Page 1

novele Një shtatëzani e padëshiruar! . S.

oca Ass

Sc ene

Sho qa

SH.

nës ke

stëve të Rinj të Arti S ta . A. R

A. Y. A. S. tio no he f Youth rtists of t A

Autori: Liljana Shanto

Maria 01

Make-Up: Ada Galanxhi

Lola

Regjia: Gjergji Trola

Layout: Elton Rama

Ola

Foto: Ledio Topalli

Toma

Në ambjentet e Qendrës profesionale Ola është ulur dhe po shënon diçka në një fletore... tek dera Lola po përcjellë gratë që po largohen.


02 Lola vjen afër Olës.

03

Në derë shfaqet Maria, duket që është shtatëzënë. Ajo shikon e hutuar mbrënda. Të dyja gratë nuk e shohin, ato janë duke verifikuar emrat.

Më duket se na shkojë mirë…

Shumë mirë.. vetëm tre gra munguan nga lista që na kanë dhënë

04

05 Më kishin lajmëruar se këtu do bëheshin rregjistrimet për një kurs rrobaqepsie

Më falni… Eja, eja brënda Po Urdhëroni

06

07 Erdha vonë ë? Jo.. jo s’ka gjë. Kursi do fillojë nesër në orën 10

Sapo mbaruam

Po! Jam pak larg nga Qendra juaj, prandaj u vonova …po.. ju shyqyr që erdhët

Keni makinë qepëse? Se pa atë, sado t’ju mësojmë ne…

Keni akoma mundësi të vini. A t’iu regjistrojmë?


08

09

Marie Loci. Më falni për sot që u vonova

Kam… ma ka blerë burri në Mal të Zi

Bukur

10

Regjistroje Ola. Si e ke emrin?

Po.. po.. por sot që në mëngjes kisha të vjella dhe marrje mendsh

Nesër përpiqu që të nisesh më herët që në orën 10 të jesh këtu

11

S’ka gjë

Maria fërkon barkun me dashuri Vërtetë që të duket barku

Në muajin e katërt

Je shtatëzane? Në ç’ muaj je?

Fëmijën e parë e ke ë?

12

Jo.. jo.. kam dhe një fëmijë 16 muajsh

13

Epo s’e kena na në dorë…

Vërtetë? Ne kemi qenë këtu para dy vjetësh Ti ke qenë këtu atëherë? Pa mbushur vitin fëmija ke filluar një fëmijë tjetër?


14

Jo, unë nuk jam nga kjo zonë. Një vit e gjysëm kam që jam martuar.

15

Ne para dy vjetësh erdhëm nga Tirana dhe folëm me të gjitha gratë e fshatit këtu… Po.. për planifikimin familjar, shpërndamë edhe materjale

Kjo i shpjegon të gjitha…

16

17

Ç’do të thotë planifikim kjo?

Se sa fëmijë të kemi dhe kur t’i lindim ata

Planifikimi nuk është të mos bësh fëmijë. Që të kuptohemi. Por t’i bësh në momentin e përshtatshëm.

Po s’e kena ne në dorë tamam..se

Tani kanë dalë mjete edhe për burra edhe për gra që të mbrohen…

E kemi Mari, e kemi..

18

19 Unë s’mund t’i them burrit t’i blejë ato.. jo.. jo s’bëhet…

A, ju thoni për ato. A po. I kam parë në televizor. Por... Çfarë ka?

Nuk mund t’i përdorësh?

Mund të përdorësh ti mjete të ndryshme që të parandalosh shtatëzaninë e paplanifikuar.

Po s’ke pse i thua


20

21

Ola shkon tek raftet dhe merr disa materiale informuese e fletëpalosje. Jepi edhe një adresë të Qendrës së Planifikimit Ola?

NëVërtetë? rregull, Po kjo këtë dodoja të ishte më të edija! thjeshtë.

Është e shkruar në këtë material, por po i’a shkruaj edhe në një letër.

Lola dhe Ola buzëqeshin. 22 Ola i tregon Maries materialet informuese.

23

Këtu ke disa këshilla se si të kujdesesh për shëndetin tënd si nënë por edhe se si të ruhesh nga shtatëzanitë e paplanifikuara.

Po a do ti kuptoj të gjitha këto unë

Do të të jap edhe një adresë të një Qendre të Planifikimit pranë zonës tënde. Mund të shkosh të konsultohesh edhe atje me maminë ose mjeken.

Mari ti mund të shkosh atje kur të duash. Mund të flasësh me ta si me motrën tënde, kështu që mos u druaj. .

Maria i shikon dhe nuk vendos se kë të lexoj më parë. 24 Ola sheh që Maria është si e pasigurtë dhe vazhdon shpjegimin. Do ta bëjmë kështu Mari. Sa herë do të vish për kursin , në fund të tij do të shkojmë bashkë në atë Qendër dhe do të të shoqëroj unë në takimet me personelin shëndetësor

25

Ska nevojë për t’u menduar shumë Mari. Besoj se edhe burri yt do të dojë që ju të jeni sa më të sigurtë, si dhe që fëmija dhe ti të keni shëndet sa më të mirë

Por edhe në planifikimin sa më të mirë të lindjeve në familje . Apo jo? Më falni, po unë nuk e kisha menduar dhe jam pak...Nuk di ç’të bëj…burri im…

26

E vërtetë. Ne në fakt e kemi biseduar me burrin për këtë barrë të shpejtë se edhe ekonomikisht nuk jemi mirë. Po thamë se nuk kemi ç’ti bëjmë dhe...


27 Lola i afrohet Maries dhe i flet butë dhe me kujdes.

28

Pikërisht për këtë po flasim. Trupi yt është i lodhur, nga lindja e parë.

Ja Mari, të flasim pak për këtë shtatëzaninë tënde.

Si ndjehesh në krahasim me shtatëzaninë e parë?

Trupi do minimum dy vjet që ta marrë veten nga shtatëzania e parë dhe të bëhet gati për shtatëzaninë e ardhshme.

Po…në barrën e parë ndjehesha më e fortë… ndërsa tani…

Maria i shikon e hutuar. 29 Ola i mban dorën Marias.

30

Në shtëpinë e Maries. Maria e shtrirë në shtrat. Hyn Toma.

Fëmija Mari, ushqehet në bark nga trupi i nënës. Kështu që gjendja e nënës është kryesore për mbarëvajtjen e shtatëzanisë dhe mirërritjen e fëmijës. Çfarë ka ndodhë? U këputa krejt prej të vjellave.Markun po e mban nana.

31 Toma i afrohet Maries me dhëmbshuri. Një e dy e po zë krevatin

Epo shtatëzania i ka këto o Mark

32 Toma vërdalloset i nervozuar nëpër dhomë. E kur? Tash që m’duhesh. Po s’e mbollëm arën nesër, do na mbijë fara në haur… gati është.

Nesër do bëhem më mirë Tom. Ja po çohem pak që tani.

33 E ku i dihet? Kështu si e ke nis ti…

Se mos dua unë…


34

Deri tash prita babën, që i ishte mais dora. Tash ti. Unë i vetm s’e baj dot…

35

Nesër do të vi në arë Tom… sido që të jetë…

E di.. Jo moj.. të më mbetesh në dorë thu ti?!

36

37 Ti e di se sa na kushtoj fara…

Këtë fëmijë nuk duhet ta kishim ba tani...as ti e as unë s’e kishim në dorë… po zoti…

Nuk asht punë zoti Tom.. ne mund ta kishim ndalu..

E di, jena fut n’borxh të madh për të.

38

Ç’a thu mi?

39

Asi llastikash, kurrë s’kisha me i ble ke farmacisti. Nuk mundem me u korrit unë.

Ma thanë ato gratë prej Tirane.. ka mjete.. gjana..

S’ka pse Tom. Ato gratë më thanë që ka vende ku të mësojnë edhe mënyra të tjera se si të parandalosh barrën. Atje të mësojnë edhe se si të kujdesesh më mirë për veten dhe për fëmijën.


40

A thua të ketë mënyra të tjera?

Po po. Më thanë që ka disa gjilpëra të padëmshme që bëhen çdo tre muaj, ka disa... spirale i thoshin që të ndalon për 5 deri 12 vjet, ka edhe disa kokra që po të pihen përditë të ruajnë.

Promovimi i Barazisë Gjinore dhe të drejtës për shëndetin riprodhues; fuqizimi i grave dhe adresimi i çështjeve gjinore me fokus shëndetin janë synimet e UNFPA and ACA- Qendra Albania Community Assist. Gratë shqiptare si të gjitha gratë në botë kanë të drejtën të informohen dhe të kenë shërbime lidhur me Shëndetin Riprodhues dhe Planifikimin Familjar. Në radhë të parë Planifikimi Familjar është një E DREJTE për çdo individ që do të vendosë vetë rreth zgjedhjeve dhe zgjidhjeve që ka për të planifikuar numrin e lindjeve (fëmijëve) dhe distancën mes tyre. E DREJTË E – Emancipim (pra zhvillim) D – Dashuri: Nëse një çift vendos bashkarisht për përdorimin e metodave moderne të planifikimit familjar atëherë mund të themi fare mirë që mes tyre ka dashuri; kjo sepse burri tregon interes për shëndetin e gruas, të fëmijeve pra të familjes në tërësi. R – Respekt: Respekt për bashkëshorten dhe për bashkëshortin; respekt për të drejtat themelore të individit për të ushtruar vullnetin e tij/të saj në marrjen e vendimeve që ndikojnë direkt në shëndetin e individit dhe shëndetin familjar në tërësi. E – Ekonomi: Sigurisht që përdorimi i metodave modernë të planifikimit familjar (që ofrohen falas

në qendrat shëndetësore publike) sjell përfitime për ekonomine familjare; kjo e krahasuar me kostot e shoqëruara nga një shtatzani e paplanifikuar (aborti; një lindje shumë afër me lindjen paraardhëse; shëndet jo i mirë për nënën dhe fëmijën; e kështu me radhë). J – Jetë: Përdorimi i metodave moderne të planifikimit familjar sjell ‘Jetë’ në familje, sepse mbron shëndetin e gruas nga shtatzani të paplanifikuara që si e thamë dhe me sipër mund të çojnë në aborte apo shëndet të përkeqësuar kur lindja është shumë afër me lindjen paraardhëse; mbrohet shëndeti i fëmijëve, sepse çifti do i përkushtohet më mirë fëmijëve si në aspektin shëndetesor, shpirtërore ashtu dhe në atë ekonomike. T – Terezi: Në fakt ky është një term shumë i

përshtatshëm në veçanti për grupet e popullatës së margjinalizuar apo rurale. Nje cift që përdor metoda modern të planifikimit familjar për të parandaluar shtatzani të paplanifikuara në gjuhën popullore do të thuhej që e ka ‘në Terezi’ sepse nuk do të shqetësohet me se çfarë do të ndodhë muajin tjetër; nuk do u frikësohen me shtatzanive pa plan në çift. E - Efikasitet: përdorimi i metodave moderne të planifikimit familjar është shumë me efikas (në drejtim të mbrojtjes nga shtatzani të paplanifikuara) sesa përdorimi i metodave tradicionale (ku futet dhe tërheqja apo metoda kalendarike) të cilat në shumë raste dhe dështojnë dhe shkaktojnë në këtë mënyrë shtatzani të paplanifikuara që shpesh herë e çojnë gruan në aborte. Nëse metodat moderne të planifikimit familjar përdoren duke ndjekur mirë instruksionet ato sigurojnë mbrojtje 99%.

. S.

oca Ass

Sc ene

Sho qa

SH.

nës ke

stëve të Rinj të Arti S ta . A. R

A. Y. A. S. tio no he f Youth rtists of t A

Adresa: Rr. Thanas Ziko, Pall. 6, Shk. 3, Ap. 41, Tirana, Albania, e-mail: sharsalbania@gmail. com, Mobile. : 068 20 61 105

Nje shtatezani e padeshiruar.  

Ne bashkepunim me UNFPA

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you