Page 1

ՀԻՆԳՇԱԲԹԻ, ՀՈԿՏԵՄԲԵՐ 17-18, 2011 | ՊԱՐԲԵՐԱԿԱՆ # 2

Ֆիլմերի տեսություն Նայիր աչ քերիս մեջ

Արևորդի փառատոն Խմբագրական Տարեցտարի քաղաքացիական հասարակության դերն էլ ավելի է ընդգծվում տեղական և համաշխարհային խնդիրների լուծման հարցում: Եվ դա պատահական չէ: Մեկ ընդհանրական որոշումը, հավաքական կամքն այն «հիմ նաքարերն» են, միայն որոնց առկայության դեպքում են հնարավոր բոլոր արմատական փոփոխությունները:

Հարցազրույց

Ջոն Բարթոն. «Չկա բնապահպանական խնդիր, կա մարդկության խնդիր»

Բնապահպանական տեղայնացված խնդիր չկա: Բնությունն ու Երկիր մոլորակը բոլորինս է, ուրեմն աշխարհի որևէ կետում, եթե կա խնդիր, ուրեմն այն վերաբերվում է մեզանից յուրաքանչյուրին: Բնությունը յուրաքանչյուր օր, ժամ ու վայրկյան մեզ հիշեցնում է. «Փոփոխություն է պետք»: «Չկան բնապահպանական խնդիրներ, կան մարդկության խնդիրներ»,- մեզ հետ հարցազ րույցում ասել է World Land Trust կազմակերպության հիմ նադիր և գործադիր տնօրեն Ջոն Բարթոնը (կարդացեք պարբերականի այս համարում): Եվ եթե բոլոր խնդիրները մարդածին են, ուրեմն մարդն էլ պետք է գտնի ել քեր ստեղծված իրավիճակից:

Ջոն Բարթոնը, որ World Land Trust հիմ նադրամի հիմ նադիր տնօրենն է, այս օրերին Հայաստանում է՝ պատրաստ կիսվել իր գիտելիքներով և մտքերով՝ մեր երկրի բնապահպանական խնդիրների մասին: Վերջին տաս տարիների ընթացքում ֆոնդը կարողացել է հայթայթել 7 միլիոն դոլար`հողերի պահպանության համար՝ գնելով և պահպանելով հողեր Բելիզում, Ֆիլիպիններում, Կոստա Ռիկայում, Բրազիլիայում, Էկվադորում, Արգենտինայում, Պարագվայում, Հնդկաստանում, Վենեսուելայում և աշխարհի ամենատարբեր կետերում: Իր գործունեության ընթացքում կազմակերպությունն իր գործընկերների հետ կարողացել է 250.000 հա հողատարածք պահպանել: World Land Trust-ը նաև աջակցում է Վայրի բնության և մշակութային արժեքների պահպանման հիմ նադրամին՝ որպես խորհրդատու, «Բուֆերային գոտի» նախագծի շրջանակներում: Բարթոնն ունի վայրի բնությունը հեղինակավոր լրատվամիջոցներով ներկայացնելու տպավորիչ փորձառություն: Նա նաև «Արևորդի երրորդ միջազգային բնապահպանական փառատոնի» «Վայրի բնություն» անվանակարգում ներկայացվող ֆիլմերի ժյուրիի նախագահն է:

«Արևորդու» շրջանակներում այս տարի կազմակերպված «Հարավային Կովկասում քաղաքացիական հասարակության և մասնավոր հատվածի դերը վայրի բնության պահպանման գործում» թեմայով համաժողովն այն եզակի հնարավորություններից է, որտեղ միևնույն՝ բնությունը պահպանելու պատրաստակամություն ունեցող մասնագետները կարող են հանդի-

- Վստահ չեմ, որ լավագույն ճանապարհն է: Դա ճանապարհներից մեկն է միայն: Բայց համոզված եմ, որ այն ժամանակատար միջոց է՝ ուղերձը տարածելու համար: Համեմատելով Հայաստանը Միացյալ թագավորության հետ՝ ասեմ, որ մենք դեռևս 1960-ականներից սկսած բավական հաջող բնապահպանական և վայրի բնության մասին պատմող ֆիլմեր ունենք: Բայց, այնուհանդերձ, ՄԹ կառավարությունը հատուկ պահպանվող տարածքներին լուրջ չի վերաբերվում: Եվ բնապահպանական խնդիրները դեռևս ակտիվորեն բարձրաձայնվում են: Մարդկանց «արթնացնելը» միայն տեղեկացվածությամբ հեշտ չէ, այլ գործողություններ նույնպես անհրաժեշտ են: Քաղաքացիական սեկտորը պետք է առանջորդի

- Արդյո՞ք ֆիլմերը և տեղեկատվության տարածումը տարբեր ուղիներով լավագույն միջոցն է բնապահպանական խնդիրների վերհանման հարցում:

«Արևորդի» էկոակումբների սաների կողմից պատրաստված ֆիլմերը, որպես կանոն, ոչ միայն տարբեր բնապահպանական և սոցիալական խնդիրներ են բարձրացնում, այլև ուսման համար լավ հարթակ են հանդիսանում: Պատանի հայաստանցիները ֆիլմ պատրաստելով` սովորում, ուսումնասիրում և կարողանում են պաշտպանել իրենց սկզբունքները: «Ես համաձայն չեմ» ֆիլմում, օրինակ, երիտասարդ բնապահպանները (իսկ ավելի ստույգ`պարզապես լավ քաղաքացիները) հետաքրքրվել են, թե ինչպես է մեր հանրապետությունում կարգավորվում թափառող կենդանիների խնդիրը: Շներին սպանելու մոտեցումը ոչ միայն բարոյական տեսակետից, այլև զուտ մասնագիտական առումով չի կարող արդյունավետ համարվել, քանի որ սպանելով շներին՝ մարդիկ ավելի են մեծացնում փողոցային շների զանգվածները: Մեկ սպանված շան փոխարեն փողոցում հայտնվում են երեքը, քանի որ չի կանխվում անտուն շների ծնելիության աճը: Փողոցային կենդանիներին ամորձատելու պահանջը մինչև այսօր էլ արդիական է Հայաստանում, սակայն, ավաղ, դրանով զբաղվում են նվիրյալ անհատները, իսկ խոշոր գումարներ ստացող ընկերությունը ոչ թե լուծում, այլ կոծկում է խնդիրը: «Ես համաձայն չեմ» ֆիլմի պատանի հեղինակները փորձել են էմոցիաներ արթնացնել հանդիսատեսի ոգում: Շները մեղավոր չեն, որ փողոցում են հայտնվել, մեղավորը մարդիկ են: Հոգեվարք ապրող ու թախծոտ կաղկանձող անտուն շների դիմանկարները մեր հասարակության դիմանկարի մի մասնիկն է: Նայելով շների անզոր աչ քերի մեջ՝ մենք ինքներս մեզ կտեսնենք:

Բյուրոկրատիան և աղ բը


նեցող մասնագետները կարող են հանդիպել, քննարկել, փորձել գտնել լուծում ներ առկա խնդիրների համար: Համախմբելով միջազգային հեղինակավոր կառույցների վերին ղեկավարությանն ու հայաստանցի մասնագետներին՝ կազմակերպիչներն անում են ամեն ինչ երկխոսություն սկսելու և բնության պահպանության և դրանում քաղաքացիական հասարակության դերն ընդգծելու փորձը ներկայացնելու համար: Հենց քաղաքացիական հասարակությունն է, որ պետք է դեմ գնա որսագողությանը, որն ինքնին ապօրինի գործունեություն է, պետք է պայքարի մեքե նաների, գործարանների արձակած և օդը շարունակաբար աղտոտող ծխի դեմ, նրանք են, որ պետք է ծառերը հատողներին դիմադրեն: Բայց որ ավելի կարևոր է, միայն համախմբված քաղաքացիական հասարակությունն է սեփական գործունեությամբ, ուրիշներին կրթելով հասնում լայն հասարակության վարքագծի փոփոխությանը: Մարդու «ոտնահետքը» բնությունում անդառնալի կորուստներ է առաջ բերում: Դրա թողած հետևանքները հնարավոր է վերացնել, միայն եթե ուժեղ, կրթված և փոփոխությունների պատրաստ քաղաքացիական հասարակությունը կամք դրսևորի, բարձրաձայնի հարցերը և տա առկա խնդիրների լուծման տարբերակները: Կամք է պետք ոչ միայն բնությունը չաղտոտելու, այլ նաև այն պաշտպանելու համար:

Փառատոնի անցուդարձ

ծողություններ նույնպես անհրաժեշտ են: Քաղաքացիական սեկտորը պետք է առանջորդի այդ շարժումը: - World Land Trust-ը նաև աջակցում է Վայրի բնության և մշակութային արժեքների պահպանման հիմ նադրամին կազմակերպած համաժողովի շրջանակներում: Ի՞նչ եք անձամբ դուք ակնկալում դրանից: - Երբ անցյալ տարի Հայաստան էինք եկել, մի քանի կազմակերպություններ սկսում էին մասնավոր հողակտորների վրա հատուկ պահպանվող տարածքներ ստեղծել՝ ներգրավելով հասարակությունը: Բայց նրանք իրարից անկախ էին աշխատում: Շատ տեղեկատվություն չկար այն մասին, թե որ խումբն ինչ է անում: Այս համաժողովին աջակցելու պատճառներից մեկն այն էր, որ ցանկանում էինք տեսնել, թե ինչ դուրս կգա երկխոսությունից: Ես համոզված եմ, որ ջանքերը համատեղելով՝ մենք ավելի բարձր արդյունքների կհասնենք: - Ի՞նչ եք կարծում, ո՞րն է ամենակարևոր խնդիրը, որի վրա Հայաստանը պետք է կենտրոնանա: - Բնության կործանումը և արդյունաբերության ազդեցությունը շատ լուրջ հարց է: Հայաստանում շատ են հազվագյուտ կենդանիները: Այս պարագայում որսագողությունը շատ լուրջ հիմ նախնդիր է: Ես գիտեմ, որ բազմաթիվ մարդիկ տարբեր երկրներից գալիս են այդ նպատակով: Որսագողությունը վստահաբար կարևորագույն խնդիր է այնպիսի յուրահատուկ կենդանիների համար, ինչպիսիք են վայրի ոչ խարը, արջը և այլն: Ընդհանուր առմամբ, Հայաստանի նման երկար պատմություն ունեցող երկիրը նաև կենդանատեսակների դեգրադացիայի երկար պատմություն ունի: Այդպես է ողջ Կովկասում, Առաջավոր և Մերձավոր Արևել քում: Այստեղ քաղաքակրթություն և քաղաքներ են եղել բազմաթիվ դարերի ընթացքում, ինչն իհարկե իր ազդեցությունն է ունեցել բնաշխարհի վրա: Արդյունքում, բնական անտառներից շատերն այլևս չկան: Հիմա մենք պետք է մտածենք այս տեղանքում անտառների վերականգնման մասին: - Աշխարհի յուրաքանչ յուր կետ ունի իր ուրույն բնապահպանական խնդիրը: Ձեր կարիերայի ընթացքում դուք բազմաթիվ վայրերում եք եղել: Ո՞րն է, ըստ ձեզ, այն տեղանքը, որն առավելագույն աջակցության կարիք ունի մարդկության կողմից: - Սա հարց է, որին գրեթե անհնար է պատասխանել, քանի որ դրա մասին բազմաթիվ կարծիքներ կան: Աշխարհի ամե նամեծ խնդիրն այն է, որ Երկրագնդի վրա պարզապես մարդիկ շատ-շատ են: Չկա վայրի բնության խնդիր, չկա բնապահպանական խնդիր, կա մարդկության խնդիր: Կարծում եմ՝ ամենալավ բանը, որ հնարավոր է անել, այն է, որ մարդիկ այս խնդիրերի լուծման համար անեն ամեն հնարավորը: Ինչով էլ նրանք զբաղված լինեն, նրանք կարող են օգտագործել իրենց կարողությունները և առավելագույնն անել: Եվ կարծում եմ Հայաստանում դա է ամե նաոգևորիչը, կա հզոր մշակութային ավանդույթ, թեև չկա վայրի բնության նկատմամբ հոգատարության ավանդույթ: Կարծում եմ՝ «Արևորդին» այս երկու ուղղությունները միավորելու և դրանք կիրառելու լավագույն եղանակն է: Հրաչուհի Բարսեղյան

Երազներ, իրականություն եւ կինո Հարցազ րույց Շոն Ուոլ շի հետ - Շոն, ձեր դեբյուտը նվիրված է աղ բահանությանը: Ինչո՞ւ դրանից սկեցիք: - Ճիշտ է, երբ ես 1999-ին առաջին անգամ գնացի Բրազիլիա, նկատեցի, որ փողոցում շատ աղ բահանող-փոխադրողներ կան` իրենց սայլերով: Իրենց սայլերը հրող մարդիկ կոնտրաստ էին ստեղծում: Դա ինձ գրավեց: Սկզբում դա էր: Ապա ուսում նասիրություն կատարեցինք, ընտրեցին դերակատարներին, իսկ հետագայում ես ավելի շատ ուսում նասիրեցի ու պարզեցի, որ դա միլիարդավոր դոլարների բիզնես է: Դրանից բացի, այդ մարդիկ շատ հետաքրքիր կյանք ունեն: - Որո՞նք են Բրազիլ իայի ամենախոշոր բնապահպանական խնդիրները: Ազատության հրապարակի հարակից տարածքում ժամը 17:00-ին տարբեր երաժշտական դպրոցների սաներն ու կենդանիների դիմակահանդեսի մասնակիցներն ազդարարեցին «Արևորդի երրորդ միջազգային բնապահպանական փառատոնի» շքերթի մեկնարկը: Մայթերին անսովոր իրարանցում սկսվեց: Մինչև բուն շքերթի սկսվելն անցորդները կանգնում, դիտում էին դպրոցականներին, ով քեր մարմ նավորել էին տարբեր կենդանիների և թռչունների: Նրանցից շատերը միանում էին կենդանիներին մարմ նավորած մասնակիցներին և շարունակում շքերթը դեպի Հանրապետության հրապարակ: Շքերթի մասնակիցները, անցորդներին մեկ անգամ ևս փորձում էին հիշեցնել շրջակա միջավայրի պահպանության մասին և տարբեր կարգախոսներով կոչ էին անում պահպանել բնությունը, միանալ ակցիաներին՝ օրինակ «հրացանը ֆոտոխցիկով» փոխարինելով: 172 –րդ դպրոցի աշակերտնները դիմակահանդեսին ներկայացել էին թափոններից պատրաստված տարբեր կենդանիների խամաճիկներով. -Տիկնիկները մենք ենք պատրաստել, և կոչ ենք անում աղ բը նետել աղ բարկղներում, ոչ թե փողոցում,-ասում է դպրոցի աշակերտուհի Ա նի Մարտիրոսյանը:

- Կարծում եմ` Բրազիլիան ունի այն նույն խնդիրները, որ առկա են ու արդիական ամբողջ աշխարհում, ինչպես երթևեկությունից առաջացող աղտոտումը, կնշեի նաև Ամազոնի անտառահատում ները: Բայց այժմ փոփոխություններ կան: Երկրում աղ բահանությանը վերաբերվող պետական օրենք չկա, բայց նախկին նախագահը, ով վերջերս է թողել իր պաշտոնը, օրինագիծ է ուղարկել կոնգրես, որ համպատասխան օրենք ընդունվի: Իհարկե, խնդիրներ կան, բայց նաև առաջընթաց կա: - Ձեր կարծիքով խնդիրները բարձրաձայնել ը կարո՞ղ է խարխլել երկրի հեղինակությունը, ինչպիսին է Բրազիլ իան, որը շատերի համար երազների երկիր է: - Կարծում եմ` կախված է նրանից, թե ինչի վրա ես կենտրոնանում: Մարդիկ ճշմարտություն են որոնում, այնպես չէ՞: Իսկ երբ ինքդ էլ ճշմարտությանը հետամուտ ֆիլմ ես նկարահանում, դա ոգևորում է, նույնիսկ եթե բացասական երևույթի է անդրադարձել, իհարկե այն դեպքում, եթե միտված է բարելավել վիճակը: Եթե ֆիլմը ազնիվ է, դա կարող է լինել ի նպաստ բոլորիս: - Կինոն իրո՞ք կարող է օգնել աշխարհին` լուծելու իր բնապահպանական խնդիրները: - Ես կինոն համարում եմ մեր ունեցած ամենահզոր միջոցը` կապ ու շփում ապահովելու առումով: Կինոն պատկերային է, կա հնչյուն, կինոն ցուցադրվում է մեծ էկրաններին… Ուստի, այո, կինոն մեծ դեր ունի այն գործում, թե ինչպես են մարդիկ ընկալում մեր աշխարհն ու շրջակա միջավայրը: - Արդյո՞ք փառատոնը նաև հայրենիք գալու հնարավորություն էր: - Ինձ համար իսկապես մեծ պատիվ է այստեղ լինել: Մայրս հայ է: Ալեքսանդրիայում է ծնվել: Ազգանունը Թումանյան է, ինչպես Հովհաննես Թումանյանինը: Ես շատ ժամանակ էի անցկացնում մորս ընտանիքի հետ: Առաջին լեզուն, որով խոսել եմ, հայերեն է եղել: Երբ «Արևորդին» հրավիրեց ինձ, ես փառատոնի մասին դեռ չգիտեի: Անհավանական զուգադիպություն է: Ես շատ հպարտ ու բախտավոր եմ առաջին անգամ այստեղ գտնվելովս: Գրեթե սյուրռեալիստական փորձառություն է: Վստահ էլ չեմ` երազ է, թե իրականություն: - Հայաստանը ոգեշնչո՞ւմ է:

«Ազնավուրի հրապարակ» ֆիլմը Գյումրու «Արևորդի» էկոակումբի անդամ ները նկարահանել են որպես ռեպորտաժ: Նրանց ուշադրությունը գրավել է քաղաքի կենտրանական հատվածում` Շառլ Ազնավուրի հրապարակի հարևանությամբ գտնվող մի շենքի սարսափելի հակասանիտարական վիճակը, որը հնարավոր չէ շտկել՝ առանց քաղաքային իշխանությունների միջամտության: Այդ կիսաքանդ շենքը իսկական աղ բանոցի է վերածվել, որտեղ անգամ կոյուղագիծ չկա, իսկ մարդիկ ամեն օր ստիպված են աղ բանոցի գարշահոտությունը շնչել: Պատանիները փորձում են գտնել շենքի հուսալքված բնակիչների արդարացի հարցերի պատասխանները և ուղևորվում են դեպի քաղաքապետարան: Եվ սկսվում է նրանց «ոդիսկանը», քանի որ անցնելով անհամար և անթիվ միջանցքներով ու կաբինետներով` նրանք այդպես էլ չեն կարողանում ստույգ պատասխան ստանալ, թե ինչու են մարդիկ շարունակում ապրել անմարդկային պայմաններում: Իրականում այս ֆիլմի արժեքը ոչ միայն աղ բահանման պրոբլեմն է (որը մեր հանրապետության ամենացավոտ հիմանխնդիրներից մեկն է), այլև` անպտուղ թղթբանությունը, որի օգնությամբ քողարկվում է կոնկրետ քայլեր չանելու ցանկությունը: Աղբն ու բյուրակրատիան այս դեպքում նույն իմաստն ունեն:

Աղվեսի արյան հետքը


տուհի Ա նի Մարտիրոսյանը: Մասնակիցներից շատերի հագուստը պատրաստված էր թափոնից: Օձի «հետաքրքրիր հագուստ» էին ընտրել Օհանյան կրթահամալիրի երկու սաները. Վանանդը այն ամբողջությամբ պատրաստել էր ծխախոտի դատարկ տուփերից, իսկ նրա դասընկերուհին օգտագործել էր հյութի տուփերը: Շքերթի մասնակիցներն անցան Երևանի կենտրոնական փողոցներով և կանգ առան Ազնավուրի հրապարակում, որտեղ արդեն մեկնարկել էր համերգային ծրագիրը:

- Եթե նայեք երկրի պատմությանն ու նրան, թե ինչ է կատարվում… Դուք տոնում եք երկրի անկախության 20-րդ տարեդարձը: Ակնհայտ է, որ շատ հետաքրքիր պատմություններ կան, որոնք պետք է պատմվեն: Այսօր «Արևորդին» քաղաքից դուրս նախագիծ ունի, և դա էլ կոգեշնչի մարդկանց: «Արևորդին» բարեբախտություն է Հայաստանի համար: - Իսկ դուք ներկայում ի՞նչ նախագծերի վրա եք աշխատում: - 2 նախագիծ ունեմ: Մեկը վավերագրական ֆիլմ է թվային տեխնոլոգիաների և մարդկանց շփվելու ձևերի փոփոխության մասին, իսկ մյուսը` գեղարվեստական ֆիլմ` օրգանների թրաֆիքինգի վերաբերյալ: Դավիթ Պ. Վարդանյան

Հիմ նախնդիր

Կանաչ լույս կենդանիների Մետաքսի ճանապարհին Պատմական բազմաթիվ հիշատակում ներ կան այն մասին, որ Հայաստանի տարածքով է անցել Մետաքսի ճանապարհը, որ մեր երկիրը տարանցիկ գոտի էր արևել քից արևմուտք և հյուսիսից հարավ գնացող քարավանների համար: Հետազոտությունները ցույց են տալիս, որ Հայաստանի հանրապետության տարածքը տարանցիկ ճանապարհ է՝ անդրկովկասյան և առաջավորասիական բազմաթիվ կենդանիների համար: «Հայաստանն այն եզակի կետերից է Երկրագնդի վրա, որի այդ քան փոքր տարածքի վրա նման կենսաբազմազանություն կա: Հետաքրքիր է նաև այն, որ Առաջավոր Ասիայում Հայաստանը կարելի է նաև համարել որոշ կենդանատեսակների «էպիկենտրոն»: Այս պատճառով, նաև մտահոգվելով ոչ միայն մեր երկրի, այլ նաև տարածաշրջանում կենդանական և բուսական աշխարհի հավասարակշռությունը պահպանելով՝ այստեղ բազմաթիվ պահպանվող տարածքներ են պետք՝ իրենց հարակից միջանցիկ գոտիներով, որտեղ մարդու գործունեությունը նվազագույնի հասցված կլինի»,- մեկնաբանում է կենսաբան Հրաչ Ղազարյանը:

Իսկ ինչ է հատուկ պահպանվող տարածքը Բնության պահպանության համաշխարհային միության (www.iucn.org) բնորոշմամբ հատուկ պահպանվող տարածքների 6 կարգ կա, որոնք տարբերվում են պահպանման և հսկողության խստության աստիճաններով: Դրանք «որոշակի աշխարհագրական տարածքներ են, որոնք ճանաչված են և օրենսդրությամբ կամ այլ մեխանիզմ ներով կառավարվում են այնպես, որ իրականացվի երկարաժամ կետ պահպանություն՝ ներառյալ էկոհամակարգերը և մշակութային արժեքները»: Դրանց հարակից տարածքները նաև անվանում են «բնապահպանական բուֆերային գոտիներ»: «Բամբիռ» ռոք խմբի ֆլեյտայի հնչյունների ներքո հանդիսավոր և տոնական մեկնարկեց «Արևորդի 3-րդ միջազգային բնապահպանական փառատոնը» Ազնավուրի հրապարակում: Իր բացման խոսքով փառատոնի տնօրեն Ռուբեն Խաչատրյանն ամփոփ ներկայացրեց այս տարվա միջոցառում ները՝ շնորհակալություն հայտնելով փառատոնի հիմ նական ու հավատարիմ գործընկերոջը՝ ՎիվաՍել-ՄՏՍ ընկերությանը: Նաև ազդարարվեց փառատոնի շրջանակներում տրվող մի նոր մրցանակի մասին, որը սահմանել են Վայրի բնության և մշակութային արժեքների պահպանման հիմ նադրամը և բրիտանական WՕRLD LAND TRUST կազմակերպությունը: Մրցանակն այսուհետև տվելու է բոլոր այն կառույցներին ու կազմակերպություններին, որոնք մեծ ներդրում են ունե նում վայրի բնության պահպանության գործում: Ջոն Բարթոնը՝ WORLD LAND TRUST-ի հիմնադիր տնօրենը, հայտարարեց, որ այս մրցանակը առաջինը շնորհվում է ՎիվաՍել-ՄՏՍ-ի գլխավոր տնօրեն Ռալֆ Յիրիկյանին:

Ընդհանրապես, այսօր հողատարածքների պահպանությունը համարվում է էկոլոգիական խնդիրների լուծման ամենաարդյունավետ միջոցներից մեկը: Բազմաթիվ հեղինակավոր բնապահպանական կազմակերպություններ, գնում կամ երկար ժամանակով վարձակալության են վերցնում խոշոր հողակտորներ և դրանք դարձնում են հատուկ պահպանվող տարածքներ, մշակում են հողերի արդյունավետ կառավարման և դրանց պահպանման մեխանիզմ ներ, այդ թվում օրենսդրական լուծում ներ են առաջարկում տարբեր պետությունների կառավարություններին:

Հայաստանում էլ Մասնավոր կերպով հատուկ պահպանվող տարածքներ կան նաև Հայաստանում: 2010ի հոկտեմբերից Վայրի բնության և մշակութային արժեքների պահպանման հիմ նադրամը հարակից Ուրցաձոր և Լանջանիստ գյուղերի համայնքների, Խոսրովի արգելոցի հետ համագործակցությամբ սկսեց իր «Բուֆերային գոտի» նախագիծը, որի շրջանակներում Խոսրովի անտառ արգելոցի հարակից 439 հա տարածքում սահմանվեց հատուկ պահպանություն: Այժմ պահպանվող տարածությունը հասնում է մոտ 1000 հա-ի՝ շնորհիվ Բրիտանական World Land Trust (www.wtl.org) կամզակերպության, IUCN-ի Նիդերլանդների ազգային կոմիտեի (IUCN NL) և ՎիվաՍել-ՄՏՍ-ի: Այն տարածաշրջանում մասնավոր սեկտորի կողմից կառավարվող և համակարգվող արգելոցի առաջին մոդելն է: Ծրագրի նպատակն է պահպանել Խոսրովի արգելոցի հարակից տարածքը, այն հեռու պահել մարդու կործանարար գործունեությունից՝ փոխկապակցելով տեղական համայնքների ներգրավվածությունը, կրթությունը, էկոտուրիզմը և բնապահպանությունը: Թեև մեկ տարին բավական կարճ ժամանակ է՝ բնապահպանության մեջ որևէ առաջընթաց տեսնելու համար, այնուհանդերձ դրական տեղաշարժերն արդեն նկատելի են: «Բուֆերային գոտի» նախագծի համակարգող Մանուկ Մանուկյանը պատմում է, որ օրինակ՝ եթե մեկ տարի առաջ կենդանիներ գրեթե չէին հանդիպում, այսօր դրանք շրջում են, և բոլորն էլ սահմանված դիտակետերից կարող են հիանալ կենդանիներով իրենց բնական միջավայրում: Ավելին, նույնիսկ խմբերում գլխաքանակն է ավելացել: Այժմ բեզոարյան այծերի երկու խումբ կա 23 և 11 անդամով: Չի բացառվում, որ ուշ աշնանն այս թիվը երկու, նույնիսկ երեք անգամ ավել լինի:

Պատրիկ Ռուսելի «Գրիին» ֆիլմի ցուցադրությանը, որով այս տարի բացվեց «Արևորդի երրորդ միջազգային բնապահպանական փառատոնը», նախորդեց Ֆրանսիայի արտակարգ և լիազոր դեսպան Անրի Ռենոյի ելույթը: Ֆիլմի հեղինակը, ներկայացնելով ֆիլմը, ասաց, որ այս ֆիլմն իմ կողմից մի քաղաքացիական ակցիա է, մի համեստ ներդրում, որով փորձել է իր բաժին օգնությունը ցուցաբերել օր օրի ոչնչացվող արևադարձային անտառներին:

ՀՀ Բնապահպանության նախարարության Բնության հատուկ պահպանվող տարածքների կառավարման բաժ նի պետ Արամ Աղասյանի խոսքերով՝ «Յուրաքանչյուր նման նախաձեռնություն միայն ողջունելի է»:

Անչափ հուզիչ ու տպավորիչ ֆիլմը դիտելուց հետո երևանցիները և մայրաքաղաքի հյուերը կարող էին վայելել «Բամբիռի» երաժշտությունը Ազնավուրի հրապարակում՝ ռոքի հնչյուններով գունավորելով հոկտեմբերի այդ ջերմ երեկոն:

Հատուկ պահպանվող տարածքները և դրանց հարակից «բուֆերային գոտիները» շատ կարևոր են նաև՝ որոշ կենդանատեսակներ անհետացումից փրկելու համար: Օրինակ, Հայաստանում կան Կարմիր գրքում գրանցված բազմաթիվ կենդանատեսակներ, որոնց գոյությունը կախված է նաև նման արգելոցների գոյությունից, տարածքներ, որտեղ մարդը իր որսալու, նորանոր հողեր «զավ թելու», ծառեր հատելու ցանկությամբ չի միջամտի կենդանիների և բնության այնքան ներդաշնակ շփմանը:

Նազելի Օհանյան

Հրաչուհի Բարսեղյան

«Հայաստանի հյուսիսից հարավ տարանցիկ գոտի է բազմաթիվ կենդանիների համար: Այդ առումով Խոսրովի հատուկ պահպանվող գոտու գոյությունը շատ կարևոր է: Ստացվում է, որ Խոսրովի արգելոցից մինչև Իրան կենդանիներին կանաչ լույս ենք տալիս տեղաշարժվելու համար»,- բացատրում է կենսաբանը:

Բնության մեջ եղած հարմոնիան պահպանելու համար մարդկանցից հաճախ ուժերի, փորձի և գիտելիքների լարում է պահանջվում: «Ա նիծված աղվեսը»` "Bloody fox" վավերագրական ֆիլմը (որը ցուցադրվում է «Արևորդի» փառատոնի վայրի բնության մասին պատմող ֆիլմերի մրցութային ծրագրում), պատմում է մարդու ու աղվեսների համակեցության խնդրի մասին: Նիդեռլանդների անտառային հատվածներում աղվեսների գլխաքանակի աճին զուգահեռ սրվել է ոչ միայն մարդու ու աղվեսների պայքարը, այլև խախտվել է այլ կենդանատեսակների պոպուլյացիայի բնականոն աճը: Աղվեսները միայն առաջին հայացքից են թվում փափուկ և անմեղ կենդանիներ, իրականում դրանք խելացի, համառ ու արագ բազմացող գիշատիչներ են, որոնք գոյատևելու համար պետք է որս անեն: Նրանց համար որս են դառնում և՛ ընտանի, և ՛վայրի կենդանիներն ու թռչունները: Հոլանդացի բնապահպանները ստիպված են հատուկ քայլեր ձեռնարկել՝ ֆերմերային տնտեսությունները աղվեսների հարձակում ներից փրկելու և հատուկ պաշտպանության տակ հայտնված ձկնկուլների, դաշտային թռչունների և կրծողների քանակային հավասարակշռությունը պահպանելու համար: Նիդեռլանդների կառավարությունը անգամ որոշել է թույլատրել աղվեսաորսը: Եվ աղվեսները սպանվում են... Մահը կյանքի անբաժանալի մասն է, և "Bloody fox" ֆիլմում (ինչպեսև բնության մեջ) մահը որպես կյանքի հոսքի մի փուլ է ներկայացվում: Սպանվեցին աղվեսի նորածին ձագերը, սակայն փրկվեցին ձագերով լի ձկնկուլի բները: Իսկ մարդիկ, թեև ընդունում են, որ համակրելի ու խելացի աղվեսները պետք է ոչնչացվեն, սակայն յուրաքանչյուր բռնված աղվեսին մարդկային անունով են կոչում ու ընտելանում նրանց: Ուշագրավ է հետևել, թե ինչպիսի լրջությամբ է ֆիլմում ներկայացվում բնապահպանների աշխատանքը: Նրանք կատարում են այն գործը, որը «բնության մենեջմենթ» է կոչվում: Մի խումբ գիտնականներ քարտեզագրում ու չափագրում են յուրաքանչյուր կենդանատեսակի բնակության տեղանքը, անգամ GPS նավիգացիոն սարքեր են ամրացնում կենդանիների վրա, որպեսզի ժամառժամ հետևեն նրանց տեղաշարժին: Հետո համատեղում են տարբեր հետազոտությունները` այս բնապահպանական դիլեմման լուծելու համար: Հաշվի է առնվում ամեն մի մանրուք, որպեսզի հնարավոր լինի աղվեսների քանակի նվազումը որքան կարելի է անարյուն դարձնել: Հայաստանի բնապահապնանները հաստատ ցավով կարձանագրեն, որ նման աշխատանքային պայմաններ իրենք չունեն: Նիդեռլանդների տարբեր պետական և հասարակական օղակներ համատեղում են իրենց ուժերը՝ աղվեսներին հսկողության տակ պահելու համար: Եվ հենց դրանով էլ իրենց երկրի վաղվա օրն են ապահովագրում: Էկոլոգիական աղետներին դիմակայելու համար պետք է պարզապես պատրաստ և ինֆորմացված լինել: Ընդ որում` պատրաստ լինել և՛ վերևում (իշխանական մարմիններում), և՛ ներքևում (բնությունն ամեն օր շահագործող օղակներում): Որպես կանոն աղետները երկար են հասունանում: Օրինակ, երբ սկսում է անհետանալ կամ ընդհակառակը գերբազմանալ որևէ կենդանատեսակ: Նունե Հախվերդյան

ՀՀ, Երևան 0070, Ֆիզկուլտուրնիկների 48, հեռ. 010 55 21 81, www.sunchild.am print ed on 100% recycled paper www.greenprint.am


THIRSDAY, 17-18 OCTOBER, 2011 | NEWSLETTER # 2

Ֆիլմերի տեսություն Ա րևի թագուհիները

SunChild Festival Editorial Civil society has always played an important role in making changes to various areas of our lives. Today, when environmental problems are urgent and in need of serious attention, the role of organized groups with strong convictions is extremely necessary. With this purpose, the SunChild 3rd International Environmental Festival has brought together many prominent specialists from all over the world in order to discuss current emerging eco-problems and to define solutions that can change the behavior of society at large. The conference titled "The role of civil society and private actors in Wildlife Protection in the South Caucasus" is being held during the festival and serves as a platform for discussions, where local and international organizations and their representatives can also present their projects. All ecological problems stem from human activity. This means that human beings should be the ones to take a step toward resolving those problems. Only a mature, strong and educated society can stop illegal logging, end the struggle against industrial air pollution, and put an end to illegal hunting. The human footprint creates irrevocable losses for nature. The ways out of this situation are dead-ends if civil society keeps silent and lacks strong convictions.

Interview

John Burton: "There is no environmental problem, there is only a human problem" John Burton, the founder and CEO of World Land Trust conservation charity, is now in Armenia ready to share his knowledge and thoughts about Armenia's ecological problems. Over the last ten years World Land Trust has raised an amount of $7 million for conservation, purchasing and protecting land in Belize, the Philippines, Costa Rica, Brazil, Ecuador, Argentina, Paraguay, India, Venezuela and other parts of the world. Since the organization started its activities, they've been able to help protect 250,000 hectares of land in cooperation with local partner organizations. World Land Trust is also supporting FPWC as a consulting partner in their Buffer Zone Project near Khosrov Nature Reserve. John Burton contributes to SunChild Festival with his tremendously broad experience in wildlife conservation and as a Jury President for the Wildlife Film Category. You are a jury member of SunChild 3rd International Environmental Festival. Do you think spreading information about global ecological problems through mass media and other information channels is the best way to solve those problems? "It's one way; whether or not it is the best way, I am not sure. But I know that it takes a very long time to spread the message. If we compare Armenia with the UK, in Great Britain we had very good wildlife and environmental films since about the 1960's, and still the Government in UK doesn't take conservation very seriously, and environmental issues are still actively being voiced. I am not convinced that it's as easy as waking people up purely through awareness, other actions are also needed. The civil sector has to lead the way." World Land Trust is also supporting FPWC in organizing the conference titled "The role of civil society and private actors in Wildlife Protection in the South Caucasus". What do you expect from this conference? "When we visited Armenia last year, several small groups were beginning to do conservation of lands and beginning to engage with the public. But none of them were connecting with each other.

Վերջին տարիներին ողջ աշխարհի մեղվապահներն ու գիտնականները ահազանգում են. մեղր արտադրող մեղուները զանգվածային կերպով անկում են ապրում: Ու թեև այդ երևույթի պատճառները հասկանալի են (ինդուստրիալիզացիա, գենետիկական էքսպերիմենտներ ու քիմիկատների օգտագործում), սակայն հետևանքները մարդկության կողմից դեռ լիովին գիտակցված չեն: Կործանման եզրին կանգնած մեր մոլորակի բնակիչներին սթափեցնելու փորձ է անում "Queen of the sun"` «Արևի թագուհին» ֆիլմը, որը սրտացավորեն ու բազմակողմանի ոսում նասիրում է մեղվաբեր մեղուների զարմանալի ներդաշնակ կյանքը: Բնության շրջապտույտի մեջ այդ զգայուն ու գեղեցիկ միջատները ահռելի դեր ունեն: 150 մլն տարի ապրելով Երկրագնդի վրա` մեղուները հսկայական գործ են կատարել` փոշոտման ենթարկելով բույսերի մոտ 90 %-ը: Ինչպես դիպուկ նկատում է ֆիլմում հանդես եկող մեղվապահներից մեկը, մեղուները ծաղիկների ու բույսերի ոտքերն են, որոնց օգնությամբ բույսերը կարողանում են տեղաշարժվել ու տարածվել: Պտղատու ծառերի, բանջարեղե նի ու ծաղիկների փոշոտման արդյունքնում մենք կարողացել են բնությունից սնունդ ստանալ: Սակայն հիմա, երբ մարդու ներխուժումը բնության ընթացքի մեջ ագրեսիվ է դարձել, մեղուները մեզանից հեռանում են: Անվերջ շահագործելով ու ամայացնելով բնությունը՝ մենք անտեսում ենք այն փաստը, որ շուտով իսկական անապատի մեջ ենք հայտվելու: Երբ խախտվում է կենսաբազմազանությունը, և արագ շահույթ ստանալու նպատակով միայն մոնոկուլտուրաներ են աճեցվում, մեղուն չի կարո-


Hot Point

Giving the Right of Way to the Animals of the Great Silk Road Armenia was known as a crossroads connecting East and West, and North and South, on the Great Silk Road. Experts note that this country is a corridor for wild animals in the Caucasus. "Armenia is one of those rare points in the world that has this rich biodiversity. It can also be considered the "epicenter" of certain unique species of animals, as one can see the greatest number of those species here. These facts, combined with worries about keeping a balance in biodiversity, prove the importance of conservation zones in collaboration with the neighboring territories in Armenia," biologist Hrach Ghazaryan told us.

About the Conservation zones According to the International Union of Conservation of Nature (www.iucn.org), the definition of "protected areas" is: A clearly defined geographical space, recognized, dedicated and managed, through legal or other effective means, to achieve the longterm conservation of nature with associated ecosystem services and cultural values." Protected areas are classified into 6 categories. The neighboring territories are usually called environmental "buffer zones". In reality, land conservation is considered to be one of the most effective ways to solve ecological problems. Many influential international organizations are now buying or leasing lands, making them protected areas, as well as designing strategic documents and laws on effective land use with one purpose: to ensure biodiversity in those areas.

Situation in Armenia In Armenia there are also several privately protected zones. In October 2010, the Foundation for the Preservation of Wildlife and Cultural Assets (www.fpwc.org), in cooperation with the neighboring communities of Lanjanist, Urtsadzor, and Khosrov state preserve, initiated the "Buffer Zone" project. As part of this project, a special protection status was established around 439 hectares of land adjacent to Khosrov forest reserve. This year the amount of protected areas in Armenia reached 1000 hectares with the support of the IUCN National Committee of the Netherlands, World Land Trust and VivaCell-MTS. This has become the only privately protected area in the region. This project aims to keep the land safe from destructive human activity and to interlink local community involvement with ecotourism, education and environmental protection. Many changes can already be seen in the first year of implementation. Now, visitors can admire a bigger number of bezoars in their natural surroundings. Aram Aghasyan, head of the special protection zones department at the Ministry of Nature Protection of RA also welcomes these kinds of initiatives. "Armenia is a corridor for many animals, from East to West, and from North to South. Now that this "buffer zone" exists, we can give them the right of way," Hrach Ghazaryan explained.

lands and beginning to engage with the public. But none of them were connecting with each other. There wasn't much knowledge about what each group was doing. One of the reasons we wanted to sponsor this conference was to try to see if everyone could talk to each other and what would come out of cooperating with one another. I am certain that by combining efforts, we can have more effective results." What do you think is the main problem that Armenia should concentrate on? "Environmental destruction and the impact of industry are obviously quite serious. You have a large range of species of rare animals. In this situation hunting is quite a significant problem. I know there are many people coming from many countries for that purpose. Hunting is definitely a major issue for the charismatic animals such as wild goats, bears etc. Generally speaking, a country like Armenia with a long history also has a long history of habitat degradation. This is true for the whole Caucasus, the Middle East, and the Near East. There have been civilizations and cities here for many Millennia, which has had a major impact on the environment and now most of the natural forests are gone. So, now we must think about regeneration of forests here." Each corner of the Earth is different from the others, and each has its unique ecological problems. Throughout your career and activities you have been to many different places. Which is the area, according to you, that needs the biggest support from humanity? "This is a question to which it is nearly impossible to answer, because there are so many different opinions on it. The biggest problem the planet faces is that simply there are too many people on the Earth. There is no wildlife problem, there is no environmental problem, but there is a human problem. I think the most important thing to do is to have people act the best they can around these issues. Whatever they do in their lives, they can use their abilities and do their best. And I find it the most inspiring in Armenia, there is a strong cultural tradition even though there is no strong wildlife tradition. I think SunChild is one way to bring these interests together and to utilize them." Interview by Hrachuhi Barseghyan

Flo Stone: Children are the ones, who must be focused on

Another highly respected professional from the environmental film sphere, Flo Stone, president and founder of the annual Washington Environmental Film Festival, visited Armenia to contribute to SunChild Festival as Jury President for the Environmental Film Category. She is very delighted about her first trip to Armenia, describing it as astonishing. "I am thrilled to be here, in a place I've never been to before. I read about Armenia from different sources. I arrived yesterday late in the evening, but I have already discovered a lot about the country, its remarkable diversity, its extraordinary human history… The air is different here, it's such a beautiful place." The same excitement becomes obvious when she speaks about SunChild. "SunChild is wonderful, it has held an extraordinary event presenting films on wildlife and environmental problems combining art and reality. And I love that the children are making films. It's a very special and wonderful idea. And of course, all the costumes and the music and, most importantly, the conference, make the event really memorable". However, Ms. Stone, who says she's proud to be jury president, faces quite difficult decisions when it comes to choosing the best film in the environmental category. "Actually, there are many films in this category I admire. All of them are amazing. It's going to be very difficult to choose, because all of the films are so good and so interesting and so different and deal with such important topics. In our festival in the U.S. we give only one prize for Artistic Power. The films shown here are dealing with very important and urgent issues that we all need to consider. And each film that we're looking at deals with a new and different theme, and all the films are so well done".

տուրաներ են աճեցվում, մեղուն չի կարողանում գոյատևել: Մեղուները առաջինն են զոհվում` չդիմանալով գենետիկորեն մոդիֆիկացված բույսերի առատությանը: Նրանք մերժում են նաև թունաքիմիկատներով «հարստացված» հողի բարիքները փոշոտման ենթարկել և զոհվում են: Իսկ երբ անհետանում են միջատները, անհետանում են նաև բույսերն ու թռչունները: Եվ հետո արդեն մենք: Մեղվաընտանիքներն այն օղակներն են, որոնք գրեթե անթերի կարողանում են հարմարվել շրջակա միջավայրի հետ: Եվ եթե նրանք հիմա հրաժարվում են պահպանել բնության բալանսը, ուրեմն մեր մոլորակը առողջ չէ: Ի դեպ` գենոմի հետ կատարվող փոփոխությունները քայքայում են կենդանի էակների նյարդային համակարգը: Մեղուներն, օրինակ, անհասկանալի բույսերից և թունավորված հողից այնպիսի ուժգին հարված են ստանում, որ կորցնում են հիշելու և սովորելու ունակությունները: Եվ այլևս չեն կարողանում հասկանալ` ինչ է պետք անել: Մարդկությանը թերևս նույն ճակատագիրն է սպասում: Նունե Հախվերդյան

Փառատոնի անցուդարձ Բնապահպանական միջազգային համաժողով ի մեկնարկը «Արևորդի երրորդ միջազգային բնապահպանական փառատոնի» երկրորդ օրն սկսվեց «Հարավային Կովկասում քաղաքացիական հասարակության և մասնավոր հատվածի դերը վայրի բնության պահպանման գործում» միջազգային համաժողովով: Փառատոնի տնօրեն Ռուբեն Խաչատրյանի ողջույնի խոսքից հետո՝ որպես զեկուցող, առաջինը հանդես եկավ ԵԱՀԿ նախագահի տեղակալ Քերել Հոֆստրան: Խոսելով բնապահպանության ոլորտում Հայաստանի ունեցած հաջողությունների մասին`Հոֆստրան մատնանշեց հատկապես հասարակական կազմակերպությունների դերը. - Ճիշտ է` նրանց կատարած աշխատանքը դեռևս կատարյալ չէ, և դեռ ջանքեր պետք է գործադրվեն, բայց մենք ԵԱՀԿ-ի անունից կարող ենք ասել, որ դուք գնում ենք ճիշտ ուղով,-ասաց Քերել Հոֆստրան:

Ms. Stone also stresses the importance of the young generation in both making films and in promoting an overall change of behavior.

Այնուհետև համաժողովի մասնակիցներին ողջունեց ՀՀ Բնապահպանության նախարարության Բնության հատուկ պահպանվող տարածքների վարչության պետ Արամ Աղասյանը: Զեկուցողը հիմ նականում անդրադարձավ ՀՀ տարածքում գտնվող արգելոցներին, ազգային պարկերին, Կարմիր գրքում արդեն իսկ գրանցված կենդանատեսակներին և բուսատեսակներին: Աղասյանը ներկայացրեց նաև ռազմավարական մի քանի ուղղություններ, որոնցից առանձնացրեց օրենսդրական դաշտում փոփոխությունները, իրազեկության և էկոգիտակցության բարձրացման խնդիրը:

"First of all I would recommend young film directors to feel the tremendous excitement and curiosity about all parts of the natural world. I'd advise them to really think about communities and surroundings that we all live in, all the environmental concerns that we face. In the U.S. it is often children who lead their parents to care and it is children who affect their communities and cities to move in a better direction. Children are the ones who must be focused on".

Հաջորդ երկու զեկուցողները փառատոնի ժյուրիի անդամ ներ էին՝ Ջոն Բարթոնն ու Ֆլո Սթոունը: Նրանք կարևորեցին մասնավոր արգելոցների և բնապահպանական ֆիլմերի դերը:

Interview by Hrachuhi Barseghyan

Համաժողովին ներկա էին բնապահպանական տարբեր հասարակական կազմակերպությունների ներկայացուցիչներ, հյուրեր և լրագրողներ արտերկրից, ինչպես նաև կենսաբանության մագիստրոս, բնապահպանության ոլորտում հայտնի և աշխարհում արջերի առաջին ազատավանդակի հեղինակ Ժոզե Քոքը:

She is certain that environmental film is an important tool for awareness raising. "I think that film is such an enlightening medium through which to show people solutions to current issues, to connect people all around the world, and to go to places that you've never been to before. And what's interesting is that sometimes films about a place so far from your own community can be so revealing and can give you an idea about what you can do at home. Film is really a very powerful medium and this festival is proving that".

Dreams, reality & cinema Interview with Sean Walsh

Հանդիպում ոչ պաշտոնական մթնոլորտում «Արևորդի երրորդ միջազգային բնապահ-


the right of way," Hrach Ghazaryan explained. Hrachuhi Barseghyan

Կարդացեք հաջորդ համարում 

Հարցազրույց Լուի Սիհոյոսի հետ

«Ծովախորշը» ֆիլմի տեսություն

«Արևորդի» նախագծի մասին

«Արևորդու» նախորդ օրերի անդրադարձ

Հարցազրույցներ

Read in the next issue 

Interview with Louie Psihoyos

Interview with Ralph Yirikian

SunChild eco-clubs

Sean, your debut is dedicated to hauling and recycling in San Paulo. Why did you start with that? Right, when I first went to Brazil in 1999 I noticed there were a lot of haulers on the streets, each with their own cart. It intrigued me to see them pushing their carts. So, I used that for the beginning. Then we did a lot of research. When I researched even more, I found out that it was a very big industry. It's billions and billions of dollars. These people have very interesting personal lives as well… What are the major environmental problems in Brazil? I think Brazil has similar urgent environmental issues that are present all over the world. So for example, there is pollution from lots of cars on the roads. Another example is the deforestation of the Amazon. But now there are some environmental movements there. There is not any national recycling law in Brazil, but the former president who just left the office issued a bill, which is going to congress now in order to enact a national recycling law. So there are problems, but there is also this progress. Do you think revealing problems can undermine the status of any country, especially a country like Brazil, which is a kind of dream country for many people? I think it depends on what you focus on. But people are seeking the truth, right? And if you make a film that is seeking the truth, it can be inspiring, even if it focuses on something negative. In either case, it is meant to make things better. If it is an honest film, we can all learn from it. Is cinema really going to help the world solve its ecological problems? I believe cinema is the most powerful medium we have in terms of communicating something, because we have the visuals, we have the sound, and it's on big screens… So yes, cinema has a big part in the way people view our world and our environment. Was the festival also a chance for you to arrive in your homeland in a way?

Լրագրողներ՝ Նազելի Օհանյան Անուշ Քոչարյան Դավիթ Պ. Վարդազարյան Ֆիլմերի տեսությունները՝ Նունե Հախվերդյանի Խմբագիր՝ Հրաչուհի Բարսեղյան

It is an absolute honor to be here. My mother is Armenian. She was born in Alexandria. Her last name is Toumanian, like Hovhannes Toumanyan. I spent a lot of time with my mother's family. The first language I spoke was Armenian. When SunChild invited me, I did not know about the festival. It was an incredible coincidence. I am very proud and fortunate to be here for the first time. It is almost a surreal experience for me. I am not sure whether it is a dream or reality. How can Armenia inspire further cinematic works? If you look at the history of the country and what happens, for example, you have been celebrating the 20th anniversary of Independence… There are obviously a lot of interesting stories to be told. Today SunChild is holding a project in the countryside and that will inspire people as well. It is very fortunate that Armenia has SunChild. And what are your current projects? I have two projects: a documentary on how digital technologies change the ways people communicate, and a feature film dealing with organ trafficking. David P Vardazarian

պանական փառատոնի» երկրորդ օրն առավելապես հագեցած էր «Հարավային Կովկասում քաղաքացիական հասարակության և մասնավոր հատվածի դերը վայրի բնության պահպանման գործում» միջազգային համաժողովի միջոցառումներով: Հարցադրում ները, զեկույցները մտածելու տեղիք էին տվել առանց այն էլ բնապահպանական խնդիրնեորվ ամեն օր զբաղվող հասարակական կազմակերպություններին և լրագրողներին: Այդ պատճառով երեկոյան լրատվամիջոցների ներկայացուցիչները փառատոնի շրջանակներում հնարավորության ունեցան հանդիպել հյուրերի հետ ոչ պաշտոնական մթնոլորտում: Ընդունելությանը ներկա էր փառատոնի ժյուրիի գրեթե ողջ կազմը, ինչպես նաև այլ միջազգային բնապահպանական կազմակերպությունների ներկայացուցիչներ: Չնայած ոչ պաշտոնական մթնոլորտին՝ կրկին առանցքային էր բնապահպանական թեման. հյուրասրահի տարբեր անկյուններում քննարկում ներ էին այս կամ այն խնդրի, փառատոնի հետագա օրերի ծրագրի վերաբերյալ: Ներկաների մեծ մասն անհամբերությամբ սպասում էր օրվա գլխավոր ցուցադրությանը` դանիացի ռեժիսոր Անդրեաս Մոլ Դալսգաարդի «Բոգոտայի վերափոխումը» ֆիլմին: Անուշ Քոչարյան

Հայաստանի բնությունը՝ լուսանկարներում Հոկտեմբերի 15-ին «Արևորդի 3-րդ միջազգային բնապահպանական փառատոնի» շրջանակներում բացվեց հետաքրքիր լուսանկարների ցուցահանդես: Այն կազմակերպվել էր փառատոնը ՀՀ Բնապահպանության նախարարության հետ համատեղ: Հայաստանը բացառիկ հարուստ և յուրահատուկ բնաշխարհ ունի, որն էլ հաջողությամբ ներկայացվում էր լուսանկարներում: Ի դեպ, ներկայացված էին Հայաստանի և միջազգային Կարմիր գրքերում ընդգրկված տեսակները: Ցուցահանդեսին իրենց տաղավարներն էին ներկայացնում ազգային պարկերի, արգելոց-արգելավայրերի և հատուկ պահպանվող տարածքների ներկայացուցիչները:

Գրել այնպես, որ բնությունը շահի «Արևորդի երրորդ միջազգային բնապահպանական փառատոնի» շրջանակներում Պատրիկ Ռուսելը, ում ֆիլմով էլ բացեց փառատոնը, հանդիպեց լրագրողների և բնապահպանների հետ: «Ես կարծում եմ, որ հեռուստատեսությունը շատ ավելին կարող է անել բնության պահպանության գործում, սակայն ցավալի է, որ այսօր այն կոմերցիոն մեդիա է: Դրա ղեկավարներն ավելի շատ մտածում եմ բարձր վարկանիշների մասին, և հեռուստաընկերություններն ավելի շատ հակված են ժամանցային հաղորդում ներ տարածել, քան խոսել խնդիրների մասին: Ընդամենը 10 հեռուստաընկերություն ողջ աշխարհում համաձայնեց ցուցադրել «Գրինը»: Ես փորձում եմ իմ ֆիլմը տարածելու ավելի ժամանակակից տարբերակներ փնտրել, դրանցից մեկը ինտերնետն է»,- հայաստանցի և արտասահմանցի լրագրողներին պատմեց Ռուսելը: Նրանց հետ հանդիպումն ընթանում էր ջերմ մթնոլորտում: Քննարկվեցին բազմաթիվ հարցեր, մասնավորապես ինչպես իրազեկել հասարակության լայն շերտերին տեղի ունեցող բնապահպանական խնդիրների մասին: Հնչեցին բազմաթիվ առաջարկներ, հարցեր այն մասին, թե որոնք են բնապահպանական խնդիրների մասին տեղեկատվության տարածման ամենաարդյունավետ միջոցները: 48 Fizkulturnikneri Str., 0070 Yerevan, Armenia, Tel. 010 55 21 81, www.sunchild.am print ed on 100% recycled paper www.greenprint.am


SunChild 3-rd International Environmental Festival  

SunChild 3-rd International Environmental Festival Newspaper 2

Advertisement
Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you