Page 1

MEEKIJKEN OVER DE SCHOUDER VAN.. Carl de Keyzer Tijd is een belangrijk element in het

tijdreiziger in zijn onderwerpen. Hij

werk van Belgische fotograaf Carl de

reisde als propagandafotograaf door

Keyzer. In zijn beelden streeft hij naar

de Sovjet-Unie, volgde de voetsporen

eeuwigheidswaarde. Met zijn projecten

van Karel de Keizer en trok als

ontstijgt hij de actualiteit, maar weet

reisgids-fotograaf door Congo. Voor

die tegelijkertijd exact te gebruiken.

zijn nieuwe project Moments before

Bovenal: Carl de Keyzer duikt als een

the Flood reisde hij naar de toekomst.

Anaheim / California - USA 1990. Robert Schuller - Chrystal Cathedral. Uit de serie God Inc.

Zijn langdurige projecten, gemiddeld

door nieuwsgierigheid en engagement. Maar

drie jaar, gaan over grootse thema’s:

na decennia intensief reizen en werken –

religie, kolonialisme, communisme.

een leven dat een zware wissel trekt op het

Maar daar moet men niet te zwaar aan

privébestaan – hoeft het niet zo nodig meer.

tillen. ‘Ik neem mezelf niet zo serieus.’

‘De ambitie is er niet meer. Ik denk dat ik

Een interview in vier delen met een

genoeg bewezen heb.’

goedlachse fotograaf die de tijd altijd heeft willen bestrijden.

In je werk zit vaak een dubbele bodem, je speelt met propagandabeelden. Willen de mensen of

Deel 4

groepen die je hebt geportretteerd soms jouw

Twaalf grote projecten heeft hij inmiddels op

beelden als propaganda gebruiken?

zijn naam. Carl de Keyzer wordt gedreven

‘Ja, ik heb met God Inc. van de Ku Klux Klan

New Orleans - USA 1990. Blessing of the Mississippi River. Uit de serie God Inc.


MEEKIJKEN OVER DE SCHOUDER VAN.. CARL DE KEYZER

heel veel verzoekjes gekregen voor beelden

beelden van hun kerk, van hun geloof.’

om te gebruiken voor hun affiches. Dat heb ik

Vind je dat soms lastig?

Dat vergoelijkt het?

‘Ja, soms wel. Je misbruikt toch vertrouwen

‘Ja ergens. Het is niet voldoende maar het

natuurlijk niet gedaan. Amerika is heel naïef.

Hoe ga je dan om met dat soort verzoeken? Je

en gastvrijheid. In het geval van God Inc. vond

komt daar ongeveer op neer. Er zijn ook

Het boek is heel kritisch, maar dat zagen ze

hebt wel toestemming gekregen.

ik dat moeilijk, bij Zona ook. Ik had altijd twee

mensen die naar Angola of Somalië gaan of

niet. Het is bijna sarcastisch, voorbij de ironie,

‘Misschien maak ik wel misbruik van hun

kolonels mee, een tolk en een Russische

zoiets, die daar slachtoffers die verkracht

het wordt pijnlijk, negatief zelfs. Wat ik nooit

vertrouwen. Ik bel die mensen op, vraag

fotograaf. Dan kom je in zo’n cel binnen,

zijn fotograferen. Is het nodig om dat aan de

ben. Ik kon het nog negatiever maken, maar

of ik mag langskomen. Een fotograaf uit

daar zit een man of vrouw en die kolonel

wereld te laten zien? Zo ver ga ik niet.’

dat wilde ik niet, dan werd het te gemakkelijk.

België, nice, is dan de reactie. Dan word je

zegt: je wordt gefotografeerd. Punt. Dan

Ik heb heel veel gas terug genomen, maar

uitgenodigd, eet ik mee en vervolgens maak

begin je te flitsen terwijl iemand volkomen

Dat vind je te ver gaan?

het blijft absurd. En zelfs dat zagen de

ik hele kritische beelden. Dat is een beetje laf,

verbouwereerd zit te kijken, die gewoon niets

‘Ik vind dat te ver gaan. Ik kan ergens wel

Amerikanen niet, ze zagen het als hele mooie

maar dat is hoe het gaat.’

durft te doen. Als je dit in een gevangenis in

begrijpen dat sommige dingen getoond

België zou doen krijg je te horen: fuck you, ik

moeten worden, maar ik vind dat te weinig

bel mijn advocaat.’

persoonlijk. Daar kun je als fotograaf niet veel meer mee aan, dat is bijna lijkenpikkerij.

Je vraagt hen dus geen toestemming?

De meeste fotografen die dat doen zijn

‘Nee, maar ik heb het heel vaak niet gedaan

niet de meest fijnzinnige, kunstzinnige

als ik voelde dat ze het echt niet wilden. Maar

fotografen. In 95 % van de gevallen zijn dat

ze hebben nooit durven weigeren dat is wel

premiejagers. Als ik zie dat iemand echt aan

waar. Dat is pure angst.’

het afzien is, slachtoffers van verkrachtingen in Congo bijvoorbeeld, dat kan ik niet, dat

Dat lijkt me wel ingewikkeld. Je staat dan in zo’n

heb ik nooit gedaan. Omdat je dan in de

andere verhouding tot je onderwerp?

platte fotojournalistiek terecht komt die je

‘Als je daar gevoelig voor bent moet je dat niet

nu veel in bladen ziet. Met Zona had ik dat

doen. Want je weet dat elke gevangene die

ook kunnen doen. Je kunt makkelijk die

verplicht is zich te laten fotograferen het liever commandanten omkopen. En ze tonen u de niet heeft. Maar dan denk ik: ok, ik misbruik je

meest gruwelijke dingen. Ik heb in Zona een

nu even, maar ik stel het systeem wel aan de

paar amputatiebeelden getoond, op een meer

kaak.’

esthetische manier. Maar als je wilt kun je de gore (de ranzigheid) ook laten zien, dat kost

Krasnoyarsk. Russia. 2000 Camp 27 Uit de serie Zona

echt niet zoveel.’


MEEKIJKEN OVER DE SCHOUDER VAN.. CARL DE KEYZER

Maar dat is niet interessant omdat het platter

deugd hoor, maar in de fotografie is het vaak

wordt?

opportunistisch gebruikt. Er zijn heel weinig

‘Nee, omdat het onderwerp gaat overheersen

echte altruïsten onder de fotografen, zelfs de

op het concept, de boodschap. De beelden

James Nachtweyen van de wereld zijn super

gaan een eigen leven leiden. En vaak heeft dat

egoïsten.’

niets meer met de fotograaf en zijn intenties te maken, maar wordt het overgenomen door

Jaren terug, begin jaren negentig, had je even

de media.’

een dip. Je wilde een project over de evolutie maken aan de hand van de Amazone. Waarom

Wat me opvalt is dat je fotografie soms heel

mislukte dat?

afstandelijk lijkt. Soms lijken mensen wel bijna

‘Het was misschien te geforceerd. Ik leefde

te verdwijnen in je foto’s.

in een soort roes, had heel snel drie boeken

‘Ik ben niet zo’n agressieve fotograaf. Hoewel

uitgegeven, zat net bij Magnum. En ik dacht na

ik meestal wel heel dicht bij mijn onderwerp

God Inc., the sky is the limit. Waarom niet de

sta. Maar ik heb nog altijd een zeker

Amazone? Visueel leek het me ook haalbaar.

schroom. Voyeurisme, privacy schenden van

Aan de bron heb je de indianenstammen en

mensen wil ik niet. Ik scherm mij af door mijn

meer en meer naar de monding krijg je de

concepten of mijn vastberadenheid om mijn

steden met hoogbouw en tv’s enzovoort. Ik

projecten tot een goed einde te brengen, maar

wou er een soort Darwin verhaal van maken,

ik heb nog altijd last van schroom ja.’

op mijn manier. Dat had ik mooi voorbereid:

in het criminele circuit zat en mensen achter

ondertussen wel verder gegaan met

Portugees geleerd, veel gelezen, vliegtuigjes

mij aan stuurde. Ik heb echt weg moeten

Tableaux d’Histoire, maar ik kon het even

En je bent niet per se een empathische

geboekt en ik ben naar de Amazone

vluchten. Ik zat toen ook met een scheiding. Ik

niet opbrengen me vol overgave in een nieuw

fotograaf?

getrokken.

was er behoorlijk onderdoor.’

project te storten. Ik was ook een beetje

‘Nee, ik hou niet zo van empathische

Dat bleek toch iets lastiger. Alles liep

fotografie. Omdat dat heel vaak slechte

verkeerd. Ik had drie camera’s mee die de

Tijdens de dip na de Amazone, had je het er ook

commerciële opdrachten. Ik dacht: what the

fotografie is, of fotografie die omwille van

eerste week kapot gingen door de enorme

over dat je je terug wilde trekken uit de wereld.

fuck, waarom zou ik nog eens een jaar naar

het onderwerp populair wordt. Fotografen

vochtigheid, ik had een gids te pakken die

Je miste toen het engagement?

Amerika gaan? Dat was ook een beproeving

willen zich belangrijk maken door een

homoseksueel was en verliefd op me bleek te

‘Ja, dat kwam ook door de scheiding. Ik

hoor. Het was ook de reden dat mijn huwelijk

sociaal thema aan te pakken, ik hou daar

zijn. Ik heb niets tegen homoseksuelen maar

ben toen commerciële opdrachten gaan

is afgesprongen. Mijn vrouw en vierjarig

niet zo van. Ik vind empathie wel een mooie

dat bleek toch lastig. Zeker toen bleek dat hij

aanvaarden, heb dit huis gekocht. Ik ben

zoontje waren toen mee, ik had zo’n grote

USA, SAN FRANCISCO, 2000. Fleet Week, recruitment for the marines. Uit de serie Trinity

verwend. Dit huis was klaar, ik kreeg goede


MEEKIJKEN OVER DE SCHOUDER VAN.. CARL DE KEYZER

motor home gekocht, een auto erachteraan.

Wel prettig dus dat je je nu aan je kasteel kunt

Ik zette de familie af op de camping en haakte

wijden?

de auto los om daarmee naar alle sekten

‘Ja. Mijn huidige vriendin is ook fotograaf,

te gaan. Mijn vrouw wou niet mee naar de

dat scheelt. Maar ik ga de komende twee,

sekten en zat dus het hele jaar door alleen op

drie jaar geen project doen. Lekker aan mijn

de camping, die werd knettergek. Ik was zo

kasteel werken. Daarna zien we wel.’

koppig: dit kost zoveel tijd en geld, dit moet ik wel tot een goed einde brengen. Dan doe je

Heb je nog wel het engagement om daarna

het maar, ten koste van andere dingen.’

verder te gaan? ‘Voorlopig niet. Ik denk niet dat ik ooit zelf nog

Heb je die balans tussen werk en privé daarna

ga investeren in een waanzinnig project als

wel meer kunnen vinden? Dat lijkt me nog

Zona of God Inc. Alleen als iemand anders dat

steeds lastig als je 8 maanden per jaar weg

wilt doen, zoals met Moments is gebeurt, zou

bent.

ik me er wel aan wagen.’

‘Dat is nog steeds lastig. Ik heb altijd zoveel mogelijk mijn vriendin mee op reis proberen

Maar het gevoel dat je de wereld in moet om

te nemen. Naar India was ze twee van de acht

verhalen te maken is er niet meer?

maanden mee, naar de Sovjet-Unie is ze ook

‘Nee, het hoeft niet meer. Het is misschien

twee keer meegegaan, Europa heb ik bijna

een verzadiging. Er zijn genoeg fotografen

volledig met mijn toenmalige vriendin gedaan.

die hun beste werk gemaakt hebben op hun

Ik probeer het zoveel mogelijk, maar het lukt

dertigste. Ik ben doorgegaan tot mijn 53e, op

niet altijd. Het is nooit officieel een reden van

een zeker hoog niveau. Ik ben ook een van de

een breuk geweest, maar het heeft misschien

weinige die twaalf projecten heeft gedaan, ook

wel meegespeeld.’

bij Magnum. De meesten doen er drie of vier en that’s it. De ambitie is een stuk minder. Ik denk dat ik ook wel genoeg bewezen heb.’

Chantilly. France. 1999. Foto uit de serie EVROPA

Meekijken over de schouder van.. Carl de Keyzer (deel4)  

Fotograaf Carl de Keyzer over nieuwsgierigheid en ambitie in het kader van FOTODOKs Meekijken over de schouder van..

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you