Page 1

UITGAVE VAN FORFARMERS PLUIMVEE NEDERLAND

VOER

TAAL

Familie Den Hartog:

PLUIMVEE

NR 3 2019

2/4

‘Onder de indruk van resultaat nieuwe voeraanpak’ Split Feeding in hele euro’s

5

Antibioticavrij? Het kan!

13


2

Inhoud 02 Reportage familie Den Hartog 03 Column: Uw toekomst is onze toekomst 05 Split Feeding 06 Reportage: Nieuwe ouderdierenstal­ heel goed doordacht 08 Early feeding binnen vijf jaar verplicht 10 De specialist: Ursula Beckhuis en Harry Kamphorst 11 Reportage: “Onze kuikens hebben het beter dan de boer zelf”

Bedrijfsreportage

Resultaat schiet omhoog na in Op het legvermeerderingsbedrijf van

productie van broedeieren. Het bevalt de

de familie Den Hartog wordt topsport

ondernemers prima. “We hebben altijd

bedreven. De nauwe samenwerking met

al hennen gehad en het is goed te

broederij Ter Heerdt was er altijd al,

combineren met de koeien”, vertelt Jan.

maar krijgt een boost dankzij nieuw voer

“Het is een stabiele tak qua arbeid en

van ForFarmers. Het huidige koppel

inkomsten. En we vinden het nog steeds

loopt inmiddels meer dan 10 eieren voor

heel leuk om te doen.” De combinatie

op het vorige en de hennen zitten nog

werd de afgelopen jaren alleen maar

prima in de veren.

gemakkelijker dankzij melkrobots en zoon Beli die thuis volop meewerkt.

Het bedrijf van de Gelderse onder­

Binnenkort neemt hij het bedrijf over.

nemers Jan, Willie en Beli den Hartog is niet helemaal standaard. Naast de circa

Benchmarken

130 melkkoeien hebben ze namelijk nog

De ondernemers nemen de productie

twee stallen met legouderdieren. In

van broedeieren heel serieus. Dat kan

totaal zijn er 19.000 dieren voor de

Wim Lettink, begeleider namens Ter

13 Interview: Samen werken­aan antibioticavrije productie 14 Lay-Insight: uw pluimvee spreekt! 15 FarmConsult: Stikstofbeleid 16 Kort nieuws

Colofon Voertaal is een uitgave van ForFarmers. Voor meer informatie kunt u terecht bij ForFarmers, Lochem. Tel. 0573 – 288 800 E-mail: voertaal@forfarmers.eu www.forfarmers.nl In ons privacy statement op www.forfarmers.nl staat hoe ForFarmers omgaat met uw persoonsgegevens. Wenst u geen (marketing)communicatie van ForFarmers meer te ontvangen, dan kunt u dit aangeven via www.forfarmers.nl/mijn-gegevens. Overname van artikelen is mogelijk na toestemming van de redactie en met bronvermelding. Gedrukt op milieuvriendelijk papier.

Wim Lettink (l) van broederij Ter Heerdt en Beli den Hartog zijn tevreden: “De hennen zitten mooi strak in de veren.”


Column

nzet nieuw voer

Uw toekomst is onze toekomst

Heerdt, bevestigen. “De samenwerking

Bedrijfsprofiel

Boer is en blijft een prachtig

hebben vier merken; LB Classic, LB Lite,

Jan, Willie en Beli den Hartog heb-

is ook dat de onzekerheid

LSL Classic en LSL lite. We willen altijd

ben in het Gelderse Lathum een

twee leeftijden beschikbaar hebben.”

gemengd melkvee- en legouder-

Andersom ervaren de ondernemers de

dierenbedrijf. Ze melken circa 130

kennis en ervaring van Ter Heerdt als

melkkoeien met 70 stuks jongvee

een veilig baken waar ze altijd op terug

op 70 hectare grond. In twee stallen

kunnen vallen.

zitten 19.000 legouderdieren; 5.000

verloopt uitstekend en de omvang van het bedrijf past ons heel goed. We

Lohmann Brown en 14.000 LohTeam Ter Heerdt staat garant voor een

mann LSL Lite. Sinds 2003 produ-

strakke begeleiding. Naast de reguliere

ceren de ondernemers broedeieren

ondersteuning tijdens de productie, gaan

voor Ter Heerdt.

ze na elke afgesloten ronde met de

beroep. Maar de realiteit van nu knaagt aan de Nederlandse veehouders. Welke kant gaat het op met het beleid en regelgeving? Krijgt de volgende generatie ambitieuze jonge boeren een eerlijke kans om het bedrijf voort te zetten? De afgelopen maanden heeft u massaal en op indrukwekkende wijze uw stem laten horen. Bij ForFarmers snappen we als geen ander waarom dit protest voor u belangrijk en nodig was. Boeren vormen de bakermat van wat

ondernemers om tafel om te evalueren

ForFarmers nu is en een groot deel van onze en te kijken wat beter kan. “We doen

medewerkers is opgegroeid op een boerderij

veel met benchmarken. Daarvoor

of heeft een boerenbedrijf. Mede daarom

verzamelen en analyseren we allerlei

ondersteunen wij diverse acties.

data, niet alleen van de Nederlandse

Samen met u streven we naar haalbare en

bedrijven, maar ook van Lohmann

rechtvaardige oplossingen en perspectief voor

bedrijven wereldwijd. De ondernemer

de boeren. We werken om die reden nauw

kan zijn resultaten dan vergelijken met

samen met onze contacten in bijvoorbeeld

de prestaties van vergelijkbare bedrij-

brancheverenigingen om kennis van de

ven.” Het bedrijf heeft daarnaast een

praktijk over te brengen op o.a. beleidsma-

systematiek ontwikkeld waarbij op acht

kers en ketenpartners. En vanzelfsprekend

bedrijfsonderdelen wordt gemonitord.

mag u van ons verwachten dat we met

Ook op het bedrijf van Den Hartog

voerinnovaties en advies blijven bijdragen aan

gebeurt dit structureel.

praktische, haalbare en rendabele oplossingen op het boerenbedrijf. Wij blijven zij-aan-zij

Aparte voeders

met u staan voor een gezonde toekomst van

Een belangrijk aspect bij het verbeteren

onze sector én voor hoogwaardige, veilige en

van de resultaten is de juiste voeding.

gezonde voeding van Nederlandse bodem.

Ook daarbij is een goede onderlinge

Omdat we overtuigd zijn van de kracht van

afstemming cruciaal. Hans Beurskens

onze sector én trots zijn op wat we gezamen-

productmanager legpluimvee van

lijk presteren!

ForFarmers, spreekt van zakendoen op basis van partnership, transparant naar

Pieter Wolleswinkel

elkaar zijn en uitwisselen van gegevens.

Directeur ForFarmers Nederland

“We hebben allemaal hetzelfde doel: vervolg op pagina 4 >>

Reageren?

Mail naar voertaal@forfarmers.eu

3


4

Bedrijfsreportage

<< vervolg van pagina 3

respectievelijk 94% en 97%. De cumulatieve uitval bedraagt minder dan 2%.

het produceren van de beste 17-weekse

Jan: “We zitten vandaag bij beide merken

hen die er is.” Recentelijk heeft

meer dan 10 eieren boven het vorige

ForFarmers­het voerassortiment aan­

koppel.” Ook de broedresultaten zijn

gepast aan de nieuwste inzichten. Dat

bovengemiddeld: bij de bruine is dat

heeft een unieke voeraanpak opgeleverd

44,7% henkuikens en bij de witte bijna

met een apart voer voor witte en bruine

43%. “De uitdaging lag bij de witte hennen

opfokhennen en moederdieren (zie kader).

en daar zien we nu de meeste vooruit-

Den Hartog kan maar één voer verstrek-

gang”, aldus Hans. Wim: “Als het zo

ken en heeft daarom het aangepaste voer

doorzet worden dit de allerbeste resulta-

Beli, Jan en Willie den Hartog houden de vinger

voor de witte hennen. De ondernemers

ten die hier ooit zijn gerealiseerd.”

aan de pols.

fantastisch loopt. Maar onder de indruk

Verbeterpunt

Op voergebied onderzoekt de familie de

van wat ze in de stallen zien zijn ze wel.

Samen met ForFarmers, Ter Heerdt en

opties voor toepassing van het Split

“De mest is goed en de hennen blijven

de dierenarts houden de ondernemers

Feeding-concept van ForFarmers. Hierin

heel goed in de veren”, aldus Jan.

de komende tijd de vinger aan de pols.

worden per dag twee verschillende

Het bedrijf is technisch op orde, maar er

voersoorten verstrekt om nog beter op de

Beste resultaten ooit

is nog één aspect dat ze willen verbete-

behoefte van de hennen in te spelen.Met

Dat leidt tot mooie resultaten. Het

ren: het klimaat tijdens hete dagen. Beli:

nog 28 weken productie te gaan, doen alle

gemiddelde legpercentage over de eerste

“We hadden verhoogde uitval, die ene

partijen hun uiterste best het prachtige

22 weken lag bij de bruine hennen boven

dag dat het boven de 40 graden was.” Hij

resultaat vast te houden. “We mogen nooit

de 94% en bij de witte boven de 97%.

wil vooral kijken wat er mogelijk is met

achteroverleunen, zeker niet in deze

Nu op 47 weken leggen ze nog steeds

hogedrukverneveling in de luchtinlaat.

periode van het jaar”, benadrukt Beli.

schreeuwen niet snel van de daken dat het

Elke kleur kip een eigen voer ForFarmers heeft sinds dit jaar een

eisen aan het voer.” De exacte samenstel-

Opfokkers die de twee typen hennen

vernieuwd assortiment pluimveevoe-

ling van de voeders is vanzelfsprekend

niet apart kunnen voeren, nemen het

ders dat is aangepast aan de behoefte

het geheim van de smid, maar Theo licht

beste het voer voor de bruine hennen.

van bruine en witte opfokhennen en

een tipje van de sluier op: “Het energieni-

Dit in tegenstelling tot houders van

ouderdieren. Het kwam tot stand in

veau en de aminozurensamenstelling van

moederdieren. Zij krijgen in deze situ-

nauwe samenwerking met broederijen

de voeders zijn verschillend geoptima-

atie juist het advies het voer voor de

en opfokkers. Volgens pluimveenutri-

liseerd. Verder bevat het voer voor witte

witte hennen te verstrekken.

tionist Theo Schamp zijn de verschil-

ouderdieren specifieke ingrediënten voor

len in behoefte van witte en bruine

een goede bevedering. En we hebben een

Meer weten over het vernieuwde

opfokhennen en ouderdieren dusdanig

‘verzekeringspremie’ ingebouwd voor een

pluimveevoerassortiment of het Split

groot dat apart voer de voorkeur heeft.

gezonde maagdarmfunctie.” Aspecten

Feeding concept? Neem contact op

“De basis is het verschil in voeropname

als optimale maalfijnheid en verhitting

met uw specialist of met de

en behoefte tussen beide soorten. Maar

en een stabiele grondstofsamenstelling

klantenservice pluimvee van

ook het gedrag en de bevedering zijn

hebben altijd al prioriteit bij ForFarmers

ForFarmers­(T: 088 024 80 50 of

anders en stellen eigen nutritionele

en gelden dus ook voor dit nieuwe voer.

pluimvee@forfarmers.eu).


Split Feeding

5

Een positieve balans met Split Feeding Goede productieresultaten met minder

In standaard legvoer zijn de nutriënten te

De wateropname ligt bij Split Feeding

voer én minder en drogere mest. Het

hoog gedoseerd om ervoor te zorgen dat

merkbaar lager. Doordat er minder voer

klinkt bijna te mooi om waar te zijn.

de hennen gedurende de dag alle beno-

en minder water wordt opgenomen,

Maar niets is minder waar, de balans bij

digde nutriënten binnenkrijgen. Bij Split

neemt het volume van de mest af en is

het voeren volgens het Split Feeding

Feeding krijgen de hennen twee verschil-

deze droger.

concept valt zeer positief uit.

lende voersoorten. Het ochtendvoer beslaat 40 procent van de dagelijkse

Wat levert Split Feeding concreet op?

Split Feeding richt zich op de natuurlijke

voergift en is energie- en eiwitrijk. ’s

Op een gemiddeld legpluimveebedrijf van

voedingsbehoefte van de hen. ’s Ochtends­

Middags staat een calciumrijk voer op het

50.000 dieren kan Split Feeding een flinke

eet een hen het liefst eiwitrijk voer, na de

menu. Doordat het voer beter is afgestemd

voerwinst opleveren. De lagere voergift,

middag heeft ze meer behoefte aan

op de behoefte, eten de hennen 3 tot 5

lagere gemiddelde voerprijs en het effect

calciumrijk voer. Dat is heel logisch, als

gram voer minder per dag. Verder is de

van minder en drogere mest leiden op een

je dit linkt aan de cyclus rondom de

voerprijs van het rantsoen bij Split Feeding

bedrijf van deze omvang al tot een positief

vorming van het ei. Na de eisprong in de

tot maximaal 25 cent per 100 kilo lager.

verschil op de balans van ruim €35.000.

eiwit en de schaalvliezen om de dooier

De betere afstemming van het voer op de

Benieuwd wat Split Feeding voor uw

gevormd, de rest van de dag heeft de hen

behoefte heeft ook effect op de hoeveel-

bedrijf kan opleveren? Onze specialist

nodig voor de vorming van de eischaal.

heid water die de dieren opnemen.

rekent het u graag voor.

ochtend worden in de eerste uren het

Een betere schaalkwaliteit is een van de voordelen van Split Feeding.


6

Bedrijfsreportage

Nieuwe ouderdierenstal heel goed doordach

Kemper kiest voor efficiency: “Wat ik doe, wil ik goed doen, maar er is meer in het leven dan werken in de stal.”

De nieuwe stal voor vleeskuikenouder­

een keiharde deadline. Met het gereed-

had hij toen 33.000 dieren. Zo is de

dieren van Jeroen Kemper is een mooi

komen van de nieuwbouw is het bedrijf

ondernemer nog enkele jaren doorge-

plaatje. De stal is nagenoeg een kopie

helemaal up-to-date.

gaan. “Het werkte prima op deze

van een bestaande stal met slechts een

manier, maar in de nieuwe stal zagen we

paar kleine aanpassingen. Het bedrijf is

De pluimveecarrière van Jeroen begint

wel betere resultaten”, vertelt Kemper.

nu helemaal af en niets staat een hoge

in 1999 als hij in maatschap gaat met

“Gemiddeld praat je over 5 eieren meer.”

en efficiënte broedeiproductie in de

zijn ouders. Vader en moeder bouwden

Hij schrijft dat vooral toe aan een beter

weg.

in 1970 de eerste kippenstal voor 5.000

klimaat. Ook was het in de nieuwe stal

ouderdieren. Het bedrijf groeide met

een stuk gemakkelijker en efficiënter

Het is een drukte van jewelste op het erf

stallen, kippen en uitbreiding met eigen

werken met minder grondeieren.

van Jeroen Kemper. De oprit staat vol

opfok. Toen Kemper het bedrijf in 2004

busjes en in de nieuwe kippenstal wordt

overnam, waren de stallen inmiddels

Andere ogen

aan alle kanten hard gewerkt om de

aardig verouderd. Daarom werd in 2010

Overigens bleef vader ook na de bedrijfs-

laatste punten af te werken. De open dag

de oudste stal vervangen door een

overname nog volop meewerken. En nog

staat voor de deur en op 9 december

nieuwe met ruimte voor 18.000 kippen.

altijd is hij zeer loyaal en betrokken. Een

komen de hennen en hanen, dus er is

Inclusief de kippen in twee oude stallen

andere stabiele factor is de voerleveran-


7

ht cier; ForFarmers en haar voorgangers

maar er is meer in het leven dan werken

hebben altijd tot grote tevredenheid van

in de stal”, stelt Kemper. Over de

Kemper het voer gebracht. Op dit moment

omvang, het type stal en de inrichting

is Bernard van Harn, specialist vleeskui-

hoefde de pluimveehouder niet lang te

kenouderdieren, zijn adviseur. Het verloop

denken; dat zou een kopie worden van

van de technische resultaten is het

de bestaande stal uit 2010. De stal krijgt

vertrekpunt voor de begeleiding, maar

ook een nieuw eierlokaal en tussen de

Kemper benadrukt niet elk cijfer tot in

twee stallen komen de voersilo’s met

detail te analyseren. “Ik vind het vooral

weeginstallatie om beide stallen van

belangrijk dat iemand meekijkt in de stal.

voer te voorzien. De hygiënesluis komt in

Andere ogen vallen dingen op die ik

een loods naast de stal. Een bewuste

misschien over het hoofd zie.”

keuze. “Nu zit de hygiënesluis in de stal en het is moeilijk om die goed schoon te

Kopie

houden.” Straks blijven bezoekers na het

Het plan om de laatste twee oude stallen

douchen op het schone gedeelte van het

te vervangen door een nieuwe, begon

bedrijf en trekken ze in een omkleed-

een jaar of vier geleden te spelen.

ruimte overall en laarzen aan.

“Ze waren gewoon op, er moest iets

Jeroen Kemper waardeert de frisse blik op zijn bedrijf van specialist Bernard van Harn (l).

gebeuren.” Afbraak en nieuwbouw was

Eigen vinding

het enige alternatief. Samen met de

Hoewel de stal nagenoeg een kopie is

specialisten van FarmConsult zijn de

van de andere stal, zijn er ook enkele

Dit geeft bijna 60% ammoniakreductie

benodigde tekeningen gemaakt en

verschillen. Zo heeft de nieuwe stal een

ten opzichte van de oude situatie. Een

vergunningen geregeld. Gelukkig kon de

lichtstraat in de muur voor daglicht en

opvallend detail is de dagelijkse reiniging

stikstofproblematiek geen roet meer in

hangen er ledlampen in plaats van

van de warmtewisselaar volgens een

het eten gooien. Een belangrijk uit-

tl-buizen. “Het is energiezuiniger en

zelfbedachte methode. Binnenkort zal

gangspunt was gemakkelijk en efficiënt

geeft een betere verdeling.” Voor het

blijken of zijn idee werkt. Over eigen

werken. “Wat ik doe, wil ik goed doen,

voeren van de hanen is voor een

ideeën gesproken; ook het kantelen van

rondgaand wandsysteem gekozen met

de winddrukkap bij de luchtinlaat in de

dubbele ketting. In de andere stal vreten

zijgevel is een eigen vinding. “De binnen-

de hanen uit pannen. “Ik heb het alleen

kant van de kap is dan veel gemakkelijker

op de beurs gezien en nog nergens in

te reinigen.”

Bedrijfsprofiel Jeroen Kemper (46) heeft in AmbtDelden­(Overijssel) een pluimvee­ bedrijf met circa 36.000 vleeskuikenouderdieren. De kippen worden na het gereedkomen van de nieuwbouw gehouden in twee stallen van elk 18.000 hennen en hanen. In de stal uit 2010 ligt de productie gemiddeld op 185 broedeieren met 88% bevruchting.

onder de beun en een warmte­wisselaar.

een stal. Maar ik geloof er wel in”, zegt Kemper. Hij verwacht vooral in het

‘Soms ook geluk’

begin, bij kleine hoeveelheden, het voer

Als over een paar weken de ouderdieren

beter verdeeld te krijgen, wat bijdraagt

arriveren zal blijken hoe de nieuwe stal

aan meer rust. Ook de voerlijnen van de

het doet. Kemper en Van Harn hebben er

hennen worden via de plaatsing van de

alle vertrouwen in, gezien de gemaakte

hoppers sneller gevuld. Opvallend is de

keuzes en jarenlange ervaring. Kemper

brede vreetruimte van 17 tot 18 centime-

geeft alle aandacht aan de kippen, maar

ter per kip. Dat alles moet bijdragen aan

beseft dat niet alles verklaarbaar en

rustige, gezonde kippen. Om de emissie te

stuurbaar is. “Soms is het ook wat geluk

beperken werkt hij met mestbeluchting

hebben.”


8

Early feeding

Bij aankomst in de stal zijn de kuikens gemiddeld ruim een dag uit het ei.

Vroege voeding binnen vijf jaar verplicht Dierenwelzijn is regelmatig een onder­

en daarna naar de vleeskuikenstal gaan,

na uitkomst onder de vleugels van de

werp van discussie. Zo ook de beschik­

de kuikens bij aankomst in de stal

hen. Zij houdt ze warm. Pas na enkele

baarheid van voeding in de eerste uren

gemiddeld ruim een dag uit het ei zijn.

dagen, als alle kuikens uitgekomen zijn,

nadat het kuiken uit het ei is gekomen. Het College van Beroep voor het bedrijfsleven heeft vorig jaar besloten dat vleeskuikens binnen 36 uur na uitkomst over voer en water moeten beschikken. De sector krijgt vijf jaar de tijd om dit overal te realiseren.

De dooierzak levert de eerste uren vocht en voeding

gaan ze met moederhen op zoek naar voedsel. De energie uit de dooierzak gebruiken kuikens dus om te overleven. Ze groeien er niet van. Door kuikens direct na uitkomst voer en

Een probleem is dit overigens niet. De

water te verstrekken wordt het maag-

natuur heeft ervoor gezorgd dat kuikens

darmstelsel geactiveerd. Daarnaast

Kuikens komen tussen dag 20 en dag 21

de eerste dagen na uitkomst over

begint dan ook de ontwikkeling van het

uit het ei. Dit betekent dat bij een

voldoende voedingsstoffen en water

afweersysteem, wat de verdere gezond-

traditionele opzet van kuikens, waarbij de

beschikken. Deze haalt het dier uit de

heid van de dieren voor een groot deel

eendagskuikens in de broederij uitkomen

dooierzak. In de natuur verblijven kuikens

bepaalt.


Early feeding in de broederij

Uitkomen van eieren in de stal

Broedeieren liggen in de broederij 18 dagen in een voorbroedkast onder optimale omstandigheden. Na 18 dagen worden de eieren geschouwd. De eieren met een volgroeid embryo worden in een nabroedkast geplaatst, waar de kuikens tussen dag 20 en dag 21 uit het ei komen. Enkele broederijen zijn al ingericht op de eisen voor vroege voeding. Hier liggen de eieren in speciale broedlades met meer ruimte, zodat de kuikens direct na uitkomst in de broedlade op zoek kunnen gaan naar het aanwezige voer en water. Speciaal voor broederijen heeft ForFarmers een neonatal voer met een specifieke samenstelling en voedingsstoffen afgestemd op de behoefte van de kuikens tijdens de eerste levensuren in de broedkast. Kuikens die in de broederij vroege voeding hebben gekregen, zijn gemiddeld iets groter en sterker wanneer ze in de vleeskuikenstal worden gelost.

Een opkomende trend is het laten uitkomen van kuikens in de stal. Dit heeft niet alleen de ‘early feeding’ als voordeel. Ook wordt hiermee een deel van de stress bij de kuikens, veroorzaakt door handelingen en transport, voorkomen. Stress bij een eendagskuiken kan leiden tot een verminderde weerstand en een verminderde werking van het afweersysteem. Het laten uitkomen van een ei in de stal is echter minder simpel dan het klinkt. Een broedei is erg gevoelig, en daarnaast is een goed broedproces van belang voor de kwaliteit van de kuikens. Het voorbroeden van de eieren tot 18 dagen vindt plaats in de broederij. Op dag 18 van het ei komen de broedeieren aan op het vleeskuikenbedrijf waar de eieren, net als in de broederij, vanaf dag 20 t/m dag 21 uit zullen komen. Een goede uitkomst is van heel veel factoren afhan-

Pré-startvoer maakt het verschil

kelijk, zoals de temperatuur, de luchtvochtigheid, luchtstromen, hoe dicht de eieren bij elkaar liggen etc. En ook na uitkomst van de eieren hebben zaken zoals de temperatuur, verlichting, de hoogte van de waterlijn en het soort strooisel grote invloed op het uiteindelijke resultaat.

“De opbouw van de afweer start bij de eerste voedingsopname.

10-tips kaart voor uitkomen in de stal

Hierbij zien we dat de behoefte

“Onderzoek naar een goede uitkomst in de stal heeft

in de eerste 4 levensdagen, de

veel interessante informatie opgeleverd”, vertelt Rinze

eerste 100 uur, anders is dan

Exterkate, productmanager vleespluimvee. “Omdat een

de weken daarna”, vertelt Joost

broedei zo gevoelig is kunnen kleine veranderingen, die wij

Sparla, technisch en marke-

nauwelijks merken, grote gevolgen hebben voor de uit-

tingdirecteur pluimvee. “Een speciaal voer, het Apollo Pré-

Joost Sparla

komst van de eieren. De onderzoeksresultaten hebben we vertaald naar een informatiekaart, waarop de belangrijkste

startvoer, kan in deze eerste 100 uur een enorm verschil

aandachtspunten gebundeld zijn in 10 tips. We zien in de

maken. Start het dier goed op en ontwikkelt het een goede

praktijk dat het soms de kleine dingen zijn die een enorm

afweer, dan zien we dit terug in de eindresultaten, zoals

verschil maken. Door die nu op een rijtje te zetten, bieden

een lagere voederconversie, een betere voetzoolscore en

we de ondernemer een handige geheugensteun in de stal.”

minder uitval. De vertering en de maagdarmgezondheid zijn essentieel vanaf de dag van geboorte tot in de laatste

Interesse in de 10 tips?

week.”

Vraag uw specialist of bel onze klantenservice.

9


10

De specialist

Chauffeurs Ursula Beckhuis (50) en Harry Kamphorst (65)

“Gewoon gek op vrachtwagen rijden” Wie kent ze niet, de vrachtwagens van

Aan Harry’s dienstjaren kan ze niet tippen,

Vroeg in de ochtend begint de chauffeurs-

ForFarmers? Zes dagen per week zijn er

maar ook Ursula werkt al geruime tijd bij

dienst. Om kwart voor zes verzamelen de

chauffeurs onderweg om het bestelde

ForFarmers. “Eerst werkte ik parttime en

meeste chauffeurs zich in de kantine voor

voer tijdig in de silo’s te krijgen. Harry

reed ik rundveevoer vanaf de fabriek in

een gezamenlijk kopje koffie. Stipt om zes

Kamphorst en Ursula Beckhuis zijn twee

Almelo”, vertelt ze. “Fysiek was dat zwaar-

uur worden de wagens gestart. Deze zijn

van onze chauffeurs. “Ondanks de lange

der, bij rundvee zijn het vaak kleinere ton-

de avond ervoor al gevuld door de men-

werkdagen, voelt het als een heel vrij

nages die gelost moeten worden.” Harry

sen van productie of de chauffeurs die die

bestaan”, vertelt Harry. “We zijn veel in

beaamt dit: “Bij pluimveeklanten kunnen

dag gereden hebben. De diensten van een

de buitenlucht en worden niet opgejaagd,

we grotere hoeveelheden lossen, dat

chauffeur zijn vaak lang en onregelmatig.

waardoor we ons werk gewoon goed

scheelt enorm in het slepen met slangen.

Harry: “Ik ben vaak om acht uur ‘s avonds

kunnen doen.”

Tegenwoordig zijn de erven én de bedrijven

thuis. Tijd voor sociale afspraken, sporten

ook groter, waardoor het werk voor ons

of clubjes is er dan niet. Mijn vrouw is na

minder zwaar is.”

46 jaar ook niet anders gewend.”

zijn 15e begon hij als bijrijder. Sinds kort

Met het groeien van de bedrijven ziet

Je hoort Harry en Ursula echter niet

rijdt hij op een nieuwe vrachtwagen die

Harry ook de ondernemer veranderen.

klagen. Harry: “Ik ben gewoon gek op

hij speciaal toegewezen kreeg vanwege

“In het verleden was er meer tijd voor ge-

vrachtwagen rijden. Elke dag is anders en

zijn vijftigjarig jubileum. Zijn ogen stralen

zelligheid en kreeg je regelmatig een kopje

je maakt vaak prachtige ritten.” “Daar-

Al bijna 50 jaar is Harry als vrachtwagenchauffeur in dienst bij ForFarmers. Op

als hij vertelt dat dit zijn 12 nieuwe

koffie of zelfs een sigaartje.” “Toch zijn we

naast komen we als chauffeur op de

wagen is. Op de dagen dat hij niet werkt

nog steeds het eerste aanspreekpunt voor

mooiste plekjes”, vult Ursula aan. “Zowel

heeft hij het liefst dat Ursula op zijn

de veehouder”, stelt Ursula. “Als er dingen

mijn dochter als mijn zoon heb ik met het

wagen zit. “Wij zijn allebei even zuinig en

niet lopen in de stal of er is iets met het

chauffeursvirus besmet. We sturen elkaar

netjes op de wagen.”

voer, zijn wij als chauffeur de eerste die het

regelmatig prachtige foto’s vanaf de plek-

horen.”

ken waar we staan te lossen.”

e


Bedrijfsreportage

11

“Onze kuikens hebben het beter dan de boer zelf” Walter Vermeiren zit al twintig jaar ‘in

antibioticavrij en salmonellavrij”, stelt

“We zijn die gehele periode volledig

het pluimvee’. In die tijd groeide zijn

Vermeiren. “Het voerconcept Apollo staat

antibioticavrij gebleven, dat zegt heel

bedrijf van twee naar vier stallen met

ons aan omdat het bijdraagt aan gezon-

veel over het voer. Natuurlijk spelen

nu in totaal 117.000 Ross 308 kuikens.

de, frisse kuikens in de stal. En dat zorgt

aspecten als management, ventilatie en

Ongeveer een jaar geleden startte Ver­

er weer voor dat we beide doelstellingen

de kuikens zelf een heel belangrijke rol,

meiren met het nieuwe voerprogramma

kunnen halen. Toen Pluimveeslachterij

maar voeding is echt superbelangrijk

Apollo van ForFarmers. “Voordat het

Esbro uit Wehl ons vertelde dat ze voor

in de totale bedrijfsvoering. Net als bij

antibioticabeleid door de overheid

een eigen soort van ‘ketenconcept’ op

mensen geldt voor pluimvee: je kan nog

werd ingevoerd waren wij al zuinig met

zoek waren naar mesters die antibio-

zo gezond leven, maar als je geen goede

antibiotica. We produceren vlees voor

tica- én salmonellavrij willen en kunnen

voeding krijgt, dan word je onherroepelijk

de consument en dat moet in onze op­

produceren, waren wij dan ook direct

een keer ziek.”

tiek zoveel mogelijk antibioticavrij zijn.

geïnteresseerd.”

Het voerprogramma Apollo helpt ons daarbij”, aldus Walter Vermeiren.

Gouden bergen De Brabantse pluimveehouder werkt

De cijfers spreken voor zich: “We hebben

nu iets meer dan twaalf maanden met

in de laatste ronde voetzoolscores bij de

“Er gelden voor mij twee belangrijke

Apollo en de technische resultaten zijn

spelregels in de vleeskuikenhouderij:

meer dan goed te noemen. Vermeiren:

vervolg op pagina 12 >>

Voeding is superbelangrijk, stelt Walter Vermeiren: “Je kan nog zo gezond leven; zonder goede voeding word je onherroepelijk een keer ziek.”


12

Walter Vermeiren hanteert twee belangrijke spelregels op zijn vleeskuikenbedrijf: antibioticavrij en salmonellavrij.

slachterij van nul tot maximaal vijftien.

voerconversie interesseert mij niet.

de schakelmomenten is dat altijd even

Dat zijn scores die menig pluimveehou-

Dat kost ons wel geld natuurlijk, maar

zoeken, maar onze ForFarmers adviseur

der graag ziet. Als ik dit aan collega’s

onze prioriteiten liggen ergens anders.

Rick Verhoijsen heeft ons daar prima in

vertel, geloven ze mij pas als ik de

We zitten op een daggroei van 60 tot 61

begeleid en geholpen.” De pluimveehou-

scores laat zien”, lacht Vermeiren. De

gram en daar zijn we gewoon tevreden

der hecht erg aan het overleg met zijn

pluimveehouder was positief verrast door de goede resultaten: “Iedere leverancier belooft je gouden bergen, maar pas in de praktijk blijkt of iets werkt of niet. ForFarmers heeft hiermee bewezen dat dergelijke scores echt mogelijk zijn. Natuurlijk gaat het niet elke ronde even voortvarend, maar de laatste ronde

‘Na de overstap op Apollo moesten we wel even wennen’

adviseurs, omdat dat de beste manier is om de resultaten zoveel mogelijk te optimaliseren. “De kuikens zijn zichtbaar fit en gezond en daar doen we het allemaal voor. Ik zeg weleens dat onze kuikens hier het beter hebben dan de boer zelf. Wij hoeven niet altijd het nieuwste van het nieuwste, maar dat geven we onze

hebben we afgesloten met een voeder-

mee. De uitvalcijfers liggen zeer laag,

dieren wel. Zij krijgen alle aandacht”,

conversie van 1,54 met een gemiddeld

we hebben nauwelijks last van voetzool-

lacht Vermeiren. En dan, filosofisch:

aflevergewicht van 2.393 en dat zonder

laesie of andere stalziekten en dat is

“Maar daar zijn we ook boer voor gewor-

inzet van antibiotica”, vertelt hij trots.

voor ons het belangrijkste.”

den: we willen ons product zo mooi en zo

Prioriteiten

Overleg

krijgen. We hebben van onze hobby ons

Had de pluimveehouder in bepaalde

Vermeiren vervolgt: “Dankzij onze er-

beroep kunnen maken en dan ben je een

gevallen wel of eerder antibiotica

varing merken we problemen in de stal

gelukkig mens.”

toegediend, dan was de voederconver-

vroegtijdig op. We luisteren en observe-

sie misschien nog scherper geweest,

ren en spelen in op wat we signaleren.

maar daar passen ze bij het Brabantse

Na de overstap op Apollo moesten we

pluimveebedrijf voor: “Een paar punten

wel even wennen. Ook als het gaat om

goed mogelijk aan de eindstreep zien te

Bron: Pluimveekrant


13

Interview

Samen werken aan antibioticavrije productie De World Health Organisation (WHO)

categorie ‘critically important’, alleen te

wijst al jaren op het gevaar van antibio­

gebruiken in de humane gezondheids-

ticaresistentie voor de humane gezond­

zorg. Er is echter op dit moment nog

heidszorg. Om resistentie tegen te gaan

geen wettelijk verbod op het gebruik van

is een bewustere inzet van antibiotica

deze middelen in de veehouderij. Lotte:

cruciaal.

“We zien dat vlees­afnemers zelf eisen gaan stellen. Wij leveren bijvoorbeeld

Slachterij Plukon introduceerde als

vlees aan zogeheten quick service

eerste in de pluimveesector een

restaurants en zij eisen vanuit maat-

beloning voor de productie van antibioti-

schappelijk verantwoord perspectief vlees

cavrije kuikens. Lotte Kroeze, Business

dat geproduceerd is zonder inzet van

Development Manager Agri bij Plukon:

kritische antibiotica.”

“Wij willen samen met onze vlees­

Lotte Kroeze: “Er komt steeds meer vraag

kuiken­houders het gebruik van antibio-

Toenemende vraag

tica tot een minimum terugbrengen.

Plukon werkt intensief samen met

Ons streven is een zodanig robuust

pluimveehouders en ketenpartners om

antibioticavrij zijn en 95-100% vrij van

houderijsysteem te ontwikkelen, dat

aan de toenemende vraag naar antibioti-

kritische middelen. In Duitsland ligt dit

dieren zonder antibiotica kunnen

cavrij opgegroeide dieren te voldoen. Voor

percentage wat lager, maar gaat de

opgroeien. We zien dat steeds meer

bepaalde concepten is een financiële

ontwikkeling momenteel ook snel”, vertelt

pluimveehouders erin slagen langjarig

beloning voor pluimveehouders ingesteld

Lotte.

geen diergeneesmiddelen in te zetten.”

en dit levert goede resultaten op. “Dieren

naar antibioticavrij opgegroeide dieren.”

gehouden in de ‘langzaam-groeiende’

Samenwerking

Eisen

concepten zoals Goed Nest Kip, scharrel-

Bij de inzet van antibiotica kunnen de

De WHO hanteert sinds 2005 een

kip (Beter Leven 1*) en biologisch zijn

pluimveehouder en de dierenarts nog

middelenlijst, waarop antibiotica

voor meer dan 90% antibioticavrij en

beter kijken naar mogelijke (niet-kriti-

ingedeeld zijn in drie categorieën,

nagenoeg vrij van kritische antibiotica.

sche) alternatieven. Bewustwording van

gebaseerd op resistentievorming.

Binnen de reguliere houderij zien we dat

de noodzaak om voorzichtig om te gaan

De WHO adviseert om de middelen in de

de dieren in Nederland voor 70-80%

met antibiotica is heel belangrijk in de samenwerking tussen Plukon en pluimveehouders. Hierbij betrekt Plukon

Antibioticaresistentie

naast de dierenartsen ook voerleveran-

Antibiotica zijn geneesmiddelen die worden gebruikt om bacteriële infecties

afstemming tussen álle partijen is heel

te behandelen. Antibioticaresistentie treedt op wanneer bacteriën veranderen

belangrijk. Met goed uitgangsmateriaal,

als reactie op het gebruik van deze geneesmiddelen. Deze bacteriën worden

de juiste veterinaire ondersteuning, het

dan resistent tegen antibiotica. Wanneer de veranderde bacteriën vervolgens

beste voer en daarnaast goed manage-

mensen en dieren infecteren, zijn deze infecties veel moeilijker te behandelen

ment door de pluimveehouder zorgen we

dan infecties veroorzaakt door niet-resistente bacteriën.

met elkaar voor de hoogste vleeskwali-

ciers en broederijen. Lotte: “Een goede

teit.”


14

Lay-Insight

Uw pluimvee spreekt! Laat hen uw resultaat verbeteren In de pluimveehouderij worden veel

ook had. Maar er is meer! Desgewenst­

duidelijke grafieken alle relevante

gegevens over de hennen, de productie

kunt u gebruik maken van deze extra

kengetallen continu in beeld. Denk aan

en de omstandigheden verzameld.

functionaliteiten van Lay-Insight.

productiepercentage, ei-gewicht, voer- en

Om deze data optimaal te benutten,

wateropname, uitval en het stalklimaat.

biedt ForFarmers legpluimveehouders

Direct weten wat er in de stal gebeurt

“Resultaten zijn direct te vergelijken met

naast het bekende programma Leg­

Lay-Insight verzamelt en analyseert

die van voorgaande koppels. Daardoor zijn

Manager, sinds eind 2017 een nieuwe

gegevens uit de stal. Afwijkingen in

trends herkenbaar. De pluimveehouder

tool aan: Lay-Insight.

bijvoorbeeld voer- en wateropname of het

kan op basis daarvan zijn management

stalklimaat zijn direct zichtbaar. Ook de

aanpassen en bijsturen waar nodig”,

In de afgelopen twee jaar zijn al enkele

voeradviseur ziet deze afwijkingen en kan

vertelt Beurskens.

mengvoerfabrikanten overgestapt op

de pluimveehouder, zelfs op afstand, van

Lay-Insight en inmiddels is unaniem

passend advies voorzien. Met Lay-Insight

Koppelingen

besloten afscheid te nemen van

krijgt u dus proactieve begeleiding van de

De data zijn afkomstig van de systemen in

LegManager. ForFarmers is blij met deze

voeradviseur, afgestemd op de actuele

de stal of worden door de ondernemer

ontwikkeling. “Zo borgen we dat pluim-

situatie in de stal. Naast continu zicht op

zelf ingevoerd. Met de meeste voer- en

veehouders hun prestaties kunnen

het huidige koppel, biedt Lay-Insight ook

klimaatsystemen is een koppeling

blijven vergelijken met het landelijk

de mogelijkheid om de prestaties van het

beschikbaar. ForFarmers biedt onder-

gemiddelde”, aldus productmanager

zittende koppel te vergelijken met eerdere

steuning bij het realiseren van de

legpluimvee Hans Beurskens.

koppels.

koppeling.

Lay-Insight is een intelligent datama-

Kengetallen

Eerste stap: KPI-monitoring

nagementprogramma, ontwikkeld door

Lay-Insight is zowel via laptop als via een

Nu bijna alle voerleveranciers voor

Porhyrio (Evonik). Het biedt pluimveehou-

app op de smartphone of tablet te

Lay-Insight hebben gekozen, is het van

ders alle mogelijkheden die LegManager

raadplegen. De gebruiker krijgt in

belang om pluimveehouders hierin te begeleiden. Als eerste wordt de module KPI-monitoring in gebruik genomen.

De voordelen van Lay-Insight:

Deze heeft dezelfde functionaliteiten als LegManager.

• Continu zicht op uw dieren en hun prestaties. • Direct bijsturen bij afwijkingen.

Meer weten?

• Proactief advies op maat, indien nodig zelfs op afstand.

Wilt u meer weten over de overstap van

• Prestaties van koppels onderling vergelijken.

LegManager naar Lay-Insight? Of bent u

• Resultaten vergelijken met resultaten

vleeskuikenhouder en benieuwd naar de

van collega-pluimveehouders.

mogelijkheden van datamanagement voor uw bedrijf? Neem dan contact op met uw voeradviseur of bel onze klantenservice op 088 - 024 8050.


15

FarmConsult

Stikstofbeleid: advies in roerige tijden De koers van het kabinet is uitgezet en

vergunning wijzigen of vernieuwen, dan

Start vergunningverlening veehouderijen

de provincies zijn aan zet. Maar nog

is het uitgangspunt bij intern salderen

Omstreeks 1 februari 2020 neemt het

lang niet alles is uitgekristalliseerd.

de ‘feitelijk gerealiseerde capaciteit’.

Rijk een beslissing over de koppeling

Hoe houd je als veehouder het overzicht

De vergunde stikstofruimte van stallen

tussen ammoniakrechten en dier- en/

als de actualiteiten over elkaar heen

die daadwerkelijk zijn gebouwd, kunt u

of fosfaatrechten. “Vóór die tijd is extern

tuimelen? En wat is al wél helder?

dus inzetten voor nieuwe plannen.­

salderen dus nog niet mogelijk. Ook is

Dit geldt ook als de stal nog niet ge-

de AERIUS Calculator nog niet geschikt

De minister heeft

realiseerd is, maar u hiervoor al wel

om stikstofeffecten te berekenen van

met de provincies

verplichtingen bent aangegaan. Bij

veehouderijen met verticale mechani-

nieuwe afspraken

extern salderen - aan- of verkoop van

sche ventilatie en van bedrijven gele-

over het stikstof­

ammoniakrechten - is stikstofdaling het

gen binnen drie kilometer van Natura

beleid gemaakt.

doel. Uitgangspunt is ook hier de ‘feite-

2000-gebieden”, merkt Angelike op.

Of de Colleges

lijk gerealiseerde­capaciteit’, maar daar

“De verwachting is dat de Calculator in

van Gedeputeerde

wordt dertig procent van afgeroomd.

januari 2020 geüpdatet is en de vergun-

Angelike

Bij extern salderen vervalt tevens de

ningverlening voor veehouderijen die

instemmen is bij het ter perse gaan

niet-gerealiseerde capaciteit in de ver-

intern willen salderen weer van start

van deze Voertaal nog niet duidelijk.

gunning.” (Zie figuur 1). De ontwikkelin-

kan gaan. Een voorwaarde is wel dat uw

Specialist bedrijfsontwikkeling Angelike­

gen in dit dossier volgen elkaar echter

provincie de beleidsregels heeft vast­

Maassen van den Brink licht de voor­

snel op en de Colleges van GS moeten

gesteld, anders duurt het nog langer.”

genomen beleidsregels toe: “Een

nog instemmen met het voorgenomen

bestaande natuurvergunning kunt u

beleid­. Kijk op www.farmconsult.nl voor

Klankborden met specialist

conform vergunning uitvoeren. Wilt u uw

de actuele situatie.

Heeft u vragen over het voorgenomen

Staten­ hiermee

stikstofbeleid of wilt u advies over uw specifieke situatie? Neem dan contact

Fig.1 Een toelichting op de termen

op met de specialisten van FarmConsult. Zij beschikken over actuele kennis op dit

Emissie

thema. Bel met 0573 – 28 89 89 of mail naar farmconsult@forfarmers.eu.

Onbenutte ruimte Vergunde activiteit

Rekenvoorbeeld bij figuur 1 Wnb-vergunning voor:

Niet gebruikte capaciteit

60.000 dieren (vergunde capaciteit) Stal gebouwd voor: Feitelijk gerealiseerde capaciteit

Feitelijk benutte capaciteit

50.000 dieren (feitelijk gerealiseerd) Aanwezig: 45.000 dieren (feitelijk benutte capaciteit) Onbenutte ruimte: 60.000 – 50.000 = 10.000 dieren Niet gebruikte capaciteit: 50.000 – 45.000 = 5.000 dieren


Kort nieuws

Nieuwe menger voor fabriek Delden

De VIR-check

Eind september lag de productie van de meelvoeders

ForFarmers hecht veel

(leg-, opfok- en foktoomvoeders) in Delden tijdelijk stil.

waarde aan een nauwe

In vier dagen tijd werd de oude menger uit de fabriek

samenwerking tussen

gehaald en vervangen door een nieuwe peddelmenger.

haar voeradviseurs en

“Ik ben trots op hoe het project verlopen is”, vertelt Edgar

andere erfbetreders,

Bos, bedrijfsleider in Delden. “We hebben maanden aan

zoals bijvoorbeeld

voorbereiding gehad en er hebben heel veel mensen,

dierenartsen. We laten

zowel interne als externe, aan gewerkt. Het liep perfect

ons daarom graag

volgens planning, wat heel bijzonder is voor zo’n groot

informeren over recente

project op zo’n kleine ruimte en onder deze tijdsdruk.”

ontwikkelingen. Een

De productie in de pluimveefabriek kon na vier dagen

daarvan is de VIR-check,

weer worden opgestart en loopt voorspoedig.

ontwikkeld door de Gezondheidsdienst voor

Sjaak de Wit

Dieren. Onlangs werden onze pluimveead­ viseurs als een van de eersten geïnfor­

Bent u in voor een BIG Challenge?

meerd over deze nieuwe test.

BIG Challenge - farmers against cancer

Challenge mee te doen aan Alpe d’HuZes?

- is de afgelopen tien jaar uitgegroeid

Als fietser, wandelaar of wellicht als

tot een van de grootste fondsenwervers

vrijwilliger? Neem dan contact op met

voor KWF Kankerbestrijding. Dit jaar is

harold.korsten@forfarmers.eu

bijna 800.000 euro bijeengebracht. Een prestatie waar we als sector trots op mogen zijn! Bij ForFarmers zijn we alweer druk bezig om de teams voor 2020 samen te stellen. Lijkt het u wat om komend jaar onder de vlag van BIG

Om de virusdruk in de vleeskuikenstal vast te kunnen stellen, ontwikkelde prof. dr. Sjaak de Wit van de GD de VIR-check. Na schoonmaak en desinfectie van de stal kunnen de erg resistente virussen nog steeds in poreuze materialen achter­ blijven. Dit is met de Rodac-methode niet te controleren. Met de VIR-check kan van vijf besmettelijke en resistente virussen worden vastgesteld of zij aanwezig zijn en in welke mate. Dit betreft het rotavirus A en D, chicken astrovirus, aviaire nefritis-

Brok’nproat

virus 3 en reovirus. Het onderzoek bestaat uit een eenvoudige monstername via cloacaswabs bij zes kuikens van zes of zeven dagen oud. Meer informatie: www.vircheck.nl

dagen e feest n j i f u n se 2020! Wij wen ds voor e o g lle en a luimvee Team P mers ForFar 1219NL

Profile for ForFarmers

ForFarmers Voertaal Pluimvee 2019 nr. 3  

ForFarmers Voertaal Pluimvee 2019 nr. 3