procent per jaar groeien. Dat voorspelt het ING Economisch Bureau. „In het huidige economisch klimaat kun je met recht van een groeimarkt spreken”, aldus ING. In de periode 2005-2011 was er nog sprake van een groei van 5 procent per jaar tot 460 miljoen euro. In totaal wordt er in Nederland jaarlijks 2,2 miljard euro aan medische technologie en hulpmiddelen uitgegeven. Het Nederlandse Philips is een van de leidende spelers op de wereldmarkt voor medische apparatuur.

echt een misvatting. DGA’s zijn voortdurend bezig met het managen van hun mensen, maar op een manier die niet geformaliseerd is. Aan zaken als beoordelings- en beloningsgesprekken of opleidingsconvenanten doen ze vaak niet. Maar ze weten uitstekend waar ze naartoe willen met hun bedrijf en

ook welke mensen daar bij passen en hoe ze die moeten vasthouden. Ze kénnen die medewerkers en weten waar die goed in zijn en waarin minder. In bedrijven die hun strategisch personeelsbeleid niet goed voor elkaar hebben, gaat het vaak mis. In onderzoek dat we deden in 50 MKB-bedrijven ble-

ken er slechts acht de zaak niet goed op orde te hebben. Alle anderen deden het goed tot zeer goed. Natuurlijk valt er altijd wat te verbeteren en meer kennis van de HR-praktijk zou niet weg zijn. Maar de regel is toch dat veel werkgevers intuïtief het werk uitstekend weten in te richten.”

Kostenbeheersing In de meeste organisaties heerst een verscherpt kostenbewustzijn, een klassieke reflex in moeilijke tijden. Budgetten worden gesnoeid, uitgaven beperkt, personeelskosten teruggebracht. Dit alles om de liquiditeit op peil te houden.

Die liquiditeit is volgens Van Riemsdijk de achilleshiel van het MKB: „Er zit al niet veel vlees op de botten en de marges staan onder druk. Snijden in personeelslasten is moeilijk. Goede mensen de wacht aanzeggen doet men niet graag, omdat die nodig zijn om de tent overeind te houden. Veel bedrijven, ongeveer de helft, zijn gebonden aan cao’s. De personeelslasten liggen voor een deel vast. Het kostenbewustzijn is al hoog, dus

Lean & WCP brengt hommage aan Nooteboom Group door André Sonneville

Philips zit in groeimarkt

Leen Haak (68) is via Uitzendbureau 65plus werkzaam als bij Jansens en Dieperink, een bedrijf dat gespecialiseerd is in het ontwerpen en vervaardigen van silo’s. De werkzaamheden van meneer Haak zijn divers. Hij zaagt metaal, onderhoudt het gereedschap en is heftruckchauffeur. Ouderen zijn van grote waarde vanwege hun ervaring. foto Koen Suyk

H

et lectoraat Lean & World Class Performance (WCP) van de Hogeschool van Arnhem en Nijmegen vierde zijn eerste lustrum met een succesvol Lean Event. 26 Enthousiaste studenten presenteerden de verbeterprojecten die zij bij 11 bedrijven in de regio hebben uitgevoerd. Dr. ir. Jannes Slomp en dr. Vincent Wiegel aanvaardden hun ambt als lector. De laatste deed dat met de presentatie van het optimistisch manifest. Royal Nooteboom Group Wijchen, Aviko Steenderen, Jazo bv Zevenaar, Royal Eijkelkamp Agrisearch Equipment bv Giesbeek. Het zijn voorbeelden van bedrijven in de regio waar studenten van het lectoraat Lean & WCP verbeteringen hebben aangebracht in bedrijfsprocessen, zodat die nog gestroomlijnder verlopen. Lean Ma-

nufacturing, Lean Management, het heeft allemaal te maken met een rimpelloos bedrijfsproces, waarin iedere vertraging tussen inkoop/levering van grondstoffen en levering van eindproduct bij de klant wordt voorkomen. Nooit gedaan!

Of zoals gastspreker prof.dr.ir. Dirk van Goubergen (Universiteit van Gent, België) tijdens het Lean Event zei: „Lean is nooit gedaan, hè! Lean gaat altijd maar door. Het kan nooit ‘een projectje’ zijn. Lean is een business strategie. Hoe organiseren we onze tent op een slimme manier, van productie tot administratie, van logistiek tot inkoop. Dat is Lean.” „Een bedrijf waar Lean wordt toegepast, is als een gestaag stromende rivier. Niet als bijvoorbeeld een attractiepark, waar je moet wachten, lopen en weer wachten om

Directeur Henk Nooteboom was bij de onthulling van het sponsorbord, hij wordt geflankeerd door de lectoren Vincent Wiegel (links) en Jannes Slomp (rechts). foto Rob Gieling tien minuten van de attractie te kunnen genieten”, aldus Van Goubergen.

Het lectoraat Lean & WCP bracht met het vijfde Lean Event –ca. 400 bezoekers- met de ingebruikname

van de Nooteboomkamer op de Faculteit Techniek van de HAN in Arnhem een hommage aan de Royal Nooteboom Group in Wijchen. Dat bedrijf maakte vijf jaar geleden het lectoraat aan de Hogeschool Arnhem en Nijmegen mogelijk, ter gelegenheid van het 125-jarig bestaan van Nooteboom Trailers. Sinds de vestiging van het lectoraat vijf jaar geleden zijn er al honderden studenten opgeleid in de ‘lean wetenschap’ en zijn er tientallen bedrijven met inzet van Lean Management geholpen. Lector dr. Vincent Wiegel riep het regionale bedrijfsleven op in de voetsporen van de Nooteboom Group te treden. „De wereld is volop in beweging. Het is onrustig. De economie zit in een crisis, het klimaat verandert, de politiek functioneert moeizaam, enzovoort. We zijn somber gestemd.” Tot zover de aanleiding voor het

opstellen van het optimistisch manifest, dat bedoeld is beter inzicht te krijgen in allerlei ontwikkelingen en de gevolgen daarvan. Het optimistisch manifest is er ook om duidelijk te maken wat we kunnen doen, hoe we kunnen veranderen. „We leven in een van de rijkste landen ter wereld met een van de best opgeleide bevolkingen ter wereld. We hebben alles in huis wat we nodig hebben om in te spelen op de recente ontwikkelingen. Waarom lukt het ons dan toch niet? Waarom zijn we zo somber gestemd en komen we niet tot doortastende antwoorden?” „De ontwikkelingen zijn te ingrijpend om niet op te treden. ‘Nee’ is geen optie. We kunnen en moeten optreden. Daarom is er reden, om niet te zeggen een eis, tot een positieve houding”, aldus de achterliggende verklaring bij de inauguratie van dr. Wiegel als lector.

Opleiding en ontwikkeling Opleiding en ontwikkeling zijn nodig om mensen geschikt te houden voor hun werk. Technologie verandert de manier van werken ingrijpend en dat geldt ook voor de manier van leren. „Als medewerkers niet goed zijn opgeleid, zal hun waarde snel verminderen,” stelt Van Riemsdijk. „Kijkend naar mijn eigen organisatie: het onderwijs en vooral de manier

van lesgeven zullen sterk veranderen. Via internet kun je nu al colleges volgen van topdocenten, dus het is de vraag of de noodzaak om docenten fysiek aanwezig te laten zijn, straks nog bestaat.” De ontwikkeling die Van Riemsdijk schetst zet ook door buiten het onderwijs: scholing vindt steeds minder klassikaal plaats. Daarvoor in de plaats komen cursussen en trainingen op internet of serious gaming. In het MKB is scholing volgens Van Riemsdijk anders georganiseerd dan in grotere bedrijven en er wordt nauwelijks beknibbeld. „Het idee dat het MKB niet investeert in opleiding, klopt van geen kanten. Middelgrote bedrijven met meer dan vijftig medewerkers geven zelfs meer geld uit aan opleiding dan grote bedrijven. In het kleinbedrijf vindt 93 procent van de scholing plaats op het werk en slechts 7 procent via formele opleidingen. ‘On the job learning’ is een vanzelfsprekendheid. Ervaren medewerkers nemen hun jongere collega’s gewoon mee. Bedrijven hechten sterk aan scholing en opleiding, al doen ze dat niet voor de arbeidsmarkt, maar voor zichzelf.” Duurzame inzetbaarheid Duurzame inzetbaarheid betreft het vermogen van medewerkers om nu en in de toekomst toegevoegde waarde te leveren voor een organisatie. Het is de bedoeling dat ze zowel lichamelijk als mentaal gezond blijven en met plezier naar hun werk gaan. Vaak is aandacht nodig voor speciale groepen, zoals oudere werknemers. Die kunnen fysiek misschien minder aan, maar zijn van grote waarde vanwege hun ervaring. Ook op het punt van duurzame inzetbaarheid maakt Van Riemsdijk zich niet zoveel zorgen als het over het MKB gaat: „Het verloop is ongelooflijk klein, nog geen 1 procent per jaar. Werkgevers investeren er veel in om goede mensen aan de gang te houden en het laatste wat ze graag doen is iemand ontslaan. De persoonlijk band weegt zwaar.”

Vraag naar financieel specialisten stabiel

D

e vraag naar hoger opgeleide financiële specialisten stabiliseert. Dat stelt detacheerder Yacht, een onderdeel van Randstad, in een analyse over de financiële arbeidsmarkt in 2012. Hoewel er afgelopen jaar 9 procent minder vacatures waren dan in 2011, toonde het laatste kwartaal signalen van voorzichtige groei. Als voornaamste reden voor de positieve trend wijst Yacht op de aanhoudende crisis. Volgens Yacht-bestuurder Erik Kolthof vraagt die bedrijven om hun beleid anders op poten te zetten en bij die werkzaamheden zijn financiële managers onmisbaar. Wanneer die managers hun werk hebben gedaan, moet het nieuwe beleidook door nieuwe mensen worden uitgevoerd.

Mede daarom verwacht Kolthof dat de positieve trend zich in dit jaar verder doorzet. Zo lag de vraag naar auditors in de laatste 3 maanden van vorig jaar 21 procent hoger dan in het derde kwartaal. In diezelfde periode steeg de vraag naar ’zware financieel managementposities’ met 7 procent. Ook ’jong financieel talent’ (minder dan 10 jaar werkervaring) was gewild. Over heel 2012 daalde de vraag naar financial controllers het sterkst. Daar was de afname van het aantal vacatures 19 procent. Het aantal benodigde accountants nam eveneens fors af, met 18 procent. Volgens Yacht kromp het aantal vacatures per regio het hardst in Limburg. Daar waren 36 procent minder financiële experts nodig.

Onderwijs

De toekomst

A

ls de maatregelen uit het belastingplan 2013 worden uitgevoerd en de Wet Vermindering Afdracht (WVA) voor beroepsonderwijs geheel of gedeeltelijk wordt opgeschort, heeft dat consequenties voor de stimulans om medewerkers te gaan bij- of omscholen. Daarnaast zullen er extra voorwaarden (lees: beperkingen) worden opgelegd bij het claimen van de WVA voor bedrijven. Dit zal effect hebben op de hoogte en de duur van de WVA. Uiteraard zal er een vervangende subsidieregeling terugkomen, maar hoe en wat is op dit moment nog onduidelijk. Onzekerheid hierover is dus troef en in de tijd waarin we momenteel leven is een dergelijke onzekerheid alleen nog maar schadelijker voor de arbeidsmarkt. Wat we nu weten is dat er in de periode na de economische recessie zeker weer een toenemende vraag zal zijn naar gekwalificeerde medewerkers. We zullen dan ook de plank misslaan als we de voorbereiding op die periode gaan ontmoedigen. Het kabinet hecht veel waarde aan een Leven Lang Leren. En ze willen Europa zelfs de meest concurrerende kenniseconomie laten worden. Om dit te bereiken moet het stimuleren van leren op latere leeftijd ook mogelijk worden gemaakt. Hiervoor zijn immers gegronde redenen. Naast de noodzakelijke innovaties en nieuwe vaardigheden die aangeleerd moeten worden, is het ook zo dat kennisveroudering en het efficiënter kunnen leren tijdens het werk redenen zijn om op latere leeftijd te leren. Daarnaast ben ik van mening dat het stimuleren van de beroepsopleidingen vanuit economische optiek te rechtvaardigen is, omdat er ook sprake is van marktfalen. Toch denk ik dat de BBL-opleidingen niet weg te denken zijn als het gaat om het scholen van onze medewerkers en dat bedrijven dit ondanks de maatregelen ook zeker moeten blijven inzetten om zo zichzelf maar zeker ook hun medewerkers klaar te stomen voor de toekomst. Hier wil Rijn IJssel graag samen met u aan werken. Wouter Groothedde Directeur Rijn IJssel Training & Opleiding


De Gelderlander zaterdag 16 februari 2013

10 | nieuws

Leergang Leiderschap in Kruittoren gemaakt

I

n de Kruittoren in het Nijmeegse Kronenburgerpark hebben Ivo van Dinteren en Michiel Westra met hun organisatie Michiel+Ivo een leergang ontwikkeld voor de HAN, speciaal voor leiderschap. Het bijzondere van de toren reflecteert in hun opleidingen, die over heel Nederland afgenomen worden. Ernst & Young is bijvoorbeeld een klant, net als Ahold, maar ook kleinere organisaties zoals Stichting Primair Onderwijs Groesbeek. De leergang Persoonlijk Leiderschap is door Michiel+Ivo speciaal ontwikkeld voor ondernemers, professionals en leidinggevenden, en is via een duale module voor deze doelgroep bereikbaar gemaakt. Op 4 oktober 2013 start de eerste groep met de leergang. ’Eerst zijn, dan doen’ is hun adagium. „Eerst bewust worden wie je bent en van waaruit je handelt voordat je daadwerkelijk tot actie over gaat”, legt Ivo uit.

Ivo van Dinteren en Michiel Westra „Door vanuit een bewuste, innerlijke gemoedstoestand te handelen zal je merken dat de acties die je

foto Mariska Hofman

onderneemt veel effectiever zijn en beter beklijven. Veel mensen proberen vaardigheid op vaardig-

heid te stapelen door middel van allerlei cursussen.” Michiel: „Maar wat er dan vaak ontstaat is alleen maar een opstapeling van kennis en daarmee ben je nog steeds niet bezig met het ontwikkelen van jezelf. Waar het om gaat is dat je jouw potentieel leert te ontdekken, waarderen en te benutten.” Het concept kan wellicht vaag in de oren klinken, realiseren de heren zich. Toch komt de boodschap helder over bij beslissers en ondernemers, getuige de vele opdrachten en klanten die het tweetal inmiddels in de referentielijst heeft staan. Ivo: „Het concept is een combinatie gemaakt van Westerse én Oosterse inzichten en toepassingen, hierdoor biedt de leergang veel aanvliegroutes om met het thema persoonlijk leiderschap aan de slag te gaan. Iedereen kan zich er in herkennen en het toepassen in hun dagelijkse leven.” Michiel en Ivo hebben een diverse achtergrond en werkervaring. Daar waar

Michiel ervaring heeft bij ‘reguliere’ adviesbureaus in de rol van trainer en coach op het gebied van organisatieverandering, ligt het accent van Ivo’s werkervaring als leidinggevende op het gebied van HRM onder andere bij een multinational in de commerciële dienstverlening. Het is mede vanuit deze ervaring dat zij in elkaar de wens ontdekten om het anders aan te pakken. www.michiel-ivo.nl

Uw kleding is onze zorg! medisch, horeca, representatief en industrie Nieuwgraaf 52a, 6921 RK Duiven Tel. 026 - 767 65 75 Molenstraat 150, 6511 HN Nijmegen Tel. 024 - 329 67 44

www.janeandbarnie.nl

Werven over de grens wordt ook getraind door Frank Thooft

D

oor het openstellen van de grenzen zijn de laatste jaren steeds meer vreemdelingen in Nederland werkzaam. In 2011 waren het er naar schatting van de Algemene Bond van Uitzendbureaus (ABU) en het CBS zo’n 200.000. De verwachting was toen al dat dit getal in vijf jaar zou groeien naar 300.000. De buitenlandse werknemers worden geworven door intercedenten van uitzendbureaus, waarvan er in Nederland 20.000 werken. Het goed begeleiden van deze intercedenten, wordt door ARTRA gedaan, een opleidingsinstituut gespecialiseerd in de flexbranche. Het hoofdkantoor van ARTRA staat in Oosterbeek. Directeur Ellen van Hierden: „Wij begeleiden structureel al enkele jaren zo’n zes- tot zevenduizend interce-

denten die specifiek te maken hebben met werving van buitenlandse werknemers. Daarbij focussen we vooral op de juridische aspecten: zijn de identiteitspapieren in orde, hebben mensen de juiste diploma’s, hebben de mensen een bsn/sofinummer, voldoende verzekeringen zoals de zorgverzekeringwet enzovoorts. Bovendien wordt er steeds meer aandacht gegeven aan leefbare huisvesting, want het gaat vaak om langdurige verblijven in Nederland. Niet alleen geldt sinds begin dit jaar dat je CAO-conform moet betalen, maar ook worden er steeds strengere eisen gesteld aan de leefomstandigheden van de betrokken werknemers. Daarnaast wordt er in sterkere mate gekeken naar de veiligheid en welzijn op de werkplek. Vaak is het in landen als Polen, Bulgarije, Hongarije en Roemenië minder streng gesteld met veiligheidseisen op het werk. Als je in

Ellen van Hierden

foto Jacques Kok

Nederland wilt werken, moet je wel weten wat de regels en wetten zijn en binnen welke kaders je

moet werken. Dat is de taak van de intermediairs, daar trainen zij op hun beurt de werknemers

weer in.’’ Inmiddels traint ARTRA ook Poolse intercedenten in de Poolse taal, in de juridische regelgeving van Nederland, zodat er al in het land van herkomst een juist uitgangspunt kan worden gehanteerd. Volgens Van Hierden is het onvermijdelijk dat er in Nederland met buitenlandse werknemers wordt gewerkt, gezien de komende vergrijzing. Het RIVM verwacht dat in 2050 een kwart van de Nederlanders 65 of ouder is. Van Hierden: „Die vergrijzing moet je niet afwachten, maar vóór zijn. Bovendien merken veel werkgevers dat het arbeidsethos van werknemers uit de voormalige Oostbloklanden erg hoog is, en dat spreekt ze wel aan.’’ ARTRA heeft in samenwerking met WEKA Uitgeverij een rapport opgesteld, genaamd ‘Grensoverschrijdende werkgelegenheid’, dat op verzoek kosteloos verstrekt wordt. www.artra.nl

Beste werkgever krijgt de beste werknemers het bedrijf waar je werkt, en betrokkenheid van de werkgever bij wat je doet, daar draait het om.’’ Vooral nu Het Nieuwe Werken zijn intrede heeft gedaan, is het belangrijk dat een werkgever zich positief profileert. „De jongere generatie is er een van zichtbaarheid en transparantie’’, legt Ellen uit. „Als je medewerkers teveel zou controleren of zelfs verbiedt om bijvoorbeeld te twitteren op en over het werk, dan is de kans groot dat ze kiezen voor een werkgever die moderner in zijn vel zit.”

door Frank Thooft

D

at werkzoekenden er goed aan doen om zich duidelijk te profileren - het zogenaamde personal branding - is inmiddels wel helder. Maar dat werkgevers zich ook als merk (het Engelse woord ‘brand’) moeten profileren, is nog niet overal even bekend, vertellen Ellen Hobers en Estra Hensen van Elqui in Arnhem. Ze begeleiden onder andere medewerkers via loopbaanen outplacement trajecten naar nieuwe banen, en merken daarbij regelmatig dat sommige werkgevers zich onvoldoende profileren. „Het is in ieder geval geen windowdressing’’, haast Ellen zich te zeggen. „Je moet je niet beter of anders voordoen dan je bent. Maar je moet wel communiceren wát je voor werkgever bent.’’ Estra

Binden en boeien

Estra Hensen en Ellen Hobers vult aan: „Bedenk dat werkzoekenden liever willen werken bij een bedrijf dat een goed merk is, dat een goede uitstraling heeft. Op

foto Jacques Kok

feestjes is de bekende grap: ‘goh, werk jij dáár?’ Dat wil je niet als werknemer, maar óók niet als werkgever. Trots kunnen zijn op

En met de komende ontgroening van de arbeidsbevolking (er komen steeds minder jongeren op de arbeidsmarkt), daarbij opgeteld de vergrijzing (steeds meer ouderen gaan met pensioen), krijgt de gemiddelde werkgever het steeds

lastiger, om talentvolle medewerkers voor zich te interesseren. „Vroeger was het belangrijk medewerkers te binden en te boeien’’, vertelt Estra. „Nu is het belangrijk ze te krijgen. En dat kun je pas als je je als een goed werkgever profileert. Door de organisatie als een merk neer te zetten, waar mensen graag willen gaan werken omdat ze zich daar goed kunnen ontplooien. En trots kunnen zijn als ze er eenmaal werken. Ik denk dat werkgevers die nu niet ‘om’ gaan, straks het nakijken hebben op de arbeidsmarkt. Een goede werkgever is niet diegene met de beste arbeidsvoorwaarden, maar diegene waar werknemers zich het best kunnen ontwikkelen.’’ Ellen: „Je merkt het nu al aan de manier waarop succesvolle werving plaatsvindt: via social media. Dat spreekt voor ons boekdelen.’’ www.elqui.nl


zaterdag 16 februari 2013 De Gelderlander

nieuws | 11

Pas Reform groeit snel Pas Reform Hatchery Technologies in Zeddam in Doetinchem is opgenomen in de FD Gazellen Top 100 van snelst groeiende bedrijven. De afgelopen drie jaar steeg de omzet met 179 procent tot ruim vijftig miljoen euro. Mede door de snelle, autonome groei van de laatste jaren wordt het pas twee jaar oude distributiecentrum op industrieterrein Wijnbergen in Doetinchem dit jaar bijna verdubbeld. door Jacob Schreuder

C

EO Bart Aangenendt is content met de huidige ontwikkelingen van zijn bedrijf, maar blijft met beide benen op de grond. „Onze markt is er een van pieken en dalen. Zo groei je fors met een paar omvangrijke projecten. Maar als ergens in de wereld de voerprijzen omhoog gaan, een kilo kip duurder wordt en de klant minder koopt kan het maar zo zijn dat investeringen in kuikenbroederijen worden uitgesteld.” Pas Reform maakte naast pieken ook die diepe dalen mee. In 2008 daalde de omzet met 25 procent om de jaren daarna - 2009 tot en met 2011 - enorm omhoog te schieten. Bart Aangenendt moest wel wat aarzelingen overwinnen voordat Pas Reform werd aangemeld voor de FD Gazellen Award. „We zijn vooral met ons eigen bedrijf bezig. Wat kan het een klant in Indonesië schelen dat wij in een Top 100 staan? Maar in de loop der jaren zijn we gaan inzien dat we de publiciteit niet moeten schuwen en dat heeft ons veel naamsbekendheid opgeleverd.” Het nieuwe bedrijf in Doetinchem, dat eind 2010 werd geopend, heeft bijgedragen aan die bekendheid. Dat ‘Doetinchem’ nu al wordt uitgebreid had ook Aangenendt in november 2010 niet durven denken. „Ik vond het pand toen al groot, maar door de groei hebben we meer distributieruimte

CEO Bart Aangenendt van Pas Reform: „Markt van pieken en dalen.” nodig. We gaan de oppervlakte van 4200 vierkante meter uitbreiden met 3500 vierkante meter. Nieuw in de uitbreiding is een trainingsruimte voor onze Acadamy. Eens in de maand ontvangen we broedmeesters, die onze klanten vertegenwoordigen.” Pas Reform Hatchery Technologies is de op een na grootste leve-

broedmachines. Bart Aangenendt: „Maar we leveren veel meer. Een kuiken is levende have en daarom moeten de broedprocessen uitgekiend zijn. We bouwen complete kuikenboerderijen. Sommigen produceren anderhalf miljoen kuikens per dag, maar er zijn ook grotere. Onze apparatuur is niet de goedkoopste, maar we zetten wel in op kwaliteit.”

‘Innovatie is voor ons prioriteit 1-2-3’

Innovatie prioriteit 1-2-3

rancier in de wereld van kuiken-

Dat is ook de reden dat het proces van research en development bij Pas Reform continu doorgaat. „We zitten in een branche die zich steeds verder ontwikkelt. Innovatie is voor ons al heel lang priori-

teit 1-2-3. Daarom is die kennisacademie voor ons van groot belang. We geven niet alleen instructies aan de broedmeesters, we horen ook heel veel terug. Dat is voor ons dé inspiratiebron. Specifieke omstandigheden in bepaalde landen kunnen specifieke oplossingen vragen. Daar proberen wij op in te spelen. Klanten komen soms zelf met oplossingen.” Pas Reform is sinds vorig jaar eigendom van Hydratec, een bescheiden, maar beursgenoteerde onderneming. Twee jaar geleden werd het bedrijf LAN in Tilburg overgenomen, waarmee een extra impuls is gegeven aan de strategische groeiambities van Pas Reform op het vlak van broederijmechanisering. Bij Pas Reform werken tachtig mensen. Aangenendt denkt dat het aantal medewerkers hooguit beperkt zal groeien. „De onderdelenproductie laten we zo veel mogelijk buiten de deur doen. Dat zijn vakmensen. Specialisten zijn veel slimmer en daarom moet je dat werk niet zelf willen doen. De fluctuatie in de markt is groot en ik wil absoluut niet voor een situatie komen te staan dat ik mensen zou moeten ontslaan wanneer de markt een dip van dertig procent laat zien. Ik hoef ook niet zo nodig de grootste producent van de wereld te worden. Liever de beste dan de grootste.” Pas Reform levert kuikenbroederijen over de hele wereld. Azië en China zijn belangrijke groeimarkten. Ook in Oost-Europa is veel geïnvesteerd in de productie van slachtkuikens. „Hoe die markten zich ontwikkelen is moeilijk voor de lange termijn te overzien”, zegt Aangenendt. „Afrika is in potentie een afzetmarkt. Er wonen heel veel mensen die gevoed moeten worden. Ook Indonesië is nog steeds een groeimarkt. Dat land heeft veel eilanden en daar worden vooral veel kleinere broederijen gebouwd. Daar waar de mensen wonen, want een kip moet je niet de hele wereld over slepen.” www.pasreform.com

MVO-award Nijmegen: drie kandidaten De Stichting De Maatschappelijke MeerWaarde reikt op 8 april 2013 voor de vijfde keer de jaarlijkse MVO award uit aan een bedrijf dat MVO volledig heeft geïntegreerd in de bedrijfsvoering. Modderkolk en Holland Food Service uit Wijchen en Scholten Awater uit Nijmegen zijn dit jaar de genomineerden. Tot eind december 2012 konden ondernemers zichzelf of een andere ondernemer kandidaat stellen. De jury koos uit de aanmeldingen de drie genomineerden. Vorig jaar nam Gerard van Gorkum van Afvalverwerking Regio Nijmegen (ARN) uit Weurt de MVO Award in ontvangst in het bijzijn van zo’n 180 ondernemers. De inloop, voor ondernemers en genodigden, is vanaf 17.00 uur en het officiële programma vindt plaats tussen 17.30 en 19.00 uur. Aansluitend is er een netwerkborrel.

Huntenkringbeurs minder druk De tweede zakenbeurs van de Huntenkring Businessclub is qua deelname tegengevallen. Slechts een tiental bedrijven deed mee aan de beurs bij Landal Greenparcs in Braamt, waar dat vorig jaar nog 25 waren. Het bestuur van de Huntenkring, de businessclub van het jaarlijkse Huntenpopfestival in Ulft, gaat er niet onder gebukt. Walter Hendrixen: „De beurs was het proberen waard. We hadden gehoopt het succes van vorig jaar te evenaren. Nu dat niet zo is moeten we kijken welke andere activiteiten we kunnen ontwikkelen op het gebied van b2b.” Daar is zeker behoefte aan, bevestigen bestuursleden Hans Leeflang en Chantal Hulst. „We hebben vorig jaar een enquete gehouden onder de leden. Naast gezelligheid willen ze vooral zakelijke contacten. Als dat op deze manier niet lukt moeten we iets anders verzinnen”, zegt Hulst.

Jacco Bouwman aan het roer bij Jong MKB door Thed Maas

J

ong MKB Arnhem-Nijmegen wil een kruiwagen zijn voor de ondernemers in Arnhem en Nijmegen. „Een kruiwagen gevuld met kennis, een netwerk en inspiratie”, zegt Jacco Bouwman, die Nellie van der Moolen uit Nijmegen recent opvolgde als voorzitter. Voor de goede orde: Jong MKB is bedoeld voor mensen die een jong bedrijf hebben. Bouwman knikt: „We hebben leden van begin zestig.” Bouwman komt uit Oosterbeek. Hijzelf heeft het bedrijf Progresso. Hij begeleidt commerciële bedrijven en ondernemers hun doelstellingen te behalen en op de juiste manier te reageren op veranderende marktomstandigheden. „Je moet je als ondernemer af en toe de hectiek van de dag onttrekken om je te kunnen bezinnen op de

vraag: ‘Waar willen en kunnen we staan over vijf jaar’”, zegt Jacco. Hij werd zelf in 2007 lid van Jong MKB omdat hij daar gelijkgestemde zielen aantrof. „Ik ben eerst bij verschillende businessclubs gaan kijken, maar koos uiteindelijk voor Jong MKB. Hier tref je allemaal ondernemers die tegen ‘een eerste ervaring’ aanlopen. Die voor de eerste keer iemand aan moeten nemen; die voor de eerste keer een klant treffen die niet betaalt; die een accountant moeten kiezen.” Natuurlijk worden ook Jong MKB’ ers ouder. Jacco: „Het is de bedoeling dat de jongeren gebruik kunnen maken van de kennis en ervaring van de ouderen.” Het lidmaatschap van Jong MKB Arnhem-Nijmegen bedraagt 200 euro per jaar. De club organiseert zo’n elf bijeenkomsten per jaar. Bijeenkomsten zoals de recente nieuwjaarsbijeenkomst met een wildbuffet bij Landhuis de

Jacco Bouwman: ‘Kruiwagen zijn voor leden’. Duckenburgh in Nijmegen of de verkiezing van de Jong MKB’er van het jaar op 2 april aanstaande in Burgers Zoo in Arnhem. Een ju-

foto Walter Sietinga

ry, bestaande uit Alex van Hooff, René Jansen (Rabo Nijmegen) en Lammert de Vries (Groot Warnsborn) bepaalt de keuze: de win-

naar gaat door naar de finale van de landelijke verkiezing van Jong MKB’er van het Jaar. Bouwman ziet de laatste jaren onder de nieuwe leden het aantal dat min of meer gedwongen (na ontslag) voor zichzelf begint, toenemen. „Je hebt mensen die een idee hebben en dat willen gaan uitvoeren: er zijn mensen die na een reorganisatie voor zichzelf beginnen. Wij willen voor alle ondernemers een kruiwagen zijn. We willen ze helpen een succesvolle ondernemer te worden. En het moet van twee kanten komen. Je moet als ondernemer niet alleen maar willen halen; je moet ook wat willen brengen.” Jong MKB heeft twee grote kruiwagens laten maken waarmee ze deelnemen aan de Bedrijven Kontakt Dagen Arnhem op 26 en 27 maart. „En onze leden kunnen de stand als uitvalbasis gebruiken.” www.jongmkbkan.nl


De Gelderlander zaterdag 16 februari 2013

12 | nieuws

‘Personeel als kostenpost? Afschuwelijk!’ door Jacob Schreuder

A

ls ze hoort dat in sommige bedrijven het personeel ‘een grote kostenpost’ wordt genoemd reageert ze vol afgrijzen. „Kostenpost is een afschuwelijke term voor mensen”, zegt HR-manager Géke Willemsen van metaalbedrijf WILA in Lochem. „Zo’n uitspraak getuigt niet van respect. Het zijn toch jouw medewerkers!” Het woord respect komt regelmatig terug in het gesprek met Géke Willemsen en HR-assistent Ilona Vruggink. „We werken met ruim tweehonderd mensen. Dan is er altijd wel eens wat. We gaan gewoon in gesprek als iets niet loopt zoals zou moeten. We proberen de lucht te klaren. Normaal communiceren en elkaar helpen”, zegt Ilona Vruggink. „Vaak hoor je mensen spreken over goed werkgeverschap, maar wij hebben het ook over goed collegaschap”, vult Géke Willemsen aan. WILA produceert gereedschappen voor kantpersen. Plaatstaal wordt in allerlei vormen gebogen voor alledaagse toepassingen. In gebouwen, voertuigen, elektronica- en huishoudelijke apparaten, maar ook in de infrastructuur voor de sectoren energie, communicatie, weg- en waterbouw komt men plaatstalen profielen- en componenten tegen. Dat buigen en vormen van plaatstaal gebeurt in kantpersen met behulp van stempels en matrijzen.

HR-manager Géke Willemsen (l.) en Ilona Vruggink. Deze gereedschappen moeten afgestemd zijn op elke nieuwe buigopgave. WILA maakt deze gereedschappen en is daarmee een wereldspeler geworden. Het bedrijf wordt geleid door eigenaar Hans Willemsen, echtgenoot van Géke. Het afgelopen jaar groeide het aantal personeelsleden met twintig personen. WILA telt nu 190 vaste personeelsleden, zeventien uitzendkrachten plus enkele stagiairs en zaterdagkrachten. De medewerkers komen uit een straal van zeker dertig kilometer rond Lochem: uit de Achterhoek, Twente en de Stedendriehoek. Ilona Vruggink: „Er is heel veel belangstelling om bij WILA te werken, maar vraag en aanbod sluiten

foto Theo Kock

niet op elkaar aan. Het is moeilijk aan metaalvaklieden op mts-niveau te komen.” 400 (open) sollicitaties

„Werkzoekenden willen wel graag bij ons komen”, vult Géke Willemsen aan. „Ik krijg elke dag sollicitaties in mijn postvak. In het tweede halfjaar van 2012 hadden we vierhonderd (open) sollicitaties. Hiervan hebben we zestien in dienst kunnen nemen. Ze komen uit de meest uiteenlopende sectoren. We hebben een ex-slager, een tegelzetter, mensen uit de bouw en zelfs de horeca. Wij kijken niet alleen naar hun vaktechnische achtergrond. Het belangrijkste is hun

motivatie. Als we wat in die mensen zien krijgen ze bij ons een opleiding.” Naast de open sollicitaties doet de afdeling Human Resource van WILA zelf aan werving en selectie van mensen. Géke Willemsen: „Door omstandigheden heb ik het afgelopen jaar niet voluit kunnen functioneren en toen hebben we uitzendbureau Match4U ingeschakeld. We halen alles uit de kast om vakmensen er op te wijzen dat ze bij ons een prettige baan kunnen vinden. We hebben in het verleden open huis gehouden, het afgelopen jaar geflyerd op evenementen, borden langs wegen geplaatst. Je moet eruit springen, zodat ze naar je toe komen.” Het productieproces bij WILA is sterk geautomatiseerd. Steeds meer robots nemen delen over. Dat gaat echter niet ten koste van het aantal werknemers. Door de groei op de wereldmarkt zijn er steeds nieuwe mensen nodig, al denkt Géke Willemsen dat het aantal zich wel rond de tweehonderd zal stabiliseren. De medewerkers die nieuw binnen komen krijgen een opleiding in meten, tekening lezen en verspaningstechniek. Ilona: „Vorig jaar hebben twintig mensen een basiscursus gevolgd. Op dit moment loopt er weer zo’n cursus, die op 9 maart afgerond wordt. Ook worden medewerkers intern begeleid in hun loopbaan. We hebben praktijkbegeleiders die mensen bij het werken aan een machine kunnen bijstaan. We maken soms ervaren

krachten vrij om instromers te begeleiden.” WILA neemt ook ouderen en allochtonen aan. „Je moet een goeie mix hebben”, zegt Géke. „Ze moeten wel taalvaardig zijn, maar we kijken vooral naar kwaliteit en motivatie en minder naar de culturele achtergrond. We hebben wel eens iemand gehad die een gebedsmatje mee nam. Dat mag.” Aandacht voor de mensen is het speerpunt van de afdeling HR van WILA. Géke: „Ons motto is dat we samen met het personeel onze concurrentiepositie bevechten. Dan moeten we ook samen van het resultaat profiteren. Er is een winstdelingsregeling die met dat resultaat meegroeit.” Vijfploegendienst

Voor het personeel van WILA staat een belangrijke verandering op stapel. Om volcontinu - ook in het weekend - te kunnen produceren worden vijfploegendiensten ingevoerd. De medewerkers werken twee ochtenden, twee middagen en twee nachten en hebben vervolgens vier dagen vrij. „Dit ritme is voor de biologische klok van mensen prettiger dan bijvoorbeeld vijf of zes nachtdiensten achter elkaar”, zegt Ilona Vruggink. De conversie is afgestemd met vakbonden en ondernemingsraad. Géke Willemsen: „De veranderingen zijn van invloed op het gezinsleven. Daarom moet je tijd nemen om alles goed uit te leggen.” www.wila.nl

‘Mensen op hun plek, dé sleutel van HRM’

H

et zou in crisistijd niet vanzelfsprekend moeten zijn om als eerste maatregel te bezuinigen op medewerkers. Laat men eerst eens proberen meer rendement uit de mensen te halen. Daar is meestal nog voldoende ruimte voor.” Dat vinden Linda Commandeur uit Groenlo en Manon van Noort uit Winterswijk. Beide vrouwen hebben een eigen bedrijf in HR-advies en werken als partners bij bepaalde opdrachten samen. Manon van Noort: „Je hebt in een bedrijf A- en B-performers. Zij vertegenwoordigen twintig procent van het personeel, maar zorgen voor tachtig procent van het resultaat. Dat houdt in dat de C- en D-performers tachtig procent aanwezig zijn en voor twintig procent van het resultaat zorgen. Die laatsten hoeven geen slechte medewerkers te zijn, maar zitten vaak op de verkeerde plek.” Linda Commandeur: „De economische crisis speelt niet alleen nu. Het is de opmaat naar grote veranderingen. Het wordt niet meer zoals het was. Het kan zijn dat iemand die tien jaar in een bedrijf werkt er ineens niet meer in past. Er kan zo veel veranderen door innovaties, andere markten en reorganisaties. Dan moet je voor zo iemand misschien iets anders zoeken. Soms lukt dat, een andere keer moet een outplacementtraject worden gevolgd. In elk geval wordt persoonlijke aandacht voor medewerkers veel belangrijker.” Manon van Noort Management

tuurlijk wel met de intentie dat iedereen op elke plek presteert.” Manon van Noort en Linda Commandeur zijn zelfstandige ondernemers en schakelen elkaar in waar dat nodig is. Linda: „We vullen elkaar aan. Vroeger zou je bij elkaar in dienst treden om zo’n breed mogelijk spectrum te bedienen. Maar tegenwoordig zoeken zelfstandigen het veel meer in een partnerschap. Ik heb nu zo veel werk dat ik bijna iemand in dienst zou moeten nemen. Maar dit werk is zo persoonsgebonden dat ik liever een partner zoek die op mijn lijn zit.” ‘Een goeie baan’

Manon van Noort (l.) en Linda Commandeur: „Veel mensen zitten op een verkeerde plek.” Advies en Coaching uit Winterswijk biedt ondersteuning bij werving en selectie van medewerkers en is actief bij niet alleen de instroom, maar ook bij door- en uitstroom van medewerkers. Manon ondersteunt het management van bedrijven en biedt individuele ondersteuning. Gewoon Commandeur uit Groenlo verbindt mensen, ideeën en gedachten op HRM-gebied. Linda doet veel aan loopbaancoaching en outplacement. Ze begeleidt or-

ganisaties bij HRM-processen. Centraal daarin staat de vraag: ‘Hoe wil je als bedrijf zelf met je medewerkers omgaan?’ ‘Ik miste iets’

Manon van Noort werkte zeven jaar in de uitzendbranche en deed in de zorgsector aan werving en selectie. „Ik heb jarenlang in leidinggevende posities gewerkt, maar ik ging iets missen. Ik had meer in mijn

foto Theo Kock

mars dan ik kwijt kon en deed mezelf te kort. Zelf kom ik uit een ondernemersgezin en heb mijn hart gevolgd door een eigen bedrijf te beginnen.” Linda Commandeur vertelt een soortgelijk verhaal. „Ook ik werkte bij een uitzendbureau en was een tijd hoofd P&O. Ik heb een geheel eigen kijk op HRM en daarin liep ik vast. Er werd in mijn bedrijf heel erg gekeken naar controle op personeel vanuit het bedrijf zelf. Ik ga van de mensen zelf uit. Na-

Manon: „Vaak hoor je zeggen: Die persoon heeft een goeie baan. Maar wat is een goeie baan? Heeft die mens gekozen voor werk of voor wat hem of haar gelukkig maakt? De sleutel van HRM is of mensen op hun plek zitten.” Linda: „Neem iemand van 57. Op die leeftijd ga je niet zo snel van baan wisselen. Maar wat dan? Je moet nog minstens acht jaar mee, bent niet meer productief en er heerst chagrijn alom.” Manon werkt vooral in de zorgsector en Linda in de retail, welzijn en maakindustrie. Hun motto: „Wees trouw aan jezelf. Dan ben je niet alleen van waarde voor jezelf, maar ook voor je klanten.” www.manonvannoort.nl www.gewooncommandeur.nl


zaterdag 16 februari 2013 De Gelderlander

de kwestie | 13 Seminars

Marianne Metz

Ibe Bongers

Jeroen Wilckens

Ton Jacobs

Liesbeth Witteveen

‘Vervanging ouderen onverstandig’

H

et was niet moeilijk om de deelnemers aan het maandelijkse thema-ontbijt mee te krijgen met de stelling. Iedereen ziet het om zich heen gebeuren: oudere werknemers worden bedankt, en vervangen door goedkopere. Ofwel jonger, ofwel buitenlands. En de reden? De (lagere) kosten die dat met zich meebrengt. Een beetje ondernemer is namelijk gefocust op de korte termijn en snijdt daarom in dit soort kosten. Er zijn echter ook ondernemers die niet ‘een beetje’ ondernemer zijn, maar meer op de lange termijn focussen. Die daarbij de ervaring, de rijpheid, de levenswijsheid van oudere werknemers hoog in het vaandel hebben. Die dus, zoals jobcoach Liesbeth Witteveen van LW Consult uit Arnhem zegt, ‘een leeftijdsbewust personeelsbeleid hebben en daar ook de vruchten van plukken.’’ Marianne Metz van Employee First uit Ochten vult dat aan met haar visie op modern personeelsbeleid: ‘Als je het zogenaamde Rijnlandse model aanhangt, heb je een streepje voor. Daarbij telt vakmanschap en kennis delen zwaarder dan kosten en ‘ouderwetse’ hiërarchie, zoals in het Angelsaksische model.’’ Bijkomend probleem is dat veel personeelmanagers van nu dertigers zijn die, ondanks hun opleiding, toch ook met een leeftijdsbril naar het werven en selecteren van kandidaten kijken. En die dus de ‘ouderen’ minder snel oproe-

De

Kwestie Het is immoreel om oudere werknemers te vervangen door goedkopere krachten. tekst Frank Thooft foto’s Edwin Stoffer

pen voor een gesprek, maar de blik eerder op leeftijdgenoten of jongeren gelegd hebben. Dit gevoel is niet hard te maken, maar leeft wel onder de deelnemers. Jeroen Wilckens van de AT Groep uit Doetinchem, jobcoach en veel werkend met Wajongers, pleit daarom bewust voor de oudere werknemer. „Een oudere is oké’’, aldus Jeroen. Er is dus nog wel wat missiewerk te doen voor de personeelsmensen onder de ondernemers. Dat

merkt Ton Jacobs, directeur van de stichting Hobbycentrum Nijmegen, ook. Hij houdt een pleidooi voor het juist samen laten werken van ouderen en jongeren. „Het meester-gezel stelsel mag van mij wel weer terugkeren. Want juist dan profiteert de jongere van de door de oudere opgebouwde ervaring en inzicht.’’ Volgens Ton ontbreekt er ook vaak een opleidingsbeleid bij bedrijven - dé kans om jong talent te behouden en van toenemende waarde te laten zijn

KvK verklaart oorlog aan het doemdenken Op aandringen van bezorgde ondernemers in de regio verklaart de Kamer van Koophandel Centraal Gelderland de oorlog aan het doemdenken over de economie. door André Sonneville

‘V

ertrouwen. Vertrouwen. Vertrouwen. Daar draait alles om. Ondernemers – en niet alleen zij - moeten het vertrouwen in eigen kunnen terugwinnen.” Directeur Ronald Migo van de Kamer van Koophandel straalt onverholen optimisme uit. „Het lied van de klaagzang met oneindig veel coupletten, voeren we af van het repertoire. Positivisme hebben we nodig, maar wel met zin voor realiteit. Dat kan ook,

voorbeelden te over. Die willen we laten zien. Zodat ondernemers ook heel concreet de kansen ontdekken die er wel degelijk nog zijn.” Toen Jos van der Heijden, Johan de Boer en Toine de Ruiter onafhankelijk van elkaar de Kamer van Koophandel er op wezen dat het bedrijfsleven veel te veel bij de pakken neerzit en daardoor in een neerwaartse spiraal terecht dreigt te komen, ontstond er een klik. Migo: „Er was niet veel voor nodig om samen te concluderen dat we aan al dat gesomber heel concreet een halt moesten toeroepen. Het gaat er niet om de zwarte piet uit te spelen. Nee, ondernemers van heel dichtbij wijzen op wat er allemaal wél goed gaat.” Er zijn nog genoeg bedrijven en bedrijfstakken waar het goed gaat en waar met het nodige optimis-

Ronald Migo: ‘Niet somberen’. me geïnvesteerd wordt. „Laten we daar een voorbeeld aan nemen. Laten we daar van leren hoe de insteek is om in de zwarte cijfers te blijven. De opzet is kennis te koppelen aan het herwinnen van vertrouwen.” Migo treedt in herhaling als hij zegt dat in tijden van recessie de A van Angst in het onder-

voor je bedrijf. „Het leeftijdsaspect heeft ook een andere dimensie’’, vult Ibe Bongers van Symbus uit Doetinchem aan. Hij ziet in de Achterhoek al zo’n twee jaar lang dat er per jaar meer mensen de arbeidsmarkt verlaten (700) dan er instromen. De ontgroening en vergrijzing is daar dus al toegeslagen. Daarbij komt, zo betoogt Ibe, dat de overheid een goed werknemersklimaat frustreert door enerzijds het langer doorwerken te forceren door de WAO-grens op te trekken; maar anderzijds de hoge(re) kosten via te starre CAO’s niet aan te pakken. „Beter zou het zijn een demotiebeleid in te stellen. Naarmate je ouder wordt, bouw je je taken af, draagt ze over aan jongeren, en bouw je ook je salaris dienovereenkomstig af.’’ Alleen zit iedereen zo vast in de opgebouwde (pensioen)rechten dat dit systeem nu nog niet van de grond kan komen. Zijn pleidooi voor een carrièreswitch, waarbij mensen op latere leeftijd iets anders gaan doen, wordt onder meer door Liesbeth Witteveen ondersteund. „In Australië is dat heel normaal, en werkt ook bevorderend voor de doorstroming op de arbeidsmarkt.’’ Dat het immoreel is om oudere werknemers door jongere te vervangen, daar is iedereen wel van overtuigd. Daarnaast is het, gezien de lange termijnvisie die elke ondernemer zou moeten hebben, bedrijfseconomisch simpelweg onverstandig.

nemersalfabet de A van Anders moet worden. „Door elkaar de put in de praten, gaat het slechter dan nodig is.” Roepen dat er volop kansen liggen is gemakkelijker dan ze ook aan te wijzen? „Duurzaamheid, Duitsland, Digitaliseren”, somt Migo zonder aarzelen drie kanskaarten op. „Branches, sectoren of richtingen waar nog heel wat te doen is en waar die kansen zich daadwerkelijk voordoen. Waarin de overheid ook ondersteuning biedt met regelingen op het gebied van financiering, innovatie, netwerken.” De Kamer van Koophandel, terzijde gestaan door het georganiseerde bedrijfsleven en door provincie, gemeenten, Syntens, Oost nv, neemt begin april het voortouw met een drietal congressen die onder de titel ‘Bouwen aan vertrouwen’ in respectievelijk Duiven (3 april), Nijmegen (8 april) en Ede (11 april) voor het regionale bedrijfsleven – groot én klein - worden gehouden. Ondernemers kunnen zich hiervoor aanmelden via: seminars-gelderland@kvk.nl.

De Kamer van Koophandel Centraal Gelderland verzorgt, in samenwerking met diverse organisaties, tal van seminars. Hieronder vindt u het programma voor de komende tijd. Tenzij anders vermeld, vinden de bijeenkomsten plaats in het gebouw van de Kamer van Koophandel aan de Kronenburgsingel 525 in Arnhem. De vermelde prijzen zijn per persoon. Aanmelden vooraf is noodzakelijk en kan via www.kvk.nl/ seminarsgelderland Zo start u een eigen bedrijf Dit seminar biedt u een eerste indruk van de stappen die u als startende ondernemer zet. Over vestigingseisen, wetten en regels, marktmogelijkheden en - informatie, begroten van omzet, kosten en winst. Data: 21 februari in Doetinchem, 7 maart in Arnhem en 11 maart in Wageningen. kvk.nl/seminarstart (19.00 tot 22.00 uur, kosten 35 euro) Bedrijfsovername, de ideale start! Het overnemen van een onderneming heeft vele voordelen. U heeft inzicht in historische gegevens, zoals het klantenbestand, omzet en kosten. De start en de financiering van een bedrijfsovername verschillen wezenlijk van het starten van een nieuw bedrijf. De juridische, organisatorische en financiële kanten van de overname vereisen een goede voorbereiding. Datum: maandag 8 maart Arnhem. kvk.nl/seminarovername (19.30-22.00 uur, kosten 35 euro) Werkkostenregeling, regel het nu Bent u een ondernemer met personeel? Hebben uw werknemers een kostenvergoeding of een telefoon van de zaak? Dan dient u rekening te houden met nieuwe regels. Uiterlijk per 1 januari 2014 moet u overstappen naar de nieuwe werkkostenregeling (WKR). Van belang is te weten wat de werkkosten-regeling inhoudt en wat de verschillen zijn met de huidige regelingen. Datum: Donderdag 14 maart Arnhem, 19.30 – 22.00 uur. Kosten 35 euro - kvk.nl/wkrgelderland Indeling in het douanetarief Goederencodes zijn niet alleen de basis voor het bepalen van de hoogte van de rechten bij invoer en accijns maar ook voor diverse andere zaken zoals restitutie, strategische goederen. Zeker ook het bepalen van de oorsprong van uw product. Het indelen van uw product in het douanetarief vergt dus kennis en een zekere mate van zorgvuldigheid. Datum: Woensdag 13 maart Arnhem, 9–12 uur of 13.30–16.30uur kvk.nl/douanetariefgelderland Zo start u als freelancer of zzp’er Vaak is het voor een freelancer of zelfstandig ondernemer zonder personeel onduidelijk of hij/zij nu wel of niet als zelfstandig ondernemer wordt gezien. De Belastingdienst hanteert namelijk een ander criterium voor deze beoordeling dan bijvoorbeeld uitvoeringsinstellingen voor sociale zekerheid en de Kamer van Koophandel. Doel van deze avond u uitleg te geven over de positie van de zelfstandige zonder personeel en u te informeren over de valkuilen bij het opstarten van de onderneming. Datum: maandag 25 maart, Wageningen. kvk.nl/seminarzzp (19.00 – 22.00 uur) , kosten 35 euro.


De Gelderlander zaterdag 16 februari 2013

14 | de barometer

Annemarie Henk van den Berg Berg

Jan Jonker

Guido Dierick

Hein van de Pasch

Henk Dekker

Bart van Meer

Jacob Fontijne

Roy Tillman

Eline Koers

Ed Velthuis

Hanno Littink

Jan Blokland

EstherRonald Mirjam Sent Migo

Theo Lemmen

Arnhemse winkel in Tokio Arnhemse modeontwerpers willen een winkel in Tokio beginnen en het vertrouwen in NXP in Nijmegen is dusdanig groot dat die een obligatielening kan uitschrijven zonder onderpand. Het Barometerpanel laat ook optimistische geluiden horen.

UWV, de uitzendbranche (voorloper in economie) nog geen tekenen van herstel ziet, zijn er toch ook belangrijke goede ontwikkelingen: banken in Europa lossen massaal en ongekend snel hun schulden af, Duitse ondernemers zijn vol vertrouwen en de troonopvolging geeft boost aan creatieve ondernemers.

Art van Meer: Tokio Na het nieuws over het SNS debacle hierbij een positief verhaal uit de creatieve sector, die in Arnhem volop aanwezig is. Het ontwerpersduo Marck & Mo (modeontwerpers) en het Arnhemse modelabel Spijkers en Spijkers maken deel uit van de handelsmissie van 40 Europese modeontwerpers naar Tokio. Saillant detail is dat zij de enige afgevaardigden zijn uit Nederland. Arnhem is dus goed vertegenwoordigd. Marck & Mo zijn pioniers in de Arnhemse modeketen en wensen nu een verkooppunt in Tokio te realiseren voor handgemaakte lederen couturetassen. Deze ondernemers doen precies wat ze moeten doen, namelijk uitgaan van hun eigen kracht.

Jan Broekland: stroef De binnenlandse afzetmarkt is stroef en met name de prijzen voor kippenvlees zijn hard onderuitgegaan. Er is ruim vraag vanuit West-Afrika, het Verre Oosten en Oost-Europa waardoor onze sector al een poos niet te klagen heeft. Nog nooit hebben wij in de maand januari zoveel bedrijvigheid gehad als dit jaar.

Hein van der Pasch: impuls Kan de EU een extra groei-impuls geven? Dat zou de centrale vraag moeten zijn bij discussies over de EU-begroting. Helaas gaat het vooral om snijden in kosten, niet om investeren. Zoals ook Nederland bij starre begrotingswetten vergeten is dat investeringen in de toekomst een heel ander belang hebben dan reguliere uitgaven. Nu is het hoog tijd voor extra investeringen die zorgen voor een snelle groei-impuls èn voor maatschappelijk rendement op lange termijn. RonaldMigo: koning Ondanks slechte werkeloosheidscijfers, zeer weinig vacatures bij het

Barometer

mee te laten betalen. Maar een nationale aanpak kent zijn beperkingen. Om de belastingbetaler te kunnen vrijwaren is het nodig dat op EU-niveau de bijdrage van alle obligatiehouders wordt vastgelegd. Ook moet het EU-restauratieplan op onderdelen versterkt worden ten opzichte van de interventies: het moet gaan over alle relevante bij de bank betrokken rechtspersonen (in casu SNS: ook de holding). Voorts voorkomt snel ingrijpen dat problemen voortwoekeren en dat achtergestelde obligatiehouders verdwijnen. Alle regel- en wetgeving ten spijt, als de financiële sector als ‘kudde’ te ver de verkeerde kant op is gegaan, rest er nog steeds geen andere optie dan als publiek garant te staan.

Annemarie van den Berg: zwak Vertrouwensindicatoren wijzen op enige stabilisatie in met name de industrie aan het begin van 2013. Wij verwachten tevens dat de exportgroei in de loop van 2013 voorzichtig aan zal trekken door een iets sterkere groei van de wereldeconomie. De btw-verhoging van afgelopen oktober zal de inflatie een jaar lang op een relatief hoog niveau houden. De loongroei ligt door de hoge werkloosheid aanzienlijk lager dan de geldontwaarding, waardoor de reële lonen dalen. Jan Jonker: event Over 4 weken, op 13 maart vindt de 5e editie van het jaarlijkse Health Valley Event plaats. Dit keer staat het altijd drukbezochte evenement in het teken van implementatie van zorginnovatie. Het HV Event zet denkbeelden en visies, concrete producten en projecten en nieuwe oplossingen rondom implementatie volop in de schijnwerpers. En is daarnaast cen-

6,0-6,1

Naam Bedrijf Roy Tillman Chemische bouwstoffen Henk Berg KPMG Ronald Migo KvK Annemarie vd Berg Rabobank Theo Lemmen Ondernemerscafe Jan Blokland Cold Stores Jacob Fontijne KEMA Hein van der Pasch Mercator Incubator Jan Jonker Health Valley Ed Velthuis VNO-NCW Hanno Littink Bax Advocaten Esther-Mirjam Sent Radboud Universiteit Henk Dekker Lindus Eline Koers Weeghel Doppenberg Kamps Bart van Meer Dirkzwager Guido Dierick NXP

7,0-6,8 6,6-6,7 6,3-6,4 5,7-5,7 6,4-6,3 5,5-6,5 6,3-6,3 5,9-5,9 6,5-6,5 5,0-5,5 6,0-6,0 6,0-6,0 5,2-5,2 6,5-6,5 5,5-5,0 6,0-7,0

Jan Jonker: Health Valley Event in Nijmegen op 13 maart.

Henk Dekker: onderwijs HRM is van strategisch belang voor bedrijven voor het vinden, boeien, binden en ontwikkelen van talentvolle medewerkers. Veel ondernemers van kleine bedrijven, dragers van de economie, doen het er even bij. Dat is verre van gemakkelijk. Het aantrekken van een nieuwe medewerker is dan niet eenvoudig meer. Vooral omdat het onderwijs lang niet altijd op de praktijk is afgestemd. Het aantrekken van nieuwe medewerkers, vakbekwaam en inzetbaar, is cruciaal voor het MKB. Het onderwijs zou daar als ‘leverancier’ eens wat meer oog voor moeten hebben.

foto Mariska Hofman

trale ontmoetingsplaats voor alle initiatieven in de zorgsector. Guido Dierick: goed jaar NXP heeft over het geheel genomen een goed jaar achter de rug. We realiseerden in het vierde kwartaal een omzet van 1.066 miljoen dollar. Dit is weliswaar een daling van 4% in vergelijking met het derde kwartaal van 2012 maar een verbetering van 24% ten opzichte van het vierde kwartaal 2011. Als we naar de resultaten over heel 2012 kijken, dan zien we dat NXP een omzet uit kernactiviteiten heeft gerealiseerd van 4.114 miljoen dollar. Dit is een groei van meer dan 7% in vergelijking met 2011. Dit is vooral te danken aan de groei van onze ID business, waar onder andere chips voor paspoorten, bankpassen en OV-kaarten worden gemaakt. Dit is inmiddels onze grootste divisie geworden. Ook slaagde NXP er in om de netto schuld met 181 miljoen te verlagen tot 2.88 miljard dollar op 31 december 2012. Maar er is nog meer (positief) nieuws. We zien dat het vertrouwen bij stakeholders in NXP verder groeit. Na de bekendmaking van de resultaten heeft NXP een obligatielening uitgeschreven zonder onderpand en dat we dat nu kunnen doen is een belangrijk teken dat de markt vertrouwen in ons heeft en dat we op de goede weg zijn.

Roy Tillman: sparen De rentestanden en de Euribor zijn op een historische dieptepunt. Als vraag en aanbod de markt bepalen zou je daarom kunnen concluderen dat er veel financiële middelen op de markt beschikbaar zijn. Maar Nederlanders maken er geen gebruik van. De overheid zou hierin verandering kunnen brengen door de banken die overheidssteun hebben ontvangen als tegenprestatie op te leggen een deel daarvan in de vorm van bouwkredieten op de markt te plaatsen. Hek Berg: samenwerken Samenwerken is de revolutie waarmee we onze maatschappij en economie weer op het juiste spoor krijgen. Samenwerken verticaal en horizontaal in de keten, met onderwijsinstellingen, MKB’ers en overheden. Zonder dat eigen gewin voorop staat. Tot op heden zie ik in onze regio nog te weinig echte open samenwerkingsverbanden die het lef hebben om ouderwets eigenbelang op de tweede plaats te zetten. Esther-Miriam Sent: SNS Wat de nationalisatie van SNS Reaal leert, is dat het zin heeft om nationale maatregelen te nemen. Doordat Nederland niet op de EU heeft gewacht, maar zelf de interventies opstelde, was het mogelijk achtergestelde obligatiehouders

Ed Velthuis: tegenwind De bouw wordt sterk getroffen door Haags beleid. De maatregelen van nu zetten de sector voor de komende jaren flink op slot en dat terwijl iedereen weet dat investeringen in bouw- en infrastructuur juist de motor zijn om de economie weer aan het draaien te krijgen. Ik ben positief over de economische horizon van deze regio, midden tussen Randstad en Ruhrgebied. We moeten en kunnen daar beter gebruik van maken. Daarnaast horen we vaker het geluid dat het Verre Oosten te duur aan het worden is en dat grondstoffen schaars worden. Als we dit alles samenvoegen ligt er een kans van jewelste. De doortrekking A15 is dus terecht blijven staan. Theo Lemmen: thuiszorg De aanbesteding van de thuiszorg begint op een waardeloze vertoning te lijken. Een paar feiten: Een nieuwe dienstverlener ziet mogelijkheden, om goedkoper aan te bieden, maar baseert dat dan wel op een lager salaris van het personeel. Hier lijkt het erop, dat de opdrachtgever (de regio-gemeenten) haar bezuinigingstaak op dit vlak afwentelt op medewerkers, die al veel hebben moeten inleveren de laatste jaren. Wanneer tonen onze bestuurders lef en grijpen ze in bij deze schertsvertoning?


zaterdag 16 februari 2013 De Gelderlander

geknipt | 15 Door Frank Thooft

geknipt en geschoren Tips of informatie? deondernemer@gelderlander.nl

OKA is OKE

bedrijfsleven. Hij is geboren en opgegroeid in het hart van het werkgebied van VNO-NCW Midden, de vereniging die opkomt voor belangen van ondernemers in Flevoland, Gelderland, Overijssel en Utrecht. Via zijn geboorteplaats Renkum en middelbare scholen in Lochem en Arnhem is hij in het Noorden beland. Van Gent: “Ik verheug me erop met een enthousiast team en een ambitieus bestuur bij VNO-NCW Midden aan de slag te gaan en samen met de leden creatief en energiek inhoud en vorm te geven aan de doelstellingen en activiteiten van de vereniging.” De ondernemersvereniging herbergt zo’n 2.000 directe leden en 30.000 bedrijven die zijn aangesloten via de landelijke vereniging VNO-NCW.

Waar ik vorig jaar nog wel eens een verband dacht te zien tussen gesponsorde businessborrels van OKA (die heel druk bezocht waren), en borrels voor eigen rekening (die eh, niet zo heel erg druk bezocht waren), draai ik die opvatting nu bij. Op maandag 4 februari moest je weliswaar zelf de knip trekken, maar je kon over de hoofden lopen tijdens de businessborrel bij Robbers & van den Hoogen! Zo druk was het. Het concept staat en is niet meer weg te slaan uit het Ernemse. Dit is waar je elkaar vindt om te netwerken, zaken te doen, goede gesprekken te voeren (dank, gesprekspartners!), én om goede wijn te drinken. Donders goede wijn.

OKA goes social Tja, wederom een bericht over Ondernemers Kontakt Arnhem. En niet voor niets: ze zijn behoorlijk actief. Bij de keuze voor de naam met de indertijd bijna aanstootgevend moderne k’s moet er toch een zaadje geplant zijn, getuige de voortvarendheid waarmee het bestuur nu de koers met een virtuose swing verlegt naar het virtueel gebeuren. OKA goes online, met andere woorden. Twitter, LinkedIn en Facebook zijn niet meer veilig voor de bestuurlijke handen en vingers van de OKA’ers. Zelfs Bart is al driftig aan het Twitteren geslagen, maar dat niet alleen: er is een samenwerking met ArnhemDirect.nl getekend, waardoor de online zichtbaarheid van de ondernemersclub opeens een boost heeft gekregen. Wie al twee-punt-nul ingesteld was, wist het al, en wie nog deze spannende stap gaat zetten, weet het nu ook. Waarvan akte.

Werkzoeken een 2.0 vak Maar we blijven niet op papier schrijven en lezen. Het (tweede) scherm rukt op en verovert een niet weg te denken plaats in ons (zaken)doen. Op Twitter zit je al per minuut met je neus bovenop nieuwe ontwikkelingen. Zo Twitterde job consulent Yvonne Wiersma op 4 februari ‘s ochtends dat ze vierde dat ze alweer 12 jaar bij USG Capacity werkte. Nog voor de avond intrad, had ze al een dozijn felicitaties én een (echte) taart gekregen. En als je haar volgt, zie je hoe actief ze in haar vak is. Werkzoeken, ook voor job coaches, is ook een 2.0 vak!

www.vno-ncwmidden.nl

Vrouwen in de kunst Alicia Winters geeft aanstaande woensdag 20 februari ruimte in haar Galeria op de Van Muijlwijkstraat 20 voor een lezing door Karin de Vreede over ‘Vrouwen in de kunst’. www.aliciawintersgaleria.nl

CIKO Business is overstag gegaan

(niet) geknipt of geschoren Wie Rob Hengeveld de laatste weken heeft gezien, is getuige geweest van ‘s mans weelderige baardgroei. Het scheren zit er niet meer in, zo te zien. Hoe komt dat toch? Het begon volgens mij bij George Michael, de zanger van Wham!, en sindsdien wordt het een breed gedragen verschijnsel. Robert Wittenberg doet ook mee, zag ik laatst, en zo zijn er nog veel meer mannen die hun baard laten staan. Misschien wordt het wel de nieuwe dress code, net zoals het afdoen van de stropdas. Straks hoor je er helemaal niet meer bij met je gladde wangen en dichtgestrikte boordje. Moet ik een andere naam bedenken voor deze rubriek...iemand suggesties?

Steunkousen breidt uit Nanne van Cuijk van Movetek is per 1 maart een samenwerking aangegaan met GF Totaalzorg in Didam. Movetek is gespecialiseerd in elastische steunkousen voor zowel armen als benen en is gevestigd in Velp. Er is ook al samenwerking met kliniek Klein Rosendael en er zijn spreekuren in

Techniekdag Berkelland Boxmeer en Arnhem. GF Totaalzorg is gevestigd aan De Eik 78 in Didam. Elke maandagochtend heeft Nanne van Cuijk er spreekuur. Op de donderdagen 28 februari en 7 maart kunnen mensen gratis hun bloedvaten laten doormeten. www.movetek.nl

CIKO gaat overstag CIKO Businessclub is overstag gegaan en heeft gekozen voor een andere naam: BUSINESS OVERSTAG. De focus van de sportieve ondernemers is nog er steeds op gericht om (junioren)atletiek een impuls te geven, maar de scope is nu breder gelegd dan Arnhem alleen. Er is een stichting Overstag opgericht die Gelderse atletiektalenten de mogelijkheid wil geven om door te groeien op landelijk niveau. Maar daarnaast wordt er nog steeds zeer zakelijk genetwerkt en ervaring uitgewisseld. Onlangs nog over China; en op 6 maart is er weer een businessavond.

Bastiani Consultancy bv te Gendt, curator mr. P.M. Gunning, Velp. Oribas bv te Gendt, curator mr. P.M. Gunning, Velp. Drukkerij Beges Arnhem bv te Westervoort, hodn Advadi Drukkerij, curator mr. C.A.M. Nijhuis, Arnhem. C.N.J. Speets TE Bennekom, hodn Xclusive Sneltransport, Xclusive Events, curator mr.drs. C.J. Tijman, Ede. Bouwbedrijf Otten bv te Doorwerth, curator mr. A.O.C.A. van Schravendijk, Arnhem. BSA Zorg bv te Veenendaal, hodn Villa Florence, curator mr. J.D. van Vlastuin, Veenendaal. Wenco Bouw bv te Arnhem, curator mr M.G.E. ter Hart, Arnhem. C.T. Beenen te Arnhem, hodn Fietsenshop “Okeesjen”, curator mr. H.J.D. ter Waarbeek, Velp. Vloer- En Afbouwservice De Doesburg bv te Ede, curator mr. I.J.G.H.

Hage, Ede. Global Sport Productions bv te Heteren, hodn Panna Events; Global Sports Center; Natural Training, curator mr. J.H. Steverink, Arnhem. Constructie- en Lasbedrijf J.Th.G. Versteeg en Zn te Arnhem, curator mr. J.H. Steverink, Arnhem. Vicali bv te Gendt, curator mr. E.A.S. Jansen, Nijmegen. De Hypotheker Arnhem Centrum II bv te Velp, curator mr. R.F. Feenstra, Arnhem. Shoering Holding bv te Velp curator mr. R.F. Feenstra, Arnhem. Kinderij Carion bv te Dieren, hodn Zuiderenk Lochem, De Triangel/Vlinder Dieren, Kindersportplein De Cirkel Rheden, De Burcht Dieren, De Zon Velp, De Speelplaats Velp, Het Zandkasteel Dieren, Tombola Doesburg, De Springplank Velp, De Schatkist Velp, Robbedoes Doesburg, Rataplan Spankeren, Nijntje Laag-Keppel, Mickey (KDV) Velp, De Leeu-

De Techniekdag staat weer voor de deur. Dit jaarlijkse evenement wordt georganiseerd door VNO-NCW Achterhoek en het Platform Onderwijs Arbeidsmarkt, in nauwe samenwerking met het regionale bedrijfsleven, onderwijsinstellingen en de Industriële Kring Berkelland. De Techniekdag is in de gemeente Berkelland en wordt zaterdag 20 april gehouden op het terrein van Timmerfabriek Florijn aan de Industrieweg 4 in Neede. Op de Techniekdag kunnen schooljeugd en hun ouders op verschillende manieren kennis maken met de wereld van de techniek.

Stoppen met uw bedrijf ? Verkoopbegeleiding door onafhankelijk overnamespecialist

www.ecurie.nl tel: 0345-651226 Geldermalsen

www.cikobusiness.nl

Nieuwe man VNO-NCW Ron van Gent is per 1 maart de nieuwe directeur van VNO-NCW Midden

Ron van Gent

AGENDA

Faillissementen Faillissement uitgesproken

geworden. Van Gent (53) heeft ruime ervaring opgedaan als directeur MKB-Nederland Noord en daarvoor als leidinggevende aan projecten en teams, zowel bij de overheid als in het

KAN wenkoning II Rheden, De Leeuwenkoning Rheden, Het Kwartet Lochem, Het Kidshuis (KDV) Laren, (BSO) Cool Kids Laren, Heppie Epse, Dol-Fijn Velp, Het Bastion Doesburg, BSO Beekhuizen Sport Velp, De Apenrots Velp, Binnenstebuiten Ellecom, De Boomhut Rheden, curator mr. E.R. Looyen, Arnhem. Carion Beheer bv te Dieren, curator mr. E.R. Looyen, Arnhem. B&V Geveltechniek bv te Doetinchem, curator mr. H. Grootjans, Doetinchem. Mechaniek bv, Jonker Logistiek bv, Jonker Shipyards bv hodn Jonker Vsi Energy, alle te Wijchen, curator mr. R.F. Feenstra, Arnhem. RTN bv te Wijchen, curator mr. R.F. Feenstra, Arnhem. Emce Reprocentrum bv te Elst, curator mr. E. Smit, Arnhem. Danois Holding bv te Culemborg, curator mr. O.B.J. Poorthuis, ’s-Hertogenbosch.

Maandag 18 februari, rest-brasserie De Hucht, Elst, vanaf 17.00 uur Bijeenkomst met gastspreker Hennie van Braak.

Lindus Dinsdag 19 februari, Zalencentrum Berentsen, Loostraat 51, Loo, vanaf 17.00 uur. Happy hour met gastspreekster Gerda Geurtsen, bedenker van De Uitdaging.

VNO-NCW Dinsdag 26 februari, hotel-rest. Bilderberg, Oosterbeek, aanvang 14.30 uur. Algemene ledenvergadering VNO-NCW Midden. Alleen voor

leden.

Veron Dinsdag 26 februari, Nijverheidsstraat 3, Huissen, aanvang 16.30 uur. Running Business Diner, bedrijfsbezoek aan drie leden van Veron, met een driegangendiner, waarbij per bedrijf één gang wordt verzorgd.

Young Lindus Woensdag 27 februari, Bieslook 2e, Didam, aanvang 17.00 uur. Bedrijfsbezoek aan DO-IT Automatisering in combinatie met themabijeenkomst ‘Hoe zet je een tablet effectief in?’

VNO-NCW Maandag 4 maart, loca-

tie nog niet bekend, aanvang 19.00 uur. Themabijeenkomst: De medewerker van de toekomst.

OKA Arnhem Maandag 4 maart, wijncafé ‘Le Jardin’, Velperweg 23, Arnhem, aanvang 17.30 uur. Business Borrel.

Jong MKB KAN Dinsdag 5 maart, Keizer Karelplein 1, Nijmegen, aanvang 19.30 uur. Bedrijfsbezoek aan Rabobank Rijk van Nijmegen.

OKA Arnhem Maandag 11 maart, bezoek aan de onlangs geopende ArnhemHal bij Papendal, van 16.30 uur tot 20.30 uur.


Make health lth & innovation work HEALTH VALLEY EY EVENT 2013 13 MAART CONCERTGEBOUW DE VEREENIGING, NIJMEGEN

Health Valley wordt mede mogelijk gemaakt door:

WWW.HEALTH-VALLEY.NL/EVENT

Dit evenement wordt mede mogelijk gemaakt door:

«infotorial

Beweging in de woningmarkt S

teeds meer mensen gaan ertoe over om hun huis tijdelijk te verhuren, omdat de huidige hypotheekmaatregelen de verkoop doet stagneren. Op deze manier worden huurders bovendien ook in staat gesteld om te ‘proefwonen’ in het nieuwe huis, voordat ze tot aankoop overgaan. Huren zet de woningmarkt in beweging, en de overheid helpt daar een handje bij. Voor Sam Thieme is dit alles een bekend terrein. Executive Home Rentals (EHR), de organisatie waarbij hij als zelfstandig franchisenemer de Arnhemse vestiging runt, bestaat al 19 jaar met dit concept. Zijn collega Fred Diepeveen uit Veenendaal kan dit beamen. Hij legt uit: “De huidige Leegstandswet stelt huisbezitters in staat om een te koop staand huis, dat niet verkocht raakt, tijdelijk te verhuren, waarbij een verhuurder niet onder de Huurwet valt. Je kunt dus wel een bepaalde huurperiode afspreken, anders dan bij huurcontracten volgens de Huurwet waar de huurder bepaalde rechten opbouwt en het huurcontract bijvoorbeeld niet eenzijdig ontbonden kan worden door de verhuurder. Dat kan in deze constructie wel.”

eigen huis terecht. Andersom bemiddelt EHR ook in de aanhuur van woningen voor expats uit het buitenland in huizen van Nederlandse huiseigenaren. Diepeveen: “Die kunnen daardoor bijvoorbeeld een overbrugging regelen naar een huis dat ze net gekocht hebben, waardoor ze niet met dubbele woonlasten zitten. De verkoopbaarheid van een huis blijft ook overeind bij een bewoond huis. Een onbewoond huis doet de verkoop vaak enorm stagneren, maar een bewoond en verzorgd huis doet het veel beter.’’

Woensdag 6 maart komt ‘De Werknemer’ uit. Dé bijlage van De Gelderlander waarin uitgebreid wordt ingegaan op solliciteren als je ouder bent, nieuwe media en solliciteren en werkgelegenheid in de MKB. Dit alles op de regionale arbeidsmarkt. Een uitstekende mogelijkheid om uw bedrijf te presenteren middels een bedrijfsreportage (infotorial). Woensdag 6 maart verschijnt er bij De Gelderlander dan ook een aparte bijlage, geheel over dit thema. Haak hier op in en bereik 492.600 lezers! Een infotorial biedt u de mogelijkheid om lezers uitgebreid te informeren over uw bedrijf. De Gelderlander en dg.nl versterken elkaar. Er is slechts 5,5% overlap van lezers van de krant en bezoekers van onze nieuwssite. Doordat de special ook als bladerboek online verschijnt, profiteert u als adverteerder van een maximaal bereik.

Thieme: “Daarbij screenen wij de potentiële huurder, onder meer op solvabiliteit, maar ook of hij qua manier van leven wel past in de woning. We treden altijd namens de verhuurder op, we behartigen diens belangen. En dat gaat zelfs zover dat we - indien gewenst - als beheerder kunnen optreden voor het huis. Dus onder andere het onderhoud kunnen regelen.’’ Thieme noemt ook de zogenaamde diplomatenclausule, die werknemers van internationale bedrijven bij uitzending door hun werkgever naar andere landen laten opnemen. Hierdoor kunnen zij hun huis voor de duur van de uitzending veilig en vertrouwd verhuren, en kunnen ze bij terugkomst – ook als dat onverhoopt eerder is – weer in hun

Presenteer uw bedrijf in “De Werknemer”

«>Links Sam Thieme, rechts Fred Diepeveen.

EHR EDE-WAGENINGEN GELDERS BENEDENEIND 22 3907 KX VEENENDAAL T: +31 (0)318 - 526584

EHR ARNHEM JOHAN DE WITTLAAN 2 6828 WG ARNHEM T: +31 (0)26 - 7114555

WWW.EHR.NL/EDE-WAGENINGEN

Infotorials worden in Full Colour geplaatst, zowel in de krant als online. Hoe staat het met de arbeidsmarkt in uw regio? Waar liggen mogelijkheden voor werknemers en hoe zit het met de werkgelegenheid? Actief en latent werkzoekenden zullen deze bijlage met grote interesse doornemen, maar ook alle andere lezers met interesse in de arbeidsmarkt zullen deze special niet laten liggen.

U kunt in week 10 ook op de themapagina ‘De Werknemer’ van dé Weekkrant of dé Weekendkrant adverteren. Uw reclameboodschap op deze pagina geeft u de mogelijkheid om doelgericht te adverteren richting de specifieke klanten die u zoekt. Meer informatie Voor meer informatie kunt u contact opnemen met: T: (088) 0139991 E: adverteren.gelderland@wegenermedia.nl

WWW.EHR.NL/ARNHEM

EHR IS BIJ HET KEURMERK VOOR VERHUURDERSBELANGEN AANGESLOTEN

VOOR GELDERLANDERS

deOndernemer_Arnhemfebruari2013  

deOndernemer_Arnhemfebruari2013

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you