Issuu on Google+

U

I

J

T

H

O

V

E

N

,

D

O

R

P

E

N

E

N

S

T

Siebe Rolle Velsen-IJmuiden 1935 – 1985 Onvergetelijke beelden

Aprilis

E

D

E

N


Uitgegeven bij 60 jaar bevrijding

Uitgeverij Aprilis

A ISBN

90 5994 085 7

NUR

693

© 2005 Uitgeverij Aprilis – Zaltbommel

Markt 9 5301 AL Zaltbommel

Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt door middel van

Postbus 141

druk, fotokopie, microfilm of op welke andere

5300 AC Zaltbommel

wijze ook, zonder voorafgaande schriftelijke

T:

0418 512 088

F:

0418 684 908

info@aprilis.nl www.aprilis.nl

toestemming van de uitgever. Getracht is de rechthebbenden van de afbeeldingen te achterhalen. Zij die menen alsnog aanspraak te kunnen maken op zekere rechten, kunnen contact opnemen met de uitgever.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.


Siebe Rolle Velsen-IJmuiden 1935 – 1985 Onvergetelijke beelden

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

U

I

J

T

.

.

.

.

.

.

H

O

V

E

N

,

.

.

.

.

D

O

R

P

E

N

.

.

.

.

E

N

.

.

.

.

.

.

.

.

S

T

E

D

E

N

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.


.

.

.

.

.

.

.

.

.

.


Inleiding Velsen kent een rijke historie.

woonwijk Velserbroek en het strand-

kaart van de Festung IJmuiden in de

De enorme hoeveelheid aan bewo-

recreatiegebied IJmuiden aan Zee.

bijlage.

ningssporen gaat terug tot in de Late

Heel veel hiervan is vastgelegd in talrij-

Ik hoop dat dit boek niet alleen veel

Steentijd (ca. 2300 v. Chr.). Aanspre-

ke publicaties en in films. Daar ben ik

boekenkasten zal sieren, maar ook met

kende elementen binnen die geschie-

zelf ook debet aan. Toch heb ik mij op-

plezier bekeken en gelezen zal worden.

denis zijn de aanwezigheid, kort na het

nieuw laten verleiden, nu om een foto-

begin van de jaartelling, van twee

boek te maken. Ik vond het een leuke

Een boek maak je niet alleen, daarom

Romeinse vlootbases, de stichting vlak

uitdaging om de uitermate belangrijke

gaat mijn dank uit naar de volgende in-

voor het jaar 700 van een kerkje door

periode in de geschiedenis van Velsen-

stelling en personen: de Archiefdienst

Bonifatius in naam van de grote

IJmuiden van 1935 tot en met 1985 in

voor Kennemerland (AVK) te Haarlem,

geloofsbrenger Willibrord, het zetelen

een serie onvergetelijke beelden vast te

Joke van der Aar te Beverwijk, Rieu-

vanaf de 13de eeuw op hun kastelen van

leggen. Een aantal foto’s is eerder ge-

wert van Bodegraven te IJmuiden,

de roemrijke geslachten Persijn en Van

publiceerd, maar zijn als enig exem-

Wim Bosman te Santpoort-Zuid, Arie

Brederode, het ontstaan van de polder

plaar onmisbaar. De meeste illustraties

van Dongen te Beverwijk, Kor van der

De Velserbroek in die tijd, de vestiging

zullen voor velen nieuw zijn.

Duin te IJmuiden, Emmie Dijkhuizen-

vanaf de 16de eeuw tot in de 18de eeuw

Omdat de oorlogsjaren toch de belang-

Galis te IJmuiden, Annemiek Keijzers-

van meer dan vijftig buitenplaatsen

rijkste fase in de periode 1935-1985 is,

Kuipers te Driehuis, Anny Koelemij-

met de allure van Beeckestijn, de aan-

hebben de uitgever en ik gemeend deze

Zwetsloot te IJmuiden, Jannie de Ko-

leg van het Noordzeekanaal en het ont-

publicatie bij de viering van zestig jaar

ning te Driehuis, Piet Korpershoek te

staan van IJmuiden in de tweede helft

bevrijding op 5 mei 2005 het levens-

IJmuiden, Leo van Leeuwen te IJmui-

van de 19de eeuw, de aanleg van een

licht te laten zien. Velsen is één van de

den, jhr. H.C.H. van Lennep te Over-

vissershaven, de vestiging van in-

gemeenten in Nederland met de

veen, Leen van der Lugt te IJmuiden,

dustrieën en de verstedelijking als

meeste oorlogsschade. De belangstel-

Ria van Maris-Dekker te Driehuis,

gevolg daarvan, de kolossale gevolgen

ling voor die periode bij de inwoners is

Ton van Oosterom te Velsen-Zuid,

van het uitbreken van de Tweede

nog steeds onverminderd. Dat ver-

Joan Rolle te Giethoorn, Paul Steen-

Wereldoorlog, de wederopbouw, de

klaart ook mijn keuze voor de dramati-

bakker te Alkmaar, Albert Vrugt te

vergrotingen van het sluizencomplex

sche foto van het bombardement op

Castricum en Gré Wijs te Driehuis.

en de verbredingen van het Noordzee-

het havengebied van 26 maart 1944 op

kanaal, de verruiming van de haven-

de omslag. Treffend worden de haven-

mond, de grootschalige ontpoldering

mond, het Noordzeekanaal en het ge-

door de aanleg van het recreatiegebied

bied van Velsen-IJmuiden weergege-

Spaarnwoude, de realisatie van de

ven. Bovendien ondersteunt de foto de

.

.

.

.

.

.

.

.

.

Siebe Rolle Velsen-Zuid, april 2005

.

5


De harmonievereniging Concordia

alleen een groot musicus, maar

tes en muziek voor fanfare- en har-

ging in de winter van 1933/34 op

ook iemand die als mens zeer veel

monieorkesten. In 1928, bij zijn 25-

de kiek bij school A aan de Kerk-

waardering genoot. Onder enorme

jarig jubileum als beroepsmusicus,

straat in Oud-IJmuiden in verband

belangstelling werd Vlessing op

werd hij in de muziektent op het

met haar veertigjarig bestaan.

Westerveld gecremeerd. Zijn naam

Willemsplein in Oud-IJmuiden op

Centraal in het muziekgezelschap

leeft voort in de straatnaam Sam

grootse wijze gehuldigd. Uit han-

zit de joodse dirigent Sam Vlessing

Vlessinghof in Oud-IJmuiden.

den van burgemeester Rijkens ont-

(met vlinderstrikje). Enkele maan-

Sam Vlessing was van jongs af aan

ving hij wegens zijn grote culturele

den later moest Concordia musi-

bezeten van muziek. In 1903

verdiensten het ereburgerschap

ceren zonder haar vermaarde diri-

vestigde hij zich als beroepsmusi-

van Velsen. De Franse regering

gent. Vlessing overleed namelijk

cus in IJmuiden. Hij dirigeerde

eerde hem met de hoge onder-

op 22 mei 1934, slechts 58 jaar

vele orkesten in de regio en com-

scheiding van Officier de l’AcadÊ-

oud. Velsen verloor daarmee niet

poneerde met groot succes operet-

mie.

6

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.


Burgemeester Rambonnet opende

in het Saargebied in 1934, een

zitter van een stembureau waar.

in maart 1934 in het bijzijn van no-

voortvloeisel van de oprichting van

Hij kwam doodziek terug en over-

tabelen, onderwijzers en school-

de Volkerenbond, werd een inter-

leed op 28 januari 1935. Ook zijn

jongens de schoolvoetbalwedstrij-

nationale troepenmacht uitgezon-

naam leeft voort in een straat-

den. Hij staat in het midden op de

den, die moest toezien op een on-

naam: de Rambonnetlaan.

tribune van de IJmuider voetbal-

gestoord verloop van de verkiezin-

vereniging Stormvogels bij het

gen. Op verzoek van de regering en

voetbalveld op het duingebied de

met instemming van het gemeen-

Kikvors.

tebestuur vertrok Rambonnet naar

In 1932 had hij burgemeester Rij-

het Saargebied in zijn hoedanig-

kens opgevolgd. De nieuwe burger-

heid van jurist en reservist, hoewel

vader zou maar kort van zijn ambt

hij met zijn gezondheid sukkelde.

genieten. Voor de volksstemming

Daar nam hij de functie van voor-

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

7


De Kanaalstraat oostwaarts gezien in de jaren dertig van de vorige eeuw. Toen vormde een deel van de Kanaalstraat met de aansluitende straten het centrum van OudIJmuiden. Links het postkantoor en rechts het hotel Nommer Een. Daarachter de Twentse en de Haarlemse Bank. Op de achtergrond links de tabakswinkel, later chocolaterie van Jacq Tellier op de hoek met de Oranjestraat. Na de opening van het Noordzeekanaal in 1876 ontwikkelde het jonge dorp IJmuiden aan de havenmond zich voorspoedig tot een kleine stad. Hotel-restaurants, theaters, bioscopen, zeemanshuizen, kantoren, banken en vooral kroegen verrezen als paddestoelen uit de grond. Het centrum werd gevormd door het knusse Willemsplein met aansluitende winkelstraten als de Oranjestraat, de Amstelstraat, een deel van de Kanaalstraat, de Visseringstraat en de Prins Hendrikstraat. Voor de jeugd was het plein op zaterdagavond het ontmoetingspunt. Ze liepen van daaruit door de genoemde straten al flanerend het zogenaamde ‘rondje’. De verwoestende gevolgen van de Tweede Wereld-

Op de onderste foto dezelfde situa-

genheden is volkomen verdwenen.

oorlog zouden dit deel van Oud-

tie in 2005. De allure van het eens

Alleen het voormalige postkantoor

IJmuiden onherstelbaar verminken

aantrekkelijke centrum met fraaie

links in de straatwand is duidelijk

(zie pag. 44 en 59).

huizen, winkels en uitgaansgele-

te herkennen.

8

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.


Kolenboer K. Visser met zijn echt-

om de winter door te komen. Voor

zie in blik waren de getroffenen

genote voor hun huis aan de

een groot deel van de bevolking

aangewezen op de ‘regeringswin-

Bloemstraat, omstreeks 1935. Zijn

waren het zware tijden. Bovendien

kel’ aan de Frans Naereboutstraat

lege paardenkar staat symbool

volgde in IJmuiden de ene visserij-

in IJmuiden-Oost. De mobilisatie

voor de toen heersende crisis. Ko-

staking de andere op. Werkeloos-

zou een einde maken aan deze toe-

len waren goud waard en onbetaal-

heid alom. Het gevolg was ontbe-

stand, maar maakte plaats voor

baar voor de gewone man. Alleen

ringen en zware huurschulden.

een nog groter leed: de Tweede

via ‘de steun’ was het mogelijk een

Voor enig voedsel in de vorm van

Wereldoorlog.

kleine hoeveelheid te bemachtigen

margarine, meel, gehakt en spina-

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

9


Zeker in de crisisjaren was de speeltuin voor de jeugd een belangrijk en geliefd vermaak. In optocht waren kinderen, gefotografeerd in de Willibrordstraat in IJmuiden-Oost, in 1935 op weg naar de speeltuin van de vereniging In Veilige Haven. Vooraan, van links naar rechts: Cor Weij, daarnaast de dragers van het spandoek Cor van Noorde en Klaas Broekhuizen en mevrouw Van der Berg. Achter haar met pet Cor van der Eng.

In de speeltuin aan de rand van het Slingerduin aan de zuidkant van IJmuiden was namelijk door de speeltuinvereniging voor de kinderen een groot feest georganiseerd in verband met het in gebruik nemen van nieuwe speeltoestellen.

10

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.


Voor een ander belangrijk jeugdobject: het realiseren van een overdekt zwembad in IJmuiden-Oost aan het Tiberiusplein, reed omstreeks 1935 een reclamewagen rond. Initiatiefnemer van het badplan was de Velser Zwemvereniging (VZV) en met succes. Voor de exploitatie werd de naamloze vennootschap Bad- en Zweminrichting Velserbad in het leven geroepen. Op 17 juli 1937 zou de officiële opening plaatsvinden, waarvoor onder anderen de nationaal bekende zwemsters als Rie Mastenbroek en Willy den Ouden waren uitgenodigd. Maartje Koster (links) en Frans Kwak mochten voor de officiële opening van het Velserbad een banier van de duikplank laten rollen. Vanaf dat moment zouden generaties kinderen hier hun zwemdiploma halen en VZV ontelbare polowedstrijden spelen. In 1979 viel het doek voor het inmiddels afgekeurde Velserbad. Het gebouw werd gesloopt om plaats te maken voor een appartementencomplex. De zwemliefhebbers vonden onderdak in het nieuwe zwembad De Hoogeberg. Wat rest van het Velserbad zijn de herinneringen en de foto’s.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

11


U

I

J

T

H

O

V

E

N

,

D

O

R

P

E

N

E

N

S

T

E

D

E

N

ISBN 90-5994-085-7

A

U

I

T

G

E

V

E

R

I

J

A

P

R

I

L

I

S

Z

A

L

T

B

O

M

M

E

L


Velzen