Głos Garbowa Nr 376-377 kwiecień-maj 2022

Page 1

ROK WYDANIA XXXII NR KWIECIEŃ - MAJ 4-5 (376-377)

I S S N 1 5 0 5 -1 74 9

Pismo ukazuje sie przy Towarzystwie Przyjaciół Ziemi Garbowskiej


Minęły dwa miesiące K WIECIEŃ 10.04. Niedziela Palmowa 11.04. Koncert charytatywny w wykonaniu dzieci z Polski i Ukrainy w Szkole Podst. im. M. Konopnickiej w Garbowie 12.04. XXX nadzwyczajna sesja Rady Gminy 12.04. Sesja sołtysów 13.04. Dzień Pamięci Ofiar Zbrodni Katyńskiej 14.04. Święto Chrztu Polski 17.04. Wielkanoc 18.04. Poniedziałek Wielkanocny 19.04. Walne Zgromadzenie Spółdzielni Rolniczo-Handlowej w Garbowie 20.04. Posiedzenie Zarządu Oddziału Gminnego OSP 22.04. Wernisaż malarstwa Krystyny Zlot w Galerii na Grodzkiej w Lublinie 23.04. XV Zjazd Oddziału Wojewódzkiego ZOSP RP Województwa Lubelskiego 25.04. Posiedzenie Komisji Finansów 28.04. Konkurs Recytatorski „Kolorowy Balonik” w SP w Leścach. MA J 01.05. Święto Pracy 01.05. XXV Międzynarodowy Wyścig Kolarski o Puchar Marszałka Województwa Lubelskiego w Parakolarstwie Drogami Garbowa i Gutanowa 02.05. Dzień Flagi RP 03.05. 231 rocznica uchwalenia Konstytucji 3 Maja 05.05. Jubileusz 10-lecia Koła nr 15 Polskiego Związku Emerytów, Rencistów i Inwalidów w Zagrodach 06.05. Akademia upamiętniająca uchwalenie Konstytucji 3 Maja w wykonaniu młodszych dzieci ze szkoły w Garbowie 08.05. 77 rocznica zwycięstwa nad hitlerowskimi Niemcami 13.05. Zakup nowego średniego samochodu ratowniczo-gaśniczego dla OSP Garbów 15.05. Poświęcenie i przekazanie średniego samochodu ratowniczo -gaśniczego dla OSP Wola Przybysławska 17.05. Sesja sołtysów 21.05. Jubileusz 100 obecności Sióstr Salezjanek na ziemiach polskich. 21.05. XIII Mistrzostwa Gminy Garbów w Marszach na Orientację „MIG 2022” 25.05. Posiedzenie Komisji Skarg i Wniosków 26.05. Dzień Matki 27.05. Dzień Samorządu Terytorialnego 30.05. Wyniki naboru wniosków w drugiej edycji Rządowego Programu Inwestycji Strategicznych Polski Ład - Dofinansowanie dla Gminy Garbów 11 720 000 zł.


OD REDAKC JI

Spis treści Z GMINNEGO K ALENDAR Z A Wiwat Maj, Trzeci Maj!......................... 4

Straże grobowe.....................................15

XXV Międzynarodowy Wyścig Kolarski o Puchar Marszałka Lubelszczyzny w Parakolarstwie po raz trzeci w Garbowie..................... 5

Koncert Pieśni Pasyjnych Chóru Męskiego „Bas Canto” ........................16 Nadal trwamy w pomocy dla uchodźców z Ukrainy..........................16

Dzień Strażaka......................................... 5 Jubileusz Sióstr Salezjanek ................ 6

KULTUR A, SZ TUK A I TR ADYC JA III Wojewódzki Konkurs na Palmę .17

NA SZE SAMOR Z ĄDOWE SPR AW Y

i Pisankę Wielkanocną........................17

Inwestycje gminne................................. 8

Warto przeczytać.................................18

XXIX sesja Rady Gminy........................ 9 XXX sesja Rady Gminy.......................10

Wernisaż wystawy „Malarska Retrospekcja” Krystyny Zlot.............18

Z Ż YCIA SZKÓ Ł

SPORT

Solidarni z Ukrainą koncert charytatywny w Garbowskiej

Wieści od Zawiszy................................19

szkole .......................................................11 Dzień Ziemi w szkole w Garbowie.12 Stypendium Marszałka Województwa Lubelskiego dla uczennicy Szkoły Podstawowej w Bogucinie!...........................................13 Wyniki ogólnopolskiego konkursu „FOTOSTORY Z BOLESŁAWEM PRUSEM”..................................................13

Kiermasz Wielkanocny.......................17

Gminne Zawody SportowoPożarnicze w Woli Przybysławskiej....................................20 Mistrzostwa Gminy Garbów w Marszach i Rowerowej Jeździe na Orientację „MIG”...................................20 Spacerkiem po Garbowie - QUEST.20 REGIONALIŚCI I HISTORIA

Z Ż YCIA PAR AFII

XV Sejmik Wojewódzkiej Rady Towarzystw Regionalnych w Poniatowej.........................................21

Odpust świętego Wojciecha ............ 14

Z żałobnej karty....................................21

Niedziela Palmowa.............................. 14

Wiadomości z przeszłości wyszukane przez Huberta.................22

Droga Krzyżowa ulicami Garbowa................................................... 14

Garbowskie kapliczki.......................... 24

Tradycje i obrzędy Świąt Wielkanocnych......................................15

„Nic nie pozostaje takie samo. Jedyne czego można być, w życiu pewnym, to zmiany.” – Trudi Canavan Drodzy Czytelnicy! Za nami dwa wiosenne miesiące, przepełnione kwitnącymi sad a mi, p ola mi rzepaku. Idealny czas na wykonanie kroku w przód, dokonania zmian i wyjścia naprzeciw Waszym oczekiwaniom. W Waszych rękach najnowszy numer Głosu Garbowa. Mamy nadzieję, że zmiany jakich dokonaliśmy ułatwią Wam lekturę a przede wszystkim będą cieszyć oko. W końcu zmieniamy się dla Was! W tym numerze przeczytacie nie tylko o obchodach święta Konstytucji 3 Maja ale także o pięknych obchodach 150- tej rocznicy powstania Zgromadzenia Córek Maryi Wspomożycielki (Sióstr Salezjanek) oraz 100-lecia ich przybycia do Polski i garbowskiej Sadze Salezjańskiej o lokalnych wydarzeniach, aktualnościach szkolnych, parafialnych, inwestycjach gminnych. Przeczytacie artykuł o garbowskich kapliczkach czy poznacie historię wyszukaną z przeszłości. Każdy znajdzie dla siebie coś interesującego. Nie pozostaje nic innego, jak życzyć udanej lektury! W imieniu redakcji Kinga Skrzypiec

Nakład 500egz

ISSN 1505-1749

Wydawca: Towarzystwo Przyjaciół Ziemi Garbowskiej tel.: 537496490 glosgarbowa@o2.pl

Współpracujący z redakcją: Małgorzata Sanaluta Małgorzata Drozd Kazimierz Firlej Hubert Bieniek Piotr Chabros

Redakcja czasopisma: Halina Stępniak Kinga Skrzypiec

Redakcja techniczna, skład, druk Arcana Polska tel.: 509170015

Zdjęcia niepodpisane stanowią własność wydawcy. Na okładce: widok na ruiny kościoła „Kościelisko” oraz parafię p.w. Przemienienia Pańskiego w Garbowie - aut. Bartłomiej Horodecki. Redakcja nie zwraca materiałów niezamówionych i zastrzega sobie prawo do dokonywania zmian w treści publikowanych artykułów.

3


Z GMINNEGO K ALENDARZ A

Wiwat Maj, Trzeci Maj! Obchody Święta Narodowego w Garbowie rozpoczęły się o godzinie 10.30 uroczystą mszą świętą. Wierni modlili się o pomyślność dla Ojczyzny, wstawiennictwo Najświętszej MP Królowej Polski i pokój na świecie. Oprawę muzyczną przygotował Chór Parafialny na czele z Wiesławem Sołdajem, Garbowska Orkiestra Dęta oraz druga orkiestra ochotników. Po nabożeństwie przybyłe poczty sztandarowe, delegacje Kół Gospodyń Wiejskich, Ochotniczych Straż Pożarnych z terenu naszej Gminy, a także młodzież i mieszkańcy przemaszerowała ulicą Krakowskie Przedmieście prosto pod pałac. Uczniowie Szkoły Podstawowej im. Zofii Trzcińskiej – Kamińskiej z Lesiec w specjalnie przygotowanych na tę okazję strojach przypomnieli zgromadzonej publiczności wydarzenia historyczne, podczas których uchwalona została Konstytucja 3 Maja. Program urozmaicony został przez uczniów zatańczonym polonezem, a także występem uczennic z Ukrainy.

4

Wójt Kazimierz Firlej w swoim wystąpieniu skłaniał do refleksji nad znaczeniem słów wolność i pokój. Podkreślał także jak ważnym i doniosłym aktem było uchwalenie Konstytucji 3 Maja. Uroczystości zakończyły się złożeniem biało-czerwonych kwiatów pod pomnikiem – Kamieniem Kościuszki przez władze samorządowe. Maj w przyrodzie zakochany Z pól zapachy wonne niesie, Których tyle jest nad łąką, W białych sadach oraz w lesie. W stawie żabki gdzieś kumkają, Ponad wodą muszka bzyka, Świerszczyk stroi swoje skrzypce, Zaraz zacznie się muzyka. Z lasu słychać śpiew słowika, Fragment wiersza „Majowy wieczór” Bronisław Pietrak 1958r.


Z GMINNEGO K ALENDARZ A

XXV Międzynarodowy Wyścig Kolarski o Puchar Marszałka Lubelszczyzny w Parakolarstwie po raz trzeci w Garbowie. III już etap tego wyścigu 1 maja 2022 r. w godz. 10:45 - 15:30 przez garbowskie ulice przejeżdżało setki kolarzy. Start i meta wyznaczone zostały przed Urzędem Gminy w Garbowie. Trasa biegła przez ul. Słoneczną w stronę Ługowa, w kierunku Gutanowa ul. Gutanowską, do ul. Dolnej, ul. Szkolną do ul. Krakowskie Przedmieście. - Rower to dla nas wolność, swoboda i satysfakcja. Nic nas nie ogranicza. Pozwala nam oderwać się od rzeczywistości i oczyścić umysł. – mówi Marosz Oreczny z Nitry. - Wypadek miałam 9 lat temu w Alpach Szwajcarskich. Trenuję dopiero od miesiąca. Dzisiejszy wyścig to dla mnie trening. Pięknie tu u Was. - Kristina Madejowa.

Dzień Strażaka Dzień 4 maja to wspomnienie świętego Floriana, patrona strażaków. Z tej okazji pragniemy podziękować druhom i druhnom za niesioną przez nich pomoc, za troskę o nasze dobro i bezpieczeństwo. Życzymy wszelkiej pomyślności, zdrowia i zawsze szczęśliwych powrotów z akcji! Niech św. Florian ma Was w swojej opiece.

5


Z GMINNEGO K ALENDARZ A

Jubileusz Sióstr Salezjanek W tym roku mija 150 lat od założenia zgromadzenia Córek Maryi Wspomożycielki oraz 100 lat ich posługi w Polsce. W Garbowie obchody Jubileuszu rozpoczęły się Mszą św. w kościele Przemienienia Pańskiego w sobotę 21 maja, celebrowaną przez 7 księży. Podczas homilii ks. Zenon Małyszek, dziękował siostrom za ich obecność i entuzjazm w codziennej posłudze, ciepło i uśmiech, za modlitwę w intencji naszej parafii i za wszelkie dobro, które spływa na nas dzięki siostrom. Następnie, po przejściu w uroczystym korowodzie na czele z Garbowską Orkiestrą Dętą do domu sióstr salezjanek, rozpoczęła się druga cześć jubileuszowego spotkania. Tam m.in. młodzież oraz wychowankowie prowadzonego przez siostry Przedszkola im. Laury Vicuna w formie przedstawienia ukazali życie księdza Bosko i początki Zgromadzenia Sióstr Salezjanek. Były podziękowania i kwiaty od władz

6

gminy, życzenia i podarki od rodziców i wychowanków, Kół Gospodyń Wiejskich z Bogucina, Garbowa, Gutanowa, Janowa, Karolina, Piotrowic Wielkich oraz zaprzyjaźnionych instytucji i osób składane na ręce Siostry Dyrektorki Weroniki Pankowskiej. Obecna na uroczystościach Małgorzata Drozd, kuzynka księży i sióstr salezjanek z Garbowa przybliżyła historię garbowskiej sagi salezjańskiej i Domu Zakonnego w Garbowie. -Świętując dziś w tym miejscu Jubileusz 100-lecia obecności Zgromadzenia Sióstr Salezjanek w Polsce nie można pominąć ponad 50-cio letniej ich obecności na naszej garbowskiej ziemi

i wśród lokalnej społeczności Garbowa. Historia tego miejsca zaczęła się od trzech spokrewnionych ze sobą garbowskich rodzin: Ogórkiewiczów, Drozdów i Sobiesiaków. Dzięki bogatym relacjom jakie spisali na kartach kronik, wspomnień i listów możliwe jest jej odtworzenie. Na ich podstawiepowstawały m.in. artykuły w Głosie Garbowa – do pobrania (tu i teraz). Zapraszam do ciekawej lektury, która przybliży historię Sióstr Salezjanek w Garbowie. Jako pierwszy z ziemi garbowskiej w ślad za ks. Bosko poszedł Aleksander Ogórkiewicz, zdolny organista był rok 1905 gdy rozpoczął naukę we


Z GMINNEGO K ALENDARZ A

Włoszech. Po powrocie do niepodległej Polski w 1919 roku był pionierem pracy wychowawczej salezjanów w Polsce a także w rodzinnym Garbowie. Założył tu Związek Pomocników Salezjańskich, a tutejsze rodziny zaczęły czytać wydawnictwa salezjańskie przysyłane z Turynu, a później wydawane przez ks Ogórkiewicza, który był redaktorem. W ślady ks. Ogórkiewicza do zgromadzenia wstąpił w 1920 r. jego bratanek Aleksander Drozd oraz Wojciech Mroczek i Piotr Brzyski. Ks. Drozd często odwiedzał swoją siostrę Katarzynę, która wraz z mężem Janem Sobiesiakiem prowadziła gospodarstwo wybudowane w 1932 r., w miejscu w którym obecnie stoi klasztor sióstr salezjanek. Znajdował się w nim piękny ogród, sad oraz szkółka drzew owocowych. To miejsce dookoła nas. Państwo Sobiesiakowie mieli trzy córki Marię, Helenę, oraz Teresę, która zmarła bardzo młodo w wieku 16 lat. Ks. Aleksander Drozd, jako proboszcz parafii Św. Teresy w Łodzi, zaproponował w 1946 roku swoim dwóm siostrzenicom, Irenie Iwanek i Marii Sobiesiak, aby spróbowały nauki w łódzkiej szkole salezjańskiej. Zostały przyjęte do zgromadzenia przez Matkę Laurę Meozzi - był to początek ich drogi zakonnej. Po śmierci najmłodszej córki Jana i Katarzyny Sobiesiaków -Teresy,

w roku 1949, jej ojciec pisał do ks. Aleksandra Drozda: „ ... Wiele się napracowałem, by w szczerym polu zasadzić piękny sad, wybudować dom i budynki gospodarcze, a teraz nie będzie ich komu zostawić. Najstarsza córka poszła do salezjanek, młodsza – Helena – również marzy o klasztorze.” Wtedy ks. Drozd podsunął myśl o salezjankach jako spadkobierczyniach ojcowskiej schedy. Myśl została zaakceptowana, ale długo jeszcze musiała dojrzewać i czekać na swoją realizację. Sobiesiakowie mieli pragnienie, aby powstał klasztor sióstr salezjanek, w którym byłoby zawsze dużo młodzieży i dzieci. Po przedwczesnej śmierci ojca Helena zaopiekowała się mamą i prowadziła rodzinne gospodarstwo, które liczyło wtedy ponad 3 ha. Już od 1956 roku w ich domu rodzinnym często mieszkały salezjanki, które studiowały na KUL-u i dojeżdzały stąd na zajęcia. Wielką entuzjastką przyjęcia tej placówki była ówczesna inspektorka, siostra Matylda Sikorska. Skutecznie przedstawiła ten pomysł przełożonym w Rzymie. Po uzyskaniu pozwolenia siostry Maria i Helena Sobiesiak postarały się o plan na budowę domu, i kredyt który podżyrowali także członkowie rodziny. Wszystkie formalności załatwiono pomyślnie i w roku 1969, rozpoczęła się budowa domu.

Helena natomiast podjęła trudną decyzję rozstania z rodziną salezjańską, aby zrealizować odczuwane w sercu pragnienie życia w ukryciu klauzury. Dowiedziała się, iż Klaryski od Wieczystej Adoracji w Ząbkowicach Śląskich oczekują na kandydatki do wspólnoty. Gdy dom w Garbowie był już na ukończeniu, Helena Sobiesiak aktem notarialnym przekazała własność na Zgromadzenie C.M.W., a sama w 1974 roku wstąpiła do zakonu zamkniętego – klauzurowego Sióstr Klarysek od Wieczystej Adoracji Najświętszego Sakramentu. Tam służyła modlitwą i pracą. Zmarła w 2017 r. Z czasem na ojcowiźnie powstał duży klasztor z piękną kaplicą, a w domu organizowano rekolekcje dla młodzieży i dzieci, 1990 .r powstało Niepubliczne Przedszkole Sióstr Salezjanek im. bl. Laury Vicuna w Garbowie. Osiągnięcie dzisiejszego stanu garbowskiego zakonu wymagało niejednokrotnie wiele cierpliwości i posłuszeństwa oraz znoszenia licznych trudów. Naszym życzeniem jest, aby pomyślnie zdany egzamin z pełnienia woli Bożej był zadatkiem błogosławieństwa i owocnej pracy dla Bożej chwały. W imieniu swoim oraz rodzin obecnych i byłych wychowanków pragnę skierować słowa najwyższego uznania i wdzięczności dla pracy Sióstr Salezjanek, za wychowanie wielu pokoleń garbowian, za zaangażowanie, życzliwość, za modlitwę za nasze rodziny i stałą obecność w życiu naszej społeczności. Życzymy Wam Kochane Siostry, aby trud, wyrzeczenia i ofiary składane przez Matkę Laurę i pierwsze siostry jak również Wasz wysiłek i oddanie owocowały dobrymi powołaniami na polskiej ziemi, powiedziała na koniec Małgorzata Drozd. W dalszej kolejności był tort cukierkowy i festynowa zabawa jak na 100 jubileusz przystało. Tekst Małgorzata Drozd i Małgorzata Sanaluta

7


NA SZE SAMORZ ĄDOWE SPR AW Y

Inwestycje gminne Pora roku i warunki atmosferyczne sprzyjały prowadzeniu licznych prac inwestycyjnych.

Budowa ośrodka zdrowia

Została zakończona modernizacja i przebudowa oświetlenia ulicznego w gminie Garbów współfinansowana ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach RPO Województwa Lubelskiego na lata 2014-2020.

W ramach projektu: 1. wymienione zostały oprawy oświetleniowe sodowe na oprawy oświetleniowe LED wyposażone w gniazda umożliwiające podłączenie sterownika dwukierunkowego oraz umożliwiające sterowanie pracą zasilacza oprawy przez sygnał odbierany przez sterownik w ilości 344 sztuk. 2. wybudowano 11 nowo projektowanych odcinków oświetlenia ulicznego przy drogach gminnych, powiatowych i wojewódzkich w ilości 189 sztuk oświetlenia LED z systemem sterowania.

3. dokonano montażu instalacji z oprawami oświetleniowymi i gniazdami USB zasilanymi energią odnawialną za pomocą generatorów oraz gniazd USB zasilanymi energią odnawialną za pomocą generatorów w postaci paneli fotowoltaicznych lub elektrowni wiatrowych na 12 przystankach przy drodze wojewódzkiej (dawnej krajowej). 4. zmodernizowano 25 opraw LED przystosowując je do komunikacji z systemem sterowania poprzez montaż sterownika na istniejących oprawach. Wartość wykonanych prac wyniosła 2.408340zł. Przy realizacji powyższego projektu wystąpiły oszczędności poprzetargowe i można było z tych pieniędzy wybudować oświetlenie drogowe na ul. Jarzębinowej za kwotę 275.274zł oraz na ulicy Kościelnej za kwotę 86.100zł. Gmina Garbów pozyskała dofinansowanie i wyłoniła wykonawców na realizację dwóch zadań drogowych.

8

Widać wyraźny postęp przy budowie budynku SP ZOZ w Garbowie wraz ze stacją Pogotowia Ratunkowego. Obecnie wznoszone są ściany I piętra. Została wybudowana kotłownia gazowa w budynku użyteczności publicznej przy ulicy Zawiszy Czarnego za kwotę 106.870zł. Wykonawcą była firma HYDROGAZ z Warszawy. Został przeprowadzony remont dwóch przepompowni ścieków na ulicy Lipowej i Łąkowej w Garbowie za kwotę 22.140zł. Została opracowana dokumentacja techniczna na budowę wewnętrznej instalacji gazowej wraz z modernizacją kotłowni w budynku starej szkoły (obecnie biblioteka, GOPS) za kwotę 29.181zł. Za kwotę 925.000 zł został zakupiony średni samochód ratowniczo-gaśniczy z napędem 4X4 dla OSP Garbów. Na zakup samochodu otrzymaliśmy 400.000 zł dotacji z MSWiA . Pozostała kwota tj. 525.000 zł pochodzi z budżetu gminy Garbów. Odbył się przetarg na przebudowę drogi gminnej o długości 3534m w Woli Przybysławskiej. Wpłynęło 8 ofert. Najtańsza wyniosła 1.179.570zł i złożona została przez KPRD z Lublina, natomiast najdroższa oferta opiewała na kwotę 1.985.895zł. Został przeprowadzony przetarg na przebudowę drogi gminnej o długości 2250m położonej w Piotrowicach Wielkich i Bogucinie. Wpłynęło 6 ofert. Najtańsza wyniosła 848.806zł i złożona została przez ROLBUD z Godowa, natomiast najdroższa oferta opiewała na kwotę 1.065.802zł. Powyższe drogi będą realizowane w ramach Rządowego Funduszu Rozwoju Dróg i w 50% sfinansowane ze środków funduszu. Kazimierz Firlej – wójt gminy


NA SZE SAMORZ ĄDOWE SPR AW Y

XXIX sesja Rady Gminy W dniu 29 marca 2022 r. odbyły się obrady XXIX sesji Rady Gminy Garbów. Na początku sesji głos zabrał przybyły na sesję mieszkaniec Garbowa, który wystąpił z wnioskiem o zmianę organizacji ruchu na skrzyżowaniu ulicy Dolnej z ulicą Stawową. Wójt odpowiedział, że w tej sprawie były podejmowane działania, ale przedstawiciel starostwa oraz policji podczas wizji lokalnej ocenili, że organizacja ruchu jest prawidłowa. Radny A. Filipek poruszył sprawę budowy chodnika przy ulicy Szkolnej. Przewodniczący Piotr Adamczyk poinformował, że na ten rok nie mamy zabezpieczonych środków finansowych, ale można poczynić czynności przygotowawcze pod budowę chodnika. Następnie głos zabrał wójt składając sprawozdanie z działalności gminy między sesjami tj. od 24 lutego do 28 marca 2022 roku. 24 lutego 2022r. nastąpiła agresja zbrojna Rosji na Ukrainę. Wojna w Ukrainie jest największym konfliktem zbrojnym w Europie po II wojnie światowej. W wyniku wojny giną tysiące ludzi, miasta i wsie są bombardowane i zamieniają się w gruzowiska. Przed wojną uciekają miliony ludzi. Większość z nich przekracza granicę z Polską. Na terenie naszej gminy przebywa obecnie około 150 uchodźców z Ukrainy. Są to głównie kobiety i dzieci. Najwięcej z nich znalazło schronienie w ROMAXIE – ok. 70 osób oraz w świetlicy wiejskiej w Karolinie – 16 osób. W szkołach na terenie gminy uczy się 40 dzieci. Najwięcej jest w szkole w Garbowie – 32. Wójt podziękował wszystkim tym, którzy angażują się w pomoc Ukraińcom. Następnie poinformował o inwestycjach jakie były realizowane w tym czasie (dokładniejsze informacje w artykule „Inwestycje gminne” w bieżącym „Głosie Garbowa”.

W kolejnym punkcie obrad rada podjęła uchwałę w sprawie przyjęcia programu opieki nad zwierzętami bezdomnymi oraz zapobiegania bezdomności zwierząt na terenie gminy Garbów na rok 2022. Na realizację programu zabezpieczono kwotę 50tys zł. W tym 18.500 na wyłapywanie bezdomnych zwierząt i umieszczenie ich w schroniskach, obowiązkowej sterylizacji i kastracji w schronisku, 19.800 – całodobowa opieka weterynaryjna w przypadku zdarzeń z udziałem zwierząt, 10.000 na sterylizację i kastrację. W toku dalszych obrad Rada podjęła uchwałę w sprawie uchwalenia Gminnego Programu Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych oraz Przeciwdziałania Narkomanii na lata 2022-2025. Program określa lokalne propozycje działań obejmujących profilaktykę oraz minimalizację szkód społecznych wynikających z nadużywania alkoholu oraz związanych ze zjawiskiem przemocy i narkomanii. Na realizację zadań są przeznaczone środki uzyskiwane z tytułu wydawanych zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych. W kolejnym punkcie obrad Rada podjęła uchwałę w sprawie określenia zakresu pomocy udzielanej obywatelom Ukrainy w związku z wojną na terytorium tego państwa.

W toku dalszych obrad Rada podjęła uchwałę w sprawie zmiany uchwały budżetowej na 2022 rok. Dochody budżetu gminy wyniosą 45.730.964 zł w tym dochody bieżące 38.723.798zł a dochody majątkowe 7.007.163zł. Wydatki budżetu wyniosą 54. 443.038zł w tym wydatki bieżące 38.522.714zł a wydatki majątkowe 15.920.323 zł. W kolejnym punkcie obrad przewodniczący Rady zapoznał radnych z pismami jakie wpłynęły do Rady Gminy od poprzedniej sesji: 1. Odczytał pismo mieszkańca Karolina, który skarży się na „niezałatwienie sprawy”. Powyższa sprawa była już rozpatrywana i jest powszechnie znana. 2. Odczytał odpowiedź gminy Garbów na propozycję Wyższej Szkoły Techniczno-Ekonomicznej, która jest właścicielem oczyszczalni ścieków po byłej Cukrowni „Garbów”. W piśmie jest odpowiedź, że kwota 3.442.000 zł za jaką chce WSTE z Warszawy sprzedać gminie 1,2 ha działki wraz z oczyszczalnią jest za wysoka i nie do zaakceptowania. Po wyczerpaniu porządku obrad przewodniczący podziękował radnym za aktywny udział i zamknął obrady sesji.

9


NA SZE SAMORZ ĄDOWE SPR AW Y

XXX sesja Rady Gminy W dniu 12 kwietnia 2022 r. odbyły się obrady XXX sesji Rady Gminy Garbów zwołanej w trybie nadzwyczajnym. Po zatwierdzeniu porządku obrad Rada podjęła uchwałę w sprawie wyrażenia woli kontynuacji członkostwa gminy Garbów w Stowarzyszeniu Lokalna Grupa Działania na Rzecz Rozwoju Powiatu Lubelskiego „Kraina wokół Lublina w perspektywie finansowej UE na lata 2021-2027”. W kolejnym punkcie obrad głos zabrała skarbnik gminy K. Miszczuk wyjaśniając przyczynę zwołania sesji w trybie nadzwyczajnym faktem wpłynięcia środków finansowych z tzw. Funduszu Pomocy na wypłatę świadczenia 300+ obywatelom Ukrainy w związku z wojną na Ukrainie, które Rada Gminy powinna wprowadzić do budżetu w celu upoważnienia wójta do dokonywania zmian w budżecie w tym zakresie. Następnie Rada podjęła uchwałę dotyczącą powyższych zmian. W ramach spraw bieżących głos zabrał przybyły na sesję mieszkaniec Garbowa, który wystąpił z wnioskiem o zmianę organizacji ruchu na skrzyżowaniu ulicy Dolnej z ulicą Stawową. Wójt odpowiedział, że powyższa sprawa była poruszana na sesji w dn. 29 marca br. na której zdecydowano o ponownym wystąpieniu do starostwa i policji w sprawie zmiany organizacji ruchu. Po wyczerpaniu porządku obrad przewodniczący podziękował radnym za aktywny udział i zamknął obrady sesji. Wójt gminy Kazimierz Firlej Czyste Powietrze Spotkanie konsultacyjne organizator Urząd Gminy Garbów.

13 maja druhny i drużbowie z OSP Garbów przywitali nowy samochód ratowniczo – gaśniczy.

10

15 maja w Woli Przybysławskiej ks. Proboszcz Zenon Małyszek uroczyście pobłogosławił nowy samochód ratowniczo - gaśniczy dla OSP Wola Przybysławska.


Z Ż YCIA SZKÓŁ

Solidarni z Ukrainą koncert charytatywny w Garbowskiej szkole

11 kwietnia w Szkole Podstawowej im. Marii Konopnickiej w Garbowie odbył się wyjątkowy, świąteczny koncert, którego celem było zebranie darów dla uczniów z Ukrainy i ich rodzin. „Dziwny jest ten Świat Gdzie jeszcze wciąż Mieści się tyle zła...” Był również wyrazem wdzięczności uczniów z Ukrainy za przyjęcie ich do grona społeczności szkolnej. Na scenie z muzycznymi dedykacjami wystąpili uczniowie z Ukrainy i uczniowie naszej szkoły. Koncert uroczyście rozpoczęto wspólnym odśpiewaniem hymnu obu państw : Polski i Ukrainy przy akompaniamencie pianina i gitary. Wśród wykonawców na szczególną uwagę zasługuje Valeria Yuziefovych, która swoim niezwykłym, wręcz magicznym głosem i umiejętnością gry na instrumentach muzycznych zaczarowała publiczność. Uczennica wykonała utwór Wolfgang Amadeusz Mozart” Marsz Turecki”, piosenkę „Someone like you” oraz piosenkę w języku ukraińskim „Wszystko będzie w porządku” wykonaną wraz ze swoimi koleżankami i kolegami z Ukrainy.

Naszą szkołę reprezentowały uczennice z klasa Vb: Zosia Wójcik i Natali Wawerska. Zaśpiewały równie pięknie, dedykując swoim nowym koleżankom i kolegom piosenki „ Runaway” oraz „Dobrze jest, jak jest” ,a cała klasa V wykonała utwór zespołu Hey „Nadzieja”, który w ostatnich tygodniach stał się swoistym hymnem wszystkich walczących i wspierających Ukrainę. Nad oprawą muzyczną czuwał pan Mariusz Gajosz. Piękną dekorację wykonały uczennice klasy 8a Martyna Terech i Anastazja Maciąg przy wsparciu pań Elżbiety Prażmo i Joanny Grabarz-Sochal. Uroczystość prowadzili: uczennica kl.8a Roksolana Pylypiv, która w naszej szkole uczy się już kilka lat i uczeń klasy 8c: Andrii Soverdia, który jest z nami od niedawna. Nie sposób nie wspomnieć, że uczniowie z Ukrainy doskonale radzą sobie z językiem polskim, szczególnie Andrii, który w tak krótkim czasie zrobił niesamowite postępy.

Koncert zaszczycili swoją obecnością pan Wójt Gminy Garbów Kazimierz Firlej, który odniósł się do trudnej sytuacji na Ukrainie oraz pani skarbnik Katarzyna Miszczuk, nauczyciele, uczniowie, dyrekcja szkoły a także rodzice uczniów z Ukrainy. Podczas uroczystości padło wiele wzruszających słów, podziękowań za pomoc i wsparcie ze strony naszych przyjaciół z Ukrainy, które w imieniu wszystkich obecnych i nieobecnych rodziców dzieci uczących się w naszej szkole wypowiedziała pani Ludmiła, która wspomaga nas w naszej pracy i opiekuje się swoimi uczniami. Zebrane dary zostały rozdysponowane na potrzeby dzieci z Ukrainy. Pomysłodawcą i organizatorem Koncertu był Samorząd Uczniowski garbowskiej szkoły wraz z opiekunem. Opiekun SU Agnieszka Pliszka

11


Z Ż YCIA SZKÓŁ

Dzień Ziemi w szkole w Garbowie 22 kwietnia obchodzony jest Światowy Dzień Ziemi. To coroczne wydarzenie ma na celu promowanie ochrony środowiska, poszerzanie świadomości ekologicznej oraz inspirowanie do życia w zgodzie z naturą. Hasło przewodnie tegorocznych obchodów brzmiało: „Zainwestuj w naszą planetę”. Miało ono zwrócić uwagę na konieczność zmian w różnych obszarach działalności oraz wspólną odpowiedzialność – przedsiębiorstw, polityków i nas obywateli – za ekosystem. Z okazji Dnia Ziemi w naszej szkole odbyły się liczne konkursy oraz zostały przeprowadzone lekcje o tematyce ekologicznej. Uczestniczyliśmy i nadal uczestniczymy w akcji sprzątania świata. Uczniowie klasy Ib wraz z wychowawczynią E. Klocek zaprezentowali przedstawienie: „Żyj w zgodzie z przyrodą”, a pani A. Zając zorganizowała dla uczniów klas młodszych konkurs biblioteczno-ekologiczny. Uczniowie klas starszych mogli wziąć udział w interaktywnym quizie wiedzy ekologicznej w aplikacji Kahoot przygotowanym przez panią A. Nowak. Podsumowanie działań związanych

12

z obchodami Dnia Ziemi odbyło się 28 kwietnia 2022 r. Podczas uroczystego spotkania uczniowie biorący udział w konkursach odebrali nagrody z rąk pani dyrektor N. Bartoszcze-Wylaź. W konkursie na zakładkę do książki o tematyce ekologicznej zwyciężył Mikołaj Kuflewski z kl.II, zaś na kartkę dla Ziemi I miejsce zajęły: Alicja Pożarowszczyk z kl.Ib oraz Aleksandra Brzezicka z kl. VIIa . Nagrody w konkursie: „Zwierzęta zagrożone wyginięciem na kuli ziemskiej” otrzymały Kinga Opolska i Iza Staniak z kl.Va. Odbył się też konkurs na „Przyrodniczą grę planszową”, a jego laureatkami zostały Iga Jaroszuk i Zofia Wójcik z kl.Vb. Uczniowie klas siódmych i ósmych zmierzyli się w konkursie na najlepszą rozprawkę, której temat brzmiał:

„Zanieczyszczenie środowiska przyrodniczego przyczynia się do rozwoju chorób cywilizacyjnych”. I miejsce zajęła Emilia Opolska z kl. VIIIa. Organizatorzy dziękują wszystkim uczniom, którzy wzięli udział w konkursach za zaangażowanie i kreatywność. Stan środowiska przyrodniczego zależy od wszystkich ludzi, dlatego każdy z nas odpowiada za przyszłość Ziemi. Najlepszym dla niej prezentem będzie nasza codzienna troska – dokręcony kran, segregowanie śmieci, szacunek dla przyrody, a także odpowiedzialne zachowanie się i promowane postaw proekologicznych. Joanna Grabarz-Sochal, Agnieszka Nowak, Iwona Woźniak


Z Ż YCIA SZKÓŁ

Stypendium Marszałka Województwa Lubelskiego dla uczennicy Szkoły Podstawowej w Bogucinie! Z wielką przyjemnością informujemy, że Julia Bieniek, uczennica klasy VII Szkoły Podstawowej im. Wandy Chotomskiej w Bogucinie, otrzymała z rąk Marszałka Województwa Lubelskiego stypendium dla osób zajmujących się twórczością artystyczną w kategorii najmłodszy twórca kultury. Julia od lat doskonali swój talent wokalny i prezentuje go poza szkołą na uroczystościach gminnych, konkursach, festiwalach oraz ogólnopolskich programach telewizyjnych. Była m.in. uczestniczką “SZANSY NA SUKCES EUROWIZJA JUNIOR PARIS” w 2021 roku oraz laureatką Ogólnopolskiego Konkursu „Przeboje Al’dęte” Muzeum Piosenki Polskiej Opole. Zdobyła Grand Prix VII Ogólnopolskiego Tłuchowskiego Festiwalu Piosenki Zimowej. Zajęła I miejsce w konkursie “ŚPIEWAMY MARZENIA” Centrum Spotkania Kultur w Lublinie oraz wygrała Złoty Klucz do Sukcesu w Ogólnopolskim Festiwalu Laureatów Festiwali Piosenek Solo- Tutti. Otrzymała nagrodę specjalną II Polonijnego Festiwalu „PIOSENKA DOBRA NA WSZYSTKO”. Ostatnio wszyscy mogliśmy kibicować Julii, oglądając program “THE VOIS KIDS”, w którym pod opieką Cleo dotarła bardzo wysoko, aż do samego finału. Julka przyznała, że największą satysfakcję sprawiły jej przesłuchania w ciemno. Uwierzyła wtedy naprawdę w swój głos, otrzymała wiele pochwał i poznała mnóstwo wspaniałych ludzi.

Pomimo tylu zajęć dodatkowych Julia nie zaniedbuje obowiązków szkolnych. Nadal ze wszystkich przedmiotów osiąga bardzo wysokie wyniki w nauce. Zawsze sumiennie wywiązuje się z powierzonych jej zadań. Od sześciu lat uczęszcza też do szkoły muzycznej. Jesteśmy niezmiernie dumni z sukcesów naszej uczennicy i życzymy, aby nadal rozwijała swój talent i zdobywała kolejne sukcesy, ciesząc nasze serca. Wielkie brawa, Julio! Gratulacje!!! Katarzyna Topór

Wyniki ogólnopolskiego konkursu „FOTOSTORY Z BOLESŁAWEM PRUSEM” 6 czerwca 2022 r. ogłoszone zostały wyniki ogólnopolskiego konkursu fotograficznego organizowanego przez Szkołę Podstawowa im. B. Prusa w Przybysławicach. Głosowanie zakończyło się 3 czerwca. Oto nagrodzeni uczniowie: miejsce I - Mateusz Cieśla SP w Przybysławicach miejsce II - Antoni Kamiński SP w Poświętnem miejsce III - Anna Mańko SP w Przybysławicach wyróżnienia: Dawid Gołębiowski SP nr 1 w Hrubieszowie Michalina Pietras SP w Przybysławicach Zofia Filipiak SP w Przybysławicach

Na fotografii zwycięzca konkursu - Mateusz Cieśla

Gratulujemy wszystkim nagrodzonym!

13


Z Ż YCIA PAR AFII

Odpust świętego Niedziela Wojciecha Palmowa Co roku, 23 kwietnia garbowska parafia gromadzi się, by oddać cześć patronowi pierwszego kościoła – świętemu Wojciechowi. W tym roku, za racji przypadającej w ten dzień Oktawy Wielkanocy, uroczystości zostały przesunięte na poniedziałek, 25 kwietnia. Sumie odpustowej przewodniczył oraz homilię wygłosił ks. dr. Jerzy Ćwik, pracownik Metropolitalnego Sądu w Lublinie. W kazaniu przywoływał postać patrona oraz zachęcał do czerpania z jego życia inspiracji do naszej codzienności. Tradycyjnie, uroczystą Eucharystię zakończyła procesja dookoła kościoła. Święty Wojciech garbowski Ech, rozdzwonił się święty Wojciech nad garbowską świątynią srebrzyście Poszybował nad bujny horyzont z pączków noski wytknęły już liście.

Niedziela Palmowa jest to jedno z najstarszych świąt w tradycji Kościoła, znanych już w IV wiek. Rozpoczyna ona najważniejszy czas w Kościele Rzymskokatolickim czyli Wielki Tydzień 10 kwietnia na pamiątkę wjazdu Jezusa do Jerozolimy, jak co roku wierni zgromadzili się przy Domu Sióstr Salezjanek aby poświęcić przyniesione palmy i wspólnie przejść w procesji do kościoła parafialnego. Te największe palmy przygotowały Panie z Kół Gospodyń Wiejskich .Do ich wykonania wykorzystane zostały liczne trawy, zioła, zasuszone kwiaty, a także kwiaty z bibuły i krepiny. Tradycyjne i nowoczesne, każda inna a równie piękna.

Krystaliczny i dźwięczny poemat nutą srebra poruszył nam serca Rozkołysał uczucia garbowian na zielonych zatańczył kobiercach. Świat rozbłysnął radością i szczęściem wszak to dzisiaj jest odpust Wojciecha Więc przyzywa dzwon zmarłych, żyjących mocnym rytmem spiżowego echa. I nowinę tę niesie daleko aż po krańce garbowskiej Ojczyzny Dźwiękiem swym błogosławi parafian kojąc dawne ukryte ich blizny. I wspomina on starą świątynię niczym perłę na wzgórzu garbowskim I melodią całuje stóp ślady swoim czułym dotykiem ojcowskim. Ewa Pochwatka Garbów, kwiecień 2022

14

Droga Krzyżowa ulicami Garbowa Kilkaset osób 8 kwietnia wspólnie wyszło na ulice Garbowa aby pójść za Jezusem drogą jego śmierci. Wierni przeszli ul. Krakowskie Przedmieście, ul. Słowiczą, ul. Słoneczną. Poprowadził są ksiądz Mateusz, cytując św. Jana Pawła II i przekazując wartości budujące cywilizację miłości i pokoju.


Z Ż YCIA PAR AFII

Tradycje i obrzędy Świąt Wielkanocnych Tradycje opisane przez Stefana Małyskę z Borkowa w Archiwum Folkloru publikowanym w kwartalniku Twórczość Ludowa nr 1-2(21)z roku 1992 Śródpoście Na śródpoście tak zwane, na środek postu to tam psoty takie sobie robiły – malowały płoty…, a jak gdzie była panna to wapnem, a nieraz farbo chłopaki malowały okna.

Chodzenie po dyngusie Chłopaki takie małe szkolniki, to w Wielku Niedziele w wieczór chodziły po dyngusie. To takie kolędniki sie nazywały. Miały dzwunek taki i dzwuniły tak, dyn, dyn, dyn. No ij tam się zebrało pińću, zależa jako tam grupa się zebrała i chodziły po podokniu. Przyszły, nie szły do mieszkania, tylko pod oknem śpiwały: My chodziemy po dyngusie /:i śpiwamy o Jezusie:/. O Jezusie i o synie. /: kto w Boga wierzy, to nie zginie :/. W Wielki Cwartek, w Wielki Piątek /: cierpiał Pan Jezus za nas smutek:/. Za nas smutek, za nas rany, /: bo żeśmy wszyscy chreścijany :/. A jak kto nie dał jajów, ja ta nie wyniosła któro kobita, gospodarz który, to na ostatku mu śpiwały tak: W ty chałupie gołodupce, Nic nie majo, w gorki [sraju] Ji choda! Ji taka była granda. Takie grupy latajo po Borkowie do dziś.

Gaik z Borkowa Większe dziewczyny to w cały Przewodni Tydzień ( od Wielkiego Poniedziałku do Przewodni Niedzieli) chodziły z gaikiem. Miały taku gałuńź świrkowo. Była wstunzkami ubrono, w środku obrazek był Pana Jezusa, alko Matki Boskiej powiesony [i śpiewały]: 1.My z gajikiem wstępujamy,

Sceścia, zdrowiawam zycamy, Gajiku zieluny, pięknieś ustrojuny, Dobrze ci się chodzi, bo ci się tak godzi. 2. My z gajikiem do gospodarza, Żeby mu sie rodziły te wszelakie zboża. Gajiku… 3. My z gajikiem do gospodyni, Żeby ij króweńki w pole wychodziły, Gajiku… Dojcieześ nam, dojcie chuć chleba z olejem, Żeby was synecek nie bywoł złodziejem. Gajiku…

Straże grobowe Z polska tradycją świąteczną – wielkanocną związany jest zwyczaj straży grobowych, które wyobrażały żołnierzy Roty Rzymskiej ustawionej przy grobie, w którym zostało złożone ciało Chrystusa. Zwyczaj ten znany był w Polsce w XVIII w. z czasów saskich. Wtedy straże występowały w mundurach wojskowych z elementami orientalnymi. W końca dziewiętnastego wieku, mieli przebrania upodabniające do rycerzy rzymskich, wzorowane na Św. Florianie, patronie strażaków, który był rzymskim oficerem. W parafii Przemienienia Pańskiego w Garbowie warty przy Grobie Pańskim zaciągają strażacy ze wszystkich jednostek OSP w gminie, występują w galowych mundurach. W parafii Macierzyństwa NMP w Garbowie-Cukrowni wartę pełnią młodzi chłopcy ubrani w strażackie mundury (pozostałe po byłych strażakach z OSP Cukrowni „Garbów”, równolegle ze strażami adorują Grób Chrystusowy - panny (uczennice

kl. 7 i 8). Zmiany warty przyprowadzane są przez dowódcę co 20 minut. Straże wystawiane w Wielki Piątek, wraz ze złożeniem figury Jezusa do symbolicznego Grobu nieprzerwanie trwają na swym posterunku aż do godz. 24. W Wielką Niedzielę w trakcie rezurekcji w procesji eucharystycznej druhowie niosą figurkę Zmartwychwstałego Chrystusa i baldachim osłaniają monstrancję niesioną przez księdza. Piękne są nasze tradycje i obyczaje. Świat jednak idzie z postępem, ludzie nie mają czasu ani potrzeby zajmowania się kulturą tradycyjną. Wolą bez wysiłku skorzystać z ekranu telewizyjnego. Halina Stępniak

15


Z Ż YCIA PAR AFII

Koncert Pieśni Pasyjnych Chóru Męskiego „Bas Canto” 3 kwietnia w murach kościoła pw. Przemienienia Pańskiego w Garbowie odbył się koncert pieśni wielkanocnych. Wykonali go jak sami o sobie piszą „mężczyźni z pasją śpiewania na czele z dyrygentem, dr. Henrykiem Pogorzelskim.” Swoją działalność rozpoczęli w 2011 roku natomiast od roku 2013 działają jako stowarzyszenie szerząc polską i zagraniczną kulturę muzyczną, rozwijając świadomość kulturową obywateli a także podtrzymując i upowszechniając tradycję narodową i patriotyczną.

Nadal trwamy w pomocy dla uchodźców z Ukrainy Oratorium przy parafii pw. Macierzyństwa N.M.P Garbowie – Cukrowni, prężnie działa produkując kanapki i ciasteczka, które trafiają na MOP w Markuszowie. W pomoc włączyli się również rodzice.

16


KULTUR A, SZTUK A I TR ADYC JA

III Wojewódzki Konkurs na Palmę i Pisankę Wielkanocną 2 kwietnia w Muzeum Wsi Lubelskiej podsumowano Konkurs Wielkanocny zorganizowany przez Urząd Marszałkowski w Lublinie, Wojewódzki Ośrodek Kultury oraz Muzeum Wsi Lubelskiej. Do konkursu zgłosiło się 1000 osób, a 450 prac zakwalifikowało się do etapu wojewódzkiego. Uczestnicy rywalizowali w następujących kategoriach: pisanka wielkanocna wykonana techniką tradycyjną i współczesną, palma wielkanocna wykonana techniką tradycyjną i współczesną. W konkursie udział wzięli autentyczni twórcy ludowi, amatorzy, artyści plastycy oraz dzieci i młodzież. Do oceny przedstawiono zarówno prace indywidualne, jak i zbiorowe, wykonane przez koła gospodyń wiejskich, warsztaty terapii zajęciowej, koła plastyczne i świetlice działające przy szkołach i placówkach kultury. Z nadesłanych prac powstała wystawa, pokazująca tradycyjne i współczesne palmy i pisanki. Przygotowując przed świętami Wielkanocy te ręcznie robione, indywidualne cudeńka, pokazujemy, jak piękna i bogata jest kultura naszego regionu. W III Wojewódzkim Konkursie na Palmę i Pisankę Wielkanocną Koło Gospodyń Wiejskich z Garbowa zajęło III miejsce w kategorii pisanka wielkanocna wykonana metodą tradycyjną. Gratulujemy H.S.

Kiermasz Wielkanocny Tradycyjnie tydzień przed Niedzielą Palmową tj. 3 kwietnia Gminna Biblioteka Publiczna im. Bronisława Pietraka zorganizowała kiermasz wielkanocny. W budynku biblioteki na licznych stoiskach mogliśmy podziwiać pisanki, palmy, stroiki a także ręcznie wyszywane serwetki. W tych produktach rękodzielniczych dostrzec można było tradycję, która łączy się z nowoczesnością. Kiermasz odwiedziło wiele mieszkańców naszej gminy i okolic. Była to wspaniała okazja do zobaczenia prac twórców lokalnych i nie tylko.

17


KULTUR A, SZTUK A I TR ADYC JA

Warto przeczytać Małgorzata Falkowska Na lodzie

Każdy sportowiec marzy, aby wziąć udział w olimpiadzie. Dla Leny, łyżwiarki figurowej, klasyfikacje na igrzyska to efekt wielu wyrzeczeń i mozolnej pracy. Wypadek przekreśla jej marzenia. Dziewczyna załamuje się. Aby jej pomóc ojciec zapisuje ją na terapię do Krzyśka Łukaszewskiego, który wie co znaczy stracić wszystko o czym się marzyło. Zachęcam do przeczytania. Wydawnictwo Inanna Damian Hadaś Alaska. Przystanek na krańcu świata

Alaska kojarzona z zimnem i wysokimi górami to największy i najrzadziej zaludniony stan Ameryki. Autor książki opowiada o historii rdzennych mieszkańców, o zmianach klimatycznych, opisuje jak się mieszka na granicy płyt tektonicznych, gdzie trzęsienie ziemi jest tak bliskie jak spotkanie niedźwiedzia . Na uwagę zasługują piękne zdjęcia umieszczone w książce.

Wydawnictwo Poznańskie Magdalena Majcher W cieniu tamtych dni Michał nigdy nie miał prawdziwej rodziny. Ojca nie znał, matka wyjechała do Francji . Wychowywała go babcia. Chłopak czuje, że ta jedyna bliska mu osoba skrywa jakąś tajemnicę. Pewnego dnia znajduje na strychu listy i opaskę z powstania warszawskiego .

To właśnie te listy stają się kluczem do poznania tajemnicy babci i całej rodziny. Wydawnictwo Pascal Maria Paszyńska Instytut piękności

W okupowanej Warszawie, chcąc ratować skazane na zagładę Żydówki, doktor Mada Walter zakłada Instytut Piękności. W tym pomieszczeniu, oprócz zabiegów kamuflujących semickie rysy, pokazuje jak wykonać makijaż i fryzurę, żeby nie wyróżniać się na ulicy. Uczy pacierza, przepisów na niekoszerne dania, zwyczajów świątecznych. Dla wielu kobiet to jedyna szansa na przetrwanie. Książka inspirowana prawdziwymi wydarzeniami. EST

Wernisaż wystawy „Malarska Retrospekcja” Krystyny Zlot 22 kwietnia w Galerii „Przy Bramie” w siedzibie Towarzystwa Przyjaciół Sztuk Pięknych w Lublinie miał miejsce wernisaż wystawy Krystyny Zlot, artystki malarki, członka ZPAP - okręg Lublin, TPSP Lublin, TPZG Garbów. Obecna wystawa prac jest retrospektywna, przedstawiająca obrazy z ostatnich 10 lat. Znajdziemy tu wcześniejsze obrazy o tematyce historycznej, a także obecne, w których tematyką są często emocjonalne odczucia i rozedrgany wibrujący świat w kolorach, jak również zapis rzeczy ulotnych i przemijania. Krystyna Zlot –uczestniczy w przeglądach i konkursach sztuki, jest

18

laureatką wielu konkursów malarskich. W dorobku artystycznym ma kilkadziesiąt wystaw zbiorowych i indywidualnych. Bierze udział jako wolontariuszka w działalności artystyczno-edukacyjnej z malarską lekcją historii. Jej prace były prezentowane m.in. na wystawie pt. „100 obrazów na stulecie Niepodległości Polski”, w Galerii Omega w Toruniu. Za całokształt twórczy od Wojewody Lubelskiego otrzymała dyplom uznania. Spotkaniu towarzyszył także występ Julii Bieniek, finalistki programu „ The Voice Kids” ,która wykonała dwa utwory „Polskie Kwiaty” i „Modlitwa o pokój


SPORT

Wieści od Zawiszy Niespodziewany atak zimy na początku kwietnia pokrzyżował nieco sportowe plany młodym zawodnikom z klubu Zawisza Garbów. Po krótkotrwałych perturbacjach, młodzież ponownie wybiegła na zieloną murawę, czerpiąc radość z aktywności fizycznej. Wraz z nadejściem wiosny wróciły ligowe zmagania w rundzie rewanżowej. Co tydzień w rozgrywkach bierze udział zespół seniorski oraz cztery grupy młodzieżowe Zawiszy Garbów. Piąta grupa dziecięca, będąca dalej w fazie naboru, systematycznie trenuje, aby już niebawem podążyć śladem starszych koleżanek i kolegów i rozpocząć kolejny etap piłkarskiej przygody. Tak liczne grono zawodników, zarówno tych starszych, a przede wszystkim tych młodszych, nie pozwala się nudzić działaczom garbowskiego klubu. Ponad 120-osobowa załoga zawodniczek i zawodników, uczestniczących w stałych zajęciach, wymaga odpowiedniej logistyki i sprawnego zarządzania ze strony zarządu. Garbowskie boisko dzień w dzień tętni życiem, a trenerzy i organizatorzy działają aktywnie

na rzecz Zawiszy i z przyjemnością przyjmą pod swoje skrzydło kolejnych młodych adeptów piłki nożnej. Do końca czerwca zajęcia są prowadzone w następujących grupach przez wskazanych trenerów: Seniorzy (rocznik 2004 i starsi) – trener Dariusz Gajda, Juniorzy młodsi (rocznik 20052008) – trener Michał Kuflewski, Młodzicy starsi (rocznik 20092010) – trener Piotr Białkowski, Orlicy starsi (rocznik 2011-2012) – trener Piotr Chabros, Żaki starsi (rocznik 2013-2014) – trener Radosław Adamczyk, Skrzaty (rocznik 2015 i młodsi) – trener Piotr Chabros. Nabór w Zawiszy Garbów trwa nieprzerwanie. Chętnych do rozpoczęcia piłkarskiej przygody zapraszamy po informacje o terminach treningów pod numer telefonu 508247634.

Działanie klubu wymaga bieżącego zarządzanie, ale działacze snują również plany na przyszłość. Obecnie planowane są wyjazdy wakacyjne dla młodych zawodników, a ponadto z działań infrastrukturalnych obiekt sportowy przy ulicy Zawiszy Czarnego 2 już wkrótce powinien być wzbogacony o oświetlenie, które z pewnością poprawi warunki do treningów, zwłaszcza w okresie jesiennym i wczesnowiosennym. Klub podjął również działania aplikacyjne do Programu Certyfikacji Szkółek Piłkarskich prowadzonego przez Polski Związek Piłki Nożnej przy współpracy z Ministerstwem Sportu i Turystyki. W świetle obowiązujących kryteriów, klub pozytywnie przechodzi wszelkie dotychczasowe etapy, co jest świadectwem jakości pracy z młodzieżą i poziomu organizacyjnego. Piotr Chabros

19


SPORT

Drużyna żeńska OSP Wola Przybysławska

Gminne Zawody Sportowo-Pożarnicze w Woli Przybysławskiej Po dwuletniej przerwie wracają zawody sportowo-pożarnicze OSP z terenu Gminy Garbów. Tegoroczne Gminne Zawody Sportowo-Pożarnicze jednostek Ochotniczych Straży Pożarnych Garbów 2022 przeszły do historii. W zawodach wzięło udział 5 drużyn męskich i żeńska drużyna z naszej jednostki. Klasyfikacja generalna zawodów w grupie „A” była następująca: 1. OSP Wola Przybysławska, 2. OSP Gutanów, 3. OSP Leśce, 4. OSP Piotrowice Wielkie, 5. OSP Garbów. W grupie „C”: 1. OSP Wola Przybysławska. Dwie drużyny męska i żeńska z OSP Wola Przybysławska przygotowują się teraz do zawodów powiatowych, które odbędą się 26 czerwca. Tekst i fot. OSP Wola Przybysławska

Mistrzostwa Gminy Garbów w Marszach i Rowerowej Jeździe na Orientację „MIG” Po niemal trzyletniej przerwie MIG czyli Mistrzostwa Gminy Garbów w Marszach na Orientację znów nadlatuje! Zawody odbyły się 21 maja 2022 roku jak zwykle w Woli Przybysławskiej. Przygotowane zostały 3 trasy różniące się poziomem trudności: początkujący średniozaawansowani zaawansowani

Spacerkiem po Garbowie - QUEST Wiosna i budząca się dookoła przyroda składania do dłuższych spacerów. Zapraszamy do zapoznania się z Questem, który pozwoli urozmaicić wędrówki po Garbowie i okolicy. Dzięki niemu dowiemy się wielu ciekawostek o garbowskiej architekturze i nie tylko. Dostępny jest w Gminnej Bibliotece Publicznej im. Bronisława Pietraka w Garbowie przy ul. Krakowskie Przedmieście 54.

20


REGIONALIŚCI I HISTORIA

XV Sejmik Wojewódzkiej Rady Towarzystw Regionalnych w Poniatowej W dniach 23-24 kwietnia 2022 r. w Kinie Teatr Czyn w Poniatowej odbył się Sejmik Wojewódzkiej Rady Towarzystw Regionalnych w Lublinie. Tematem przewodnim wykładów były „Obozy jenieckie i martyrologia ludności w „małej” Ojczyźnie na przykładzie Poniatowej”. Organizatorami wydarzenia byli: WRTR, WOK w Lublinie, Gmina Poniatowa, CKPiT w Poniatowej oraz Towarzystwo Przyjaciół Poniatowej. Uroczystość, prowadzoną przez prof. Mariana Surdackiego przewodniczącego WRTR oraz Ewelinę Barwińską-Mazur z WOK w Lublinie, zainaugurował występ Młodzieżowej Orkiestry Dętej z CKPiT w Poniatowej. Po występie, głos zabrał gospodarz - burmistrz Poniatowej Paweł Karczmarczyk, a następnie honorowi goście. Po oficjalnych przemówieniach rozpoczęła się część wykładowa. Obozy jenieckie w Poniatowej to jeden z tematów trwającego Sejmiku. W Poniatowej w 1941 roku Niemcy utworzyli obóz pracy przymusowej, w którym najpierw więziono jeńców radzieckich, a później Żydów. Szacuje się, że z powodu głodu, chorób czy

egzekucji zginęło tam w sumie około 37 tysięcy osób. Więźniowie żydowscy pracowali na potrzeby produkcji zbrojeniowej dla III Rzeszy. W listopadzie 1943 roku w ramach operacji „Erntefest”, czyli „Dożynki”, Niemcy zamordowali w obozie w Poniatowej 14 tys. Żydów. Podczas spotkania mówiono również o niemieckiej polityce eksterminacji ludności Polski w latach 1939-1945. Po programie merytorycznym goście zostali zaproszeni na występy zespołów: „Szczygiełki” oraz „Scholares Minores pro Musica Antiqua”, prowadzonych przez Danutę i Witolda Danielewiczów w Ognisku Pracy Pozaszkolnej. Drugi dzień konferencji rozpoczął się mszą św. w intencji regionalistów w kościele pw. Ducha Św. w Poniatowej.

Po mszy zaprezentowano ścieżkę edukacyjną mieszczącą się w Parku Miejskim, powstałą w ramach projektu realizowanego przez gminę „Szlakiem pomników pamięci narodowej w Gminie Poniatowa” i zaproszono na występ muzyczny, Dziecięcej Kapeli Ludowej z CKPiT, po którym zastępca burmistrza Aneta Poniatowska, wygłosiła referat o historii Poniatowej. Na zakończenie Sejmiku Rafał Pastwa, prezes Towarzystwa Przyjaciół Poniatowej przedstawił historię oraz prezentację nawiązującą do 35-lecia działalności Towarzystwa. Była to okazja do wspomnień i refleksji. Po części oficjalnej, popłynęły podziękowania i gratulacje od gości dla Towarzystwa Przyjaciół Poniatowej. Prezesowi i Członkom Towarzystwa Przyjaciół Poniatowej życzymy kolejnych udanych jubileuszy. Obecna na konferencji Halina Stępniak, prezes TPZG

Z żałobnej karty W wieku 78 lat zmarł

Henryk Małasiewicz

wychowawca Domu Dziecka (w latach 1966-73) zast. dyr. SP w Przybysławicach (1974-86) inspektor Oświaty i Wychowania (1986-90) dyr. SP w Borkowie (1990-97) Msza żałobna odbyła się 23 kwietnia 2022 r. w kościele MNMP w parafii Garbów-Cukrownia W wieku 70 lat zmarła

Elżbieta Kuna

nauczycielka, kierownik punktu filialnego (1981-86) i dyr. Szkoły Podst. w Piotrowicach Wielkich (1986-93) Msza żałobna odbyła się 24 maja 2022 r. w kościele NMP Królowej Polski w Jastkowie

21


REGIONALIŚCI I HISTORIA

Wiadomości z przeszłości wyszukane przez Huberta Hubert Bieniek - członek TPZG i miłośnik lokalnej historii wiele czasu poświęca na wyszukiwaniu informacji i ciekawostek z przeszłości gminy i okolic. Polecamy artykuł znaleziony przez niego w czasopiśmie Oświata z 1876r. ,,Na kolonii Amelinie w majątku Garbowskim, położonym na szosie z Warszawy do Lublina, o mil trzy przedtem miastem, składającej się z trzydziestu osad, wybudowanych na karczunku po lesie, przy granicy Samoklęskiego lasu, mieszkał sobie gospodarz pracowity i zaradny, a przytem gorliwy katolik. Nazywał się Szymon Smolak. Osady w Amelinie po 6 mórg nowopolskich, czyli 13 mórg magdeburgskich (pruskich), choć nie wielkie, jednak porządnie pobudowane, otoczone owocowem drzewem pomiędzy dwoma lasami zupełnie na ustroniu, miłe mogły sprawić wrażenie na przechodniu, który przypadkiem do nich zabłądził. Szczególniejszą uwagę zwracała na siebie kolonia Szymona Smolaka większym sadem , napełnionym wielką liczbą uli pszczół, które w tem dogodnem dla nich miejscu, bezpiecznie

22

i z korzyścią hodować się mogły, to też przyniosły naszemu Smolakowi dochód dosyć spory, który przy skromnych potrzebach tamtejszego ludu, urósł z czasem w znaczny kapitalik. Lud w Lubelskiem nosi się w brunatnych sukmanach, robionych z samodziału, to jest rodzaju grubego sukna, które sobie każdy sam robi z wełny brunatnej owiec własnych; w spodniach płóciennych i kapeluszach słomianych własnego wyrobu, latem; zimową porą bierze wieśniak pod to kożuch, spodnie kożuszkowe, a w miejsce kapelusza czarną wysoką futrzaną czapkę i skórzane buty. Opasuje się pasem rzemiennym, przy którym przyczepiony na rzemyczku kozik (nożyk). Sukmana wyszyta czerwoną i niebieską wełną. Kobiety używają tej samej, lub granatowej sukiennej sukmany i korzuszka zimą, spódników płóciennych, czasami wierzchem perkalikowym lub też wełnianym pokrytych. Chustki, któremi głowy owięzują, kolorowe, czasami białe płócienne, lub perkalikowe, takież koszulki (staniczki); okrywają się prześcieradłem, szalonym sposobem, a na szyji noszą kilka sznurków prawych korali, bursztynów lub też szklanych pereł. Takie ubranie u siebie zrobione nie wiele kosztuje. Sprzęty w domach skromne, własnej roboty; łóżka bez pościeli, nic wymagają nakładu, a przy skromnym zarobku, kto rzędny, musi coś oszczędzić, bo jeszcze mniej wydaje. Jedna wódka, której jeszcze częstokroć zanadto używają, niszczy ich. Nasz Smolak służył dawniej we dworze, nauczył

się tam czytać, jeździł do Warszawy ze sprawunkami dworu, nawet do Drezna po szczepy drzew owocowych, któremi szosa przez Garbowszczyznę prowadząca jest obsadzona, otarł się między ludźmi, a uzbierawszy sobie kilka set złotych, ożenił się i poszedł na swoje, podjąwszy się z drugimi karczunku na Amelinie, gdzie swoję kolonią pobudował. Zaradny, bystry gospodarz, posadził sobie owocowe drzewa i zaprowadził pszczoły, które mu się poszczęściły. W gromadzie miał znaczenie, został sołtysem, a nawet gdy po powstaniu z 1863-go roka, urządzono gminy z wójtami chłopskiemi, obrano go radnym. Choć nie wziął udziału w powstaniu, to jednak nie raz ratował chudziaków (tak nazywano tam powstańców), kiedy im wypadło się schronić w blizkości Amelina w lesie lub szukać tam przytułku i pożywienia. Kolonia Amelin, lubo o dobrą milę od Garbowa położona, należała do kościoła Garbowskiego, który postawiony jest na górze, na którą prowadziło wprost więcej jak 60 stopni schodów drewnianych w trzech odstępach, a po za którą, wąwozem krętym się na nię wjeżdżało po za kościół. Pięknie ten kościół z pomiędzy drzew z swemi dwoma wieżami wyglądał na okolicę do niego przyłączoną. Postawiony z drzewa, wewnątrz szczególniej był zaniedbany; dziedzic kolator umarł od lat kilkunastu, żona jego również, a opieka o tem mniej dbała, zwłaszcza że z daleka mieszkali opiekunowie. W blizkości kościoła była dzwonnica


REGIONALIŚCI I HISTORIA

przy lewym brzegu góry przed wejściem do niego; ta bardziej jeszcze była opuszczoną; przyciesie zgniły, deski, któremi była okryta, popróchniały, a dach był uszkodzony. Ludek okoliczny zbierał się w Niedzielę i święta do Garbowa na nabożeństwo, które od ósmej z rana do południa trzema mszami świętemi się zmieniało, było tam bowiem trzech księży, proboszcz i dwóch wikarych, a popołudniu kończyło nieszporami; kościół nie bardzo wielki, zawsze był pełen, bo przeszło 8000 dusz liczyła parafia. Z dalszych miejsc zjeżdżali się wózkami jednokonnemi, zaprzeżonemi w holoblach i dułach, zalegając miejsce dolne przed karczmami się rozpościerające; dziwnie snuł się tłum pobożnych pod górą kościelną, lub spływał na dół, przesuwając się ku wózkom lub ku drogom okolicznym, któremi inni przybywali, to powozami, to bryczkami, wózkami lub pieszo. Smolaka obchodziło bardzo spustoszenie dzwonnicy i lichy stan kościoła Garbowskiego, przybył więc do mnie poprosić imieniem gminy o potrzebne drzewo do reperacyi dzwonnicy i wyjawił chęć zajęcia się zebraniem składek potrzebnych na koszta tej reperacyi. Pochwaliłem jego dobre zamiary, przyrzekłem drzewo potrzebne, ale wątpiłem o skutku co

do składki i przyobiecałem być nazajutrz z rana po mszy świętej u proboszcza, celem ocenienia wspólnie z nim tak potrzebnego materyału, jak i możebnych kosztów. Następnego dnia stawili się na probostwie Smolak, kilku włościan poważniejszych z różnych wsi i cieśla miejscowy, człowiek przemyślny i zgrabny, obejrzeliśmy co potrzeba, obliczyłem i wydałem assygnacyą na drzewo do boru. Nazajutrz już spotkałem chłopków wiozących takowe wąwozem pod górę kościelną, a w kilka dni, gdy było ono zwiezione, żwawo się krzątał cieśla z innemi gospodarzami około obróbki. Smolak tymczasem obchodził okoliczne wioski i dwory, zbierając składki, w czem mu się tak powiodło, że wkrótce zebrał około 1500 rubli, czego na reperacyą dzwonnicy nie było potrzeba. Postanowił więc zająć się także odnowieniem kościoła. Nie długo trwało, a dzwonnica była skończona; cieszyli się wszyscy dobrą wolą poczciwego kolonisty, a chłopi byli dumni z tego, że tak prędko bez korowodów wykonali tak szlachetne zamiary. Działo się to na wiosnę roku 1865go Wyprowadziwszy się za Lublin, przybyłem po roku do Garbowa, wstąpiłem do proboszcza i kościoła, ale jakże się zdziwiłem gdym znalazł kościół wewnątrz odnowiony, pomalowany perłową olejną farbą i ołtarze odnowione, pozłacane. Zapytałem proboszcza, kto to wszystko zrobił. Odpowiedział westchnąwszy: nasz poczciwy Smolak z Amelina, co zebrał składkę na dzwonnicę, dał do tego ośmset rubli ze swoich własnych funduszów za życia, a po śmierci przysłał jeszcze 600 rubli przez swoją córkę! -Jak to, czyż już Smolak nie żyje? zapytałem zdziwiony; przecież nie miał jeszcze pięćdziesięciu lat, a taki był ruchliwy i zdrowy; cóż mu się stało? - Otóż zastrzelił się, odrzekł proboszcz, choć nie umyślnie! Miał bowiem starą rusznicę zakopaną w ziemi w skutek powstania; robiły mu wróble szkodę w sadzie, objadając wiśnie, przypomniał sobie owę broń, wykopał

ją i rozebrał celem oczyszczenia, gdy jednak nie mógł uporządkować lufy, z powodu naboju w niej tkwiącego, wsadził ją zapałem w węgle tlejące na kominku, a następnie, chcąc się przekonać, czy nie masz sposobu dobyć powietrza, wziął koniec lufy w usta i zadął w takową. Wtem puszcza nabój i przechodzi mu przez gębę i szyję. Posłano po księdza i lekarza, sam na śmierć go dysponowałem. Nie było ratunku, choć miał przytomność, a nawet tyle, żę opowiedział mi to całe zdarzenie. Umarł bardzo przykładnie, a na pogrzeb zebrało się bardzo dużo ludu wiejskiego. W kilka tygodni przychodzi córka Smolaka do mnie i oddaje mi 600 rubli z tem nadmienieniem, że jej się ojciec pokazał po śmierci, że powiedział, gdzie zachowane pieniądze i polecił odnieść tę kwotę proboszczowi, na ukończenie ołtarzy. Dla tego wspomniałem o tem, że ją po śmierci przysłał. Tłumaczyłem jej różnie, żę się jej zdawało; ale ona została przy swoim i zostawiła owe przyniesione pieniądze, za które kończę odnowienie ołtarzy. Tłumaczyłem jej różnie, żę się jej zdawało; ale ona została przy swoim i zostawiła owe przyniesione pieniądze, za które kończę odnowienie ołtarzy. Różnie mi się trafiało spotykać z ludem i spotrzegać wyniki wytrwałej i chętnej pracy, a dobrą i szczerą wolą widzieć uwieńczoną dobremi skutkami; jednak tak szczególne, jak to tu opowiedziane zdarzenie, nie często się powtarza; dlatego je z tym większym uznaniem, wszystkim ludziom dobrej woli oddaję, jako dowód, że w prostym narodzie naszym niejedna szlachetna dusza się kryje. Dobrą wolą i wiarą góry byśmy przenieśli, przez nie ożywieni do jedności siły i błogosławieństwa Bożego dojdziemy, a skutkiem tego, zmartwychwstanie nasze byłoby pewne.” Źródło: czasopismo Oświata z 9 listopada 1876 roku - zachowane pismo oryginalne

23


REGIONALIŚCI I HISTORIA

Garbowskie kapliczki Elementem charakterystycznym polskiego krajobrazu są kapliczki, figury świętych i krzyże przydrożne. Upamiętniają one chwile klęski, nieszczęść ale także tych wydarzeń radosnych pełnych wdzięczności. Miesiąc maj w szczególny sposób poświęcony został Maryi. W każdym kościele i przy licznych kapliczkach w majowe wieczory gromadzą się wierni by wspólnie modlić się do Boga za wstawiennictwem Matki Najświętszej odśpiewując Litanię Loretańską. Na garbowskiej ziemi zlokalizowane zostało koło dwustu krzyży, kapliczek i figur przydrożnych. Zostały one opisane i policzone w ramach książki „ Kapliczki i krzyże przydrożne w pejzażu Ziemi Garbowskiej” ( publikacja dostępna w Gminnej Bibliotece Publicznej w Garbowie) Jedną z najstarszych jest kapliczka przy ul. Dolnej w Garbowie. Historią tego miejsca zainteresował się Hubert Bieniek. - Jest to kapliczka słupowa ku czci Matki Boskiej Niepokalanej przy ul. Dolnej w Garbowie. Kiedy dokładnie została zbudowana i kto był jej fundatorem nie wiadomo. Z rozmów przeprowadzonych z mieszkańcami

24

okolicy można stwierdzić, iż mogła powstać nawet w końcowych latach XIX wieku. Czy powstała tutaj dlatego, bo była na trakcie prowadzącej do innej miejscowości - nie wiem. Wiadomo, że za tą kapliczką kiedyś znajdowała się droga wiejska prowadząca do Gutanowa oraz do młyna motorowego należącego do T. Różyckiego oraz braci Lisieckich. Wokół niej posadzone były dwa kasztany. W latach 40 XX wieku wzniesiono płotek otaczający kapliczkę i te dwa drzewa. Niestety z czasem ogrodzenie drewniane zostało zniszczone przez szalejące burze i oderwane gałęzie. Kapliczka ta dla lokalnej społeczności ma wielkie znaczenie, do dziś przetrwała tradycja nabożeństw majowych. Jeżeli ktoś posiada dodatkowe informacje o tej kapliczce prosimy o kontakt z redakcją Głosu Garbowa. Natomiast jedną z najnowszych jest figura Najświętszej Maryi Panny Wspomożycielki Wiernych z 2021 roku,

Figura NMP Wspomożycielki Wiernych

wzniesiona nieopodal cmentarza, przy drodze na Bogucin. Zaprojektowana i ufundowana została przez ks .prof. Mariana Stasiaka. Tekst Hubert Bieniek i Kinga Skrzypiec