Page 40

Rozdział 3: Uczący się dorośli i kwalifikacje do poziomu szkoły średniej II stopnia

W Austrii osoby, które pracują na stanowisku zbliżonym do stanowiska terminatora w określonym zawodzie, mogą wziąć udział w egzaminie certyfikującym (Lehrabschlussprüfung), a przez to uzyskać formalne kwalifikacje zawodowe. W Polsce osoby w wieku powyżej 18 lat, które nie realizują programów w pełnym lub niepełnym wymiarze godzin, mogą zdawać „egzaminy eksternistyczne” prowadzące bezpośrednio do kwalifikacji poświadczających ukończenie kształcenia podstawowego lub średniego. W Finlandii Ustawa o egzaminach immatrykulacyjnych umożliwia władzom szkolnym dopuszczanie do końcowych egzaminów w szkole średniej II stopnia osób, które nie uczestniczyły w kursie nauki. W Norwegii dorośli mogą przystępować do egzaminów na poziomie szkół średnich I i II stopnia jako kandydaci zewnętrzni bez konieczności uczęszczania na kursy. Oprócz wymienionych przykładów Austria wprowadziła specjalny egzamin immatrykulacyjny dla dorosłych (Berufsreifeprüfung), który zawiera elementy uznawania wcześniejszej nauki. Zakłada on m.in. możliwość nieprzystępowania do określonych jego części na podstawie dowodów odpowiednich kompetencji. W Austrii istnieje specjalny egzamin immatrykulacyjny dla pracujących (Berufsreifeprüfung) składający się z egzaminów z języka niemieckiego, matematyki, nowożytnego języka obcego i specjalistycznego przedmiotu związanego z pracą zawodową danego kandydata. Dyplom przyznawany po pomyślnym zdaniu tych egzaminów ma taką samą wartość jak zwykły egzamin immatrykulacyjny (Reifeprüfung) zdawany w szkołach średnich wyższego poziomu, ponieważ daje on możliwość podejmowania studiów na austriackich uniwersytetach i w innych instytucjach szkolnictwa wyższego; na jego podstawie uzyskuje się też te same stopnie zatrudnienia w instytucjach publicznych. Dostęp do tego specjalnego egzaminu mają wszystkie osoby, które ukończyły wcześniej program praktyk, kształcenie na średnim poziomie technicznym lub zawodowym, uczęszczały do szkoły dla pielęgniarek lub sanitariuszy, bądź uzyskały klasę rzemieślniczą,lub zdały egzamin kwalifikacyjny (Befähigungsprüfung). W kilku państwach wiedza, umiejętności i kompetencje wymagane do przyznania kwalifikacji formalnych mogą zostać uznane i poświadczone na drodze rozmaitych metod oceny, różniących się od tradycyjnych egzaminów szkolnych. Do metod tych należy portfolio, demonstracja, symulacja lub obserwacja. Pierwsze podejście jest dość rozpowszechnione we Francji i Portugalii, natomiast pozostałe stosuje się w Finlandii, gdzie obowiązują kwalifikacje oparte na kompetencjach. We Francji wszystkie kwalifikacje zawodowe można uzyskać dzięki specjalnemu procesowi poświadczenia o nazwie VAE (Validation des Acquis de l'Expérience). Został on wprowadzony w życie w 2002 roku przez Ustawę o modernizacji społecznej, która daje dorosłym możliwość poświadczenia kompetencji zdobytych w rozmaity sposób (np. poprzez działalność zawodową, pracę charytatywną, działalność społeczną, polityczną i kulturalną) w celu uzyskania formalnych kwalifikacji. Minimalny okres działalności konieczny do przystąpienia do procesu VAE wynosi trzy lata. Procedura poświadczenia wyników nauczania odnoszących się do powszechnie uznawanych kwalifikacji szkoły średniej II stopnia składa się z kilku etapów i wykorzystuje przede wszystkim metodę portfolio. Portfolio kandydata jest oceniane na podstawie wymogów danych kwalifikacji. Procedura poświadczenia może prowadzić do bezpośredniego przyznania kwalifikacji pełnych lub cząstkowych, z określeniem elementów, które kandydat musi uzupełnić, jeśli chce uzyskać pełne kwalifikacje. Jeśli kandydat nie wykazuje się żadnymi istotnymi osiągnięciami, procedura nie prowadzi do uzyskania żadnych świadectw. W ramach Inicjatywy Nowych Możliwości Portugalia stworzyła systemowe podejście do uznawania i poświadczania kształcenia pozaformalnego i nieformalnego (określanego jako proces RVCC). Proces ten może prowadzić do uzyskania kwalifikacji na poziomie podstawowym (co odpowiada sześciu lub dziewięciu latom nauki w szkole) lub średnim (co odpowiada 12 latom nauki w szkole), bądź kwalifikacji zawodowych. Realizuje się go zgodnie ze standardami kluczowych kompetencji dla każdego rodzaju kwalifikacji. By móc uczestniczyć w tym procesie, kandydat musi mieć przynajmniej 18 lat i dysponować co najmniej trzyletnim doświadczeniem zawodowym. Kandydaci spełniający warunki przyjęcia zazwyczaj przygotowują portfolio kompetencji, w którym mogą wykazać się wiedzą,

39

Dorośli w systemie edukacji formalnej: polityka i praktyka w Europie  
Dorośli w systemie edukacji formalnej: polityka i praktyka w Europie  

Raport EURYDICE Dorośli w systemie edukacji formalnej: Polityka i praktyka w Europie przedstawia sytuację będącą następstwem realizacji Plan...

Advertisement