Issuu on Google+

A Tetor 2009

S

Fakulteti i Mjekësisë , UT

STUDENTORE

GAZETA

LMEDICU Gazeta e përmuajshme "Almedicus" Fakulteti i Mjekësisë, UT Botimi nr. 3, Tetor 2009

IntervistëIntervistë

Shëndeti Publik

Vaksinimi për kancerin e qafës së mitrës, kush mund ta bëj?

Lidhja e studentëve të Shëndetit Publik me studentët amerikanë të Georgia Southern University. Fq.2

ISHP

Raport mbi situatën e qarkullimit të virusit të gripit të ri pandemik në Shqipëri.

Fq.12

Fq.6

Eksperiencë Ana Topoviti

Sinuziti dhe mjekësia popullore

Fq.8-9

Studim mbi të dhënat e lindshmërisë, vdekshmërisë dhe statistika të tjera në lidhje me popullatën shqiptare Fq.7

Investigim epidemiologjik i një shpërthimi epidemik nga S. Enteritidis

Taulant Muka

Kongresi i II-të Ndërkombëtar i Studentëve për Shkenca Mjekësore

Si të marrësh ndryshe provimet në FM? Aktualitet

Konviktet: orë të tëra pritjesh para sporteleve

Fq.11 Fq.3

Çmimet Nobel në Fiziologji dhe Mjekësi 2009 Fq.11

7

Sëmundje akoma të pamposhtura Fq.15

Risi në trajtimin e sëmundjeve të mëlçisë Fq.14

Reservatol për trajtimin e diabetit Fq.15

Fq.4-5

Faqja_2

Volume

2,

Issue

8


Tetor 2009

Stafi i Gazetës “Almedius”

Fakulteti i Mjekësisë , UT

Dhuna, të drejtat e njeriut dhe zhvillimet globale (Dr. Enver Roshi, M.D., Ph.D., MPH)

Drejtor Taulant Muka Kryeredaktor Jana Nano Redaktor përgjegjës Fjorda Koromani Dea Qirjaqi Ana Topoviti Ina Zaimi Eni Tresa

Dr. Enver Roshi prezanton në Georgia Southern University USA, një leksion publik ku shpalos konkluzionet e kërkimit të tij në lidhje me zhvillimet e dekadës së fundit në Shqipëri Cila është lidhja ndërmjet dhunës, sëmundjes, dhe paqëndrueshmërisë politiko-ekonomike? Si janë çështjet e zhvillimit, globalizimit dhe të drejtave të njeriut; pjesë e Shëndetit Publik?

Përfaqësuesit në degët Mjekësi e Përgjithshme Blerta Hamolli Farmaci Ani Tusha Stomatologji Milda Frroku Shëndeti Publik Alban Hasanaj

Redaksia Adela Brahimaj Alba Kuqi Besiana Balla Drilon Hyseni Edina Zhabjaku Edison Ndreka Eni Tresa Enita Metaj Fatbardha Çela Hava Toçilla Juliana Gjata Klodjan Shahu Lisiana Demiraj Prenilda Malci Renta Sanxhaku

Dr. Enver Roshi

Leksioni i Dr. Roshi ishte veçanërisht në interes të fakultetit dhe studentëve të interesuar në :  Marëdheniet Ndërkombëtare  Globalizëm (duke përfshirë shkencat politike, sociologji, arkeologji/antropologji)  Zhvillim (duke përfshirë biznes/ekonomiks, të drejtat e njeriut dhe shëndet publik)  Studimet e luftës dhe paqes, dhe studimeve gjinore. Dr. Roshi, profesor i Departamentit të Shëndetit Publik, Fakulteti i Mjeksisë, përdor rastin e Shqipërisë, një shtet i vogël Ballkanik në Evropën juglindore, si një pasqyrë përmes së cilës reflektohen edhe çështjet kritike në Shtetet e Bashkuara (varfëria, kujdesi shëndetësor, rritja e papunësisë, pasiguria ekonomike, dhuna). Prezantimi ishte një studim i problemeve të zhvillimit në shoqërinë paskomuniste.

Lidhja e studentëve të Shëndetit Publik me studentët amerikanë të Georgia Southern University. Si rezultat i vizitës së Dr. Enver Roshit në Georgia Southern University (GSU), si dhe punës së Dr. Lori Amy, Departamenti i Shëndetit publik po organizon dy seanca mësimore përmes internetit me studentët Amerikan në GSU.  Seanca e parë mësimore që studentët Shqiptarë dhe Amerikanë do të kenë përmes Skype është një orë e Kulturës Europiane nga Dr. Barbara Hendry, një antropologe në GSU.  Studentët e Dr. Hendry janë duke studiuar për rënien e ishJugosllavisë dhe janë shumë të etur për të mësuar diçka më tepër nga studentët në Shqipëri. Ata janë veçanërisht të interesuar në kuptimin e domethënies që ka ajo histori tek studentët shqipëtarë dhe gjithashtu kanë shumë dëshirë të njohin më shumë rreth jetës në Shqipëri. 

Lidhja direkte me klasën e Dr. Hendry do të mbahet të Martën, 10 Nëntor. Të Mërkurën, më 11 Nëntor, do të organzohet seanca e dytë mësimore me klasën e Dr. Alison Scott’s Ph.D. në Shëndet Global. Studentët Amerikanë do të ishin të interesuar në studimin e modeleve të sëmundjeve së bashku me studentët e Departamentit të Shëndetit Publik në Fakultetin e Mjekësisë në Universitetn e Tiranës. Kjo seancë do të lejojë studentët dhe profesorët Amerikanë dhe Shqiptarë që të ndajnë perspektivat mbi komponentët politik, social, ekonomik dhe determinantët mjedisorë në padrejtësitë e shëndetit global.

Sponsorizuar nga : zyra e shërbimeve kërkimore dhe programet e sponsorizimit. Kolegji i Arteve Liberale dhe Shkencave Sociale, Programi i gruas dhe studimeve gjinore, Kolegji Jiann-Ping Hsu i Shëndetit Publik,

Enciklopedia Mjekësore Arbër Gjermeni Elton Halili Juna Odobashi Grafik/Design Albana Muka Taulant Muka Kontakt Cel: 0693585558 email: almedicus@hotmail.com

Ministria e Shëndetësisë

Mjekët test, një herë në pesë vjet k ua l i fi k i m i n q ë k a n ë, për t ë ushtruar këto profesione të cilat l i d hen d i rek t m e s h ënd et i n e qytëtarëve.

Ngritja dhe funksionimi i një sistemi të edukimit në vazhdim pë r profesionistët e shëndetësisë për përmbushjen me sukses të detyrave të tyre ka qënë në qendër të një takimi të zhvilluar nga Qendra Kombëtare e Edukimit në Vazhdim, ku ka qënë i pranishëm dhe Ministri i Shëndetësisë Z. Petrit Vasili.

Sponsor ABC Duke filluar nga janari 2010 të g ji t hë m jek ët , i nfe rm i er ët , stomatologët dhe farmacistët do të kalojnë në filtrin e Ministrisë së Shëndetësisë, për të parë aftësitë dhe Faqja_1

Ministri i Shëndetësisë, Petrit Vasili, pranon publikisht se në radhët e shëndetësisë ka shumë të paaftë të cilët janë mjaftuar vetëm me librat e shkollës dhe nuk shfrytëzojnë literaturat bashkëkohore. “Njerëz të pakualifikuar dhe pa nivelin e duhur të dijeve nuk kanë vend në sistemin tonë arsimor” u shpreh Vasili. Për g ja t ë një vi t i m je k ët d o t ë paraqesin dosjet e tyre me kurset, trainimet, botime të tyre e të tjera a k t i vi t e t e m e t ë c i l a t d uhet t ë

plotësojnë 150 kredite. Nëse nuk i arrijnë këto kreditë atëhere do t’i nënshtohen 2 provimeve. Dhe në ras t se nuk i kalojnë këto teste atëhere do të prishet kontrata me Mi n i s t ri n ë e S h ënd et ës i s ë. K y çertifikim do të bëhet 1 herë në 5 vjet dhe numri i kreditëve do të vijë duke ndryshuar.


Tetor 2009

Fakulteti i Mjekësisë , UT

“Kongresi i II-të Ndërkombëtar i Studentëve për Shkenca Mjekësore” Njoftimi zyrtar, drejtuar studentëve !

ANEMIA Një gjëndje në të cilën përqëndrimi i Hb në gjak është më i ulët se vlera normale. Normalisht, përqëndrimi i qëndrueshëm i Hb (hemoglobinës) në gjak ruhet nga ekuilibri midis eritrociteve të prodhuara në palcën e kockave dhe eritrociteve që shkatërrohen në shpretkë. Prishja e këtij ekuilibri mund të çojë në anemi. Tipet dhe shkaqet Anemia nuk është sëmundje, por një pasojë e shumë sëmundjeve të ndryshme. Kur prodhimi i eritrociteve në palcën e kockave është i ulët ose defektoz dallojmë këto tipe anemish: anemi aplastike, anemi megaloblastike, anemi ferrodeficitare. Kur zvogëlohet jeta e eritrociteve në gjak, kemi anemi hemolitike. Simptomat

Ky njoftim u drejtohet studentëve të shkencave mjekësore në të gjitha Universitetet rajonale, evropiane dhe botërore, dhe vjen në kuadrin e aktiviteteve që paraprijnë “Kongresin e II-të Ndërkombëtar të Studentëve për Shkenca Mjekësore”, i cili do të mbahet nga data 31.05-04.06.2010 në Tiranë, Shqipëri.

kirurgjisë klinike në Universitetin e Arizones në SHBA dhe Ko-ordinator i Projektit të Telemjekësisë për Shtetet Ballkanike.

Ky projekt përfaqëson një traditë në vazhdim të “Kongresit të I-re Ndërkombëtar të Studentëve për Shkenca Mjekësore”-Kosova 2008, të mbajtur në 28 maj-01 qershor 2008 në Prishtinë dhe të mbështetur fuqishëm nga Institucionet shtetërore, arsimore dhe shëndetësore të Republikës së Kosovës, si dhe nga organizma të respektuar ndërkombëtar, si zyra e USAID-it dhe OBSH.

Pjesëmarrja në Kongres:

T ë d a s hur d he t ë respek t ua r koleg ë, me datën 15 tetor fillon Aplikimi me punime shkencore në Kongresin e II-të Ndërkombëtar të Studentëve për Shkenca MjekësoreTirana 2010 (31 Maj-4 Qershor2010). Aplikimi do të bëhet online/nepërmjet web ; www.kiscoms.com http:// www.kiscoms.com/index.html si dhe në emailet (info@kiscoms.com dhe kiscoms.group@gmail.com) Komiteti Shkencor i Kongresit është i përbërë kryesisht nga profesorë ndërkombëtarë, kryetar i së cilit është Prof.Dr. Rifat LATIFI- mësimdhënës i

Afati i fundit i pranimit të abstrakteve do të jetë ( dt. 31 Janar 2010 )

I- për st ud ent ët ng a U ni versitet et rajonal e, evropia ne dhe botërore ësht ë 99.99 €. Në pagesë përfshihen:

• • • •

pjesëmarrja në ceremoninë e hapjes solemne

libri i abstrakteve

çertificatë për pjesëmarrje

IIpër s t ud entët ng a Ma q edoni a d he Kos ova , pjesëmarrja ës htë 69.99 € Në pagesë përfshihen paketa e mesiperme dhe transporti drejt Tiranës. III- për studentët nga Shqipëria, pjesëmarrja është 24.99 € . Në pagesë perfshihen ;

pjesëmarrja në ceremoninë e hapjes solemne

pjesëmarrja në të gjitha sesionet shkencore

pjesëmarrja në të gjitha sesionet shkencore

pjesëmarrja në ceremoninë e mbylljës

pjesëmarrja në ceremoninë e mbylljës

pjesëmarrja në cdo vizitë të organizuar

pjesëmarrja në cdo vizitë të organizuar

pjesëmarrja në work-shope

kafe gjatë sesioneve shkencore

materiali i kongresit

libri i abstrakteve

pjesëmarrja në work-shope

fjetja 4 nete (prej dates 31 Maj deri me 3 Qershor) ; mëngjesi, dreka, si dhe kafe gjatë sesioneve shkencore

materiali i kongresit

çertificatë për pjesëmarrje

P.S : Për cdo gjë, ju lutem na kontaktoni nëpërmjet adres-kontakteve tona. në website ; www.kiscoms.com ne facebook grup; “2-nd International Student Congress of Medical Sciences” ose email; info@kiscoms.com; kiscoms.group@gmail.com; Nr kontakti ; Maqedoni +38970380492 Shqipëri +355695132921 Kosove +37744777411 *Sherbimi 24 h.; Në rast se ju nevojitet ndihmë/këshillë për përgatitjen e abstraktit mund të telefononi Z.Behar U. Ismaili, në këto numra kontakti: +377 44 132 434 ose +386 49 400 558

Simptomat e përbashkëta të të gjitha tipeve të anemisë vijnë si pasojë e uljes së kapacitetit të gjakut për të transportuar oksigjenin. Ashpërsia e simptomave varet nga niveli i uljes së përqëndrimit të Hb. Një ulje e lehtë mund të shkaktojë lodhje dhe përgjumje, një ulje e madhe mund të shkaktojë vështirësi në frymëmarrje gjatë një ushtrimi, marrje mëndsh si pasojë e uljes së oksigjenit në tru, angina pectoris si pasojë e furnizimit të dobët me oksigjen të miokardit dhe takikardi të zemrës për kompesim. Simptomat e përgjithshme përfshijnë zbehje, vecanërisht rrudhosje të lëkurës, të mukozës së gojës dhe brenda palpebrave. Veçori të tjera mund të takohen në forma të veçanta të anemisë. P.sh shfaqen disa nivele të zverdhjes në shumë tipe të anemisë hemolitike, sepse shkalla e lartë i shkatërrimit të eritrociteve shpie në rritje të nivelit të pigmentit të verdhë, bilirubinës (që formohet nga shkatërrimi i Hb të eritrociteve) në gjak.

Njoftim Në datën 23 Tetor 2009 organizohet Konferenca e 17 Kirurgjikale me pjesëmarrje mjekësh nga Amerika dhe Italia. Konferenca organizohet tek Hotel Tirana

Diag noza Anemia diagnostikohet nga simptomat e pacientit dhe nga analizat e gjakut. Një biopsi e palcës së kockave (marrja e një mostre te vogël nga palca e kockave për analiza) mund të kërkohet për të përcaktuar nëse prodhimi i eritrociteve është defektoz ose jo. Vijon në faqen 4

Faqja_2


Tetor 2009

Fakulteti i Mjekësisë , UT

Anemia aplastike E rrallë, por është një tip i rëndësishëm i anemisë, sepse ulet niveli i Hb në gjak. Në aneminë aplastike, kemi reduktim të numrit të eritrociteve, leukociteve dhe trombociteve në gjak. Kjo gjëndje shkaktohet nga ulja e aftësisë së palcës për të prodhuar qelizat stem, qeliza burimore të qelizave të gjakut. S hk a q e t Ndër shkaqet mund të përmendet trajtimi i kancerit me radioterapi ose me medika-mentet antikancer, disa infeksione virale dhe disa medikamente të tjera të cilat mund të ndërhyjnë përkohësisht në aftësinë qelizëprodhuese të palcës së kockave. Ekspozimi afatgjatë me insekticide ose benzen mund të shkaktojë anemi aplastike kronike. Një çrregullim autoimun (në të cilin sistemi imun sulmon indet e organizmit) është përgjegjes në disa raste. Anemia aplastike në disa raste zhvillohet për arsye të panjohura. S i m p t om a t Një nivel i ulët i eritrociteve mund të shkaktojë simptoma të tilla si lodhje dhe vështirësi në frymëmarrje që janë simptoma të përbashkëta për të gjitha tipet e anemive. Defiçiti i leukociteve

Eksperiencë personale

Sinuziti dhe mjekësia popullore Ana Topoviti shkakton sinuzitin dhe dhimbje koke.

Arsyeja pse përgatita një artikull me tematikë të tillë është se në periudhën e sezonit e pata shumë të vështirë të studioja normalisht nga kushtet e rënda shëndetës ore në të cilat ndodhesha. Falenderoj shumë z.Themi i cili me ‘’përbërjen e tij magjike’’ me ndihmoi të rikuperohesha. Ndodh shpesh që të jemi pak skeptik në rolin që ka mjekësia popullore dhe shpesh i vëmë ne dyshim vlerat e saj. Çfarë është sinuziti? Sinuziti është një inflamacion akut ose kronik i sinuseve. Sipas vendndodhjes dallojmë 4 lloje sinuzitesh: Sinuzit të maxilës; sinuzit të frontales; sinuzit të etmoidales; sinuzit të sfenoidales. Nga ana klinike këto konsiderohen si bllokime të këtyre hapësirave duke mos lejuar daljen e eksudatit që formohet gjatë infektimit Sinuziti mund të jetë pasojë i një inflamacioni të rrugëve të frymëmarrjes, të hundeve, akut ose kronik, infeksioni dentar, fraktura të maxilës, grip, faktor alergjik, zhurmat e forta, drita e fortë, problemet e ndryshme, alkooli, uria, streset psikologjike, erërat e helmeve etj., të cilat bëjnë që nervat e ndjeshme të sistemit nervor të reagojnë ndaj këtyre ngacmuesve. Vapa është energjia që aktivizon sistemin nervor (mund të shkaktohet lehtë nga stresi dhe ndryshimet klimaterike), që ndikon jo vetëm në gjëndjen shpirtërore, por edhe

Për të zhdukur shqetësime të tilla në fakt kryhet një trajtim që konsiston në derdhjen shumë ngadalë të vajit të nxehtë të sezamit në qendër të ballit të pacientit, i shtrirë në një shtrat të rehatshëm druri. Sipas disiplinës

fshatin Germen j, ne pjesën perendimore të qytetit fushor. Ato i mbledh në muajin tetor dhe i

bimëve mjekësore arriti të zbulojë një ekstrakt që ka aftësi të shërojë sëmundjen e sinuzitit dhe të heqë

ajurvedike (sistem antik i mjekësisë Hindu), mesi i ballit është vendi i syrit të tretë , i lidhur me qendrat funksionale të trurit dhe në gjendje, nëse stimulohet, të rrisë prodhimin e serotoninës dhe ndjesinë e kënaqësisë dhe relaksit. Zakonisht, sinuziti

shkaktohet lehtësisht nga stresi, emocioni dhe tensioni dhe është e shpeshtë tek njerëzit depresivë dhe me ankth; ndaj një nga metodat e kurimit është edhe psikoterapia, pasi kjo sëmundje lidhet më emocionet intense.

Pas diagnostikimit të saktë, ilaçi më i mirë kundër simptomave të sinozitit është provuar të jetë ai i grupit të ilaçeve t ri pt a n , që e largojnë menjëherë dhimbjen e kokës, por njëkohësisht shkaktojnë marrje mendsh. Mjekët thonë se ilaçet e llojit triptan janë të efektshme në më shumë se 80% të rasteve, por ata rekomandojnë që personat që vuajnë nga sëmundje vaskulare duhet të shqyrtojnë përdorimin e alternativave të tjera të mundshme. Eks peri enca i me... Një metodë tjetër alternative në kurimin e sinuzitit është gjetur në Lushnjë, nga Themi Gjika ose siç mund ta njohin më mirë në qytetin e tij “mjeku që shëron sinuzitin”. Klinika e tij është fare e thjeshtë. Në të gjen ca barna popullore, te cilat i siguron në

përpunon sipas praktikës që vetëm ai e njeh mirë.

“Jane 4 barna me lëng të hidhur. Me lëngun e tyre realizoj dy seanca mjekimi. Me anë të një pikatoreje hedh 2-3 pika lëng në hundë për çdo s eancë. Me k aq çdo gjë k a përfunduar. Kjo pr oçed urë realizohet pa dhimbje dhe me sukses” kështu shprehet ai me pak fjalë, por me një rezultat të kënaqshëm për g at i 2568 pac i ent ët t ë c il ët u trajtuan me kurën e tij. Ka jo pak, por  mbi 25 vjet q ë i ës ht ë përkushtuar punës për luftimin e kësaj sëmundje , ndërsa në profesion është mjek veteriner i lartë. Ai duke shfrytëzuar vetitë kurative të 4

dhembjet e shkaktuara prej tij. Kanë kaluar vite që nga mjekimi i parë i sinuzitit. Ai shprehet se “Bota është

e pasur me resurse që po të dish t’i shfrytëzosh, bën mrekulli. Mjekësia pop ullore ës ht ë s hk enca m ë e virgjër që jo të gjithë ia njohin vlerat k urues e” . N dër t ë g ji thë pacientët , 59 % prej tyre kanë qënë femra .Ai e justifikon këtë përq i nd je t ë l a rt ë për a rs y e t ë punëve t ë përd i t s hme , s t res i t , pro bl em e ve t e nd ry s hm e d he l od hjes . Pjes a m ë e m a d h e e pacientëve të tij kanë qënë nga zonat rurale dhe ky fakt lidhet me kushtet e vështira me te cilat banorët e këtyre zonave duhet të perballen .

Aktualitet rrit ndjeshmërinë ndaj infeksioneve, duke sjellë infeksione të shpeshta dhe të rënda; defiçiti i trombociteve shpie në një prirje për mavijosje të lehtë dhe hemorragji nga hunda. Diagnoza d he tra jt im i Anemia aplastike dyshohet zakonisht nga rezultatet e testit të gjakut, veçanërisht nga llogaritja e gjakut dhe konfirmohet nga biopsia e palcës së kockave (marrja e një mostre të vogël nga palca e kockave për analiza mikro-skopike). Transfuzioni i gjakut dhe i trombociteve mund të kontrollojë simptomat. Imunosupresioni (terapi që frenon sistemin imun) përdoret për të trajtuar aneminë aplastike pikërisht në një proces autoimun. Anemia aplastike kronike dhe e rëndë mund të jetë fatale nqs nuk bëhet një transplant i palcës së kockave.

Vijon në faqen 5 Faqja_1

Konviktet: orë të tëra pritjesh para sporteleve Duke naviguar nëpër faqet e ndryshme në internet më ra në sy një faqe , e cila padyshim do të ngjallte interesin e çdo studenti: www.qytetistudenti.com. Megjithëse e di mjaft mirë se çdo të thotë të jetosh në konvikt, u bëra kureshtare ta hap e të shoh çfarë shkruhet aty. Misioni i Qytetit Studenti:

‘’ trajtimi me fjetore dhe mensa të studentëve të Universitetit të Tiranës , prodhimi dhe furnizimi me avull për ngrohje të të gjitha ambjenteve, furnizimi me ujë te pijshëm, largimi i ujërave të zeza ….’’ …të them të drejtën nisa të qesh me veten për atë çka shkruhej aty. E megjithatë nisa të shpresoj se ndoshta këtë vit diçka do ketë ndryshuar nëpër këto fjetore, ndoshta dikush do ta ketë kthyer kokën për të parë nga ata që nesër do jenë elita e këtij vendi. Por jo … Një lajm i një nate më parë ishte mëse tronditës sidomos për studentet që akomodohen për herë të parë në konvikt…..” Janë 600 kërkesa për

studentëve, nxjerr instiktet e saj kafshërore për të zënë sërish rradhë…Në fund të fundit luftë për mbijetesë është kudo!

konvikt dhe vetëm 70 vende të lira”. E çmund të bëjnë studentët , të cilët nuk mund të përballojnë ekonomikisht akomodime alternative private ??!!. U mbetet vetëm të rrinë në rradhë me shpresën se do te zënë një vend po të kenë fat. ...dhe atë mëngjes, në datën e caktuar të rregjistrimit kishte me qindra njerëz të mbështetur hekurave të konviktit për të mbajtur rradhë…vetëm pak më vonë punonjësit e asaj administrate deklarojnë që sporteli është ndryshuar dhe e gjithe turma e

Rradha ishte e madhe dhe një sportel i vetëm për të pritur qindra njerëz është totalisht e pamundur dhe si gjithnjë administrata jonë gjen zgjidhje: “punonjësit e policisë” të cilët pothuaj nuk e kanë idenë se këta njerëz janë duke kërkuar dije, se këta njerëz janë duke përjetuar një stres të madh, se këta njerëz vijnë ndoshta nga shumë larg e do u duhet një ditë e tërë për tu kthyer nëpër qytetet e tyre e përdorin vetëm format e dhunës dhe të keqtrajtimit Dhe më në fund nis puna e cila zgjat vetëm një orë e më pas: “Mbaruan fletët , ska më vënde, kthehuni nesër. Ku të shkojnë ata njerëz të mjerë , ku të kalojnë natën për të ardhur sërish të nesërmen për të përjetuar të njejtën gjë??? Askush s’u jep përgjigje. Dhe studentëve të mjerë u duhet të rifillojnë odisenë e të

bërtiturave, thirrjeve, lutjeve. Gjithçka është e pamundur për shumicën ,ndërkohë disa tregohen më të zgjuar gjejnë “mikun” një sasi të hollash kujdestares dhe gjithcka është në rregull, mund të kërkojë çfarë duan, madje të zgjedhë. Të tjerët …eh te tjerët çtë ngelet , nëse ngelet dicka. ...dhe e gjitha kjo për atë, për dhomën. Dhomën me 3 krevate, pa ngrohje, plot lageshti….Dhomën ku uji bën vetëm ‘’një vizitë kortezie ‘’tek rubineti i ndryshkur vetëm për fundjavë…..Dhomën në katin e 5, ndërkohë që dushet janë në katin e 1, ku tarraca pikon dhe zhurmat janë të pandalshme, të shoqërojnë ngado….Dhe studenti ngushëllohet, thotë ‘’te paktën jam mirë ka edhe dhoma me 6 veta, në fund të fundit do mësohem… Py es vet en: Ku q ëndron e m ira në reformat e qeverisë që kanë s ht ua r num ri n e s t udent ëve, k ur nuk k a a s vënd e për ta?!!!!!!!!!


Tetor 2009

Fakulteti i Mjekësisë , UT

Anemia hemolitike Një formë e anemisë që shkaktohet nga një shkatërrim i parakohshëm i eritrociteve (hemolizë) në sistemin e qarkullimit të gjakut. Palca e kockave ka aftësi të rrisë prodhimin e saj të eritrociteve rreth 6 herë më shumë se vlera normale. Anemia hemolitike rezulton vetëm nqs shkurtimi i

jetëgjatësisë së eritrociteve është mjaft i rëndë për të mbajtur rezervën që ndodhet në palcën e kockave.

Tipet dhe shkaqet Anemitë hemolitike mund të klasifikohen në dy mënyra : nqs shkaku i hemolizës është një anomali e vetë eritrociteve, anemia është zakonisht e trashëgueshme; nqs shkaku i hemolizës është jashtë eritrociteve, anemia mund të fitohet gjatë jetës. Kur hemoliza vjen nga një anomali brenda eritrociteve, problemi themelor mund të jetë ngurtësimi anormal i membranës qelizore. Kjo bën që eritrocitet anormale të dërgohen në një stad më të hershëm të jetëgjatësisë së tyre, në kapilarët e shpretkës, ku shkatërrohen nga makrofaget. Ngurtësimi anormal mund të vijë si rezultat i një defekti të trashëguar të membranës qelizore (si sferocitoza e trashëgueshme). Mungesa e trashëguar e enzimës glukozë6-fosfat dehidrogjenazë mund të rezultojë gjatë anemisë hemolitike mqs eritrocitet janë të prirura të dëmtohen nga sëmundjet infektive, disa medikamente ose ushqime. Deficiti i G6PD është mjaft i zakonshëm në vendet e Mesdheut. Anemia hemolitike që ka të bëjë me defekte jashtë eritrociteve përfshin tri grupe kryesore:

Përgatiti:Taulant Muka

Tema: Sa vlen libri akademik? Na shkruani në facebook-un tonë “Gazeta Almedicus” ose dërgoni mendimin tuaj në email: almedicus@hotmail.com; sms : 0693585558

-grupi I, kur eritocitet shkatërrohen nga goditja (që vjen nga sipërfaqet artificiale të tilla si rikthimi i valvulave të zemrës, anomalia në endotelin e enëve të gjakut ose nga një trombozë në enët e gjakut). -grupi II, kur ertitrocitet shkatërrohen nga sistemi imun. Anemitë hemolitike imune mund të ndodhin gjatë një transfuzioni gjaku të Vijon në faqen 6

Faqja_2


Tetor 2009

Fakulteti i Mjekësisë , UT

Raport mbi situatën e qarkullimit të virusit të gripit të ri pandemik në Shqipëri.

papajtueshëm ose mund të ndodhin gjatë një çrregullimi autoimun. Në sëmundjen hemolitike te një i porsalindur, antitrupat e prodhuar nga nëna kalojnë placenten dhe shkatërrojnë eritrocitet e fetusit. -grupi III, kur eritrocitet shkatërrohen nga mikroorganizma që ndodhen në gjak, shkaku më i zakonshëm është malarja.

ISHP Më poshtë jepet një përshkrim i gjendjes epidemiologjike lidhur me gripin e ri pandemik në Shqipëri deri në javën e 29 (19 Korrik, 2009).

4 raste të grupmoshës 15 - 44 vjeç rezultuan me virusin e tipit A(H1N1) të Gripit:

Simptomat

Diagnoza konfirmohet me anë të ekzaminimit mikroskopik të gjakut. Trajtimi varet nga shkaku. Disa anemi të trashëgueshme mund të kontrollohen nga heqja e shpretkës (splenektomia). Të tjerat, të tilla si mungesa e G6PD dhe favizmi mund të parandalohen duke shmangur medikamentet ose ushqimet që nxisin hemolizë. Anemitë hemolitike imune mund të kontrollohen me medikamente që freojnë sistemin imun. Transfuzioni i eritrociteve është herë pas here një trajtim i nevojshëm dhe urgjent kur anemia bëhet kërcënuese për jetën.

Anemia ferrodefiçitare Është forma e anemisë që haset më shpesh. Anemia ferrodeficitare shkaktohet nga mungesa e hekurit, përbërës themelor i Hb.

Duket qartë aktiviteti normal. Gjithsesi duhet theksuar se në të gjitha vendet e prekura nga AH1N1, në nivel kombëtar, në këtë periudhë nuk duket që gripi të ketë kaluar në nivelet e një shpërthimi epidemik.

12000

9991 9857

10000

10379 10300

10303 9469

9696 9693

9129 8771

9544 8828

8000

7921 7881

8680 8332

8037 7461

6000

7483 6654

4000 2000

2007 - 2008

2008 - 2009

0 20

21

22

23

24

25

26

27

28

29

Normalisht moshat me risk më të lartë për tu prekur nga Insufiçenca Akute Respiratore janë moshat 0-4 vjeç çka demostrohet edhe në grafikun e mëposhtëm.

Shpërndarja e “Infeksioneve Respiratore të Sipërme dhe të Poshtëme” sipas grup moshave. Numri absolut i rasteve dhe incidenca: raste/10.000 1800 1600 1400 1200

250 200 150

1000 800 600

100

400

50

200 0 1-4 vj

5-14 vj

15-44 vj

45-59 vj

Një rast i grupmoshës 45 -59 vjeç rezultoi me Parainfluencë-3 (Spitali Infektiv - QSUT)

Rasti i parë i konfirmuar me A H1N1 Rasti i parë i konfirmuar me gripin e ri pandemik AH1N1, është raportuar nga spitali infektiv i QSUT para 15 ditësh. Rasti u identifikua si infeksion nga gripi A dhe u dërgua për konfirmim në laboratorin e referencës. Shenjat klinike ishin shumë të lehta dhe pas dhënies së ndihmës së parë dhe marjes së mostrave për diagnozë, rasti nuk u shtrua ne spital. Duke qënë se rasti ishte klinikisht mjaft i lehtë nuk i është administruar antivirali tamiflu. Rasti për momentin konsiderohet i shëruar. Është plotësuar skeda përkatëse si për gjithë rastet e dyshuara. Rasti është një student 21 vjeçar nga Gjirokastra, ndërkohë që nuk janë raportuar lidhje epidemiologjike që të faktojnë rrugën e infektimit. Kjo është një dëshmi e qarkullimit komunitar të virusit te ri pandemik në vendin tonë. Çdo ditë ISHP vijon të përpunojë mostra të dyshuara nga Tirana dhe rrethet.

Numri i mostrave të mbledhura për ekzaminim në Laboratorin Kombëtar të Gripit, ISHP deri ne javen e 29-te Spitali Infektiv QSUT

46

Spitali infektiv QSUT Spitali Pediatrik Spitali pediatrik QSUT QSUT

42

Rajonal SpitaliSpitali rajonal DR.

3

Durres

SpitaliRajonal rajonalVlore VL. Spitali

2

Spitali Rajonal Shkoder

1

Spitali rajonal SH. Spitali FR. Spitali rajonal Rajonal Fier

1 0

10

20

30

40

50

Nr. i monstrave

Grupmosha

Raste

Incidenca

Prej nëntorit të vitit të kaluar, ISHP ka instaluar sistemin e survejancës së insufiçiencës akute respiratore (IAR) që nënkupton raportimin brenda 24 orësh të çdo rasti me sëmundje të rëndë respiratore nga çdo spital i vendit. Një sistem i ngjashëm mbikqyr vdekjet e papritura nga shkaqe respiratore. Grupmoshat pediatrike 0 – 14 vjeç janë më të prekura nga Infeksionet respiratore. Nuk është raportuar asnjë rast me Insuficiencë respiratore dhe asnjë vdekje. Laboratori i virologjisë në ISHP është pjesë e rrjetit europian të survejancës së gripit dhe raporton çdo javë pranë këtij rrjeti.

40

35

35

36 Raste

30 25 20 15

10

10 5

Faqja_1

Tre marinarë të huaj të moshës 30, 31 dhe 41 vjeç (Spitali Rajonal - Durrës) të cilët tashmë janë larguar nga vendi

60 + vj

Shpërndarja e rasteve të dyshuar për A/H1N1 sipas grupmoshave dhe rezultatet laboratorike.

Vijon në faqen 7

0 <12 m

moshën para menopauzes është menorrhagia (hemorragjia gjatë menstruacioneve). Shtatzania

Një i ri shqiptar i moshës 21 vjeç (Spitali Infektiv - QSUT).

Javët Javet

Shkaqet Shkaku më i zakonshëm i anemisë ferrodeficitare është humbja e hekurit gjatë një hemorragjie të rëndë ose kronike, ndërkohë që shkaku më i zakonshëm te femrat në

Frekuenca e hasjes së “Infeksioneve Respiratore të Sipërme dhe të Frekuenca enë hasjes së “Infeksioneve Sipërme dhe të Poshtëme” në javët 2008 20 -29 të Poshtme” javët 20 -29 tëRespiratore sezonit të 2007 - 2008 dhe të sezonit sezonit 2007 - 2008 dhe të sezonit 2008 - 2009. Numri i rasteve. 2009. Numri i rasteve.

Raste

Diagnoza dhe trajtimi

Mbikqyrja epidemiologjike. Prirja e infeksioneve respiratore akute dhe e sindromave të lidhura me gripin

Nr. i rasteve

Pacientet që vuajnë nga anemia hemolitike përveç simptomave të përbashkëta të të gjithë tipeve të anemise (lodhje dhe vështirësi në frymëmarrje), shfaqin dhe simptoma që janë karakteristike për hemolizën si zverdhja.

10 4

2

1

2

0 <12 m

1- 4 vj

5 - 14 vj

15- 44 vj

45 - 59vj

60+v j

Të rejat e fundit për vaksinën e gripit të derrit Organizata botërore e Shëndetësisë konfirmoi edhe njëherë që masa e vetme për të mbajtur nën kontroll situatën gripale pandemike: është vaksina. Pritet që vaksina të këtë efekte anësore si krampe muskulare ose dhimbje koke por pavarsisht ajo duhet të inokulohet në çdo pacient. Është vënë re që jo tek të gjithë pacintët ajo është e efektshme. Kina dhe Australia tashmë janë të përfshira në fushata sensibilizimi të popullatës përkatëse kundër gripit të derrit. Sëshpejti këto fushata do të fillojnë edhe ne USA dhe Evropë. Firma farmaceutike GlaxoSmithKline ka marrë tashmë rreth 22 porosi nga qeveri të ndryshme të botës brenda këtyre dy muajve të fundit duke rezultuar në një numër total dozash prej 440milion që janë të barazvlefshme me një shumë parash prej 3.5 bilion$. Të tjera firma farmaceutike rivale përfshijnë Novartis, Baxter, Sanofi Aventis


Tetor 2009

Fakulteti i Mjekësisë , UT

Studim mbi të dhënat e lindshmërisë, vdekshmërisë dhe statistika të tjera në lidhje me popullatën shqiptare Popullsia Popullsia shqiptare konsiderohet një popullsi e re. Mosha mesatare e saj është 29 vjeç. 29.5% (2001) e saj është në moshën nën 15 vjeç. Sipas projeksioneve te popullsise:

jetëgjatësia është 74.

jetëgjatësia për meshkujt është 72.5.

jetëgjatësia për femrat është 77.5.

Këto tregues janë të njëjtë me vende të zhvilluara dhe nga ana tjetër tregues si vdekshmëria foshnjore, vdekshmëria amtare dhe treguesi i sëmundjeve akute janë të krahasueshme me vendet në zhvillim.

2

Tumorale me 93.1 raste vdekje për 100 mijë banorë (viti 2004).

3

Shkaqe të papërcaktuara me 63.8 raste vdekje për 100 mijë banorë (viti 2004).

4

Trauma-aksidente me 38.9 raste vdekje për 100 mijë banorë (2004).

5

Aparati i frymëmarrjes me 30.5 raste vdekje për 100 mijë banore (viti 2004).

Niveli i vdekjeve sipas gjinisë është gjithnjë me tendence ulje dhe nuk ka ndryshuar raportin meshkuj-femra. Në totalin e vdekjeve meshkujt vdesin më shumë në raportin 3.2 në krahasim me femrat.

vdesin 56% meshkuj

vdesin 44% femra

Lindshmëria

frenon humbjet e menstruacioneve, por fetusi është një shterues i madh i depove të hekurit të nënës. Shkaqe të tjera përfshijnë humbjen e g ja k ut nga T G I, g j a t ë c r r eg ul l i m eve t ë t i l l a s i : ga s t ri t i g ër r yes, ul c era peptike, kanceri i stomakut, i nfl a m a c i oni i z or r ës, hemorroidet dhe tumoret e zorrëve. Përdorimi I zgjatur i a s p i ri n ës d h e i m ed i k a menteve të tjera josteroide a nt i - i nfl a m a t or e (nons t e r oi d a l a nt i - i nfl a m m a t or y d r u g s,N S A IDs ), m und t ë shkaktojnë hemorragji gastrointenstinale. Në disa vende, i nfl a m a c i oni i a p end i k s i t është një shkak i zakonshëm i anemisë. Rrallë, hemorragjitë mund të shkatohen si rezultat i çrr eg ul l i m e ve t ë t ra k t i t uri na r,t ë ti l l a si : t um ori i ves hk ave os e t um or i i fshikëzës urinare. Mungesa e hekurit mund të shkaktohet ose pakësohet nga mungesa e vetë hekurit në organizëm ose absorbimi i dobët i hekurit të marrë në dietë. Malabsorbimi

Niveli i lindshmërisë nga 3.6 është ulur në 2.1 e lidhur kjo me aspekte sociodemografike dhe ekonomike që vijojnë:

Vdekshmeria spitalore ruan të njëjtin nivel 11-12 % për vitet 19932004.

lëvizja e lirë dhe e pakontrolluar e popullsisë

ndryshimi i raportit të popullsisë qytetare ndaj asaj fshatare.

Për shkak të lëvizjes së popullsisë fshatare drejt qyteteve është rritur numri i vdekjeve në qytet në raport me ato të fshatit.

Emigrimi,veçanërisht i djemve të rinj.

në qytet janë rritur vdekjet nga 38% në vitin 1994 në 52% në vitin 2004.

Vështirësitë ekonomike dhe papunësia që përjeton vendi ynë.

• Politika e lirë mbi abortin ka një ndikim mbi nivelin e lindshmërisë.

në fshat janë ulur vdekjet nga 62% në vitin 1994 në 48% në vitin 2004.

Futja e mjeteve moderne të planifikimit familjar.

Lindin çdo vit 1.8% e popullsisë totale.

Niveli i lindshmërisë sipas gjinisë me tendencë ulje nuk e ka ndryshuar raportin meshkuj-femra.

Lindin 51% meshkuj.

Lindin 49% femra.

Vdekjet e fëmijeve deri 1 vjeç të jetës, për 1000 lindje të gjalla rezultojne duke u ulur sipas njoftimit statistikor nga 28.3 raste për 1000 lindje të gjalla në vitin 1994 ne 15.0 raste për 1000 lindje të gjalla në vitin 2004. Vdekshmëria amtare në këto vite rezulton sipas njoftimit statistikor e ulur; vdekjet për 100 mijë lindje të gjalla nga 40.2 në vitin 1994 në 17.7 në vitin 2003.

Sëmundshmëria

Niveli i lindshmërisë sipas vendndodhjes me tendence ulje e ka ndryshuar raportin qytet-fshat.

3% janë rritur lindjet në qytet në krahasim me 1994.

3% janë ulur lindjet në fshat në krahasim me 1994.

Sëmundshmëria spitalore përfshin vetëm rastet e trajtuara në spital.

Sëmundjet e aparatit të frymëmarjes zënë vendin e parë në klasifikimin e përgjithshëm me dendësi mesatare 1442.8 për 100 mijë banorë (viti 2003).

Sëmundjet e aparatit gastro-intestinal zënë vendin e dytë me një dendësi mesatare 1397.0 për 100 mijë banorë ( viti 2003).

Vdekshmëria për periudhën 1993-2004

Struktura e vdekshmërisë së përgjithshme mbetet e pandryshuar.

Numri i përgjithshëm i vdekjeve për 100 mijë banorë rezulton në rritje nga 465,1 (1994) deri në 567.6 për 100 mijë banorë për vitin 2004.

Grup sëmundjet kryesore që shkaktojnë vdekjen janë sëmundjet e mëposhtëme: 1

Aparati kardio-vaskular me 286.4 raste vdekje për 100 mijë banorë (viti 2004).

i hekurit mund të ketë shkaqe të ndryshme, duke përfshirë edhe heqjen e një pjese ose dhe të gjithë stomakun ( gastroektomi).

Sëmundjet infektive zënë vendin e tretë me një dendësi 691.5 për 100 mijë banorë (viti 2003).

Sëmundjet e qarkullimit të gjakut zënë vendin e katërt me një dëndësi mesatare 655.9 për 100 mijë banore (viti 2003)

Sëmundjet uro-gjenitale zënë vendin e pestë me një dendësi mesatare 430.9 për 100 mijë banorë (viti 2003).

Na shtoni si shokun tuaj!!!!

Simptomat S i m pt om a t e a nem i s ë ferrodeficitare që lidhen me s hk a k un k r yes or, ul ç er t ë goj ës o s e t ë g ju hës d he simptomat që janë të përbashkëta për të gjitha tipet e anemisë: lodhje, dhimbje koke dhe vështirësi në frymëmarrje. Diagnoza dhe trajtimi Diagnoza përcaktohet me anë t ë l l og a ri t jes s ë g j a k ut q ë për m ba n m i k r oc i t e t (e ri t roci t e m e di a met ër m ë t ë vogël se normalisht). Masa e nive l i t t ë hek ur i t në g ja k konfi r m on d iag noz ën, por investigime të mëtejshme janë t ë nevo js hm e për t ë pë rc ak tuar s hk ak un k ryes or. Trajt im i i shkak ut kr yes or bëh et m e t a b l et a q ë pë rmbajnë hekur, shumë rrallë përdoren injektimet me hekur për t ë r r eg ul l ua r d epo t e zbrazura të hekurit.

Gazeta Almedicus

Vijon në faqen 10

Faqja_2


www.almedicus.org

Tetor 2009

Faqja_1

Fakulteti i Mjekësisë , UT

Çfarë mendoni se duhet ndryshuar në fakultetin tonë? A.D: Une do ndryshoja menyrën e të dhënit të provimeve, Për mendimin tim, lëndët vjetore duhen ndarë në dy pjesë, pjesa e parë jepet gjatë sezonit të shkurtit ndërsa pjesa e dytë gjatë sezonit të qershorit. Nëse studenti merr notë kaluese në sezonin e shkurtit, atëherë ajo pjesë hiqet, dhe nuk jepet në qershor, ndërsa nëse studenti nuk merr notë kaluese, atëherë e tërë lënda kalon për në qershor. Ky sistem aplikohet në shumë universitete të botës, dhe personalisht më duket më efektiv për sa i përket të mësuarit, më komod dhe shumë më i përballueshëm. E.M: Mendoj se ne fakultetin tonë ka shumë gjëra që duhen ndryshuar. Së pari, duhet të përcaktohet një rregullore e qartë, dhe kjo gjë të bëhet në fillim të vitit akademik, dhe jo në mes të vjeshtës. Së dyti, duhet të aplikohet një sistem më i mirë vlerësimi ndaj studentit, p.sh të vlerësohet pjesëmarrja dhe përgatitja e tij në seminare, ose provimet të ndahen në dy pjesë. Së treti, të ketë tekste më të përshtatshme. Së katërti, të përmirësohet mënyra e mësimdhënies dhe të organizohet në mënyrë të atillë që dhe studenti të jetë aktiv. etj. A.B: Jam shume ok me te gjitha cfare kane shkruar koleget lart,ndoshta nuk eshte teper vone duhet te jemi ne qe ti kerkojme keto ndryshime asgje nuk vjen vetvetiu.1.Pedagoget duhet te dine te mirpresin dhe opinionin tone gjate seminareve dhe jo gjithmone te na trajtojen si injorante sic ka ndodhur shpesh ne fizio,jo per publicitet por nga gjithe .pedagoget qe kam njohur deri tani Eduard Andoni eshte njeri i persosur i pergatitur dhe teper human ka dhe ai mangesite e veta, por ju betohem para provimit te kimis inorganike te tere grupet i ka marr per konsultim dhe nga ne spranoi asnje kafe asgje perfundimi 90% 10 kemi marr.A nuk do ishte mire te gjithe te vepronin sa gjysma e tij te pakten te mirprisnin nje mendim a nje sugjerim.2.Seminaret jo riprodhim libri por ide alternativa te te kuptuarit.3.Provimet te futen me nje sasi pikesh nga aktivizimi dhe pjesmarrja gjate vitit.4.Librat jo trecerek anglisht dhe vetem lidhezat shqip te kene nje vazhdimsi idete.psh fizio e stomatologjise po ta lexonin ata te mjeksise i dukej absurde 1fragment ketu nje ne shkoder.Po biologjia e vitit te pare ngjan sikur jemi laureuar ne OXFORD.ect ect

B.H: 1.Sistemi ,boll me me sistemin rus ku studenti eshte kopjac e papagall vetem teori e pa shoqeruar me praktiken 2.Nje pjese e mire e pedagogeve qe e kane bere lenden monopol e nese ke kundershtime ske ku ankohesh 3.ufufuf ka aq shume gjera sa po e le fare

G.I: duhen ndryshuar sekretaret se i kane sh qejf kafenete!!1 J.S: Mundesia per te pare notat,datat e provimeve etj online sa here te duam pa patur nevoje te presim te dera e sekretareve...edhe ato do te ishin me te “lira” per te shijuar kafen e tyre ne kete menyre.. E.D: mos i shani sekretaret e mjekesise, se ne asnje universitet tjeter ste fut njeri ne zyre :) B.H: po tamam ckeni me kafet e tyre aman ,sikur ne kur te dalim ne pune ja aty pronto mezi do ta gjejme mundesine per te shku ne kafe ,ne fund te fundit ja na shihni tani sa te pergjegjshem jemi mezi presim te leme noj ore per kafe ,pse ato sjan njerez?????????po shifni mi goca halle tjera ...:_)) J.S: As e diskutoj qe robi do pi kafe...po ne rastin tim ishte menyre te theni per te treguar se ato as1here si gjen ne zyre(ose me sakte jane ne zyre,po te kycura brenda),sepse jane duke u marre me te tjera gjera me te rendesishme(si psh duke pire kafe)...pastaj hall eshte edhe ky,te mos dish cfare notash ke se helbete edhe mund te bejne ndonje gabim sekretaret ne menyren primitive te te hedhurit nota ne regjister.Per mua eshte problem qe zgjidhet...me duket kot te permend probleme qe skane zgjidhje si psh :pedagoget sepse do sdo,te gjithe te ngasim kembet nuk i heq njeri!! B.H: po e di e di se e un i kam tmerr ato po per debat ishte normal ka aq shume sa sdi se si tja nisesh ke te drejte

E.A: tani qe hyjm ne ciklin klinik ti bejme provimet direkt pas ciklit pa sezon keshtu do na shkurtohej goxha shkolla A.ZH: jam shume dakort :), se deri ne sezon i ke harruar dhe ato qe ke lexuar

T.A: dhenia pike e seminarit..dhenia e provimeve me module,dixhitalizimi i sekretarise...vleresimi i pedagout e nga ana e studentit,nje vleresim qe influencon edhe te qenit ose jo si pedagog(sikusre behet ne gjithe boten),dhenia e me shume provimeve per permiresim,kunderejt nje pagese,ndryshimi i kurrikulave ne menyre qe te njihet e diploma jashte etj..etj.. E.M: eshte shume e nevojshem te krijohet nje sistem i shperndarjes se informacioninit, studentet kane nevoje te jene te informuar ne cdo moment se cbehet me ta, ne fakultetin e tyre... F.C: Mendoj se nuk duhet ndryshuar asgje...gjithcka eshte kaq “perfekte”...pedagoget shume te afte,te perkushtuar dhe shume komunikues...mesimdhenia behet me mjete te teknologjise me te fundit...studentet jane shume me vullnet,te uritur per dije,me shpirt humanist e ndjenje qytetarie ne nismat e tyre...vleresimi behet sipas merites...madje dhekafet jane bosh fare dhe bibloteka gjigande ska me vende per tu ulur...!jemi the best...dhe amerika na ka zili....:p eshte bukur te enderrosh....! E.G: Like F.C’s comment,,,,

BE OUR FRIEND GAZETA ALMEDICUS


Tetor 2009

Fakulteti i Mjekësisë , UT

G.L: Stazhi duhet te ishte vendosur me kohe , por mire qe po “kujtohen” keta ta vendosin tani. Nuk e kuptoj kete ngutjen e studenteve qe kundershtojne por do te jete ne te miren e tyre(me kalimin e viteve do te kuptojne qe eshte ne te miren e tyre).......... B.S: mire ata qe rezikojne vitin...po per studentet qe duan te bejne permirsime....pse nuk i del njeri ne mbrojtje....studentet e “mire” qe duan te permirsojne ndonje provim jane kategoria me e diskriminuar e fakultetit... D.K: Te njejten gje do thoja edhe une...Asnje perpjekje nuk behet per kete kategori studentash!:( T.A: eshte e vertete..nqs nje gje e tille do behej e mundur..dmth permiresimin..dhe shume prej nesh nuk do i linin provimet 4 kur nota qe marim nuk na pelqen...kjo ka qene edhe nje nga kerkesat ku insistuam me shume ne peticionin qe organizuam vitin e kaluar,na u premtua nje gje e tille ...a do ndodhe??/ koha do e tregoj...dhe shpresoj qe kjo qeveriastudentore te mos krenohet vetem per heqjen e stazhit,sepse eshte turp ta degjosh kete si arritje,por te merret e me porblemet e pjeses me te diskrimunar ne FM,ate te studenteve me rezultate te larta... E.K: Kjo gazete quhet Albmedicus ... nese fakulteti i mjekesise te ne ka mbetur qe te punoje me politikat e tij ne favor te atyre qe jane gjithnje nje provim larg rrezikimit te fakultetit , me mire te mbyllet fare ! Te gjithe mund te mbeten ne nje a dy provime , s’eshte fundi i botes , por le te rreshtim se mbrojturi ata qe kane 5 provime te mbartura ,sepse eshte turp ! Mgjth , besoj se qeveria studentore , duhet te intensifikoje kerkesat ne drejtim te sezoneve te mjaftueshem ne kohe per perseritjen e nje lende , shtimit te lendeve qe mund te permiresohen etj. , pra ne funksion te atyre qe realisht duan te behen mjeke , jo te mburren me emrin sugjestionues FAKULTET I MJEKESISE SE PERGJITHSHME . E.A: o ti goca qe mesoke shume,ke njefare te drejte! Por sh pak ama,duhet te dish qe sbehet fjale per 5 e 6 provime por per nje te vetem,nqs nuk ke mar provimin e nje viti me pare,duke pasur parasysh fiziologjine qe ka ngel mbi 70 % te studenteve te vitit te dyte,i bie qe kte fat vitin qe vjen ne shtator te jene me stresin e stazhit edhe pse mund te kene vetem nje provim(pra fizion) rreth gjysma e studenteve qe kte vit do jene viti 3. Kuptoji cik me thelle gjerat,mos ji kaq dritshkurter,ok? Nga nje student qe sivjet eshte ne vit te 3 por qe do kete vetem njeher mundesine e dhenies se fiziologjise! K.G: o shoqe ti lart si ste vjen zor nje her qe thua gjojna te tilla , tjeret po vrasin koken se rrezikojn vitin e ti na del na thua per permirsim ca njerez jeni kshu mer R.A: ore goca e ka njefare te drejte,po jo ta trumbetoj me aq te madhe,dhe x nje provim ke vetem 4 mundesi,mua dhe atij 70% na kan ngel 2,janari dhe shtatori tj,po kjo eshte si puna e asaj thenies moj Blerina,FSHATI DIGJET E TI DO QE TE NDEZESH CIGAREN! K.G: po a esht puna e gazetes e gjithve neve qe ne radh te pare te merren me interesat e studenteve , dhe ne kete rast problemi me i madh ky esht humbja e vitit kshu qe ky problem kerkon me shum vemendje , punet e tjera te permirsimit jan dytsore krahasuar me kete R.A: B.S duhet te kuptosh se ne cdo vend te botes universiteti dhe mesimdhenia esht FAKULTATIVE prandaj quhet FAKULTET,keshtu qe un duhet te kem te drejte te zgjedh,ke provim te hedh,ke te mar note te mir e ke jo,dhe a dua ta mbaroj per 6 vjet a per 7,jane llogarite e mia,po jo te penalizohem,e te detyrohem ti mar provimet 5 e 6,se mos ngelem ne stazh A.B: Jam shume dakord me E.K,por duhet te dini qe viti i dyte eshte teper i veshtire te pakten kete vit u be.Kur kam pyetur vitet paraardhese si jane dukur psh biokimia me kane thene eshte katedra me e mire nderkohe tek ne mbeten 70% mos flasim per histon dhe fizion me shume se 70% te pakten te stomatologjia kete vit ishte si urdher mbesni sa me ... Read Moreshume.Me thoni tani mua si mund te perballesh me 31 kredite mbi supe dhe mos dali ndonje nga ju te me thote se nuk keni lene te pakten nje nga keto te mbartura qofte dhe per permirsim pastajate nxensen e mire po

J.G: bashkohem me R.A si ide...fakulteti duhet te kthehet FAKULTATIV ashtu sic eshte kudo ne bote...shumica prej nesh i lene provimet sepse duan 10 e nuk ju pelqen nota,jane shume te paket ata qe marrin 4 se skane mesuar...dhe per kete arsye,mbarten provimet e nuk eshte e drejte te na vene kufizime sepse secili prej nesh i merr persiper pergjegjesite ... veta...fundja e dime qe nese si shlyejme gjithe provimet nuk diplomohemi ne kohe,por ajo qe luftojme eshte te kemi notat qe duam e mesataren se ske ku vete pastaj...cproblem i sjell dikujt nese kemi 4,5,6...provime te mbartura???askujt si bejme dem vec vetes sone...e perseris edhe njehere qe edhe per faktin qe nuk na lejohen permiresime detyrohemi qe edhe 8 ta leme 4 e si rrjedhoje mbartet lenda...kemi shume probleme si fakultet,por per momentin sic tha Klevi duhet te perqendrohemi tek ata qe rrezikojne vitin...besoj se me kete sistem pedagoget e vitit te 1,2 do fillojne te ndihen shume te fuqishem sepse e ardhmja e ketyre studenteve do jete ne dore te tyre...seshte e drejte... A.D: mos mer po nje pytje kam un per ju qe i leni provimet kur merrni 8...kur i keni 5 provimi per pseudopermisim dhe dekanati ju thote shifni se do vehet stazhi si ka mundesi qe vazhdoni te leni??????????apo i keni tgjitha qe para se tu dinte se ekzistonte nje stazh...Sa per kete Fakultetin Fakultativ te mjekesise ne cilin vend te botes e keni pare qe seshte e detyrueshme prezenca....eshte e drejta juaj qe te kerkoni heqjen e stazhit se realisht eshte shume me e veshtire por ama mos beni sikur ju jeni perfeksioni i perfektes dhe te tjeret ju hyjne ne hak....PS: nje gabim mos beni mos e leni mikron per permisim.... T.A: une jam dakort me J.G...pse duhet vene stazhi,aq me teper ne kushtet kur ne jemi???per te shtuar presionin e pdagogeve,per ti dhene atyre fuqi akoma me shume se ckan...pastaj...a keni vene re nje fenomen qe ka nxjerr pedagoget kohet e fundit,,,qe ne nje provim vetem nje 10 do meret..dhe se ajo 10 dihet e kujt do jete...pastaj cjane keto provvime ku me shume luan dore fati se njohurite e studentit....apo ku keni pare ju te te kerkoje ne provim kpergjigje per pyetjen copy paste-in e librit...pse per letersi apo aktrim kemi ardhur ne se aty mesohet teksi permendesh....per te mos folur per librat,qe jane skandal,a thua po lexon gjeagjeza pa kuptim....PASTAJ LERE MIKUN APO LEKUN QE MUA DHE SHUME TE TJERE,PER SHKAK TE RREGULLIT TE MESIPERM,ATE TE VETEM NJE 10,NA DJEG PER TE MARE NJE NOTE TE MIRE,NJE NOTE QE NE E MERITOOJME..E PSE TE MOS E LE 4...CE DUA 7-8 KUR UNE ATE LENDE E KAM PERVETESUAR...PRANDAJ JAM KUNDRA STAZHIT NE KETO KUSHTE KU NE STUDIOJME...

J.G: ti A.D mos na u bej si shume i zgjuar me ato “pseudoprovimet per permiresim” sepse as kam rrezikuar dhe as rrezikoj gje per stazh personalisht,jam shume e kenaqur me veten e rezultatet...po jap mendim objektiv sesi duhet te funksionoje qe te gjitha palet te mbeten te kenaqur...dhe nuk thash FAKULTATIV ne drejtim te frekuentimit por ne drejtim te lirise se dhenies se provimeve dhe kete e ke kudo ne bote...meqe do shembull ke italine...merr ca informacione sesi funxionon jashte... J.S: Ketu problemi qendron shume me larg ..nuk duhen pare gjerat vetem nga njera ane.Ketu mungon cilesia e mesimdhenies,pastaj kaloni te provimet. Ka 1 mosinteresim shume te madh edhe nga ana e studenteve...shembull:ne vit te trete sa veta kane qene ne lexionin e imazherise?beheshin a sbeheshin 10 veta gjithsej. Nga ana tjeter as pedagogeve sua ndjen hic:shembull-ne praktiken infermieristike keni pare ndonjehere si behet injeksioni??? etj etj Atehere duke pasur keto kushte(2 shembuj shume banale,po ka shume me shume) si pretendoni te krahesoheni me vende te tjera me te zhvilluara ne lidhje me provimet?? Ps:nese keni merak qe sjemi si ne itali apo diku tjeter ku provimi jepet sipas qejfit une ju tregoj raste konkrete ne Turqi ku me nje provim te vetem te ngelesh ben gjithe vitin nga e para.Po ketu si ia bejne??...Si konkluzion jam dakort qe vitit te 2 po i behet padrejtesi...por ama studentet e Mjekesise DUHET te lexojne me shume..sepse maximumi te ulin1 apo 2 nota po jo me shume(nese ke lexuar)!.... (m falni nese i kam rene cik gjate )

www.almedicus.org

Pro apo kundër stazhit?

Faqja_2


Tetor 2009

Fakulteti i Mjekësisë , UT

Anemia megaloblastike Tipi me i rëndësishëm i anemisë. Anemia megaloblastike shkaktohet nga mungesa e vitaminës B12 ose e vitaminës tjetër, acidit folik. Secila nga këto mungesa ndërhyn seriozisht në prodhimin e eritrociteve në palcën e kockave. Megaloblastet janë eritrocite të paramaturuara dhe anormale që shfaqen në palcën

e kockave. Megaloblastet kanë aftësi të zmadhohen dhe deformohen, eritrocitet e formuara në këtë rast quhen makrocite. Shkaqet -Mungesa e vitaminës B12. Vitamina B12 takohet vetëm në ushqimet me origjinë shtazore si mishi dhe produktet e qumështit. Ajo absorbohet në zorrën e hollë dhe nën veprimin e faktorit intrinsik IF që prodhohet nga mukoza e stomakut. Shkaku më i zakonshëm i mungesës së vitaminës B12 është anemia pernicioze, në të cilën mukoza e stomakut nuk mund të prodhojë IF, që vjen zakonisht si pasojë e një çrregullimi

autoimun. Gastroektomia e plotë (heqja e stomakut) gjithashtu frenon prodhimin e IF, kurse heqja e një pjese të vogël të zorrës së hollë frenon absorbimin e vitaminës B12, siç bën dhe sëmundja e Crohn, një çrregullim i zorrës së hollë. Në pak raste, mungesa e vitaminës B12 shkaktohet nga dieta vegjetariane. -Mungesa e ac.folik Ac. Folik gjendet kryesisht në perimet dhe mëlçi. Shkaku kryesor i mungesës së ac.folik është një dietë e varfër. Ajo m un d t ë s hk a k t oh et g ji t ha s ht u nga fa k t orë q e frenojnë absorbimin e ac.folik nga zorra e hollë (sëmundja e Crohn)

Në datë 27 tetor zhvillohet

Seminari i ekzaminimit fizik për urgjencat madhore në mjekësi Në datat 7-8 nëntor zhvillohet

I ftuar special: Presidenti i “Mjekėsisė Pa Kufi” i Gjermanisė Faqja_1

Seminari i ekzaminimit fizik në mjekësinë interne


Tetor 2009

Fakulteti i Mjekësisë , UT

Studim epidemiologjik Dr. Artan Bego, Biol. Anjeza Çoku, Dr. Artan Simaku ( Instituti i Sh ëndetit Publik, Tiranë )

Investigim epidemiologjik i një shpërthimi epidemik nga S. Enteritidis Më datë 4 gusht ISHP u informua nga DSHP Shkodër për shtrimin e një numri të konsiderueshëm të pacientëve me infeksion/sëmundje diarreike, pranë spitalit të qytetit. Shtrimet kishin filluar ditën e dielë dt. 2/08/2009, në mëngjes deri në dt. 3 pasdite. Në bashkpunim me Shërbimin e Epidemiologjisë së DHPS Shkodër në dt. 04/08/2009 u intervistuan dhe u mblodhën të dhënat nga 21 raste t ë ho s pi t a l i z ua ra n ë S p i t a l i n e S hko d r ës m e d i ag noz e n T o k s i k oi nfek s ion al iment ar për t ë a na l i z ua r d he i d ent i fi k ua r s hk a k t a r i n d he rr ug ët e transmetimit. N g a a na l i z i m i i t ë d hëna ve t ë mbledhura rezultoi se 14 prej 21 pacienteve kishin marrë pjesë në një dasëm dhe 6 prej 21 ditëlindjeve të organizuara ditën e shtunë, më dt. 01/08/2009, seci la në s ht ëpit ë përkatëse dhe një pacient shofer taksie, që s’ka lidhje me ceremonitë, por që ka konsumuar pasta nga e njëjta pastiçeri. Në dasëm ishin pjesëmarres rreth 30 veta, kurse në datëlindje afro 10 veta.

Shq etësim et e para k anë filluar rret h 6 or ë pa s p ërfund i m i t t ë ceremonive e në vazhdim me klinikë pothuajse të njëjtë: dhimbje barku, ethe, temperaturë e lartë mbi 30 °C. Më pas me të vjella dhe diarre të shprehur në ngjyrë jeshile. Nga analizimi menusë së përdorur në të dyja ceremonitë rezultuan ushqime të përgatitura në shtepitë respektive. Në dasëm Mish derri i pjekur në shtepi, vezë të ziera, patate të skuqura, qebab, sallam, sallate domate, djath i bardhë, birre, Coca cola, fanta dhe pasta. Nga 14 të anketuar rezultojnë se kanë konsumuar: Mish derri-14 persona Mish derri-14 persona Patate -8 persona -8 persona Veze -7 Patate persona Veze -7 persona Qebab-6 persona Qebab-6 persona Birre- 3persona Birre-persona 3persona Coca cola-7 Coca cola-7 persona Djath- 7 persona Djath7 persona Pasta-14 persona Në datelindje Mish keci në hell, patate, djath kackavall, qebab, sallate ruse e bere

vetë, sallat domate, proshute, torta, birrë, raki, Coca cola, fanta.

Mish- 6 persona Mish- 6 persona 4 persona Patate- 4Patatepersona Djath- 3 Djathpersona3 persona Sallate ruse- 1 person Sallate ruse1 person Torta- 6 Tortapersona6 persona Nga analizimi i menusë, në bazë të pyetësoreve personale të plotësuar për cdo pacient dhe nga përllogaritja e riskut relativ lidhur me ushqimet e konsumuara, u vërejt një lidhje e fortë ndërmjet konsumit të pastave të prodhuara në të njëjtën pasticeri t ë q yt eti t d he s hfa q jes s ë s im ptom ave si tek pa c ientët pjesëm arrës në d asëm edhe në datëlindje.Gjithashtu, sa tham më sipër vlen edhe për personin, i cili nuk ishte pjesëmarrës në asnjë prej këtyre ceremonive, por që rastësisht kishte ngrënë pastë të prodhuar prej së njëjtës pasticeri.. Risku relativ (RR) për tortën është 3.3, ndërsa tek datëlindja është 2. G ji t hs ej u m or ën 16 ka m pione (tampone rektal) nga pacientët e s ht rua r. Pr ej k ët yr e 10 i s hi n pjes ëm ar r ës në da s ëm dhe 6 pjesëmarrës në datëlindje.

Ekzaminimi mikrobiologjik i 16 m os t r a ve t ë m a r r a ( t a m po n e rektal), që u krye pranë Laboratorit Enterobakteriologjik në Institutin e Shëndetit Publik në Tiranë, u bë e mundur izolimi dhe identifikimi i Salmonella enteritidis në 15 raste dhe 1 rast ishte negativ. Nga analizimi i të gjitha të dhënave të mbledhura, mund të nxjerrim p ër f u n d i m i n se shperthimi ka ndodhur si rezultat i konsumimit të pastave të kontaminuara me Salmonella ent eritid is , t ë prod hu a ra n ë t ë njëjtën pastiçeri të qytetit, më dt. 1 gusht 2009. U la si detyrë mbajtja nën kontroll e personave që kishin marrë pjesë në ceremonitë përkatëse, personat e tjerë ra stësorë, të ci lët m und të kishin konsumuar ëmbëlsira nga i njëjt i bur i m a t ë d i t e, m by l l ja , mbajtja nën kontroll e ambjenteve, ek z a m i ni m i m i k robi o l og ji k i mostrave të lëndëve të para si dhe k on t rol l i i p ers o nel i t t ë k ës a j pa s t i çeri e me ekzaminime k opr ol og ji k e p ër vërt e t i m i n e negativi zmit të ndonjë pjesëta ri bartës të mundshëm të shkaktarit etiologjik.

Çmimet Nobel

Çmimet Nobel në Fiziologji dhe Mjekësi 2009 Fatbardha Çela

Çmimi Nobel 2009 në Fiziologji dhe Mjekësi u vendos për amerikanët Elizabeth Blackburn, Carol Greider dhe Jack Szostak. Instituti i Karolinës shprehet se kjo treshe u nderua për studimet e tyre në kërkimet rreth kancerit dhe proçesit të plakjes. Të tre lauruatët arritën të zgjidhnin një problematikë mjaft delikate të

biologjisë së sotme qelizore: si mund të kopjohen kromo-zomet në një formë të plotë gjatë ndarjes qelizore e si rrjedhim si mund të mbrohen ato

Stokholm, 5 tetor - Rreth 205 emrat e kandidatëve të parashtruar për çmimin Nobel 2009, nisin garën mes tyre. Ajo filloi me ndarjen e çmimit Nobel në Fiziologji dhe Mjekësi, çmime që jepen prej Fondacionit Nobel. Numri i kandidatëve për të marrë çmimin Nobel këtë vit, thonë zyrtarët e këtij çmimi, është më i lartë i shënuar ndonjëherë. kundër degradimit? U provua që zgjidhja qëndron në fundin e kromozomeve, telomeretdhe në enzimën që i formon ato – telomeraza. Molekulat e ADN-së së gjatë, njëfijëzore që përmbajnë gjenet tona janë të paketuara në kromozome dhe telomeret janë kësulat në fundin e tyre (që në thelb përfaqesojne një renditje të përcaktuar nukleotidesh).

nga shpërbërja. Carol Greider dhe Blackburn identifikuan telomerazën, enzima që formon ADN-në telomere dhe ruan integritetin e saj. Këto zbulime shpjeguan se si fundet e kromozomeve janë të mbrojtura nga telomeret dhe si ato ndërtohen nëpërmjet telomerazës.

Çdo herë që qelizat ndahet, kromozomet e tyre bëhen më të shkurtra. Me plakjen e qelizave, telomeret e tyre shkurtohen. Humbja pasardhëse e funksionit të telemoreve do të shaktojë ndalimin e ndarjes së qelizave ose vdekjen e tyre ndërsa të tjera shkojnë në riorganizim të kromozomeve me pasojë kancerin. Elizabeth Blackburn dhe Jack Szostak zbuluan që një sekuencë unike e ADNsë në telomere mbron kromozomet

i qelizave kanceroze, të cilat mund te konsiderohen se kanë jetë të përhershme. Disa sëmundje të trashëguara janë të karakterizuara nga një telomerazë defektoze, duke rezultuar në qeliza të dëmtuara. Më herët, shkencëtarët kanë pohuar se vlera e këtij zbulimi ishte rrjedhojë e një kurioziteti te thjeshtë. ‘’Kur fillluam punën, ne nuk e kishim idenë se telomeraza do të lidhej me

Nëse telomeret s hk urtohen,q elizat plaken. Anasjelltas nëse telomeraza ka aktivitet të lartë,gjatësia e telomereve ruhet dhe plakja e qelizës vonohet. Ky është rasti

kancerin, por ishim kuriozë të kuptonim se si kromozomet qëndronin intakte’’-thanë ata. Vendimi i Çmimit Nobel miraton zbulimin e një mekanizmi themelor të qelizës, si një zbulim që ka stimuluar zhvillimin e strategjive te reja terapeutike. Në konkluzion, zbulimi i Blackburn, Greider dhe Szostak i ka shtuar një dimension të ri kuptimit tonë mbi qelizën, duke hedhur dritë mbi mekanizmat e sëmundjeve dhe ka stimuluar zhvillimin potencial të terapive të reja.

Angina Pectoris (dhimbja kraharorit). Dhimbja në kraharor është si rezultat i mosfurnizimit të mjaftueshëm me oksigjen të muskulit të zemrës. Dhimbja e angina pectoris zakonisht ndeshet kur zemra është duke pun ua r fort d he i d u het shumë oksigjen, sic është gjatë ushtrimeve ose në kohën e stresit. Shkaqet Furnizimi jo i duhur me gjak i zemrës është zakonisht prej s ëm und je ve t ë a rt er i es koronare ku ato janë ng us ht u a r pre j a r t her os k l e rosës(depozitim i yndyrnave në rrugën arteriale). Shkak tjetër përmendet spazma e arterieve koronare, në të cilën venat e gjakut ngushtohen papritur për një k ohë t ë s hk urt ër; stenoza e aortës, në të cilën valvulat e aortës ngushtohen dhe aritmite(ritmet e cregullta të zemrës). Dhi m bja e angina pectoris shkaktohet nga ushtrimet dhe qetësohet me pus hi m. N .q .s d hi mbja va z hd on, a jo m und t ë s hk a k t ojë atakun e zemreës,(shiko informacionin mbi miokardin). Në ras te të rra lla d hi mbja përfshin aneminë e rëndë, në t ë c i l ën k em i red uk t i m t ë eficeencës së transportit të ok si g jeni t prej g ja k ut d he policitemia në të cilën trashet gjaku dhe kemi ngadalsim të rrjedhjes përmes muskulit të zemrës. Simptomat Dhi m bja në k r a ha ro r e anginas varion nga e butë tek

e r ënd ë d he s hp es h përshkruhet si një ndjesi e presionit në kraharor. Dhimbja zakonisht fillon në q en d ër t ë k r a ha ro ri t por mund të shpërndahet në fyt, nofull, kurriz dhe në duar (zakonisht e majta) ose midis shpatullave. N.q.s zhvillohet për g ja t ë g ju m i t o s e p a u provokuar, ajo do të quhet angina e paprovokuar. N jë t jet ër m und ës i e simptomave të angina pectoris Vijon në faqen 12

Faqja_2


Tetor 2009 përfshin të vjella, djersitje, marrje mendësh dhe vështirësi në frymëmarrje. D i ag n oz a d h e M j ek i m i

T est i d iag nost i k za konis ht për fs hi n ECG ( m a t je n e aktivitetit elektrik të zemrës)i c i l i m und t ë rreg ji s t rohet normalisht midis atakut dhe një testi të stresit kardiak[ECG z hv i l l oh et nd ë rk ohë q ë pacienti po ushtrohet aq sa të s hk a k t oj ë d h i m bje në kraharor. Testi i gjakut dhe a ng i og r a fi a e kor ona r eve (ex a m i n i m i m e r r ez e X i venave të gjakut)] gjithashtu mund të bëhet për të kërkuar një shkak të fshehur . Për të ndihmuar në kontrollin e s i m pt o m ave t ë a ng i na pektoris është e rëndësishme për per s oni n t ë nd a l ojë d uh a ni n d he hu m ba s ë në peshë n.q.s është e nevojshme. Ataku mund të ndalohet dhe trajtohet nga: drogat e nitratit, i cili shton rrjedhjen e gjakut d r e jt m u s k ul i t t ë z em r ës. Dr oga t B (bet a )bl l ok ues t ë kanaleve të Ca2+, Ilacet që ulin lipidet dhe ilacet mund të jepen me recetë. Trajt im i m e i la ce mund të kont r ol l ojë s i mpt om a t për shumë vite por nuk mund të kurojë crregullimet e atakeve kur ato bëhen me të rëndë ose më të shpejtë. Pavarsisht kurimit, operacioni i bypass të arteries koronare os e angi opla st ik a mund t ë jenë të domosdoshme.

Fakulteti i Mjekësisë , UT

Flet mjekja obstetër-gjinekologe, Kozeta Mustafaraj

Vaksinimi për kancerin e qafës së mitrës, kush mund ta bëj? Vitet e fundit kanceri në qafën e mitrës ka arritur shifra alarmante. Nëse i referohemi shifrave sipas Organizatës Botërore e Shëndetësisë (OBSH) llogaritet se çdo vit, afërsisht 500000 gra diagnostikohen me kancer të qafës së mitrës dhe se mbi 50 për qind e tyre vdesin nga kjo sëmundje. Në botë, çdo dy minuta një femër vdes nga kanceri i qafës së mitrës. Ndërsa në Evropë, kjo ndodh në çdo 18 minuta. Në Shqipëri, përbën 51.2 për qind të rasteve me tumore malinje që prekin aparatin gjenital femëror. Kohët e fundit është miratuar dhe ka mbërritur dhe në vendin tonë vaksina që mbron nga kanceri në qafën e mitrës. Mjekja obstetërgjinekologe, Kozeta Mustafaraj, shpjegon se sa ndikon vaksina në parandalim dhe çfarë duhet të dimë përpara se të vaksinohemi: Doktoreshë sa i përhapur është kanceri në qafën e mitrës? Kanceri i qafës së mitrës, që shkaktohet nga infeksioni HPV, renditet i dyti për shpeshtësinë e kancerit te gratë, duke shkaktuar mbi çerek milionë vdekje në vit në botë. HPV është sëmundja seksualisht e transmetueshme më e përhapur, duke kapur një numër prej 6.2 milionë rastesh të rinj në SHBA. Mbi 40 tipa janë të lidhura me lythet genital dhe kancerin cervikal. Kryerja e PAP testeve ka reduktuar incidencën dhe mortalitetin e kancerit cervikal në gratë që kanë kryer ekzaminime rutinë në mënyrë të rregullt, por dhe kjo është e pamjaftueshme për shkak të sensibilitetit të ulët 50-74 % në varësi të metodologjisë, si dhe faktorëve social

si: moshat e reja, niveli ekonomik i ulët, të pasiguruar dhe akoma më problematike është në vendet e pazhvilluara, për shkak të mungesës së burimeve teknologjike, laboratorike apo programesh depistuese. Kohët e fundit ka dalë në qarkullim vaksina që parandalon shfaqjen e këtij kanceri... Në fakt ekzistojnë dy vaksina: Gradasili dhe Cervarix, që ka ardhur dhe në vendin tonë. Vaksinat kanë potencialin të ulin sëmundshmërinë dhe vdekshmërinë nga kanceri cervical. Përdorimi i gardasil vaxinës 4 valente të aprovuar në vitin 2006, ka treguar efikasitet në mbrojtjen kundrejt 4 tipeve HPV (6,11,16,18) në rreth 70 % të kancerit cervikal dhe 90 % të lytheve

Faqja_1

Vitet e fundit kanceri në qafën e mitrës ka arritur shifra

u lë t , 3 6 % , n ë p o p u l l a t ë n e përgjithshme. Ky studim tregon që duhet bërë vaksinimi para fillimit të aktivitetit seksual.

alarmante. Nëse i referohemi shifrave sipas Organizatës

A ka efekte anësore?

Botërore e Shëndetësisë (OBSH) llogaritet se çdo vit,

Si efekte anësore më të shpeshta ja n ë p a rë s in ko p a , d h im b j e n ë vendin e infektimit, dhimbje koke, nause e ethe. Prandaj këshillohet një periudhë 15 minuta observimi pas kryerjes së vaksinës. Vaksina merret me 3 injeksione intramuskulare në muajin 0, 2 dhe 6-të.

afërsisht 500000 gra diagnostikohen me kancer të qafës së mitrës dhe se mbi 50 për qind e tyre vdesin nga kjo sëmundje. Në botë, çdo dy minuta një femër vdes nga kanceri i qafës së mitrës. Ndërsa në Evropë, kjo ndodh në çdo 18 minuta. Në Shqipëri, përbën 51.2 për qind të rasteve me tumore malinje që prekin aparatin gjenital femëror.

genital. Vaksina ka potencialin të reduktojë dukshëm mortalitetin dhe morbiditetin shoqërues të kancerit cervikal. Megjithatë ka mjaft faktorë që ndikojnë në efikasitetin e vaksinës.

potencialisht më virulent, mbrojtja do të jetë jo e plotë dhe vaksina më pak efektive sesa pritej. Për sa kohë zgjat efikasiteti i vaksinës?

Cilët janë këta faktorë? Faktorët janë të shumtë dhe përfshijnë ekspozimin e mëparshëm ndaj HPV, kohëzgjatjen e mbrojtjes që siguron vaksina, ndërveprimi in vivo ndërmjet serotipeve HPV, variacioni i serotipeve në vende të ndryshme. Duhet marrë në konsideratë nëse infektimi i njëkohshëm me shumë serotype do të rritë apo do të ulë efektin e saj. Mund të ketë in vivo një ndërveprim midis serotipeve që mund të jenë të natyrës sinergjike (përforcues) apo kompetitiv. Një ndërveprim sinergjik mund të ndodh nëse dy serotype ndajnë cilësi gjenetike, duke lejuar kështu një serotip të lehtësojë infeksionin me një të dytë. Në këte rast një vaksinë specifike ndaj një tipi mund të induktojë formim antitrupash ndaj tjetrit, më serotip gjenetikisht të afërt, në këtë mënyrë redukton marjen e infeksioneve të shtameve multiple. Megjithatë, megjithëse mund të ketë disa anti-trupa me veprim të kryqëzuar, midis tipeve HPV, imuniteti besohet të jetë më tepër tipspecifik, çka do të thotë se shumica e serotipeve veprojnë në mënyrë kompetitive. Nëse kjo është e vërtetë, duke ulur prevalencën e një serotipi mund të nxitet procesi i “çlirimit kompetitiv “ dhe si rezultat proliferimi i serotipeve të tjerë. P.sh duke hequr serotipin A nga një pjesë e madhe e popullatës kjo mund të nxitë proliferimin e serotipeve B, të cilat ishin të kufizuar më parë nga tipat A. Infeksioni me disa shtame duket se rrit riskun për lezione të gradës së lartë, dhe është gjendur në 8 % të grave me kancer cervikal. Për më tepër është parë një rritje e riskut për infeksione sekuencial dhe të njëkohshëm të tipave të ndryshme në disa gra, çka flet për një predispozit ndaj fitimit të infeksionit. Prandaj nëse vaksina nis çlirimin kompetitiv të shtameve,

Efikasiteti afat gjatë për vaksinën është i limituar. Në fakt në botë, janë kryer vetëm 2 studime rreth kohëzgjatjes së këtij efekti dhe kanë treguar se zgjat 3.5 dhe 5 vjet. Vaksina ka efikasitet më të mirë sa më e vogël të jetë mosha e vajzave. Siguria e vaksinës përfshin dhe reaksionet në vendin e injektimit me dhimbje, skuqje, ënjtje, e shumë rrallë pirexi. Nuk janë parë të ketë efekte anësore në studime në kafshë për fertilitetin apo dhe dëmtime fetale. Kjo vaksinë klasifikohet nga FDA si e kategorisë B. Çfarë ndikon në patjen sukses të vaksinës? Variancioni në prevalencën e HPV midis vendeve të ndryshëm mund të ndikojë në efektin e vaksinës. Duhet që gruaja të mos ketë patur histori të infeksionit. Një studim i para ca kohëve, i zhvilluar në tre faza, përfshiu më tepër se 24 mijë pje sëma rrës e të mos have 16-26 vjeç, nga 22 vende të ndryshme. Duke parë se vaksina ka për qëllim të jetë profilaktike, efikasiteti u fo k u s u a n ë g ra q ë i s h i n H P V negative (seronegative dhe pcr neg). Pjesëmarrësit që kishin prani të in feks io n e ve të kalu a r a ktu a l, p ë r b ë n i n rr e th 27 % të pjesëmarrësve. Rezultati i këtyre provave ishte një efikasitet i lartë në parandalimin e kancerit cervical, vulvar, vaginal. Në gratë që kishin H P V n e g a ti v e , e fi k a s i t e t i p a s marrjes së dozave të vaksinës arriti në 95 %, por ky efikasitet ishte i

A mbron përfundimisht vaksina nga kanceri, pra vaksinimi arrin të parandalojë përfundimisht shfaqjen e kancerit? Duhet kuptuar se vaksina mbron vetëm ndaj 2 tipave HPV, që janë shkaktar të kancerit dhe 2 tipave lyth s hkaktue s, po r gra të do të vazhdojnë të jenë nën rrezikun e shtameve të tjerë virulent. Në këtë

m ën yrë va ks inimi nu k m un d të p ë r d o re t s i z ë v e n d ë s u e s i d e p i s ti m i t. Va k s in a m u n d t ë ndihmojë në parandalimin e kancerit vuvar dhe vaginal të shkaktuar nga të njëjtët viruse që ajo mbron në k a n c e r c e r v ik a l . P o r gr a t ë e infektuara më parë me hpv 16, 18, n u k k a n ë p ë r fi t i m , n d a j d h e rekomandohet vaksinimi para e ks p o z i m it të m u n d s h ë m m e v ir u s in . Va k s i n a n u k k a e fe k t terapeutik në gratë me infeksione preegzistues, ndërkohë që është e zakontë një vetëpastrim i shtameve onkogjenik HPV. Meshkujt e rinj janë kandidatë potencial për këtë mbrojtje, pasi si gratë edhe burrat, j a n ë m b a rt ë s t ë H P V, p o r p ë r m o m e n ti n n u k ë s h të a p r o v u a r a k o m a va ks in im i i m e s h ku jv e . Va k s i n a m b r o n m ë t e p ë r n d a j s h t a m e v e 6 e 1 1 , të c il ë t j a n ë përgjegjës për lythat genital, por jo nga shtamet e tjera. Ndaj është e rëndësishme që të vazhdojë depistimi dhe kontrollet periodike, pavarësisht bërjes së vaksinës.


Tetor 2009

Fakulteti i Mjekësisë , UT

Bulimia Nervosa Blerta Hamolli Bulimia nervoze është një sëmundje që po prek gjithnjë e më shumë shoqërinë që na rrethon sidomos vajzat e reja e adoleshente aq sa vjen e po përbën gjithnjë e më shumë shqetësim për instancat tona mjekësore. Kjo sëmundje përfaqeson një çrregullim të të ushqyerit , që karakterizohet nga një e ngrënë në sasi shume të madhe e shoqëruar me pas me sjellje kompensatore midis te cilave të vjella të mëdha apo përdorim laksativesh,diuretikesh etj

Fjala bulimi vjen nga latinishtja dhe e k a perk thimin e s aj s humë domethënës “uri grabitqare”.

1. PERSONAT E PREKUR MË SHPESH NGA BULIMIA Padyshim janë femrat dhe mbi 8590% e të sëmurëve janë femra , por padiskutim ka dhe meshkuj qe vuajne nga bulimia dhe probleme të tjera të të ushqyerit. Personat më problematikë janë ata që dikur kanë qënë obezë me recidivim të obezitetit në moshë madhore përgjithësisht 13-20 vjec. Më të prekurit duke parë statistikat botërore janë njerëzit e bardhë ku mbi 64% e tyre janë me peshë normale. Janë mbi 150000 femra që vdesin çdo vit nga shkaqe të lidhura me kequshqyerjen , pra flitet per statistika gati gati rrënqethëse.

3. DIAGNOZA

4. EFEKTET QË SJELL BULIMIA NË ORGANIZËM

Një i sëmurë bulimik dallohet dhe identifikohet nga shumë faktorë po më kryesorja është sasi e madhe e të ngrënit. Ata kanë një mënyrë karakteristike të të ngrënit ku në periudha të caktuara kohore hanë një sasi ushqimi gati gati të paimagjinueshme për një person normal dhe madje kane mungese totale kontrolli mbi te ngrënën aq sa duket sikur s’do ta ndalojnë kurrë këtë proçes.Më pas vjen menjëherë sjellja kompensatore e cila është rekurrente për të parandaluar shtimin ne peshë . Karakterizohet nga të vjella , abuzim me laksativë , ushtrime fizike të tepërta etj…Përveç këtyre ata karakterizohen dhe nga periudha stresi ,ngjarje traumatike, etj .

5. PERSONA TË FAMSHËM QË VUAJNË NGA BULIMIA J a n ë t ë s hum t ë nj erëz i t e famshëm që kanë patur probleme të bulimisë apo anoreksisë midis ty re d he Princesha Dia na ,Zv kryeministri i Britanisë së madhe John Prescott apo edhe Uri Geller, Gery Halliwell, Victoria Beckam apo Elton John kane pranuar se kanë vuajtur nga çrregullime të të ushqyerit.

2. SHKAQET QË ÇOJNË MË SHPESH NË BULIMI Bulimia nuk mendohet të jetë vetëm një problem thjeshtë i lidhur me ushqimin por ndikojnë shumë faktorë midis tyre do të përmendja 1. Kulturën që ka gjithsesili dhe informacionin që ai merr nga bota jashtë. Ne çdo ditë e më tepër bombardohemi nga reklamat dhe imazhet e femrave të dobëta e elegante e kjo padyshim i bën njerëzit të mendojnë keq për veten e tyre. Sot janë krijuar ideale të bukurisë te cilat mund të shndërrohen gati gati në një problem për shoqërine sidomos për brezat e rinj. 2. Një faktor tjetër padyshim është familja ,kultura dhe mënyra e rritjes dhe e trajtimit të problemeve në familje dhe padyshim trashëgueshmëria , pasi tashmë është më se e vërtetuar shkencërisht që bulimia është një sëmundje e trashëgueshme 3. Ndryshimet dhe streset që kalon njëriu gjatë jetës së tij mund të çojnë në bulimi 4. Medikamentet e ndryshme që ai përdor dhe natyrisht tiparet personale të çdo njëriu ; atij mund të mos ti pëlqeje vetja ,urren mënyren se si duket etj .

Gjaku Anemia Zemra rrahje të çrregullta dobësim i miokardit insufiçincë kardiake pulsi&presioni i gjakut i ulët Elektrolitët në gjak dehidirim, niveli i ulët i Na, Mg, K Veshka probleme nga abuzimi me diuretik Zorra konstipacion, lëvizje të çrregullta të zorrës, diarre krampe abdominale

Stresi është mënyra me të cilën ne reagojmë fizikisht, psikologjikisht dhe emocionalisht ndaj ndryshimeve të kushteve dhe mundësive të jetës, që vjen si rezultat i një tensioni apo

ankthi të shkaktuar nga ngjarje irrituese specifike. Stresi e prek njeriun në dy forma: akute (e menjëhershme ) dhe kronike ( e zgjatur ). N ë s tresin ak ut , organizmi përgjigjet ndaj një rreziku të perceptuar. Trupi i njeriut reagon kimikisht duke shtuar rrahjet e zemrës dhe frymëmarrjet çlirojnë një sasi energjie. Kjo është e njohur si përgjigje ndaj stresit N ë s tres in k ronik , përgjigjja e organizmit varet nga ashpërsia dhe kohëzgjatja e stresit si dhe mënyra se si njeriu e përballon atë. Sistemi kardiovaskular, sistemi nervor dhe

Truri Depsresion, frikë për fitim të kileve, ankth, nën vlerësim të vetvetes Faqet të fryra, të dhimbshme Goja mbindjeshmëri e dhembit

Një tip i reaksioneve shkaktohet nga alergjia. Angioedema është e ngjashme me urtikarien(hives)dhe karakterizohet nga një fryrje shumë e madhe që dallohet mirë, një vendosje e papritur në lëkurë , laring dhe zona të tjera. Nëse ato lihen të patrajtuara ënjtja mund të zgjasë për disa ditë.

dhe të ngrohta Fyti dhe Ezofagu Plagë, irritime, hematemezë Muskujt lodhje Stomak Ulçer, dhimbje vonësë në zbrazje Lëkura abrasion, lëkurë e thatë

Hormonet çrregullime ose mungesë periodike

Duke parë këtë figure padyshim që janë më se të kuptueshme që ky problem i të ushqyerit prek pothuaj të gjithë organet vitale sidomos depresioni apo çrregullimet e ankthit në Sistemin Nervor Qëndror apo dëmtimet e shumta të stomakut apo të vetë gojës e cila pëson dëmtime mekanike veç të tjerave nga futja e gishtave për te vetëshkaktuar të vjellat. Sjell dehidrim ,hipokalemi ,aritmi ,arrest kardiak deri në vdekje.

Shkaqet S hk a k u m ë i z a kons h ëm i angioedemës është reaksioni i pa p ri t ur a l erg ji k ndaj us h q i m eve. M ë pa k e z akons hm e, kus ht / s hka s mund të jetë alergjia ndaj një ilaci (si p.sh penicilina), një r ea k s i on nd a j pi c k i m i t t ë insektit ose mund të ndodhë s i pa s ojë e një i nfek s i oni , “s t r es i t em oc i ona l ” os e i ek s poz i m i t nd a j k a fs hë ve, polenit ose kushteve të ftohta. Gjithashtu ka edhe një formë të angioedemes së trashguar. Simptomat

Një ndër problemet më shqetësuese të bulimisë ka te bëje me aftësitë riprodhuese sidomos te femrat të cilat në shumë raste edhe pse dalin nga bulimia mund të kenë probleme të tilla. Kjo ndodh sepse gjatë bulimisë nuk kemi ovulacion dhe kemi çrregullime apo edhe deri në menopausë të hershme ,dhe ky problem mund të mënjanohet nëse largohet dhe shërohet sa më shpejt nga sëmundja. Po kështu sjell probleme në nënat shtatëzëna bulimike sidomos tek fëmija i cili mund të lindë me probleme ose nuk lind fare i gjallë. Bulimia mund të prekë këdo, cilido person ndaj dhe është e rëndësishme të kemi informacion mbi mënyrën se si shfaqet dhe se si duhet trajtuar një person bulimik, sidomos duke qënë se është një sëmundje që ka më shumë të bëje me problemet psikologjike se sa fiziologjike ndaj duhet gjithnjë të evitojmë konfliktet dhe të mundohemi e të gjejmë kohën e mënyrën e duhur për ti folur dhe ti shpjeguar personit që kemi pranë të takojë një specialist.

Angioedema mund të shkaktojë vështirësi të papritura në frymëmarrje, në përcjellje dhe të folur e shoqëruar me

Bulimia është një sëmundje e trajtueshme po duhet ndihma si e psikologut apo psikoterapistit (ku metoda me e mirë e përdorur nga ata eshte CBTcognitive behavior therapy)po ashtu edhe nga mjeket me përdorimin e barnave (me te suksesshme deri më sot MAO inhibitorët ,antidepresivët triciklik,karbonati i litiumit etj )Po kështu ndihmë të madhe do të jepnin e nutricionistët në përzgjedhjen e ushqimit apo eksplorimin e ushqimeve të reja të cilat do të ngjallnin interesin e pacientit në të ngënë.

“STRESI” Me siguri duhet të keni lexuar dhe dëgjuar shumë për të! Por njëkohësisht jam e bindur që jo pak nga ne e kanë kaluar, për të mos thënë shumica… nuk ju ka ndodhur, sidomos në sezon provimesh, apo kur keni pasur probleme te tjera tuajat të keni pasur dhembje në pjesë të ndryshme të trupit, ngërce, sulme paniku, frikëra të pa shpjegueshme, humbje durimi, mungesë vëmendjeje apo vështiresi në përqëndrim?? E pra keto jane disa nga simptomat e stresit.

Angioedema

sistemi imun janë ata që mund të preken. Stresi kronik ka një ndikim të madh në disa sëmundje, duke përfshirë sëmundjet e zemrës, diabetin dhe astmën. Shmangni stresin e panevojshëm Për të shmangur stresin e panevojshëm, është e nevojshme të gjeni mënyra për të ulur apo shmangur incidentet stresuese që rrisin reagimin negative të organizmit. Ja disa mënyra: 1. Menaxho kohën tënde, duke e programuar gjithe ditën mund të bëhesh më produktiv. 2. Balanco detyrimet dhe jepi kohën e

ënjtje të buzëve, fytyrës, qafës në varësi të zonës së prekur të trupit.

Enita Metaj duhur vetes për tu relaksuar. 3. Ushqehu mire, marrja e gjithë përbërësve të duhur ushqimor ka mjaft rëndësi ne shmangien e stresit. Nuk duhet lënë pa përmendur edhe evitimi i përdorimit te duhanit dhe alkoolit. 4. Mbaj miq afer, njerëzit që kanë një rrjet t ë fort shoq ëror ja në shumë më të aftë të përballojnë nd ryshimet e jetës .5. N drys ho mënyrën e të mendua rit , thuaj STOP! mendimeve që të shkaktojnë stress.

Angioedema që prek fytin dhe laringun është një kërcënim serioz për jetën, sepse ënjtja mund të bllokojë rrugën e kalimit të ajrit, duke shkaktuar asfiksim (mbytje). Mjekimi R aste të rënda trajtohen me i nj ek s i on t ë a d r e na l i nës (epi nephrin) dhe mund t ë kërkojë vendosje të tubave / intubim ose trakeostomi për të parandaluar mbytjen . Mun d t ë jepe n g ji t ha s ht u ilaçet kortikosteroide. Në raste m ë pa k t ë rë nd a , i l a c et a nt i hi s t a m i n i c m und t ’i lehtësojnë simptomat. Faqja_2


Tetor 2009

Fakulteti i Mjekësisë , UT

Neuroma akustike Një tumor i rallë jokanceroz i lindur nga qelizat mbështetëse q ë r r et hojnë ner vi n ves ti bulokoklear, shpesh brenda meatusit akustik intern. Shkaku dhe incidenca Neuromat akustike zakonisht hasen ndërmjet moshave 40 d he 60 v jec d he j a në lehtësisht më të shpeshta në fem ra t s es a në m e s hk u jt . Za k oni s ht , s hk a k u i një neu r om e a k us t i ke ës ht ë i panjohur. Megjithatë tumoret që prekin nervat në të dy anët e kokës njëkohësisht mund të jen ë pje s ë e një neurofibromatoze me shtrirje t ë pl ot ë (nj ë s ëm und j e e karakterizuar nga ndryshime në sistemin nervor, lëkurë dhe kocka). Smptomat

KURIOZITETE

Zbulimi i Orës Biologjike përmbys teorinë e mbajtur prej kohësh Ina Zaimi Universiteti i Miçiganit dhe kolegët e ty re ma t em at i c ienë bri t a ni k ë thonë se kanë identifikuar nje sinjal që truri dërgon në pjesën tjetër të trupit për të kontrollua r ritmet biologjike, një gjetje që hedh poshtë një teori të gjatë të mbajtur rreth orës tonë të brendshme biologjike. T ë k upt ua ri t s e s i punon Ora biologjike e njeriut është një hap t he l bës or d rejt k orri g ji m i t t ë pr o bl em eve s i pag ju m ës i a d he fenomenit jetë lag. ”Njohuritë e reja rreth mbajtësit te ritmit të trupit mund gjithashtu, të na ofrojnë një përpjekje të parë për trajtimin e sëmundjeve të ndikuar nga ora e brendshme duke përfshirë kancerin, s ëm und j en A l z hei m er d he ç rregul l i m et e hum ori t ”, - t ha mat emat icieni i Universit etit te Michiganit Daniel Forger. “ N e k emi pl as arit ur k od in e

informacionit dhe kjo mund të ketë një ndikim të jashtëzakonshëm në të gjitha llojet e sëmundjeve që janë prekur nga ora” , - tha Forger

Një neuromë akustike mund t ë s hk a k t ojë s hu r d hë s i , tringëllimë në vesh (zhurmë në vesh), humbje ekuilibri dhe dhimje në fytyrë e në veshin e p r ek u r. N d ër s a t um ori zmadhohet, ai mund të cojë në komplikacione shtesë, të t i l l a s i a t a k s i a (hum bje koordinimi) që i detyrohet komprimimit t ë shtyll ës së trurit dhe trurit të vogël.

Diagnoza d he tra jt im i Diagnoza vendoset nëpërmjet testeve të dëgjimit të ndjekur nga rrezet-X ose nga skanimi CT os e M R I (t e k ni k a q ë pr o d hoj në i m a z he të s i p ërfa q eve t ër t h or e os e i m a zhe t ri d im ens i onal e t ë strukturave të trupit.) Ndërhyrja kirurgjikale mund të jetë e nevojshme për heqjen e një neurome akustike, por trajtimi me radioterapi për të z bra psur a t ë m und të jet ë gjithashtu i efektshëm.

Faqja_1

Mbajtësja kryesore e kohës së trupit qëndron në një rajon qendror të t ru ri t q ua jt ur bë rt ha m a t s up ra k i a s m a t i k e os e S CN .  Për dekada me radhë, studiuesit kanë besuar se kjo është shkalla në të cilën q el i z a t S CN l ës hojnë t rok i t je elektrike të shpejta gjatë ditës dhe të ngadalshme gjatë natës. Imagjinoni një metronom në tru që troket shpejt gjatë ditës. Pjesa tjetër e t rupi t d ëg jo n t ro k et d h e i për s ht a t e t ri t m eve t ë s a j t ë përditshme, te njohura gjithashtu

si ritme circadiane, në përputhje me rrethanat. Kjo është ide që ka mbizotëruar për më shumë se dy dekada. Por dëshmi të reja të hartuar nga Forger dhe kolegët e tij tregon se “modeli i vjetër është, gabim,” tha Forger. Mekanizmi i vërtetë sinjalizohet shumë ndryshe: “ sinjali kohor i

dërguar nga SCN është i koduar në një mod el të nd ërlik u ar ” përfunduan hulumtuesit. Forger dhe studentët pasuniversitare UM Casey Diekman, së bashku me Dr Mi no B el le d he Hug h Pi gg ins i U nivers i tet i t të Ma nçes t erit në Angli, raportuan zbulimet e tyre në edicionin e 9 te tetorit  të  shkencës. Për të testuar parashikimet e bëra nga Forger dhe modeli matematik Di e k m a n s ë B ri t i s h s c i ent i s t s mblodhen të dhëna nga më shumë s e 400 q e l i z a S CN t e m i nj ve.

 Shkencëtarët UM pastaj lidhen me rez ul t a t e t ek s peri m ent a l e në modelin e tyre dhe gjeten se “ të

d hën at ek s perime ntale janë pothuajse saktësisht se çfarë modeli kishte parashikuar, ” tha Forger. Edhe pse ishin bërë eksperimente me minj, Forger tha se ka mundësi që njëjti mekanizëm punon edhe te nje rëz i t , që ng a s i s t e m et timekeeping janë të ngjashme në të gjithë gjitarët. S CN përm ba n qeliza ora (të cilat shprehin gjenin per1) dhe qelizat jo-ora. Për vite, hulumtuesit e biologjise- circadiane kanë regjistruar sinjale elektrike nga një përzierje e të dy llojet e qelizave. Kjo çoi në një tabllo të rre m e t ë pun i m eve orë n e brendshme. Por, kolegët britanikë të Forger ishin në gjendje të ndanin qelizat orë nga qelizat

jo-ore duke zeruar ato që shprehin gjenin per1. Pastaj regjistrohen vetëm sinjalet elektrike të prodhuar nga qelizat orë. Modeli që doli përforcoi teori të guximshme të reja.

“Ky është një shembull i përsosur se si një model matematik mund të bëjë parashikime që janë krejtësisht në kundërshtim me pikëpamjet ende mbizotëruese” , - tha Forger. “Teoria e vjetër ishte se qelizat në të cilat përmbajnë SCN orën, punojnë shpejt gjatë ditës, por ngadalë gjatë natës. Por tani ne kemi treguar se qelizat që në të vërtetë përmbajnë kete mekanizëm janë të heshtura gjatë ditës“ tha Diekman.

“Kjo punë gjithashtu ngre pyetje të rëndësishme në lidhje: nëse truri vepron në një mënyrë analoge apo dixhitale,” tha Belle.

“Risi në trajtimin e sëmundjeve të mëlçisë” Shkencëtarët në Kolegjin mjekësor të Wisconsin në Milwaukee kanë prodhuar me sukses qeliza të mëlçisë nga qelizat e pacientëve të lëkurës duke hapur mundësitë e trajtimit të një game të gjerë të sëmundjeve që ndikojnë në funksionin e mëlçisë. “Ky është një hap vendimtar përpara drejt zhvillimit të terapive që potencialisht mund të zëvendësojnë nevojën për transplantimin e mëlçisë. Sëmundjet e mëlçise janë një ndër katër shkaqet kryesore të vdekjes në mesin e të rriturve e të moshës së mesme në Shtetet e Bashkuara. Humbja e funksionit të mëlçisë mund të shkaktohet nga disa faktorë, duke përfshirë edhe mutacione gjenetike, infeksione me viruset e hepatitit, nga konsumi i alkoolit të tepërt ose përdorimi kronik i disa barnave me recetë. Kur funksioni i mëlçisë shkon keq ajo mund të rezultojë në një varietet të gjerë të çrregullimeve përfshirë diabetin dhe aterosklerozë dhe në shumë raste është fatale. Hulumtimi i Ekipit Mjeksor të Kolegjit kanë gjeneruar qeliza të mëlçisë pacientspecifike nga e para duke përsëritur punën e James Thomson dhe kolegët në Universitetin e Wisconsin Madison i cili

ka treguar se qeliza të lëkurës mund të riprogramohen e të bëhen qeliza që i ngjajnë qelizave embrionale. Ata pastaj i manipuluan qelizat pluripotenciale të lëkurës të vazhdojnë në formimin e qelizave të mëlçisë duke imituar proceset normale përmes të cilit qelizat e mëlçisë janë bërë gjatë zhvillimit embrional. Qelizat burimore pluripotente janë quajtur kështu për shkak të kapacitetit të tyre për të gjeneruar çdo një nga më shumë se 200 lloje të qelizave në trupin e njeriut. Në fund të këtij procesi, studiuesit gjetën se ata ishin në gjendje që shumë lehtë të prodhonin një numër të madh të qelizave të mëlçisë relativisht të pastër në enët kulturë laboratorike. ”Ne u ngazëllyem kur zbuluam se qelizat e mëlçisë të prodhuara nga qelizat e lëkurës njerëzore ishin në gjendje të kryenin shumë prej aktiviteteve që lidhen me funksionin e mëlçisë të shëndetshëme të rritur dhe se qelizat mund të injektohen në mëlcinë e miut, ku ato integrohen dhe janë të afta për të sintetizuar proteinat e mëlçisë së njeriut, “ thotë Dr Duncan. Disa studime kanë treguar se qelizat e mëlçisë që gjenerohen nga qelizat burimore embrionale potencialisht

mund të përdoren për terapi. Megjithatë, përdorimi i mundshëm i qelizave të tilla është i kufizuar nga konsiderata etike. Edhe pse hetimet janë ende në një fazë të hershme hulumtuesit besojnë se qelizat e lëkurës të riprogramuara, mund të përdoren për të hetuar dhe potencialisht të trajtojnë sëmundje metabolike të mëlçisë. Mëlçia mund të jetë veçanërisht e përshtatshëme për trajtimin me terapinë e qelizave burimore kjo duke u bazuar në kapacitetin e shquar rigjenerues të saj. Është interesante të theksohet se natyra përtëritëse e mëlçisë është e paraqitur në tregimin e lashtë grek të Prometeut. Kur Prometeu u kap duke vjedhur dhuratën e zjarrit nga Zeusi, ai u dënua që melçia e tij të haej çdo ditë nga një shqiponjë. Ky kusht I serviri shqiponjës një vakt të përjetshëm, sepse çdo natë mëlçia e Prometeut rigjenerohej. Mëlçia është rregullatori qendror i metabolizmit të trupit dhe është përgjegjëse për kontrollin e nivelit të sheqerit dhe kolesterolit, sekretimit të hormoneve të ndryshme, të prodhimit të gjakut, faktorëve të koagulimit dhe ka një rol thelbësor në parandalimin e

toksinave nga organet e dëmshme të tjera në trup. Është e mundur që në të ardhmen një pjesë e vogël e lëkurës nga një pacient me humbje të funksionit të mëlçisë mund të përdoret për të prodhuar qeliza të shëndetshme të mëlçisë, duke zëvendësuar ato të mëlçisë së turbulluar me indet normale. Kohët e fundit, the National Institutes of Health’s National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases përmes American Recovery and Reinvestment Act u kanë dhënë studiuesve MCW, në bashkëpunim me Markus Grompe, MD, the Oregon Health and Science University, një grant 1 milion dollarë kërkimit për të ndjekur mundësinë e përdorimit të qelizave të lëkurës së riprogramuar për të studiuar dhe trajtimin e sëmundjeve metabolike të mëlçisë. Duke përdorur këtë mbështetje, si dhe donacione nga individë të gjithë Milwaukee, hulumtuesit Kolegji Medial janë në gjendje aktualisht te prodhojnë qeliza të riprogramuara nga pacientët që vuajnë nga diabeti, hyperlipidemia, dhe hypercholesterolemia në një përpjekje për të identifikuar trajtime të reja për këto sëmundje.


Tetor 2009

Fakulteti i Mjekësisë , UT

HIV - Human Immunodeficiency Virus AIDS Drilon Hyseni Virusi HIV u zbulua në vitin 1983. Ai është përgjegjës për SIDA- n, sindromën e imuno-deficiences së fituar. Kjo sëmundje është identifikuar për herë të parë tek homoseksualët në Amerikë. Që atëherë përhapja e kësaj sëmundjeje është bërë me virulente, ndërmjet heteroseksualeve, veçanërisht në Afrike e Azi. Ky virus shpërndahet nëpërmjet gjakut dhe lëngjeve trupore. Nuk ka kurë akoma edhe pse një lloj vaksine është zbuluar për të, por vlen të përmendet

Virusi NIPAH ( sëmundja e lakuriqit të natës )

HHV8 Virusi i Sarkomës Kaposi Kanceri i lëkurës

Ky virus e merr emrin nga vendi i zbulimit të tij në Nipah, Malajzi në vitin 1999. Megjithëse ka shkaktuar pak “shpërthime”, aftësia e tij për t’u shndërruar d he lëvizur nëpërmjet kafshëve e njerëzve dhe vdekshmëria e lartë e bëjnë këtë virus nga më të tm errshm it e sëmundjeve tashmë të zbuluara. Mendohet se bartës ës htë lakuriqi i natës, por sëmundja është pare edhe tek derrat, qentë dhe macet. Njerëzit e marrin këtë virus duke u ushqyer me mishin e kafshës së infektuar ose nga gërvishtjet prej lakuriqëve. Periudha e inkubacionit është 4 deri 18 ditë. Në fillim duket si grip. Pastaj vazhdon

Në vitin 1995 doktorët vunë re lezione ngjyrë vishnje në të zezë në lëkuren ose organet e brendshme të të sëmurëve me SIDA. Ishte një formë e re dhe e rrallë e kancerit të lëkurës. Faktikisht kjo vjen nga një variant i virusit herpes dhe depërton tek ata që kanë sistemin imunitar të dëmtuar dhe mund të përhapet të gjëndrrat limfatike dhe mushkëritë me pasoja fatale. E vetmja tentative ngelet kemio-terapia, por rezultatet janë të pakënaqshme.

Virusi H5N1 Avian Flu Në maj 1997 ekspertët botërorë të g ri p i t u f r i k ë s ua n s e m o s p o përhapej një epi d em i e m a d he gripi, e një masiviteti të tillë të paparë që nga koha e G r i p i t S pa n jo l l t ë vitit 1918. Si shkak njihet n jë d j a l ë 3 v je ç a r në Hong K ong , të cilit i kish rënë g ri pi i pulave. Normalisht virusi i gripit p ës o n n d ry s hi m e ( m u t a c i o ne ) g ja t ë k a l i m i t n g a s h pe n d ë t t e derrat e më pas tek njerëzit. Por ky tip kishte kapërcyer barrierën e specieve, duke sjellë një tip të ri v i r u s i , t ë g r i pi t p ë r t ë c i l i n o rg a n i z m i i nj e r ëz v e n u k k a rezistencë natyrale. Për këtë tip gripi nuk ka kurë dhe as vaksinë.

Në shtator të vitit 1989, doktorët në Venezuele filluan të vërenin një sëmundje me ethe tepër të larta në mesin e popullsisë së një fshati. Shumë nga pacientët u shtruan në spitale sepse ethet nuk pushonin, kishin dobësi të përgjithshme, dehidrim dhe hemorragji të brendshme. Mbi 100 raste janë konfirmuar dhe rreth 1/3 e pacienteve vdiqën. Mendohet se sëmundja përhapet nga minjtë. Njohuritë për këtë virus janë shumë minimale.

Hepatiti C Hepatiti C është infeksion viral i mëlçisë, gjithashtu dhe një shkak madhor në kancerin të mëlçisë. Kjo sëmundje u zbulua për herë të parë në vitin 1989. Hepatiti C përhapet nga kontakti direkt me gjakun e njeriut p.sh nga transfuzionet e gjakut apo nga kontakti seksual. Në mënyrë globale mendohet se janë

Sëmundja Adisson Një çrregullim i rrallë kronik në të cilin ka mangësi të hormoneve kortikosteroide kortizol(hidrokortizon) dhe aldosteron, të cilat normalisht prodhohen nga korteksi adrenal (pjesët e jashtme të gjëndrave mbiveshkore të cilat janë të vendosura mbi veshka). Për më tepër, sasi të tepërta të hormonit ACTH sekretohen nga gjëndra hipofizare (në bazën e trurit) si përpjekje për të rritur prodhimin e hormoneve kortikosteroide. Sekretimi dhe aktiviteti i një hormoni tjetër, hormoni stimulues i melanociteve (MSH), gjithashtu rritet, çka con në rritje të sintezës së pigmentit melaninë në lëkurë. S hk a q e t Sëmundja Addison mund të shkakatohet nga ndonjë sëmundje që shkatërron korteksin adrenal. Shkaku më i shpeshtë është një çrregullim autoimun në të cilin sistemi imunitar prodhon antitrupa që sulmojnë gjendrat mbiveshkore. Simptomat

7 SËMUNDJE AKOMA TË PAMPOSHTURA Escherichia Coli 0157: H7 (diarre)

e prek trurin, d uke sjellë konvulsione, e më pas të infektuarin mund ta shpie deri në gjendje kome. Gjysma e të sëmurëve vdesin sepse për këtë sëmundje nuk ka ende një trajtim adekuat.

Virusi Guanarito

mbi 170 milionë persona me këtë infeksion kronik dhe çdo vit kësaj a rm a t e i s ht ohen 4 m i l i onë pacientë të tjerë. Për Hepatitin C nuk ka a koma vak si në. Nd ërsa Hepatiti E është zbuluar në vitin 1988, ngjan me Hepatitin C, përveç faktit se mund të transmetohet nga ushqimet dhe ka me pak shanse të jetë fatal.

Ky variant i rrezikshëm i Escherichia Coli u zbulua për herë të parë në vitin 1982, pas një shpërthimi të një diarreje të tmerrshme me gjak, me origjinë nga hamburgerët e kontaminuar. Pas kësaj, shumica e infeksioneve kanë ardhur nga ngrënia e mishit të grirë, të pa gatuar plotësisht. Te rriturit e shëndetshëm, zakonisht e marrin veten, por mund të jetë vdekjeprurëse për fëmijët e vegjël dhe për të moshuarit.

Simptomat e sëmundjes në përgjithësi zhvillohen gradualisht për muaj dhe vite dhe përfshijnë lodhje, dobësi, dhimbje abdominale dhe humbje në peshë. MSH e tepërt mund të shkaktojë errësim të lëkurës në rrudhat e pëllëmbëve të duarve, zonave nën trysni të trupit dhe gojë. Mund të ndodhin gjithashtu episode akute, të quajtura krizat Addisoniane, të sjella nga infeksionet, dëmtimet, ose strese të tjera. Simptomat e tyre i detyrohen kryesisht mungesës së aldosteronit dhe përfshijnë dobësi muskulore ekstreme, dehidratim, hipotension (presion i ulët i gjakut), konfuzion dhe koma. Hipoglicemia (nivel i ulur i glukozës në gjak) ndodh gjithashtu në sajë të mangësisë së kortizolit. Diagnoza dhe trajtimi Diagnoza e sëmundjes Addison në përgjtithësi vendoset nëse pacienti nuk i përjgigjet një injeksioni ACTH, i cili normalisht stimulon

“Reservatol për trajtimin e diabetit” Resveratrol, një molekulë e gjetur në rrushin e kuq, ka treguar se përmirëson diabetin kur mbahet në gojë nga brejtësat. Deri tani, megjithatë, është pak e njohur mënyra se si këto ndryshime të dobishme janë të ndërmjetësuara në trup. Një studim i ri i pranuar për botim në  Endokrinologji,  një revistë e Shoqërisë endokrine, tregon se truri luan një rol kyç në ndërmjetësimin e veprimeve resveratrol anti- diabetike, potencialisht duke hapur rrugën për të ardhmen e barnave të diabetit të dhëna nga goja me trurin si objektiv. Resveratrol aktivizon sirtuins, një klasë e proteinave që janë menduar se nënvizojnë shumë nga efektet e

dobishme të kufizimit të kalorive. Studimet e mëparshme në minj kanë dhënë prova bindëse se kur sirtuins janë aktivizuar nga resveratrol, diabeti është përmirësuar. Activators Sirtuin tani janë duke u testuar në njerëz si komponimet anti-diabetik. Sirtuins janë shprehur pothuajse kudo në të gjithë trupin dhe deri tani, pak ka qenë i njohur se në cilat inde ndërmjetësojnë efektet e dobishme te resveratrol. “Ne e dimë se sirtuins janë shprehur në disa pjesë të trurit që njihen për të qeverisur metabolizmin e glukozës, kështu që ne hodhëm hipotezën se truri mund të jetë ndërmjetësues i

resveratrol anti-diabetik,” tha Roberto Coppari, PhD i Universitetit të Teksasit, Qendrës Mjekësore Jugperëndimore dhe bashkëpunues autor i studimit. “Për të testuar hipotezat, kemi vlerësuar pasojat metabolike mbasi kemi dhënë resveratrol direkt në trurin e miut diabetik. Ne gjetëm që resveratrol ka aktivizuar sirtuins në trurin e këtyre minjve të cilët kanë rezultuar në përmirësimin e nivelit të lartë të sheqerit në gjak dhe insulinës.” “Këto rezultate mund të çojnë në strategji të re në luftën kundër diabeti tip 2,” tha Coppari. ”Duke ditur se truri resveratrol shwrben si anti- diabetik,

industria tani mund të përqëndrohet në zhvillimin e aktivatoreve temsirtuin me target direkt trurin. Kur merren oralisht, këto barna ka gjasa të përmirësojnë diabetin pa ndikuar organet e tjera në të cilat aktivizimi i sirtuins nuk mund të jete gjithmonë përfitues”

sekretimin e kortizolit. Trajtimi i përjetshëm me medikamentet kortikosteroide nevojitet për të zëvendësuar mangësite e hormoneve. Trajtimi i krizave Addisoniane përfshin ifuzionin e menjëhershëm të solucionit fiziologjik, glukozës dhe dozave plotësuese të hormoneve kortikosteroide

Faqja_2


Tetor 2009

Fakulteti i Mjekësisë , UT

Fondacioni Shendetesor ABC

Aktivitete te arsimit mjekesor:

Horizonte te reja ne trajnim mjekesor dhe perkujdesje per pacientet

—Trajnim per studente mjekesie te vitit te 6te te Fakultetit te Mjekesise ne lidhje me

Aktiv ne Shqiperi qe prej 1994 Qellimi i aktiviteteve te arsimit mjekesor: —Prezantimi dhe praktikimi i nje botekuptimi qe bazohet ne vlerat e integritetit moral dhe respektit per cdo qenie njerezore, dhe rezulton ne kujdes shendetesor cilesor per teresine e pacientit (aspektet fizike, emocionale, psikologjike, sociale e shpirterore). —Promovim i mjekesise se familjes si nje specialitet qe i sherben me cilesi teresise te pacientit, familjes dhe komunitetit.

kujdesin paresor (“Pacientet po vijne”) —Program internship (stazh) 1-2 vjecar per nje mjek te sapodiplomuar nga Fakulteti i Mjekesise —Konference vjetore per mjekesi familje —Diskutime ceshtjesh etike mjekesore *Mesimdhenie interaktive qe ka ne qender studentin, vlerat njerezore dhe qe synon pergatitjen e mjekeve dhe infermiereve te rinj per te siguruar nje kujdes shendetsor sa me cilesor. *Trajnues me eksperience nderkombetare

Per me teper informacion kontaktoni: Fondacion Shendetesor ABC; Rr:Qemal Stafa Nr.260 Tirane ( perballe „Shkolla e Kuqe”); Tel: 2234105; Cel: 0682600405; Email: meded@abcalbania.org Faqja_1


Gazeta Almedicus nr.3