a product message image
{' '} {' '}
Limited time offer
SAVE % on your upgrade

Page 1

Runar Runar Ragnarson Ragnarson Brataas Brataas

GAN Aschehoug

B

GAN Aschehoug

Oppdagande leseog skriveopplĂŚring


Runar Ragnarson Brataas

Oppdagande leseog skriveopplĂŚring

GAN Aschehoug

B


Der var du jo!

em

pl ar

Er du klar for å møte blyanten Bly-Kjell, tusenbeinet Heidi og trollmannen Vilmer Vepsebol?

gs ek s

I Magi B skal du saman med læraren og dei andre i klassen oppdage nye ord og lydar og halde fram med øvinga på ulike måtar å lese og skrive på.

Vu

rd

er in

Du skal framleis få teikne og bruke terningar til å spele kjekke spel, drive med leik og moro, spele leseteater og samarbeide om nye aktivitetar. Hugs at denne boka er berre di. Det du teiknar og skriv og lærer av henne, viser akkurat kor god du er, og at du gjer ditt beste. Lykke til! Helsing Runar


Innhald

Vu

rd

er in

gs ek s

em

pl ar

Introduksjon til oppslaga.................................................... 4 Velkomen tilbake!................................................................. 6 Vokalane ................................................................................ 8 Konsonantane..................................................................... 10 Oppdag meir med vokalane og konsonantane............ 12 Ord med tre bokstavar...................................................... 14 Ord med fire bokstavar..................................................... 16 Ord med fem bokstavar.................................................... 18 Oppdag meir med bokstavane........................................20 Stavingar...............................................................................22 Oppdag meir med stavingar............................................24 Samansette ord...................................................................26 Oppdag meir med samansette ord.................................28 Opp og hopp!.....................................................................30 Diftongen ei.........................................................................32 Diftongen øy.......................................................................34 Diftongen au........................................................................36 Diftongen ai.........................................................................38 Oppdag meir med diftongane.........................................40 B og P...................................................................................42 G og K...................................................................................44 Oppdag meir med B og P, og G og K.............................46 F og V....................................................................................48 D og T...................................................................................50 Oppdag meir med F og V, og D og T.............................52 nk-lyd....................................................................................54 ng-lyd....................................................................................56 Oppdag meir med nk- og ng-lyd.....................................58 Kva lurer du på?..................................................................60 Rim .......................................................................................62 Oppdag meir med rim.......................................................64 Stum d..................................................................................66 Stum h...................................................................................68 Oppdag meir med stum h og stum d.............................70 o for å...................................................................................72 u for o...................................................................................74 Oppdag meir med o for å, og u for o............................76 Konsonantsambandet bl...................................................78 Konsonantsambandet fl....................................................80 Konsonantsambandet fr...................................................82 Oppdag meir med konsonantsambanda bl, fl og fr..........................................................84 Sceneskrekk!........................................................................86


Introduksjon til 1 Oppdag saman

Vokalane

Denne oppgåva skal de løyse saman ved å snakke eller bruke skrivetavler eller skriveboka.

1 Oppdag saman Elgen Elvin er glad for leira han fekk frå Elvira. No har han begynt å bruke leira til å lage små figurar som han målar og gjev vekk til dei andre dyra i skogen.

Oppgåva skal hjelpe deg til å oppdage kor mange ord som begynner med eller inneheld lyden eller lydane de skal lære.

pl ar

Sidan Elvin er veldig oppteken av vokalane, lagar han berre figurar som begynner med eller inneheld ein eller fleire vokalar.

em

Kva for figurar trur du Elvin lagar?

2 Les, leit og teikn

gs ek s

2 Les, leit og teikn

Her skal du og dei andre i klassen lese sjølv. Læraren hjelper dykk ved å lese teksten høgt først.

Anette hylte og Edvin lo, medan Øyvind helte såpa i do. Boblene fylte heile skåla. Anette ropte, og gutane skråla.

er in

Når de har lese saman og åleine, skal de gå på jakt etter lyden de jobbar med. Deretter skal de telje bokstavar i ord. Til slutt skal du teikne til teksten.

Set prikk under vokalane. Strek under ord med fem bokstavar.

Vu

rd

Teikn til teksten.

4

3

Vokalane går i ring Stå saman i ring. Læraren seier eit ord som begynner med a. Den som står ved sida av, seier eit ord som begynner med e. Hald fram slik med alle vokalane i alfabetet. For kvar runde de klarer, rykkjer de eitt steg inn i ringen. Når de står føter mot føter, er leiken ferdig.

8

3 Leik og moro

4 Meir moro

Det er alltid kjekt å røre på seg! Til kvart oppslag er det ein liten leik de kan gjere saman for å hugse det de har lært, og for å bli flinke til å samarbeide.

Her vil du møte ulike typar oppgåver. Nokre gonger skal de spele leseteater, andre gonger skal du teikne, svare på spørsmål, lese og forstå, eller gå på ordjakt i eit ordnett.


oppslaga 4 Les, teikn

5 Skriv sjølv Å skrive sjølv er kjekt. Å sjå at ord kan bli til setningar, og at setningar blir til tekstar, er noko du skal få oppleve i desse oppgåvene. Læraren og dei andre elevane i klassen vil hjelpe deg med å finne idear til kva du skal skrive. Dei vil også hjelpe deg med lydane du er usikker på.

6 Kast, les

og fargelegg

og skriv

Her er eit epletre. Epla er raude.

Nokre av dykk brukar framleis barneskrift. Det er heilt i orden. Læraren vil hjelpe deg med å utvikle barneskrifta di og lære deg korleis du skal jobbe med å skrive ulike typar tekstar.

Under epletreet står Oda og Emil. Til venstre står elgen Elvin og følgjer med.

pl ar

ananas

Elefanten Erle heng med snabelen. Alle turistane som gjev henne mat, trur at det einaste ho vil ete, er peanøtter. Stille for seg sjølv tenkjer Erle på alt det gode ho har lyst på. Noko søtt, noko surt og noko salt. Mest av alt ønskjer ho seg ei korg med søte og saftige jordbær.

isbit

gs ek s

5 Skriv sjølv

em

epletre

6 Kast, les og skriv Likar du å kaste terning? I denne oppgåva er det terningen som bestemmer!

obo

Kor mange prikkar det er på terningen, avgjer kva for eit ord du skal skrive eller bruke i ei setning. Læraren vil rettleie deg i korleis du skal jobbe med ord eller setningar i skriveboka eller på eit eige ark. Hugs å seie bokstavlydane i orda du skriv.

er in

Kva trur du Erle har lyst på?

Vu

rd

ukulele

åtti

9

Oppdag meir Oppdag meir inneheld ulike oppgåver der du skal øve på og oppdage meir om det du har arbeidd med i tidlegare oppslag. Her skal du lese, skrive, teikne og spele åleine eller saman med andre. I dei fleste oppslaga møter du ein lesebingo der du treng to eller fleire 6-sida terningar. Kast terningane etter tur. Summen av det terningane viser, fortel kva for ein tekst du skal lese. Når du har lese teksten, skal du finne det rette biletet. Er biletet ledig, legg du på ei brikke eller teiknar eit kryss. Bruk kvar dykkar farge. Spelet er ferdig når alle rutene er dekte. Då kan de fjerne brikker, viske ut og spele bingo på nytt. 5


Velkomen tilbake! 1 Oppdag saman Trollet Thea har endeleg funne seg ein ny gøymestad. Ho gler seg til å pakke ut av kofferten.

Vu

rd

er in

gs ek s

em

Kva trur du Thea set i dei 29 hyllene?

pl ar

For å halde orden på alle tinga, set ho dei på hyller etter kva for ein bokstavlyd dei begynner med.

6


2 Les, leit og teikn

Eg gøymde meg lenge, men her er eg igjen. Thea med kofferten, eg er din ven. Eg har med ord og bokstavar til deg. No skal vi lære, du og eg! Set prikk under ord med tre bokstavar. Strek under ord med fire bokstavar.

em

pl ar

Teikn til teksten.

Bokstaven bestemmer

Læraren deler ut ein lapp med ein bokstav til kvar av dykk. Hald lappen framfor deg slik at dei andre kan sjå kva for ein bokstav du har. Gå rundt i klasserommet og ta kvarandre i handa medan de seier eit ord som begynner med eller inneheld bokstaven den andre har. Byt deretter bokstav med kvarandre og hald fram leiken.

rd

er in

gs ek s

3

Vu

4 Skriv sjølv

Even vel tolv bokstavar i alfabetet. Med desse bokstavane lagar han mange korte og lange ord. Den einaste regelen han har gjeve seg sjølv, er at han kan bruke kvar bokstav berre éin gong i kvart ord. Kva for bokstavar trur du Even vel? Kva for ord kan han skrive med dei?

7


Vokalane

1 Oppdag saman Elgen Elvin er glad for leira han fekk frå Elvira. No har han begynt å bruke leira til å lage små figurar som han målar og gjev vekk til dei andre dyra i skogen.

pl ar

Sidan Elvin er veldig oppteken av vokalane, lagar han berre figurar som begynner med eller inneheld ein eller fleire vokalar.

2 Les, leit og teikn

Vu

rd

er in

Anette hylte og Edvin lo, medan Øyvind helte såpa i do. Boblene fylte heile skåla. Anette ropte, og gutane skråla.

gs ek s

em

Kva for figurar trur du Elvin lagar?

Set prikk under vokalane. Strek under ord med fem bokstavar. Teikn til teksten.

3

8

Vokalane går i ring Stå saman i ring. Læraren seier eit ord som begynner med a. Den som står ved sida av, seier eit ord som begynner med e. Hald fram slik med alle vokalane i alfabetet. For kvar runde de klarer, rykkjer de eitt steg inn i ringen. Når de står føter mot føter, er leiken ferdig.


4 Les, teikn

6 Kast, les

og fargelegg

og skriv

Her er eit epletre. Epla er raude.

ananas

Under epletreet står Oda og Emil.

epletre

gs ek s

em

pl ar

Til venstre står elgen Elvin og følgjer med.

5 Skriv sjølv

er in

Elefanten Erle heng med snabelen. Alle turistane som gjev henne mat, trur at det einaste ho vil ete, er peanøtter. Stille for seg sjølv tenkjer Erle på alt det gode ho har lyst på. Noko søtt, noko surt og noko salt. Mest av alt ønskjer ho seg ei korg med søte og saftige jordbær.

obo

Vu

rd

Kva trur du Erle har lyst på?

isbit

ukulele

åtti

9


Konsonantane

1 Oppdag saman Rolf er ei rotte utanom det vanlege. Medan dei andre rottene gneg seg gjennom hus og vegger, er Rolf oppteken av å gnage på alt frå oppvaskbørstar til gamle sovesofaer. Det meste han gneg på, begynner med eller inneheld ein eller fleire konsonantar.

2 Les, leit og teikn

gs ek s

em

pl ar

Kva trur du Rolf gneg på?

Vu

rd

er in

Eit par vottar på hendene varmar godt, med kakao i koppen blir turen flott. Skia er smurde med smør og salami, – Unna veg, for her kjem vi! Set prikk under konsonantane.

Strek under ord med fem bokstavar. Teikn til teksten.

3

10

Siste bokstav! Bruk ein liten ball eller ein ertepose. Læraren seier eit ord som begynner med konsonant, og kastar ballen eller erteposen vidare. Den som tek imot, må seie eit nytt ord som begynner med same bokstav som ordet til læraren slutta på. Slik held leiken fram. Avgjer på førehand om det er lov å seie same ord fleire gonger, og om ordet må ende på konsonant.


4 Ja eller nei?

6 Kast, les og skriv

• Du kan snakke med ei reke. • Ei kåpe kan halde deg varm. • Du er på skulen no.

hatt

• Nokre et hattar til frukost.

mynt

em

• Det er lov å klatre på taket.

pl ar

• Vi kan betale med myntar.

5 Skriv sjølv

er in

gs ek s

Rekene Sabine og Sebastian ler høgt når dei får auge på eit fiskegarn som har drive i land. Garnet har store hòl der det har festa seg alt anna enn fisk og krabber. Sabine og Sebastian lurer på kva fiskaren vil seie når han mellom anna må hale opp ein gammal trehjulssykkel.

kåpe

reke

Vu

rd

Kva trur du har sett seg fast i garnet?

jente

skule 11


1 Kva for ord skjuler seg her?

hsu

kpop

ĂĽml

posp

oks lnĂĽ

htat lksa

er in

skas

gs ek s

evr

vber

sfi

rd

atkt

mus

Vu

2 Bruk orda ovanfor og finn ord som rimar.

mus

12

hus

pl ar

rob

srgi

em

ums

hus


3 Lesebingo Kan eg få låne ein hatt?

2

Nei, det er ein ukulele!

6

Det låg ei reke på golvet.

7

Er det di kåpe?

10

Ein ananas har blad.

11

Skal vi slå mynt eller kron?

Eg sa at det var ein obo.

4

Vi har eit

5

epletre i hagen.

8

Vil du ha ein isbit oppi?

9

12 Det der er ikkje vår skule.

Vu

rd

er in

gs ek s

em

pl ar

Svaret må bli åtti.

3

4 Kva for bokstavar manglar?

a__urk

e__le

__ese

b__ll

l__ge

lø__e

__åne

r__se

kn__v

ug__e

__isk

l__m 13


Ord med tre bokstavar

1 Oppdag saman

pl ar

Musikaren Tom får som regel ikkje auge på særleg mykje. Ute på gata, på bussen eller på scena er nemleg håret hans ofte i vegen. Tom greier aldri håret, så derfor er det alltid fullt av små og store ting som har hekta seg fast. Utruleg nok gjeld det berre ting som inneheld tre bokstavar.

2 Les, leit og teikn

gs ek s

em

Kva trur du sit fast i håret til Tom?

Vu

rd

er in

– Kva var det som peip? sa Tom og såg ned. På golvet pila ei mus av stad. – Det var berre meg, sa musa og lo. – Tek du ost no? spurte Tom surt. – Jepp, smilte musa lurt.

Set prikk under ord med tre bokstavar. Strek under ord med fire bokstavar. Teikn til teksten.

3

14

Tre på rappen Leik saman i par eller mindre grupper. Lag ni lappar kvar der de skriv ord eller teiknar bilete av noko med tre bokstavar. Legg korta opp ned og trekk tre kort etter tur. Den som trekkjer, les orda høgt, viser til den/dei andre og lagar ei setning der dei tre orda er med. Slik held de fram til alle orda er trekte. Tips: Kan eit lam eller ei lus klatre i eit tre?


4 Kven er eg?

6 Kast, les og skriv

• Du treng årer når du skal ro meg. • Eg har lokomotiv og går på skjener.

bil

• Du kan dele treverk i to med meg.

pl ar

• Dersom du har rett nøkkel, kan du låse meg opp.

duk

em

• Frys du på øyra, treng du meg.

5 Skriv sjølv

er in

gs ek s

Mamma har bede Ulf hjelpe henne med å lage ny utstilling i butikken der ho jobbar. Medan dei lagar utstillinga, må dei slå av lyset og hengje papir i vindauga, slik at ingen ser kva dei held på med. Når dei er ferdige, slår dei på lyset og tek vekk papiret. Ulf blir heilt imponert over alt dei har fått plass til å stille ut.

fyr

Kva trur du står i utstillingsvindauget?

Vu

rd

lim

T R A

R

O

A PN

SN

sko

tak 15


Ord med fire bokstavar

1 Oppdag saman Bytebussen er ikkje som andre bussar. Saman med bussjåføren Lars køyrer Hild rundt og byter til seg ting som andre ikkje har bruk for lenger. På den måten kan folk byte til seg noko som dei likar betre enn det dei har frå før.

BYTEBUSSEN

pl ar

Det einaste kravet Hild og Lars har, er at alt som skal bytast, blir skrive med fire bokstavar.

2 Les, leit og teikn

gs ek s

em

Kva for ting trur du Hild og Lars byter og får bytt?

Vu

rd

er in

Det gule eplet rista og fraus. No var det tid for å sleppe laus. Frå eit lite tre og ned på ei torv, landa eplet og blei ete av ein sporv.

Set prikk under ord med fire bokstavar. Strek under ord med tre bokstavar. Teikn til teksten.

3

16

Byt stol Blir leika som stolleiken. Ein elev som ikkje har stol, begynner. Han eller ho går bort til ein annan elev og seier eit ord på fire bokstavar. Den som sit på stolen, må gje vekk plassen sin til den første eleven og byte stol med ein annan. Slik held de fram. Det er ikkje lov å gå tilbake til ein stol som ein har sete på tidlegare. Leiken er over når alle elevane har bytt stol minst fem gonger.


4 Ordjakt g m e e l l k s i g d s s u

e t v l t t f t l m i b t l

r a k a l a r l u å o e t e

v k a m ø n o a e n h n r s

5 Skriv sjølv

i m k b v t s m k e ø k u o

n o a o e e k p n o n a s l

d r o k r o p e i s e r e a

f s h l o n i o v t e m s g

i t a e s k r k l r p l o u

r o g g i e a s y i l å f r

er in

Maurane Maure og Maura konkurrerer om kor mykje dei klarer å bere med seg heim til maurtua. I konkurransen leier Maure lenge over Maura. Men så føreslår ho at dei skal prøve å ta med ei høne! Då gløymer Maure heile konkurransen. Han blir nemleg nysgjerrig på korleis Maura har tenkt å klare det.

og skriv

buss

kopp

stol

høne

Vu

rd

e l e e n l t e s s e s a k

6 Kast, les

pl ar

i i r n e å ø e t l a k e k

Ord med fem bokstavar.

em

t l b k t n l h s e r ø v s

Ord med fire bokstavar.

gs ek s

Ord med tre bokstavar.

Kva trur du Maure og Maura klarer å bere?

pære

ugle 17


Ord med fem bokstavar

1 Oppdag saman Knute er ei kresen kråke som dei andre kråkene ofte ler av. Dei finn mat og stel alt dei kjem over, men Knute er meir oppteken av å finne små skattar og mat av beste sort til å kose seg med.

pl ar

Kresen som han er, tek han berre vare på det som inneheld fem bokstavar, verken meir eller mindre.

2 Les, leit og teikn

Vu

rd

er in

Her er eit ekorn som likar å danse. Hels på vesle Ekka Konstanse! Ekka viser fram det finaste ho har. Det er ein grøn og lilla gitar!

gs ek s

em

Kva trur du Knute et og samlar i reiret sitt?

Set prikk under ord med fem bokstavar. Strek under ord med fire bokstavar. Teikn til teksten.

3

18

Terningen bestemmer Gå saman to og to. Teikn eit rutenett med 24 ruter. Vel kvar dykkar fargeblyant i ulik farge. Kast ein 6-sida terning etter tur. Talet på auge på terningen avgjer om de skal skrive berre ein bokstav eller eit ord med eit visst tal bokstavar. Hjelp kvarandre med å kome på ord de kan skrive, og korleis ein stavar orda.


4 Kven er eg?

6 Kast, les og skriv

• Eg har mange hòl og held buksa di oppe. • Eg har to puklar og vandrar i ørkenen.

bjørn

• Eg kan lyse opp eit heilt rom.

jakke

em

• Du kan vifte med meg på 17. mai.

pl ar

• Eg har lapp framfor auget.

5 Skriv sjølv

er in

gs ek s

Ekornet Erika har leita i mange dagar etter nøttene ho samla førre veke. Under eit av trea finn ho ein spade og begynner å lure på om ho har grave dei ned? Erika grev i timevis og finn alt anna enn nøttene. Når det blir mørkt, bestemmer ho seg for å gje opp. I staden tek ho med seg alt det andre ho har funne.

kråke

pirat

Vu

rd

Kva trur du Erika grev opp?

spade

veske 19


1 Lesebingo Er det bjørn der?

I min kopp er det kakao.

4

Å, det var ei fin ugle.

8

5

9

Skal vi ta buss?

Endeleg ein stol å sitje på.

6

10

Vi kan bruke ei sag.

13 Ein sebra har striper.

Kan vi bruke lim?

16

17 Kvifor er det ei høne her?

18 Det låg ein duk på bordet.

20 Vår bil er raud.

21

22 Har du sko på føtene?

gs ek s

Eg låner din spade.

em

Vi besøkte eit fyr.

14

Ivar kledde seg ut som pirat. Kva, er det mus her?

pl ar

12 Du kan få ei pære av meg.

7 Det er ei kråke på taket.

Det var ei lita veske. Eg må ha med jakke.

er in

No er det tak på huset. 24

2 Kan du rime?

Vu

rd

Set strek mellom rimorda.

20

hue

lås

drikke

mann

kam

vest

hekk

pil

maske

rose

busk

brev

mose

due

tann

dekk

hest

lam

rev

rusk

gås

flaske

sil

hikke

11

15

19

23


pl ar em gs ek s er in

Vu

rd

3 Kva for bokstavar manglar?

b__ørn st__l

__ane

du__ ugl__ r__ke

pĂŚ__e

__il

__luge

f__r

__irat

__arn 21


Stavingar

1 Oppdag saman Nils, Hanne og Fatina har lyst til å bli kunstnarar. Derfor går dei på kurs for å lære seg å teikne og måle. I dag har læraren gjeve dei i oppdrag å måle motiv som har like mange stavingar som dei har i namnet sitt.

pl ar

Nils, Hanne og Fatina gjer så godt dei kan. Endeleg er dei klare for å vise fram kunstverka.

2 Les, leit og teikn

Vu

rd

er in

Ein hane på fisketur, er det sant? Ja, det må jo skje noko nytt iblant. Med egg som agn håpar han på hell. Sjå, hanen fanga ein hoppande makrell!

gs ek s

em

Kva trur du dei andre kunstnarane målar?

Set prikk under ord med to stavingar. Strek under ord med tre stavingar. Teikn til teksten.

3

22

Stavingsstafett Læraren har førebudd små lappar med ord som inneheld éi, to, tre eller fire stavingar. Læraren legg lappane i ein sirkel midt i rommet og deler dykk inn i fire lag. Laga stiller seg i kvart sitt hjørne. Kvart lag får vite kor mange stavingar dei skal samle. Etter tur spring éin elev frå kvart lag fram, snur ein lapp og ser om ordet har rett tal stavingar. Dersom det har det, spring eleven tilbake med lappen, og neste elev spring fram. Viss ikkje, må eleven leggje ned lappen igjen.


4 Ordjakt s t i n t o f l n s a o a t

e t n d e m u e t b n n s i

t k a m f m r f a i a e k s

u l v ø i e u o n e s b e j

5 Skriv sjølv

e e i l s h b n n p m r p e

å m s l k a i g b a a e a g

l e s e p m l u ø r s v r e

e n e s i s h l r a k i a r

p t b t a t a r s p e g p m

l i r o n e l o t l n l l u

er in

Erika har fått ein svær paraply av pappa. No sit ho ute i hagen på eit teppe med paraplyen over seg medan det regnar. Under paraplyen har ho samla alle dei beste leikene sine. Etter ei stund kjem Shimon og vil vere med.

rd

e n a l o r e t e y i o y s

og skriv

hue

pl ar

o o e i o r u e r å n r l å

6 Kast, les

Ord med tre stavingar.

em

r v r v n t k t ø l a k f b

Ord med to stavingar.

gs ek s

Ord med éi staving.

hane

appelsin

paraply

Vu

Kva trur du Erika og Shimon leikar med under paraplyen?

helikopter

motorsykkel 23


1 Lesevegen

START

hare

banan

åtte

tre

fisk

ørken

åre ugle

BYTEBUSSEN

em

anker

garn

pl ar

kam

bie

lampe

elefant

jaguar

mål

Vu

rd

er in

bamse

gs ek s

due

maske utedo ananas

Spel saman to eller fleire. Du treng ein 6-sida terning og like mange spelebrikker som de er spelarar, kvar dykkar blyant og eit ark å skrive på. Kast terningen etter tur. Talet på auge på terningen viser kor mange felt du skal gå. 24

blautkake

MÅL Les ordet eller uttal det du ser på teikninga, og finn ut kor mange stavingar ordet har. Talet på stavingar viser kor mange poeng ordet er verdt. Samle poeng og sjå kven som har flest poeng når den første er i mål. Lykke til!


2 Stavingslageret Robotane Einaren, Toaren og Trearen lagrar alle ord dei lærer, på Stavingslageret. Les orda høgt, lytt ut og set strek mellom stavingane i ord som har meir enn éi staving. Trekk deretter strek til det rommet på Stavingslageret der orda høyrer til.

Trearen

pl ar

Toaren

av i s

stjerne

h a tt

elev

p a ra p l y

slips

j e n te

matpakke

sofa

badekar

saft

penn

hovud

b es te m o r

saks

øy re

ra d i o

port

mamma

te l e f o n

myg g

spøkjelse

klede

g ate

t o a l e tt

agurk

hage

l as te b i l

hale

hest

er in

Vu

rd

appelsin

gs ek s

tann

em

Einaren

25


1 Oppdag saman Trollmannen Vilmer Vepsebol er heilt ifrå seg. Med illsinte vepsar i hatten og ei tung kappe på slep oppdagar han at elevane ved trylleskulen har rota i spegelsalen. Der ligg det alt frå brune sukkerbitar og epletre til ein gammal støvsugar fylt med fuglefjør. Vilmer skjønar at elevane må ha jobba med å trylle fram gjenstandar som blir skrivne som samansette ord.

pl ar

Samansette ord

2 Les, leit og teikn

gs ek s

em

Kva trur du Vilmer oppdagar i spegelsalen?

Vu

rd

er in

Vaskemaskina hyler: – No er det nok! Peter svarar med å fylle ho opp. Handkle, papirfly og forstørringsglas. Han trykkjer på knappen, – Kom igjen, gje gass!

Set prikk under samansette ord. Strek under ord med tre bokstavar. Teikn til teksten.

3

26

Tekanna Gå saman i par. Kvart par får utdelt ein lapp med eit samansett ord dei skal dramatisere. Avgjer på førehand om det er lov å gje munnlege hint medan ein dramatiserer. Byt på å dramatisere og gjette. Para kan også dramatisere orda framfor klassen eller gruppa. Tips: tekanne, trollfar, epletre, pizzasnurr, robåt, lastebil, badekar, fotballsko, lesebok, sykkelhjelm, vaskemaskin.


4 Kven er eg?

6 Kast, les og skriv

• Eg   går rundt og rundt og gjer kleda dine reine igjen.   du fått hòl i tennene, • Har må du få hjelp frå meg.

bokhylle

• «Ring,   ring!» ular eg når friminuttet er slutt.

fotball

em

pl ar

• Frys   du på overkroppen, varmar eg godt.

5 Skriv sjølv

rd

er in

gs ek s

Familien Trappetrinn har leita lenge etter sølvskeia til veslebror. Utan den nektar han å ete noko som helst. No har dei begynt å spionere på hagenissen Fjøsleif, som dei mistenkjer for tjuveriet. Familien har nemleg fått tips om at han er meir levande enn ein skulle tru. I mørket oppdagar dei at Fjøsleif listar seg inn i garasjen, og bestemmer seg for å følgje etter. Der avslører familien at det ikkje berre er sølvskeia til veslebror som Fjøsleif har stole.

lommelykt

Vu

Kva trur du Fjøsleif har stole og gøymt i garasjen?

flugesopp

pannekake

ryggsekk 27


1 Rare setningar Kast ein 6-sida terning tre gonger for å få den rare setninga du skal skrive. Får du til dømes 3, 5 og 1, skal du skrive: Snømannen ryddar i hundehuset. Følg linjene og skriv så fint du kan.

Lommelykta

Vasslangen

Snømannen

snorkar

i fruktskåla.

i kjøle­ skåpet.

Vu

rd

i hundehuset.

hoppar

er in

Kast 3

gs ek s

gøyr

Vil du skrive meir? Skriv vidare i eiga bok. 28

Ryggsekken

Hoppetauet

Fotballen

em

Kast 2

pl ar

Kast 1

syklar

ryddar

spring

i bukse­ lommene.

i toalett­ skåla.

i taklampa.


2 Lesebingo Ta med deg

2

Pass deg! Ein

lommelykt 6

Det der må vere ein flugesopp.

Vi laga ein

10

11 Truls snikra ein fuglekasse.

5

8

Skal vi spele fotball?

Mormor har eit epletre.

9

12

Min ryggsekk er grøn.

Vu

rd

er in

gs ek s

em

pl ar

snømann.

Eg treng ei

bokhylle.

og tannkrem. 7

hoppetau!

4

Her er

tannkost

vasslange!

i morgon.

Sjå, dei har

3

3 Kva for ord høyrer saman?

gull

pære

ørken

gull

eple

bær

regn

bjørn

regn

salat

vatn

krem

jord

tre

sol

melon

frukt

fisk

potet

rotte

lys

boge

is

jakke 29


Opp og hopp! 1 Oppdag saman

Vu

rd

er in

gs ek s

Kva trur du skjer under Hinderracet? Kva blir servert?

em

Reglane er dei einige om på førehand: 1 Alle skal ha det kjekt. 2 Ingen skal stå åleine. 3 Det er ikkje lov å ete kvarandre.

pl ar

Ein gong i året møtest dyra frå Sprettskogen, Villejungelen og Rullestranda til det elleville Hinderracet med leikar, hinderløype, konkurransar og god mat og drikke. Dei konkurrerer, ler og har det kjekt saman.

RH I NDE RACE

30


Hinderracet Gjer som dyra i Sprettskogen, Villejungelen og Rullestranda, og lag dykkar eige hinderrace. Inviter andre elevar eller dei føresette, eller leik sjølve i skulegarden, skogen eller gymsalen. Læraren hjelper dykk med å setje opp stasjonane, og forklarer aktivitetane. Gjer som dyra og spel litt kul musikk for å bli skikkeleg ville og spretne. Ver to til tre elevar på kvar stasjon. Jobb i eitt minutt før de tek 15 sekund pause og held fram på neste stasjon. Når de har køyrt ein heil runde, kan de ta ein drikkepause og køyre ein runde til. 6 Skjelpaddetrill Gå saman to og to. Hald kvarandre i hendene og rull to rundar rundt til den eine sida. Press deg opp ved hjelp av hendene, og ha strake bein. Rull to rundar tilbake og start på nytt.

pl ar

1 Harehopp Hopp som ein hare frå side til side langs ei linje eller over ein benk.

em

2 Froskebøy Ver som frosken og gjer ein djup knebøy før du tek eit spretthopp.

7 Velt nashornet Gå saman to og to, og ver nashorn. Nashorn 1 står på alle fire og strekkjer forsiktig opp høgre hand, som skal sjå ut som nasen. Sit som støypt i golvet og plasser ei hand på sida og den andre på skuldra til Nashorn 1. Bruk styrken du har, til å prøve å velte nashornet ved hjelp av hendene. Når nashornet er velta, byter de.

gs ek s

er in

3 Flamingoen Hald ein ball inntil brystet med hendene. Stå på eitt bein medan du bøyer deg langsamt fram og ser ned i golvet. Rett deg langsamt opp att til du har rak rygg. Hald balansen. Start på nytt og byt bein denne gongen.

rd

4 Geparden og snigelen Marker ei lengd med steinar eller kjegler. Spring så raskt som ein gepard frå start til mål. Jogg tilbake og begynn på nytt. Lag gjerne hindringar med kjegler eller steinar undervegs, slik at du må springe sikksakk.

Vu

2

5 Bjørnen og krabba Marker ei lengd med steinar eller kjegler. Krabb som ein bjørn frå start til mål og lag bjørnelydar. På veg tilbake skal du gå på alle dei fire krabbeklørne dine. Denne gongen skal ryggen vere heilt rett og vend ned mot golvet, medan magen skal peike opp mot taket.

8 Kenguruhopp Hopp som ein kenguru. For kvar gong du hoppar, skal du klappe deg sjølv på knea. Ta ein liten pause etter kvart tiande hopp. 9 Slangen og musa Ål deg som ein slange medan du tel til ti. Ver deretter musa som prøver å sleppe unna slangen, ved at du spring så raskt du kan på staden, medan du tel til tjue.

31


Diftongen ei 1 Oppdag saman Tusenbeinet Heidi har det travelt og legg ikkje merke til Rein og Reinhild, som kjem gåande. Dei veivar alt dei kan med labbane for å få henne til å sjå opp. – Kvar skal du? spør Reinhild. – Eg skal på leir, seier Heidi stolt og viser fram alt ho har med seg.

pl ar

Rein og Reinhild ler for seg sjølve når dei oppdagar at det meste begynner med eller inneheld diftongen ei.

2 Les, leit og teikn

Vu

rd

er in

Einar leita etter Fido sitt bein, skvatt høgt då det knaka i ei grein. – Hei på deg, sa Reinhild og lo. Ho hadde teke beinet til Fido.

gs ek s

em

Kva trur du Heidi tek med seg på leir?

Set prikk under ord med ei. Strek under ord med fire bokstavar. Teikn til teksten.

3

32

Stein, saks, papir Spel saman to og to. Begynn med knytt neve, beveg armen opp og ned medan de seier «stein, saks, papir», og vis teiknet de har valt: Stein (knytt neve), saks (peikefinger og langfinger strekt ut som ei saks), papir (open handflate). Den som taper, må seie eit ord som inneheld diftongen ei. • Stein taper mot papir, men vinn over saks. • Saks taper mot stein, men vinn over papir. • Papir taper mot saks, men vinn over stein.


4 Leseteater

6 Kast, les og skriv

A Kva var det? B Det er nokon i trappa. A Høyrer du som dei trampar? B Dei må vere mange.

bein

A Kven kan det vere? B Eg sjekkar vindauget.

heis

em

pl ar

A Kva ser du? B Å, det var berre eit tusenbein!

5 Skriv sjølv

er in

gs ek s

Geitebukken Geitrams og meitemarken Meite likar å leike saman. Medan Geitrams er den som spring raskt og har store horn, er Meite best på å gøyme seg. Ein dag etter at dei har leika gøymeleiken, bestemmer dei seg for å lage ein tabell. Der har dei to kolonnar der dei skriv ned kvar sine beste gøymestader.

rein

stein

Vu

rd

Kvar trur du Geitrams og Meite likar best å gøyme seg?

sveis

meitemark 33


Diftongen øy

1 Oppdag saman Øystein er ein kjend slange. Saman med fløytisten Frøydis reiser han jorda rundt og opptrer på små og store scener. Medan Frøydis spelar, gjer Øystein ulike ablegøyer for å få publikum til å le.

pl ar

For at Frøydis skal få Øystein til å gjere som ho vil, gir ho han fine gåver. Det rare er at Øystein berre ønskjer seg gåver som begynner med eller inneheld diftongen øy.

2 Les, leit og teikn

Vu

rd

er in

Brøytebilen brumma: – Unna veg! Frøya ropte: – Ser du meg? Ho prata høgt så alle kunne høyre: – Vi må stoppe opp og la brøytebilen køyre.

gs ek s

em

Kva slags gåver trur du Øystein får?

Set prikk under ord med øy. Strek under ord med fem bokstavar. Teikn til teksten.

3

34

Hengekøya Blir leika som hangman. I denne leiken skal de gjette rett ord før hengekøya er ferdig teikna. Læraren tenkjer på eit ord som inneheld diftongen øy, og skriv like mange strekar på tavla som ordet har bokstavar. For kvar feil bokstav de gjettar, teiknar læraren ein del av hengekøya (tre – tre – tau – tau – feste – feste – hengekøye). Som hjelp kan læraren setje inn den første bokstaven i oppgåva.


4 Leseteater

6 Kast, les og skriv

A Vil du vere med og leike? B Vil du vere med og leike? A Ja? B Ja?

høy

fløyte

em

A Hermegås! B Nei, eg er jo ein papegøye!

pl ar

A Slutt å våse! B Slutt å våse!

5 Skriv sjølv

er in

gs ek s

Papegøyane Petra og Patrick vaknar ein morgon og ser at dei har fått besøk på øya si. Framfor dei står det ein liten lundefugl som presenterer seg som Lunde. Han har ein stor koffert med ting han vil vise dei. Petra og Patrick kikar nysgjerrig ned i kofferten til Lunde. Raskt finn dei ut at Lunde må få bu på øya.

skøyter

sløyfe

Vu

rd

Kva trur du Lunde har i kofferten?

syltetøy

papegøye 35


Diftongen au

1 Oppdag saman

pl ar

Dinosauren Audun rautar av glede. Frå ein annan dinosaur har han endeleg fått oppskrifta på den gode sausen han ein gong åt i Australia. Når han har helt oppi ein astronaut og eit hoppetau, begynner han å lure på om han har blitt lurt. Alle ingrediensane begynner med eller inneheld diftongen au.

2 Les, leit og teikn

Vu

rd

er in

– Au! hylte sauen. – Ja, slikt kan skje fort, sa mauren som furta og helst ville bort. – Neste gong må du sjå deg for, frue, og ikkje trakke i ei tue.

gs ek s

em

Kva for ingrediensar trur du står i oppskrifta?

Set prikk under ord med au. Strek under ord med fem bokstavar. Teikn til teksten.

3

36

Minne som ein dinosaur Gå saman i små grupper eller leik i heil klasse. Stå på rekkje. Den første eleven seier eit ord som inneheld diftongen au. Den neste gjentek ordet og legg til eit nytt ord med diftongen au. Den tredje held fram ved å seie dei to orda og leggje til endå eit ord. Dersom de gløymer eit ord undervegs, må de begynne på nytt. I denne leiken trenar de minnet og øver på ord med diftongen au.


4 Ja eller nei?

6 Kast, les og skriv

• Ein maur kan lese høgt. • Vi seier au når noko gjer vondt. • Det lever dinosaurar i dag.

sau

• Du kan knyte eit tau.

tau

em

• August er den sjette månaden.

pl ar

• Sauene legg store egg.

5 Skriv sjølv

gs ek s

Sauene Paul og Audny brekar høgt i protest. Haugen dei beitar på, er eit populært turområde. No har Paul og Audny sett seg lei på alt det menneska gløymer att. Derfor festar dei eit langt tau mellom trea, der dei kan hengje opp alt dei finn.

maur

gaupe

Vu

rd

er in

Kva trur du Paul og Audny heng opp?

astronaut

dinosaur 37


Diftongen ai

1 Oppdag saman

pl ar

Laila har alltid drøymt om å sitje på når pappa køyrer med den store traileren på slep. Pappa, som er ein ekte trailersjåfør, har lova å ta henne med til Hawaii dersom ho klarer å gjette kva traileren er lasta med. Det einaste hintet Laila får, er at all lasta begynner med eller inneheld diftongen ai.

2 Les, leit og teikn

gs ek s

em

Kva trur du Laila gjettar at traileren er lasta med?

Vu

rd

er in

Tøffe Olai ville leike hai. Med finnar og tenner sprang han av stad. Nede i stova blei han så glad. Der stod bestemor utkledd som ein pai. – Kom, la oss reise til Hawaii! Set prikk under ord med ai.

Strek under ord med tre bokstavar. Teikn til teksten.

3

38

Haidansen Visste du at haiar har sin eigen dans? Haiane dansar til musikken på kommando frå læraren. Gjer dykk klare, og øv på trinna før de begynner. Kaia: Sit på huk på kaia og kast ut snøret til fiskestonga di. Maisen: Flekk tenner, tygg og beveg maisen med hendene fram og tilbake framfor munnen. 17. mai: Vift med flagget og vogg frå side til side medan du et is.


4 Les, teikn

6 Kast, les

og fargelegg

og skriv

Her er ei ferjekai. På kaia står Aino.

hai

Framfor kaia sym det ein svær hai.

kai

gs ek s

em

pl ar

Ytst utpå kaia står ein saftig pai.

5 Skriv sjølv

rd

er in

Kai-Anton smiler breitt og pustar og pesar gjennom dei svære gjellene. Etter å ha halde på i mange månader, har han endeleg fått undervassheisen til å fungere. Saman med dei andre haiane planlegg han ivrig kva for små og store godsaker dei skal bestille og få levert rett i havet.

mais

Vu

Kva trur du Kai-Anton og dei andre haiane bestiller?

pai

Laila

trailer 39


1 Lesebingo

meitemark!

syltetøy på.

8 Vi kan ha mais i salaten.

Det er ein heis på hotellet.

12

Eg vil ha

Pass deg, ei gaupe!

sløyfe i håret. Kan vi lage ein dinosaur? Aurora vil bli

5

16

9

13

17 Det er ikkje lov å kaste stein.

20

Vi har høy inne i låven.

10

Olai ville spele fløyte.

14 Det var bein i maten.

No legg båten til kai.

18

22 Det står ein rein bak treet.

gs ek s

astronaut.

21

6

Har du møtt Laila?

7 Kvifor står det ein trailer her? Skal vi stå på skøyter? La oss hoppe tau!

Min hai skal heite Aino.

24

2 Kan du rime?

Vu

rd

Set strek mellom rimorda.

40

15

19 Det blir pai til middag.

er in

Vi leitar etter ein sau.

hai

11

pl ar

Eg vil ha

em

4

Æsj, ein

gøy pai

grein

skøyte

tøye

tau

heie

bein

kai

skøyte

sei

høy

sveis

leie

svai

heis

rein

stein

røyte

bøye

fløyte

lei

sau

23


pl ar em gs ek s er in

rd

3 Kva for diftong manglar?

Vu

r___n Haw___i papeg___e dinos___r kvith___ l___legheit badet___ rullesk___ter t___bane eplep___ fl___te hundeb___n tr___e m___temark syltet___ astron___t ferjek___

___stralia 41


B og P

1 Oppdag saman Bilal og Dina likar utfordringar. Kvar gong dei besøkjer bestemora, har ho ei ny oppgåve på lur. Denne gongen ber ho dei byggje ei bru ved hjelp av berre gjenstandar som begynner med eller inneheld bokstavane b og p.

pl ar

Mens Bilal og Dina byggjer, følgjer bestemora nøye med over brilleglasa.

2 Les, leit og teikn

gs ek s

em

Kva trur du dei brukar for å byggje brua?

Vu

rd

er in

Piratane bråka så kokken blei sint. – Ro dykk ned, så går dette fint! – Kvifor det? sa ein lat pirat. – Elles får de ikkje meir mat!

Set prikk under ord med b eller p. Strek under ord med seks bokstavar. Teikn til teksten.

3

42

Beveren og puta Stå i ring som heil klasse eller i mindre grupper. Læraren vel ein elev som skal begynne. Eleven seier eit ord som begynner med eller inneheld bokstaven b, og dramatiserer ordet. Eleven til venstre seier eit ord som begynner med eller inneheld bokstaven p, og dramatiserer på same måten. Slik held leiken fram til de har gått heile runden. Tips: bever – pute, bok – puma, belte – paraply, bjørn – papegøye, banan – postkasse, boge – politi.


4 Ordjakt t s u t l s n n y s e p r k

p s s e l j n e a t v e l s

u b p t b a e p n a b g e e

t l a b a m k o t b u ø b p

5 Skriv sjølv

e o l a r a a l p a p y a o

b m l n t s k i a r r e k t

i s p k p b e t r n i b a t

l t a p i r b i a p n e r e

p p k y z o r b d o s v p b

i u k s z p ø å i t b e a l

er in

Bjørg har høyrt at det var vanleg å gøyme pengar og verdifulle saker i madrassen i gamle dagar. Ho har mange ting ho er redd for, og prøver så godt ho kan å gøyme dei for storebroren. Når Bjørg legg seg den kvelden, er senga så full at ho nesten ikkje får sove.

og skriv

bil

bever

bamse

pil

Vu

rd

l s e e a å d l s e æ r r y

pl ar

i a r o a y a a l a r a e u

em

b p b p b p p b b p b p p b

6 Kast, les

Ord som begynner med p.

gs ek s

Ord som begynner med b.

Kva trur du Bjørg gøymer?

pute

plaster 43


G og K

1 Oppdag saman

pl ar

Grynte og Karsten likar å teikne og designe. No har dei bestemt seg for å trykkje sine eigne teikningar på genserane dei lagar. Medan Grynte lagar genserar med gaflar, grevlingar og granateple, lagar Karsten genserar med kråkebollar, kaktus og krokodiller. Etter å ha laga over hundre genserar, seier Grynte stolt: – No trur eg vi har laga genserar med nesten alt i verda som begynner med eller inneheld bokstavane g eller k!

2 Les, leit og teikn

Vu

rd

er in

Krøllar du halen? – Ja, det gjer eg då! Badar i søla? – Det kan du vel sjå! Kva likar du best? – Kålrabi og is! Kva er det du er? – Ein rosa gris!

gs ek s

em

Kva for genserar trur du Grynte og Karsten designar?

Set prikk under ord med g eller k. Strek under ord med fire bokstavar. Teikn til teksten.

3

44

Garnnøstet til krokodilla Kva kan krokodilla strikke med garnnøstet? Læraren held i tråden, kastar nøstet til ein elev, seier eit ord med bokstaven g eller k, og seier kva for ein bokstav ordet begynner med. Eleven held att i tråden, kastar nøstet vidare og seier eit nytt ord med g eller k. Leiken er over når læraren synest de har kome med nok forslag.


4 Leseteater

6 Kast, les og skriv

A Mjau! B Gje deg! A Pip! B Stopp!

gran

A Kykeliky! B Grynt?

genser

em

pl ar

A Bæææ! B Åååå, du har jo heilt krokodilla på dyrelydar!

5 Skriv sjølv

er in

gs ek s

Krokodilla Karen er med i ein ekkel gjettekonkurranse. Med bind for auga og gaffelen i handa gru-gler ho seg til det ho skal smake på. Framfor henne står alt frå grilla granbar til krydra krumkaker. Det svir i halsen, sveitten renn, og tårene sprett frå auga. Til slutt er det likevel Karen som går av med sigeren med flest rette gjettingar.

gaffel

katt

Vu

rd

Kva trur du Karen må smake på?

kåpe

krokodille 45


1 Rare setningar Kast ein 6-sida terning tre gonger for å få den rare setninga du skal skrive. Får du til dømes 3, 5 og 1, skal du skrive: Kåpa fis på hustaket. Følg linjene og skriv så fint du kan.

Bilen

Plasteret

Kåpa

snurrar

krafsar

er in

Kast 3 på stove­ bordet.

på bade­ golvet.

Vu

rd

på hustaket.

Vil du skrive meir? Skriv vidare i eiga bok. 46

Katten

søv

fis

bakar

på hovudet til bestemor.

på v­ erandaen.

på k­ ommoden.

gs ek s

bit

Pila

em

Kast 2

Gaffelen

pl ar

Kast 1


2 Lesebingo Vi køyrde bil inn til byen.

Treng du

2

6

plaster?

3

7 Vi tok bilete av ei krokodille.

10

Det der må vere ei gran.

11

Ein bever har store tenner.

Mamma har grøn kåpe.

4

8

Eg vil sove på mi pute.

Vi skal få oss ein katt.

5

9

12 Eg kasta ei pil.

Vu

rd

er in

gs ek s

em

pl ar

Treng du ein gaffel?

Kan eg låne din genser?

3 Kva for ord skjuler seg her?

belmstor

erakam

rbllie

_________

_________

_________

irgs

apziz

yrgte

_________

_________

_________

plmea

egnsre

mleka

_________

_________

_________ 47


F og V

1 Oppdag saman

pl ar

Flodhesten Fred og villsvinet Vilde har utruleg nok blitt gode vener. Medan Fred har rømt frå ein dyrehage i Frankrike, har villsvinet Vilde alltid levd ute i skogen. No som dei bur saman, synest Fred det er på sin plass at dei feirar bursdagane sine samtidig. Saman finn dei ut at alt dei vil handle, begynner med eller inneheld bokstaven f eller v.

2 Les, leit og teikn

gs ek s

em

Kva trur du Fred og Vilde handlar?

Vu

rd

er in

Vampyren ville lage raude vaflar. Laga røra i ein hatt, og rørte med gaflar. Då vaflane var ferdige, var det blitt natt. Vampyren sovna, og vaflane blei etne av ein katt. Set prikk under ord med f eller v.

Strek under ord med fem bokstavar. Teikn til teksten.

3

48

Fisken og vepsen Stå saman i ring. Læraren har gjort klar to store biletkort, eitt med ein fisk og eitt med ein veps. Læraren deler ut biletkorta til to elevar. Når læraren startar musikken, går de rundt og sender korta mellom dykk. Når musikken stoppar, går dei to som har biletkort i handa, fram i midten. Dei seier kvart sitt ord som begynner med f og v. Slik held leiken fram.


4 Ja eller nei?

6 Kast, les og skriv

• Du kan fylle ei flaske med vatn. • Ein vase er ein sjukdom ein kan få. • Fiskane pustar med gjeller.

fisk

• Vil du vege noko, kan du bruke ei vekt.

4

fire

em

• Husa til veps heiter vepsebol.

pl ar

• Å spele fiolin tyder at ein spelar brettspel.

5 Skriv sjølv

er in

gs ek s

Vepsen Vivian har flytta inn i eit vepsebol for seg sjølv. Ved hjelp av dei tre venene Vera, Vetle og Viljar har ho fått på plass både sofa og TV. No prøver ho å finne ut kva for andre ting ho blir nøydd til å skaffe seg. I tankane har ho sett føre seg både eit nytt vaffeljern og eit stort badekar.

flodhest

vott

Vu

rd

Kva trur du Vivian fyller vepsebolet med?

vindauge

vaffel 49


D og T

1 Oppdag saman

pl ar

Damali og Tobias har køyrt karusell i fleire timar og er heilt svimle. No går dei forbi spela der ein kan vinne mange ulike premiar. Dei prøver fleire av aktivitetane, som dorullbingo og tautrekking. Men dei synest det er rart at alle premiane begynner med eller inneheld bokstavane d eller t.

2 Les, leit og teikn

gs ek s

em

Kva trur du Damali og Tobias vinn?

Vu

rd

er in

Gap opp, sa tannlegen, – Dette går bra! Dennis gapte høgt og sa «aaa!». Vips, var det over, og tanna var trekt. Dennis smilte: – Dette var jo kjekt! Set prikk under ord med d eller t. Strek under ord med tre bokstavar. Teikn til teksten.

3

50

Dromedaren og tigeren Blir leika som sisten. Læraren vel kven som er dromedar, og kven som er tiger. Sprei dykk rundt i rommet og prøv å ikkje bli tekne av verken dromedaren eller tigeren. Blir du teken, skal du rope ut namnet på den som tok deg (dromedar eller tiger). For at du skal bli fri igjen, må ein som ikkje er teken, klappe deg på skuldra og seie eit ord som begynner med same bokstav som den som tok deg. Byt på å vere dromedar og tiger.


4 Ordjakt o n r l l t d r d a v p v l

m n t e m a y e y k l p o t

e b d f a l k h n t e t l d

d ø ø o t l k a e o d a i a

5 Skriv sjølv

a r r n i e a g d r r n d m

r s d d n r r e o d a n r e

t t r y a k m t p a k d e t

a e u r r e a r a n t r s i

n d e t t n s u p s t a s g

t u d a i d k s i a u g t e

e e o u l u e e r r r e i r

pl ar

r a a e a o i y e r a i i e

em

d t d t d t t d t t t d t t

6 Kast, les

Ord som begynner med t.

gs ek s

Ord som begynner med d.

og skriv

dør

tog

bad

er in

I det Didrik set seg i badekaret, høyrer han at mamma ropar frå stova. Ho har nemleg oppdaga at Didrik har teke med seg meir enn badeanda – han har forsynt seg i både skuffer og skåp.

fat

Vu

rd

Kva trur du Didrik leikar med i badekaret?

tivoli

dromedar 51


1 Lesevegen

START

flaske

dromedar

dame

due

fotballsko

dansar

em

vulkan

pl ar

fele

tornado

vassmelon

tue

vinter

Vu

rd

er in

flyplass

gs ek s

delfin telefon

vindmølle tromme

vaskebjørn frimerke drope tivoli

Spel saman to eller fleire. De treng ein 6-sida terning, like mange spelebrikker som de er spelarar, kvar dykkar blyant og eit ark å skrive på. Kast terningen etter tur. Talet på auge på terningen viser kor mange felt du skal gå. 52

tomat

tog

MÅL

Les ordet eller uttal det du ser på teikninga, og finn ut kor mange stavingar ordet har. Talet på stavingar viser kor mange poeng ordet er verdt. Samle poeng og sjå kven som har flest poeng når den første er i mål. Lykke til!


2 Lesebingo 2

Eg kjøpte ein

Ein dromedar har berre éin pukkel.

Vi har meir enn éi dør.

vaffel

med brunost.

6

Blir du med på tivoli, Eva?

7

11 Kvifor er det ein flodhest her?

4

To pluss to blir fire.

Eg fekk ein fisk på kroken.

Det er berre eitt fat igjen.

8

Vi tok tog til Trondheim.

Eg finn berre éin vott.

5

9

12

4

Vu

rd

er in

gs ek s

em

pl ar

10 Kan vi opne eit vindauge?

3

3 Kva for ord skjuler seg her?

miandta

ustre

lufeg

_________ deuginva _________ tlfeoen _________

_________ kifs _________ orsdp _________

_________ livtoi _________ vsea _________ 53


nk-lyd

1 Oppdag saman Bokfinken Hank er ikkje som dei andre sporvane på Ankenes. Medan dei jaktar etter mat og finn seg ein make som kan leggje egg, vil Hank heller lære seg å snakke som menneske. Han prøver så godt han kan, og tjuvlyttar på ungane som leikar på leikeplassen.

pl ar

Det som er litt spesielt, er at dei einaste orda han klarer å lære seg, inneheld nk-lyd.

2 Les, leit og teikn

Vu

rd

er in

Ein skiten kopp stod åleine i ein bank. – Tenk om nokon kunne halde meg i hanken og teke meg med heim frå banken?

gs ek s

em

Kva for ord trur du Hank lærer seg?

Set prikk under ord med nk-lyd. Strek under ord med fem bokstavar. Teikn til teksten.

3

54

Bankranarane Kva har bankranarane stole frå den forunderlege NK-banken? Blir leika som Kims leik i par, mindre grupper eller heil klasse. Læraren lagar ti lappar med ord som inneheld nk-lyd. De får sjå på orda i eit halvt minutt før de må lukke auga. Ein av dykk er «bankranar» og tek vekk eitt av orda. På signal opnar de auga igjen. Kva for eit ord er blitt rana vekk frå NK-banken? Slik held de fram til det berre er to ord igjen.


4 Les, teikn

6 Kast, les

og fargelegg

og skriv

Her er ein benk. Benken er raud og grå.

bank

På bakken er det klinkekuler i ulike fargar.

benk

em

pl ar

Til venstre er det ein bank med blanke vindauge.

gs ek s

5 Skriv sjølv

er in

Wenke leikar med klinkekuler i parken. Kulene trillar i alle retningar, og plutseleg hamnar ei av dei under benken. Wenke kryp etter og oppdagar ein papirpose. Ho bestemmer seg for å finne ut kven som eig posen. Når ho ser oppi han, blir ho veldig overraska og begynner å forstå kven eigaren er.

anker

Vu

rd

Kva trur du ligg oppi posen? Kven kan eige han?

onkel

bokfink

klinkekuler 55


ng-lyd

1 Oppdag saman Pelle og Paulina har gått seg vill og skjønar ingenting. Paulina slår luffane rundt Pelle og hyler då ho plutseleg ser ein grevling.

pl ar

Pelle ser på henne og ler. Så kjem han på at alt dei har gått forbi langs vegen, inneheld ng-lyden. – Og der er jammen baderingen din, Paulina!

2 Les, leit og teikn

gs ek s

em

Kva trur du Pelle og Paulina møter på vegen heim?

Vu

rd

er in

Kenguruen King hadde sekken full. Myntar og ringar i sølv og gull. Men sekken var tung, og ringane gnog hòl. King klaga: – Eg skulle heller ha stole kål! Set prikk under ord med ng-lyd.

Strek under ord med fire bokstavar. Teikn til teksten.

3

56

Ta den ring og la den vandre Klassen står i ring med hendene forma som ein kopp på ryggen og auga lukka. Læraren vel kven som har han. Den som har han, går utanfor ringen og lèt som ringen blir lagd ned i hendene på dei andre. Til slutt får éin elev ringen. Den som har fått ringen, går eit skritt fram og seier eit ord med ng-lyd, og leiken held fram. Den som fekk ringen, er den som no skal gje ringen vidare.


4 Kven er eg?

6 Kast, les og skriv

•  Eg sit midt i munnen og hjelper deg med å seie det du vil. •  Når det er kveld, kan du breie dyna over deg og sove i meg.

ring

•  Du kan høyre på meg og syngje med dersom du kan teksten.

pingvin

em

pl ar

•  Med pensel kan du bruke meg til å skape fine måleri.

5 Skriv sjølv

er in

gs ek s

Ingar er kjend for å ha dei kulaste ballongane i byen. Han sel like mange ballongar kvar veke som dei andre ballongseljarane sel på 17. mai. Det er fordi ballongane er heilt unike og berre finst hos han. Dei mest populære ballongane er dei som førestiller dyr eller kjende menneske.

ballong

dronning

Vu

rd

Kva for ballongar trur du Ingar sel?

grevling

kenguru 57


1 Spør ein klasseven Gå rundt i klasserommet. Vel éin medelev om gongen, og les eit av spørsmåla. Skriv ned svaret og be eleven skrive namnet sitt. Dersom eleven ikkje kan svare på spørsmålet, kan du lese opp eit nytt eller be om hjelp frå læraren.

1 Kva er rundt og kan setjast på ein finger? 2 Kvar bør det stå benkar ein kan sitje på?

gs ek s

3 Kva for ballongar kunne du tenkt deg å lage?

Namn

pl ar

Svar

em

Spørsmål

4 Veit du om noko som er skinande blankt?

er in

5 Kva ville du ha gøymt nedi jorda dersom du var ein grevling?

Vu

rd

6 Kva trur du pingvinar et til frukost?

7 Dersom ein ikkje kunne setje pengar i banken, kvar kunne ein ha lagt dei? 8 Kva trur du grevlingar et til frukost? 9 Kva kunne du ha tenkt deg å lage ein song om? 10 Kva kan ein bruke ein terning til? 58


2 Lesebingo

Nei, det er min ballong!

Onkel kom

3

på besøk i går.

6

Det må ha vore ein grevling.

Eg må levere 11 pengane i ein bank.

8 Eg kan hoppe som ein kenguru.

Eg mista ei

5

klinkekule.

Eg ønskjer meg ein ring.

9

12 Du kan få spele dronning.

Vu

rd

er in

gs ek s

em

Det var ikkje 10 éin pingvin, men to.

7

Det er anker på båten.

4

pl ar

2 Skal vi finne oss ein benk?

3 Kva for ord skjuler seg her?

rngi

pgvinin bnek

_________

_________

bnka

guruken lkene

_________

_________

_________ _________

drnniogn nkoel

kenglo

_________

_________

_________

59


Kva lurer du på? 1 Oppdag saman

pl ar

Forskaren Lurven er ein skikkeleg nysgjerrigper. Han veit at for å finne ut om noko verkeleg stemmer, må ein undersøkje det nærare. Då må ein observere eller snakke med nokon som kan bevise det ein trur. No vil Lurven observere menneske og dyr på gata. Ved å stille dei ulike spørsmål vil han finne ut kva det er som får dei til å smile.

Vu

rd

er in

gs ek s

em

Kva trur du Lurven finn ut, og kva trur du menneska og dyra svarar?

60


2

Opp eller ned Læraren styrer leiken. Her handlar det om å bli litt betre kjend med kvarandre og om å svare ærleg. Læraren stiller eit spørsmål eller kjem med ein påstand. Dersom svaret ditt er ja, eller dersom påstanden stemmer, skal du reise deg opp. Er det motsett, skal du bli sitjande.

pl ar

I «Kven er eg?» øver du på å forklare ulike gjenstandar, dyr eller menneske. Lag små leietrådar i par eller heil klasse. Døme kan vere: «Eg har raudt hår, to store fletter og er veldig sterk», «Eg er ein trepinne som har ein ven som blir kalla Lillebror» eller «Eg var ein gong ein liten kylling. No legg eg egg som du kan ete til frukost».

gs ek s

Leiken startar med at den som sit i stolen, fortel kven han eller ho er. Det kan vere alt frå ei lampe til ein maur eller ein kaffikopp. Deretter stiller dei andre spørsmål om korleis det er å vere ei lampe, ein maur eller ein kaffikopp, kva du då likar å gjere, og kven du leikar med.

Kven er eg? Når ein skal forske, lære noko eller bli kjend med nokon, er det viktig å stille gode spørsmål for å få gode svar.

em

Spørjestolen Læraren deler ut lappar med namn på gjenstandar og dyr. Etter tur får de lov til å sitje i spørjestolen framfor heile klassen eller i mindre grupper.

rd

er in

Den som sit i stolen, skal svare som om han eller ho er gjenstanden eller dyret. Her er det lov å stille rare og morosame spørsmål og svare på same måten!

Vu

3 Skriv sjølv

Sjå føre deg at du skal intervjue eit dyr eller eit lite småkryp. Kva for spørsmål trur du det er lurt å stille for at lesaren skal bli betre kjend med dyret eller småkrypet? Jobb i heil klasse, par eller grupper. Lag spørsmål og intervju kvarandre. Lag film eller ta lydopptak med ulike effektar på nettbrett eller PC.

61


Rim

1 Oppdag saman Mull og Bull er rågode til å rime. Medan Mull er ein skvetten grevling, er Bull ein gretten okse. Med ein gong det blir mørkt, møtest dei ute på åkeren for å rime. Saman har dei planar om å lage Mull og Bulls rimordbok med gode tips til dei som synest det er vanskeleg å lage rim.

2 Les, leit og teikn

gs ek s

em

pl ar

Kva for rim trur du Mull og Bull har fått med i boka si?

Vu

rd

er in

Det fanst ei heks som var så stygg, rørte rundt i heksebrygg. Blanda rips og stikkelsbær, muselort og kråketær. Plutseleg kom det ein kjempesmell, heksa blei trylla om til eit fjell. Set strek mellom ord som rimar.

Strek under ord med tre bokstavar. Teikn til teksten.

3

62

Rimehanar Læraren vel fire elevar som skal spele rimehanar. Rimehanane skal springe etter dei andre og ta på nakken deira medan dei seier eit ord som eleven skal rime med. Klarer du å rime, kan du springe vidare med ein gong. Viss ikkje må du stå og rope «Kykeliky!» heilt til ein annan elev har sett deg fri. Det gjer dei ved å seie to ord som rimar på kvarandre. Læraren hjelper dykk med å finne ord. Byt på å vere rimehanar.


4 Les, teikn

6 Kast, les

og fargelegg

og skriv

Her er reven Rufus. Rufus har ei stor veske.

rev

sopp

em

Til høgre står det eit skilt. På skiltet står det «STOPP!».

pl ar

Ved sida av veska er det ein liten flugesopp.

gs ek s

5 Skriv sjølv

er in

Henriette skremmer ofte kundane når dei kjem inn i maskebutikken. Kvar dag har ho på seg ei av maskene ho sel. Ho lagar alle maskene sjølv, når det ikkje er kundar i butikken. Både masker som førestiller frukt, og masker som liknar på kjende personar, lagar Henriette heilt på eiga hand.

maske

Vu

rd

Kva for masker trur du Henriette lagar?

gås

veske

gaffel 63


1 Rimefabrikken

START

tap

r

is

laks

rd

er in

pp

pose

gs ek s

e

to

tær

em

ape

pl ar

På Rimefabrikken får dei inn mange rimebestillingar. For kvart ord som går inn i maskina, kjem det ut eit ord som rimar. Kast ein 6-sida terning etter tur og gå like mange skritt på samlebandet. Les ordet eller sjå på teikninga du hamnar på. Sei eit ord som rimar. Talet på stavingar avgjer kor mange poeng du får. Samle poeng og sjå kven som har flest poeng når den første er i mål.

Vu

hue

vaffel

sopp

høne

64

mage

såpe


jakke

nase

rotte

bål

pl ar

sko

gs ek s

egg

ball

fat

rd

bille

lus

er in

hår

em

mos

Vu

bie

MÅL katt

bur rap

e

ær

65


Stum d

1 Oppdag saman Harald forstår ikkje kvifor dei andre i parken kjeftar på han. Alt han vil, er å gjere det koseleg for endene. Harald deler ut herleg hundepølse til frukost og reine handkle til å tørke seg med. Det synest han er betre enn tørt brød, som dei andre deler ut.

pl ar

Harald har berre éin regel: Det han deler ut, må innehalde stum d.

2 Les, leit og teikn

gs ek s

em

Kva trur du Harald deler ut til endene?

Vu

rd

er in

Med hund i band gjekk Anders på tur. Då møtte dei ei and som var så sur. Hunden gøydde og anda gakka. Anders smilte, – No trur eg de er ferdig snakka! Set prikk under ord med stum d. Strek under ord med tre bokstavar. Teikn til teksten.

3

66

Hunden og anda Ta kvarandre i hendene og stå i ring. Læraren vel kven som er hund, og kven som er and. Anda står i midten, medan hunden står utanfor. Når læraren gjev signal, startar jakta. Hunden og anda kan springe både i og utanfor ringen. Hald armane høgt opp for anda og langt ned for hunden. For at hunden skal fange anda, må han seie eit ord som har stum d i seg, og klappe anda på skuldra. Byt på å vere hund og and.


4 Les, teikn

6 Kast, les

og fargelegg

og skriv

Her er eit bord. Bordet er raudt.

and

På bordet ligg ei brødskive.

bord

em

pl ar

Til høgre står ein hund som vil smake.

gs ek s

5 Skriv sjølv

er in

Familien Lund likar å leike gjetteleikar på fredagane. No er det pappa sin tur til å bestemme, og han har funne på ein ny gjetteleik. Leiken går ut på at alle tre skal gøyme éin eller fleire ting i handa, og at dei andre etter tur skal gjette kva dei har gøymt.

gard

Vu

rd

Kva trur du dei får plass til å gøyme i hendene sine?

brød

hund

hand 67


Stum h

1 Oppdag saman Hjorten Hjørdis forstår ingenting. Ho søkjer på internett etter eit nytt hjul til sykkelen, men alt ho får auge på, er julenissar og juletrelys. Då kjem ho på at ordet blir skrive med stum h.

pl ar

No vil ho tipse dei andre hjortane om alle orda ho kjem på, som begynner med eller inneheld stum h.

2 Les, leit og teikn

gs ek s

em

Kva for ord trur du Hjørdis kjem på?

Vu

rd

er in

– Hjelp! hylte Hjalmar. Han kjende hjartet slå. Klemde i bremsene, men var litt brå. Hamna i grøfta og blei gul og blå. Han smilte for seg sjølv: – Med hjelm på hovudet er eg ganske rå! Set prikk under ord med stum h. Strek under ord med seks bokstavar. Teikn til teksten.

3

68

Hjul eller hjort? «Kva er det som går rundt og rundt på bussen?», «Kva er det som får deg til å tenkje?», eller «Kva bør du ha på hovudet når du syklar?», er gode spørsmål og leietrådar til leiken «Hjul eller hjort?». De kan leike han som ein quiz i par eller heil klasse. Lag små oppgåver der de skildrar dyr eller gjenstandar med stum h.


4 Leseteater

6 Kast, les og skriv

A Eg gler meg sånn! B Ja, vi har jo aldri feira før. A Kva for gåver skal vi gje? B Skal vi gje gåver?

hjul

A Ja, ein gjer det. B Men, skal vi ikkje ha med syklane våre?

hjort

em

pl ar

A Kva snakkar du om? B Vi skulle jo feire hjul?

5 Skriv sjølv

er in

gs ek s

Favorittsongen til Hjalmar er «Hjulene på bussen». Rett som det er, kan ein få auge på han med den raude hjelmen inne i garasjen. Dit tek han stadig med ting eller menneske som han set hjul på. Både eple, kommodar og bestemor har Hjalmar festa hjul på og køyrt rundt på den vesle hinderbana han har laga.

hjelm

hjarte

Vu

rd

Kva trur du Hjalmar set hjul på?

hjerne

hjørne 69


1 Rare setningar Kast ein 6-sida terning tre gonger for å få den rare setninga du skal skrive. Får du til dømes 3, 5 og 1, skal du skrive: Hjulet sjonglerer i steikjepanna. Følg linjene og skriv så fint du kan.

Hjelmen

Hunden

Hjulet

snurrar

i bukse­ lomma.

i gymsalen.

Vu

rd

i steikje­ panna.

søler

er in

Kast 3

gs ek s

sprett

Vil du skrive meir? Skriv vidare i eiga bok. 70

Hjartet

Brødet

em

Kast 2

Bordet

pl ar

Kast 1

ler

sjonglerer

jamrar

i fryseboksen.

i håret til rektor.

i lenestolen.


2 Lesebingo Kva skal du med eit hjul?

Vi sat ved eit lite bord.

2

6

Nei, det er ei and.

3

7

Det var nybakt brød til frukost.

10 Siri har ein liten hund.

Evy hadde ein hjort i hagen.

Alle hjernar kan trenast.

8

Eit hjarte kan banke raskt.

5

9

Håvard ville ha sin eigen gard.

12

Vu

rd

er in

gs ek s

em

pl ar

Hugs hjelm når du syklar!

11

4

Vi har eit eige hjørne.

3 Kva for bokstavar manglar?

hje__p

__ard lan__

h__nd hj__rne br__d __nd

__jul h__ort

hu__d b__rd hj__rte 71


o for å

1 Oppdag saman Jonny og Ronny har reist heilt frå London for å besøkje oldemor. Ho har begynt å gløyme kvar ho legg tinga sine, og no er det fjernkontrollen ho leitar etter.

pl ar

Når den gamle klokka begynner å slå, skjønar Jonny og Ronny at noko er gale. – Kvifor lagar klokka så rar lyd? spør Jonny og opnar skåpet under klokka. Då finn dei ikkje berre fjernkontrollen til oldemor, men også andre ting som blir skrivne med o for å.

2 Les, leit og teikn

Vu

rd

er in

Soppen vakna då sola kom opp. Smilte breitt og følte seg på topp. Men så kom Hogne, og då var det stopp! Soppen forsvann, han blei eten opp.

gs ek s

em

Kva trur du Jonny og Ronny finn i klokka?

Set prikk under ord med o for å. Strek under ord med seks bokstavar. Teikn til teksten.

3

72

Ungane til dronninga Dronninga vil ha prinsane og prinsessene sine trygt heim frå skulen, slik at dei ikkje skal bli tekne av trolla Tove og Tollef. Læraren vel tre elevar som startar som troll og dronning. Resten av gruppa er prinsar og prinsesser. Stå på ei langside og spring så raskt de kan over til den andre sida når dronninga ropar «Alle ungane mine, kom heim!». Trolla vil prøve å ta dykk, men for at du skal bli teken, må dei seie eit ord som blir skrive med o for å. Byt på å vere troll og dronning.


4 Ordjakt p r d m s l k o d s o o m s

p m e l t o k k e e m p p k

m o r o k m f k r h e p a o

o r k m a p r e k o d r s m

5 Skriv sjølv

r o o m s e o u o n a o s t

m s p e s g s l p n r k t o

o l p k e r k l p i k o r g

r o t r l o m s s n o n o p

s p o o o t o o o g n g m o

o p p p f t p k p l g l m s

er in

Dronning Conny held ikkje orden i sakene sine. No er kongen rasande fordi rottene har begynt å danse på det rotete loftet. Han ber slottsedderkopp Odd om å hjelpe dronninga med å rydde opp. Etter at rottene er jaga vekk, får Conny auge på alt frå gamle klede til vakre kroner og juvelar.

og skriv

sokk

slott

troll

konge

Vu

rd

m e p p t e p k p o e e e e

pl ar

o a d o o o o l d o r t o o

em

k f e t p t k k e r d s k l

6 Kast, les

Ord med å-lyd.

gs ek s

Ord med o-lyd.

Kva trur du Conny og Odd finn på det rotete loftet?

klokke

edderkopp 73


u for o

1 Oppdag saman Humre er ein av dei få humrane som ikkje har blitt til menneskemat. Han står nemleg utstilt i ein stor tank inne i restaurant Hummarkokken, til glede for kundane som ventar på maten.

pl ar

Humre, som ikkje bryr seg om kundane, er mest oppteken av å følgje med på kjøkkenet og å finne ut kva for ting som inneheld u for o, slik som namnet hans.

2 Les, leit og teikn

Vu

rd

er in

Skåpet stod ope, og Eva følgde med. Ho såg oppi krukkene og reiv ei av dei ned. Ho lukka skåpet hardt så det small. Dette blei jo berre knall og fall!

gs ek s

em

Kva trur du Humre ser på kjøkkenet?

Set prikk under ord med u for o. Strek under ord med fem bokstavar. Teikn til teksten.

3

74

Mi krukke er lasta med Bruk ei krukke eller ein ertepose som de sender mellom dykk. Læraren begynner med å seie «Mi krukke er lasta med ...» og seier eit ord som blir skrivne med u for o. Deretter sender læraren krukka eller erteposen vidare. Avgjer på førehand om det er lov å seie same ord fleire gonger.


4 Ordjakt m u u k m n n u n n u n u m

m k n k p g k m g k f g s b

e k k m e h t m e t f e e u

r e f u r u b e n u d b m r

5 Skriv sjølv

h r r n m s u s u m u u u g

u k u k u k k u m s m s s e

n r d r n e s k m k k s l r

d u u u n b e k e u u u u h

l k k m k u u j r m n n k u

u k k p u s n u k m n g k l

er in

Louise har ei ivrig tunge og snakkar ofte før ho tenkjer. Ein dag seier ho at ho skal setje verdsrekord ved å sy dei største bukselommene i verda. Nokre veker seinare tek ho med seg buksa på skulen. Ho viser stolt fram alt ho har fått plass til i dei svære bukselommene.

og skriv

bukse

hummar

krukke

skuffe

Vu

rd

s e e e m k g s u e e e e e

pl ar

u l l u u u u r u u k u r a

em

h p b b d t p b l p s t t h

6 Kast, les

Ord med o-lyd.

gs ek s

Ord med u-lyd.

Kva trur du Louise har fylt bukselommene med?

sukker

tunge 75


1 Spør ein klasseven Gå rundt i klasserommet. Vel ein medelev om gongen. Les opp eit av spørsmåla. Skriv ned svaret du får, og be eleven skrive namnet sitt. Dersom eleven ikkje kan svare på spørsmålet, kan du lese opp eit nytt spørsmål eller be om hjelp frå læraren.

Spørsmål

Svar

Namn

gs ek s

3 Kva for eit dyr likar du best?

em

2 Kva for dyr hadde kledd å gå med bukse?

pl ar

1 Er det vatn i mugga?

4 Kva kan få plass i ein sokk?

er in

5 Kor mykje er klokka no?

Vu

rd

6 Kva smakar surt på tunga? 7 Kva ville du gøymt i ein skuff? 8 Kva ville du gjort dersom du var konge? 9 Kva kan ein ha sukker på? 10 Finst det sopp som er giftig? 76


2 Lesebingo 2

Mista du ein sokk?

I slottet budde det eit troll.

Tikkar di

3 Kan du fylle vatn i mugga?

6

7

Vi skal ha

hummar

til middag.

10

Eg vil ha sukker på grauten.

For eit slott! ropte Kristin.

Colin fekk vere konge for ein dag.

8

Har du ny bukse?

Nei, det er ikkje di skuffe!

5

9

12

Vår edderkopp var større enn det.

Vu

rd

er in

gs ek s

em

pl ar

klokke også?

11

4

3 Kva for ord skjuler seg her?

eskkur kklue okkk _________ _________ _________ kkeklo

eddkrppoe subke

_________ _________ _________ ltrlo

uhmmar uffesk

_________ _________ _________ 77


Konsonantsambandet

bl

1 Oppdag saman Blyanten Bly-Kjell er ein ivrig fyr og likar når elevane brukar han til å skrive eller teikne. Han må likevel passe på at han ikkje blir brukt for mykje, for då blir han jo plutseleg vekke.

pl ar

Det som er veldig spesielt med Bly-Kjell, er at han berre samarbeider med elevar som vil skrive eller teikne noko som begynner med eller inneheld konsonantsambandet bl.

2 Les, leit og teikn

Vu

rd

er in

Blekka bakar, dagen lang. Med laks og sild og tare og tang. Litt blåbær og blomkål vil smake godt. Bladlus på toppen, det blir flott!

gs ek s

em

Kva trur du Bly-Kjell skriv og teiknar?

Set prikk under ord med bl. Strek under ord med fire bokstavar. Teikn til teksten.

3

78

Blomsterplukkaren Del klassen i små og like store grupper. Éin frå kvar gruppe skal vere blomsterplukkar. Dei andre legg seg i sirkel som små kronblad. Blomsterplukkaren plukkar eitt og eitt kronblad ved å seie eit ord som begynner med eller inneheld konsonantsambandet bl. Kvart kronblad som blir plukka, går ut av sirkelen. Når blomsteren er plukka, skiftar gruppa blomsterplukkar, og kronblada byter plass i sirkelen.


4 Kven er eg?

6 Kast, les og skriv

•  Smakar du på meg, kan du bli blå på tunga. •  Eg har åtte armar og kan sprute blekk dersom eg blir redd.

blink

•  Blandar du meg med gul, blir eg ikkje skjøn, men grøn.

blomster

em

pl ar

•  Hjartet ditt treng meg for å kunne pumpe.

5 Skriv sjølv

er in

gs ek s

Blekkspruten Blunke likar å ta bilete. Rundt halsen har han hengt like mange kamera som han har armar. Alle skvett av blitsen når han trykkjer i veg på knappane. Når Blunke ser gjennom bileta, oppdagar han at han har teke nokså mange blinkskot.

blyant

blekksprut

Vu

rd

Kva trur du Blunke har teke bilete av?

bluse

blåbær 79


Konsonantsambandet

fl

1 Oppdag saman Flyndra Flemming gøymer seg bak ein diger flosshatt på havbotnen. Over kanten på flosshatten ser han ei knust flaske og ein flekkete flaskepost med mange små teikningar.

pl ar

Flemming oppdagar raskt at alle teikningane viser noko som begynner med eller inneheld konsonantsambandet fl.

2 Les, leit og teikn

Vu

rd

er in

Med flytevesten på og vengjene klare ante fluga frå Florø fred og ingen fare. Ho var den siste som kom seg av stad, flaug opp ifrå søla men sklei på eit blad!

gs ek s

em

Kva for teikningar trur du Flemming ser?

Set prikk under ord med fl. Strek under ord med fire bokstavar. Teikn til teksten.

3

80

Flyet snurrar Sit i ring på golvet med ei tom flaske i midten. Læraren vel ein elev som skal begynne. Eleven seier: «Den som flasketuten peikar på, skal seie noko med fl som flyet fraktar no!» Så snurrar eleven på flaska, og den som flaska peikar på, seier eit ord med konsonantsambandet fl. Slik held de fram.


4 Leseteater

6 Kast, les og skriv

A Kva gjer du? B Eg skriv eit brev. A Så kjekt! B Ja, eg likar å skrive. A Kven skriv du til? B Ei flaske. A Ei flaske? B Ja, er det ikkje derfor det heiter flaskepost?

flagg

em

pl ar

fly

5 Skriv sjølv

er in

gs ek s

William og familien lyttar nøye til flyverten som fortel om tryggleiken om bord. William blir nysgjerrig og bestemmer seg for å sjå etter om flytevesten ligg under setet hans. I det William ser under setet, får han auge på mykje meir enn berre flytevesten.

flekk

flamme

Vu

rd

Kva trur du William kan sjå under setet?

fluge

flaggermus 81


Konsonantsambandet

fr

1 Oppdag saman Frosken Frigg har alltid drøymt om å ha sin eigen frysar. Ein dag kjenner ho ei ekkel lukt og oppdagar at nokon har sett frå seg ein øydelagd frysar nede ved vasskanten.

pl ar

Frigg, som er så nysgjerrig, hoppar alt ho kan for å få greie på om det er noko i frysaren. Etter kvart ser ho at det er mykje meir enn berre mat der, og at alt begynner med eller inneheld konsonantsambandet fr.

2 Les, leit og teikn

Vu

rd

er in

Frekke Frida, det er meg! Hopper opp og skremmer deg! Kvekker høgt frå blad til blad, hels på meg då blir eg glad!

gs ek s

em

Kva trur du Frigg fekk auge på?

Set prikk under ord med fr. Strek under ord med fem bokstavar. Teikn til teksten.

3

82

Frosken og frisøren Leik saman som heil klasse eller i små grupper. Læraren vel nokre elevar til å vere frisørar og kundar. Frisørane lèt som om dei klipper hår og snakkar med kundane om kvardagslege ting. For kvar gong de høyrer eit ord med konsonantsambandet fr, skal de andre vere nysgjerrige froskar som froskehoppar så høgt de kan.


4 Ja eller nei?

6 Kast, les og skriv

Du kan ete frimerke til frukost. Ein frakk kan halde deg varm. Frankrike er ein by i Noreg.

frakk

Om kvelden legg vi oss i frysaren.

frosk

em

Fredag er den fjerde dagen i veka.

pl ar

Vi har fred i Noreg.

5 Skriv sjølv

gs ek s

Frosken Fredrik er redd for at nokon skal prøve å kysse han, slik at han blir til ein prins. Derfor gøymer han seg kvar gong han møter nokon han trur kan finne på å kysse han.

frukt

er in

I løpet av ei veke finn Fredrik ut at han har gøymt seg på over femti ulike stader. Han har fått plass i alt frå eit lite vassrøyr til ei øskje med frukostblanding.

frø

Vu

rd

Kva for andre stader trur du frosken Fredrik har fått plass til å gøyme seg?

frisør

frimerke 83


1 Lesevegen

START

drikke­flaske

frosk

flamme

frysar

frukost

bladlus

bleie

fluge

fruktsalat

em

blyant

pl ar

flyplass

bibliotek flatbrød

Afrika

Vu

rd

er in

blokk­fløyte

gs ek s

flo

teikne­serieblad gras flaskepost

Spel saman to eller fleire. De treng ein 6-sida terning, like mange spelebrikker som de er spelarar, kvar dykkar blyant og eit ark å skrive på. Kast terningen etter tur. Talet på auge på terningen viser kor mange felt du skal gå. 84

Frankrike

MÅL

Les ordet eller uttal ordet på teikninga og finn ut kor mange stavingar ordet har. Talet på stavingar viser kor mange poeng ordet er verdt. Samle poeng og sjå kven som har flest poeng når den første er i mål. Lykke til!


1 Rare setningar Kast ein 6-sida terning tre gonger for å få den rare setninga du skal skrive. Får du til dømes 3, 5 og 1, skal du skrive: Blomsteren styrtar i badekaret. Følg linjene og skriv så fint du kan.

Frosken

Fluga

Blomsteren

rapar

dansar

er in

Kast 3

syng

styrtar

græt

i fanget til bestemor.

jakkelomma til læraren.

i støvlane mine.

i steikje­ omnen.

i pennalet.

Vu

rd

i badekaret.

Blyanten

gs ek s

hoppar

Flyet

em

Kast 2

Frimerket

pl ar

Kast 1

Vil du skrive meir? Skriv vidare i eiga bok. 85


Sceneskrekk! 1 Oppdag saman Klassen til Birgit har bestemt seg for å lage ei framsyning med leseteaterstykka dei har lært gjennom skuleåret. Denne gongen skal dei ha både kostyme og rekvisittar, og stå på scena i gymsalen. Birgit, som likar seg best bak scena, har fått ansvar for at dei rette kostyma og rekvisittane er på plass til riktig tid.

Vu

rd

er in

gs ek s

em

pl ar

Kva for kostyme og rekvisittar trur du Birgit har ansvar for?

86


Frys! For å bli gode på ansiktsuttrykk og for å plassere seg rett på scena øver skodespelarar ofte på å lage tablå. Eit tablå er eit stillbilete der skodespelarane frys til is som om nokon tok bilete av dei. Læraren deler dykk inn i ulike grupper og gjev dykk eit tablå de skal løyse på 2–5 minutt. Deretter viser de tablået for kvarandre og får utdelt eit nytt.

2

pl ar

Tips til tablå: reaksjon på at nokon pirkar seg i nasen, insekt i maten, slåstkamp, ulykke, tjuveri, storm og uvêr, i verdsrommet.

Improviser!

Har du nokon gong tenkt over at det finst ulike typar smil? At vi kan gråte fordi vi er triste, men også fordi vi er glade eller lykkelege? Når vi spelar på ei scene, er det viktig at stemma vi brukar, og ansiktsuttrykka vi viser, stemmer overeins.

Skodespelarar må ofte øve på å improvisere. Det vil seie at dei finn på kva dei skal seie eller gjere, undervegs i framsyninga. Dette gjer dei både for å bli flinke til å leve seg inn i rolla si og i tilfelle dei gløymer kva dei skal seie.

gs ek s

em

Er eit smil eit smil?

er in

Øv på korleis ansiktsuttrykket skiftar til ulike kjensler, og korleis vi kan bruke stemma for å forsterke ansiktsuttrykket.

Tips: pakke til ei reise, på bussen, i skulegarden, ei svidd blautkake, brannalarm, koret som ikkje kunne syngje, bankranet.

Vu

rd

Tips: overraska, glad, nervøs, redd, trist, rørt, lykkeleg, sjenert, forelska, sint, rasande.

Læraren deler dykk inn i grupper og gjev dykk ein situasjon de skal prøve å leve dykk inn i og spele på scena.

3 Skriv eit skodespel Gjennomfør ein idédugnad til eit skodespel. Kven skal skodespelet handle om? Kvar bur dei? Kva skjer, og kvifor skjer det? Tenk over og samtal om eventyr de har lese og kjenner til. Kva er det som gjer at de hugsar eventyra? Er personane like eller ulike? Ha ei avstemming der de blir einige om kva de skal skrive. Læraren er sekretær og leier arbeidet. Kvar av dykk får éin eller to replikkar som de skriv saman. Replikkane skal stå i rekkjefølgje etter korleis de sit. Øv og framfør i klassen når teksten dykkar er ferdig. Tips: dyr i dyrehagen, troll i trollskogen, maur i maurtua, edderkoppar i edderkoppnettet, matvarer i kjøleskåpet, elevar ved ein trylleskule.

87


© 2019 GAN Aschehoug, H. Aschehoug & Co (W. Nygaard) AS ISBN 978-82-492-1965-0 Nynorsk 1. utgåve / 1. opplag 2019 Forlagsredaktør: Kristin Hide Omsetjing til nynorsk: Eirik Ulltang Birkeland Grafisk design og tilrettelegging: Nygaard Design Trykk og ferdiggjering: Livonia Print SIA, Latvia, 2019 Illustrasjonar: Thor W. Kristensen Forfattaren vil takke Åsta Høgseth for utprøving, gode råd, samtalar og svært godt samarbeid.

Vu

rd

er in

em

gs ek s

Materialet i denne publikasjonen er omfatta av føresegnene i åndsverklova. Utan særskild avtale med GAN Aschehoug er det berre tillate å framstille eksemplar av dette verket eller gjere innhaldet tilgjengeleg dersom det er heimla i lov eller tillate gjennom avtale med Kopinor, interesseorgan for rettshavarar til åndsverk. Utnytting i strid med lov eller avtale kan føre til erstatningsansvar og inndraging, og kan straffast med bøter eller fengsel.

pl ar

Alle spørsmål om utgjevingane våre kan rettast til: GAN Aschehoug Postboks 363 Sentrum 0102 Oslo forlag@gan.aschehoug.no gan.aschehoug.no

Profile for GAN Aschehoug

Magi B - oppdagande lese- og skriveopplæring  

Magi B - oppdagande lese- og skriveopplæring