Page 1

UITGAVE VAN FORFARMERS PLUIMVEE NEDERLAND

VOER

TAAL

Agroscoopbokaal winnaar Bouma

PLUIMVEE

NR 2 2019

4/5

‘We vullen elkaar heel goed aan’ Duurzame aanpak vogelmijt

6/7

Minder fosfor? Het kan!

12


2

Inhoud 02 Apollo viert éénjarig jubileum 03 Column: Een nieuwe lente, een nieuw geluid 04 Reportage: Vakmanschap wordt meesterschap bij Bouma 06 IPM, een duurzame aanpak van vogelmijt 08 Reportage: Jonge ondernemers produceren efficiënte en gezonde Waddenkip 10 De specialist: Björn Knol 11 Onderzoek: Nieuwe testlocatie in Bathmen

Vleeskuikenassortiment

Apollo viert éénjarig jubileum De vleeskuikens van tegenwoordig

wisselingen op momenten dat er

hebben, door de enorme genetische

ent-reacties kunnen optreden of

vooruitgang, andere nutritionele

wanneer de coccidiosedruk hoog is.

behoeftes dan de kuikens van enkele

Door op slimme momenten te schake-

jaren geleden. Daarom introduceerde

len, verkleint Apollo de kans op stress

ForFarmers vorig jaar Apollo; een

en ziekte bij de kuikens.

vernieuwd voerprogramma voor reguliere vleeskuikens met nog meer

Tevreden klanten

focus op fitte kuikens die gezond en

Op 30 april 2018 is het Apollo voer­

efficiënt groeien. Het Apollo voerpro-

programma gelijktijdig in Nederland,

gramma is inmiddels geïntroduceerd in

Duitsland en Engeland gelanceerd.

vier landen: Nederland, Duitsland,

En met succes. De resultaten op het

Engeland en België. Wat zijn de resul­

boerenerf gingen met name in Engeland

taten na één jaar?

als een raket omhoog. Daardoor was een vergelijking met de Apollo 11, het

Apollo is speciaal ontwikkeld voor fitte

ruimtevaartschip dat als eerste de maan

12 Minder fosfor in pluimveevoer

kuikens met een gezonde maag- en

bereikte, snel gemaakt. “Sinds de

darmflora, lage uitval, sterke poten en

lancering van Apollo zien wij een

gezonde voetzolen. Vanaf het eerste

enorme verbetering in de voederconver-

13 17 eieren meer

levensuur krijgen de kuikens alles wat

sie, met zeker 10 punten”, vertelt

ze nodig hebben. De Apollo-Prestart

Andrew Burley, Sales director Pluimvee

voor de eerste 100 levensuren garan-

in Engeland. “Daarnaast is de groei van

deert een goede start; een randvoor-

de dieren fors toegenomen.” Burley

waarde voor een gezonde en efficiënte

merkt dat klanten erg enthousiast

groei en de beste resultaten. Daarbij zijn

worden van de verbeterde resultaten.

er minder schakelmomenten in het

“Ze zien een duidelijk lagere uitval, een

voerprogramma. Er zijn geen voer­

teken dat de dieren goed gezond zijn.”

14 Reportage: Split Feeding; precies wat ze nodig hebben 15 FarmConsult: Agrarische vergunningen

Schakelmomenten Apollo voerprogramma voor vleeskuikens

Colofon Voertaal is een uitgave van ForFarmers. Voor meer informatie kunt u terecht bij ForFarmers, Lochem. Tel. 0573 – 288 800 E-mail: voertaal@forfarmers.eu www.forfarmers.nl In ons privacy statement op www.forfarmers.nl staat hoe ForFarmers omgaat met uw persoonsgegevens. Wenst u geen (marketing)communicatie van ForFarmers meer te ontvangen, dan kunt u dit aangeven via www.forfarmers.nl/mijn-gegevens. Overname van artikelen is mogelijk na toestemming van de redactie en met bronvermelding. Gedrukt op milieuvriendelijk papier.


Column

Een nieuwe lente een nieuw geluid schakelmomenten worden ook opgemerkt door dierenartsen in het veld. “Dierenartsen geven aan dat de schakelmomenten nu veel beter doordacht zijn”, vertelt Rinze Exterkate, productmanager vleespluimvee in Nederland. “Vooral rond dag 20 zagen we voorheen meer problemen. Dit is de periode waarin entreacties plaatsvinden en de coccidiosedruk groot is. Het is eigenlijk heel logisch om juist dan niet te schakelen.”

Zoals u wellicht al ter ore is gekomen heb ik Richard Dijkstra sinds 1 april opgevolgd als directeur Pluimvee. Inmiddels ben ik drie maanden onderweg en het bevalt uitstekend. Pluimvee staat er goed voor in Nederland. De vleesproducten passen in de traditionele én de trendy keuken van vandaag en voor eieren is dat al niet anders. Een mooie basis! Ik zie dan ook volop kansen. De vraag naar dierlijke eiwitten blijft onverminderd groot.

Slimme schakelmomenten

Legere voerkroppen

Naast een verbetering in voederconver-

In Nederland en Duitsland is ook Apollo

sie en lagere uitval, valt in Nederland en

Final toegevoegd aan het assortiment.

Duitsland ook de verbeterde voetzool-

Final is een voersoort speciaal voor de

score op. De voetzoolscore was de

laatste vier dagen voor het slachten. Het

laatste jaren al prima, maar we zien nu

voer bevat geen hele granen en een

ook minder spreiding en een gemid-

andere mineralensamenstelling,

delde jaarscore van 41 is gewoon goed.

waardoor de dieren fitter maar ook met

Droog strooisel en goede voetzolen komt

legere voerkroppen op de slachterij

de gezondheid van de dieren en het

arriveren. Exterkate: “Door het gebruik

werkplezier zeker ten goede. De

van Apollo Final zien we nog minder

verbeterde resultaten en slimme

volle voerkroppen op de slachterij.”

vlees- en legpluimveeketens zie ik volop

Na de introductie in Nederland,

afstemming, écht onderscheidende concepten

Resultaten Apollo Nederland

Duitsland­en Engeland is het Apollovoerprogramma afgelopen voorjaar ook

Vooral pluimveevlees is populair. Dit is efficiënt te produceren en daardoor relatief goedkoop. Bovendien zijn er wereldwijd minder religieuze bezwaren tegen het eten van kip. Om de kansen optimaal te benutten, is naar mijn mening verdere samenwerking in de keten nodig. Data-uitwisseling is hierbij essentieel om de prestaties bij alle schakels verder te optimaliseren en verliezen in de keten te verminderen. En ook binnen de mogelijkheden om, in goede onderlinge en producten te ontwikkelen.

2018 - 2019

Top 25%

Gemiddeld aflevergewicht

2.589 g

Groei per dag

66 g

Netto voederconversie

1,551

ernaar uit hierover met u in gesprek te gaan.

VC 1500

1,115

Bij u op het bedrijf of bij een van onze

VC 2300

1,493

Productiegetal

409

Voetzoolscore

41

Afkeur

0,9%

in België gelanceerd. Ook hier zijn de eerste reacties van klanten en de resultaten van hun dieren positief.

Aan kansen heb je echter niets, als je ze niet grijpt. En dat vraagt inspanningen van zowel u als ons. Graag zetten wij ons met het hele team in om u hierbij te ondersteunen. Ik kijk

bijeenkomsten. Michiel Schreurs Directeur Pluimvee

Reageren?

Mail naar voertaal@forfarmers.eu

3


4

Bedrijfsreportage

Siem (l) en Hendrieëtte Bouma runnen samen met hun oudste zoon Olaf (r) het pluimveebedrijf én een handelsbedrijf in voerwortelen.

Winnaar Agroscoopbokaal legpluimvee

Vakmanschap wordt meesterschap bij Bouma In de landelijke omgeving van het

Siem en Hendrieëtte Bouma runnen

Passie voor pluimvee

Overijsselse Bergentheim ligt ‘De

samen met hun oudste zoon Olaf het

Inmiddels is het pluimveebedrijf de

Slothoeve’, het bedrijf van de familie

pluimveebedrijf en een handelsbedrijf in

hoofdtak. De familie Bouma houdt 20.000

Bouma. Wat in 1989 begon als een

voerwortelen en aanverwante producten

bruine Bovans Brown scharrelhennen en

akkerbouwbedrijf en twee legpluimvee-

bestemd voor particulieren en bedrijven

daarnaast 33.000 witte DeKalb Freiland-

stallen met kooihuisvesting is in de loop

in de paardensector. Siem: “Mijn

hennen. Qua passie en gedrevenheid

van de jaren uitgegroeid tot een bedrijf

schoonvader heeft het bedrijf destijds

doen de drie ondernemers niet voor

met twee verschillende takken: pluim-

aangekocht vanwege de akkerbouwtak.

elkaar onder. Hendrieëtte: “Het werk in

veehouderij met scharrel- en Freiland-

De pluimveetak zat erbij. We hadden

de pluimvee­stallen doen we echt samen.

hennen en een handelsbedrijf in

hierin geen enkele ervaring. Het vak

Hierbij vullen we elkaar heel goed aan.

voerwortelen voor paarden. De familie

hebben we in de loop der jaren geleerd

We werken volgens een vaste werkwijze.

Bouma won op 10 mei jl. de Agroscoop-

via voervoorlichters en hulp vanuit de

Zo hebben wij bijvoorbeeld een vast

bokaal 2019 in de sector legpluimvee.

broederij.”

schema voor ontwormen en IB-entingen,


drie werkzaamheden in de stal. Het is

toekomstbestendige aanpak en hun

daarom heel belangrijk om eventuele

vermogen hun kennis en kunde door te

afwijkingen goed met elkaar te delen.

geven aan de volgende generatie spreek

En als er afwijkingen worden geconsta-

ik eigenlijk liever van meesterschap.”

teerd, dan volgt er in afstemming met de erfbetreders - dierenarts, broederij,

Drijfveer

voerfabrikant en pakstation - direct een

Siem en Hendrieëtte reageren beschei-

aanpak om het probleem op te lossen.”

den op de lovende woorden van Rick. Hendrieëtte: “Het is altijd onze drijfveer

Topprestaties

geweest om een modern bedrijf achter

De aanpak van de Bouma’s werkt

te laten voor onze kinderen. Of, als zij

uitstekend, zo blijkt uit de technische

het niet hadden willen overnemen, om

cijfers. Jaar in jaar uit ronden zij

een gezond verkoopbaar bedrijf te

koppels af met resultaten die ver boven

hebben. Daarin proberen wij voortdu-

de norm liggen die broederij Het Anker

rend vooruit te denken. Maar bij elke

voor leghennen hanteert. Al vier

investeringsmogelijkheid denken we

koppels op rij kunnen de ondernemers

goed na over wat we gaan doen, én wat

topprestaties overleggen en ook de

we eerst gaan doen.”

beide zittende koppels lijken op deze goede resultaten af te stevenen. Siem: “De hennen van Het Anker doen het prima. De laatste afgeronde koppels hadden een legpercentage van boven de 90% tot een leeftijd van 76 (Freiland­) en 85 (scharrel) weken. En beide koppels zijn tot 90 weken met prima resultaten blijven zitten. Ook was de uitval erg laag.” Daarnaast presteert de familie Bouma met respectievelijk 447 en 453 eieren per opgefokte hen (Freiland en scharrel) niet alleen boven behandelen wij direct bij bloedluis en

de norm van de broederij, maar ook

ontwormen we preventief. Daarnaast

ruim boven het landelijk gemiddelde.

krijgen de hennen de eerste paar weken Entrosol, een probioticum.”

‘Het werk in de stallen doen we samen. We vullen elkaar heel goed aan’

Meesterschap Het grote vakmanschap en de uitstekende technische resultaten van de familie Bouma waren voor specialist Rick Reimerink aanleiding De Slothoeve te nomineren voor de ForFarmers Agroscoopbokaal 2019. Rick: “Het is niet alleen het vakmanschap dat de

Rick Reimerink, specialist Legpluimvee

familie Bouma zo bijzonder maakt.

bij ForFarmers, bevestigt haar relaas:

Siem en Hendrieëtte maken hun bedrijf

“De familie Bouma heeft met elkaar

samen klaar voor de toekomst. Alle drie

een zeer gestructureerde manier van

de kinderen geven zij de liefde voor het

werken ontwikkeld. Zij verrichten alle

ondernemerschap mee. Vanwege hun

Bedrijfsprofiel Naam: Siem, Hendrieëtte en Olaf Bouma Bedrijf: ‘De Slothoeve’ Plaats: Bergentheim (Ov) De familie Bouma houdt 20.000 scharrelhennen en 33.000 Freiland­ hennen. De leghennen komen via broederij Het Anker. Per week worden ongeveer 10.000 - 15.000 eieren verkocht onder de naam ‘Vechtdal producten’, waarvan een deel in het schap van de plaatselijke Jumbo supermarkt ligt. Als tweede tak hebben zij een handelsbedrijf waarmee zij ongeveer 300 klanten – particulieren en bedrijven in de paardensector – van voerwortelen en aanverwante producten zoals koolzaadstro en luzerne voorzien.

5


6

Onderzoek

IPM, een duurzame aanpak van vogelmijt bij p

De IPM-methode biedt de pluimveehouder handvatten om vogelmijt effectief te beheersen.

Vogelmijt is een veel voorkomende

liefst als onderdeel van de bedrijfspro-

tuinbouw wordt de IPM-methode al

ectoparasiet bij pluimvee. De bloed­

cessen op een bedrijf. De IPM-methode

langer toegepast en is men in staat

afname door de vogelmijt tast de gezond-

biedt de pluimveehouder handvatten

plagen effectiever te beheersen, terwijl

heid van de leghen aan en leidt tot

voor het beheersen van het probleem.

resistentievorming en residuen zoveel

‘Bewustwording is dankzij IPM toegenomen bij zowel veehouder als adviseur’

mogelijk worden beperkt.

bestrijden. Dit vraagt om een intensieve

Wat is IPM?

ding pas inzetten nadat een drempel-

samenwerking tussen de pluimveehou-

IPM staat voor ‘Integrated Pest Manage-

waarde is overschreden (stap 3).

der, de voeradviseur en de dierenarts.

ment’ ofwel geïntegreerde plaagdier­

verminderd welzijn, een lagere eiproductie en lagere eikwaliteit. Bij leghennen kan een vogelmijtplaag een hardnekkig probleem zijn, omdat hennen een lange productieduur hebben en er tijdens de legronde maar beperkt bestrijdings­ maatregelen genomen kunnen worden. Dit artikel gaat in op een geïntegreerde benadering (IPM) om vogelmijt te

Wat is nieuw? De kracht van IPM zit in de structuur, de regelmaat en in de afweging van de keuzes. Echte IPM bestaat in ieder geval uit het nemen van preventieve maat­ regelen (stap 1), monitoring van de plaagpopulatie (stap 2) en een bestrij-

beheersing; een duurzame methode om

Structureel monitoren

Voor een effectieve beheersing van

economische verliezen door plagen en

Voortdurend monitoren is belangrijk.

vogelmijt is een systematische en

ziekten te beperken. De methode is

Omdat vogelmijten zich vooral verstoppen

gestructureerde aanpak wenselijk,

gebaseerd op acht stappen. In de

in de kleinste gaatjes en kiertjes, zijn ze


7

pluimvee vaak pas zichtbaar als de populatie te

de insleeproute en in de effectiviteit van

te wisselen (stap 7). Uiteindelijk worden

groot is geworden. Contactmiddelen

een behandeling.

de toegepaste maatregelen geëvalueerd (stap 8): hoe effectief was de maatregel

hebben op dat moment slechts een beperkt effect, doordat maar een klein

Maximaal resultaat

deel van de populatie bereikt wordt.

Is het met stap 4 niet gelukt de vogelmijt-

Met structurele monitoring vanaf het

populatie onder de drempelwaarde te

begin van de legronde wordt een

brengen, dan kan een chemisch synthe­

vogelmijt­besmetting al in een vroeger

tische bestrijding ingezet worden (stap 5).

stadium opgemerkt en kan een adequaat

Door deze tijdig in te zetten, kan met een

optreden verdere groei van de populatie

minimum aan middelen een maximaal

beperken (stap 4). Dat adequate handelen

resultaat behaald worden en kan

hoeft op dat moment nog niet te bestaan

uiteindelijk per koppel bespaard worden

uit de toepassing van chemische midde-

op pesticiden (stap 6). Daarbij is een

len, maar kan bijvoorbeeld ook het

goede anti-resistentiestrategie van groot

schoonmaken van de besmette plaats

belang, bijvoorbeeld door middelen met

zijn. Monitoring geeft daarnaast inzicht in

verschillende werkingsmechanismen af

en hoe kan het nog beter?

Praktijkonderzoeksproject IPM

De rol van de voeradviseur

Medio 2018 is een project gestart,

onder­steuning van de eigen adviseur. Deze helpt de pluim-

waarin twintig pluimveehouders IPM

veehouder bij het beoordelen van de besmettingsdruk en

daadwerkelijk zijn gaan toepassen

bij het nemen van beslissingen en attendeert hem/haar er

op hun bedrijven. Ze worden hierbij

bijvoorbeeld op dat het maandelijkse monitoringsmoment

intensief begeleid door Wageningen

eraan komt. Specialist Legpluimvee Peter Venhuis bege-

Livestock Research en het Poultry

leidt enkele bedrijven. Peter: “Met de IPM-aanpak krijgt je

Expertise Centre. Bij elk bedrijf

een goed beeld van de werkelijke besmetting in de stal. Je

is ook een erfbetreder betrokken,

kunt hierdoor een beter behandelplan maken. Ik merk dat ik

meestal de adviseur van de voer­

mij dankzij IPM meer bewust ben van de omvang van het vogelmijtprobleem.

leverancier, de opfokorganisatie,

Dat geldt ook voor de deelnemers en de dierenarts. Daarnaast kijken de deel-

de eierhandel of de dierenarts.

nemers nu kritischer naar hun middelengebruik, zoals de middelenkeuze, maar

Ook ForFarmers participeert hierin.

ook het moment van inzetten en de afweging tussen kosten en resultaat.” De

De ervaringen van de twintig pluim-

eigen adviseur zal ook in de toekomst een belangrijke rol blijven spelen bij IPM.

veehouders in het project zijn zeer

Als een pluimveehouder volgens IPM werkt, is het noodzakelijk dat zijn erfbe-

belangrijk om IPM praktijkrijp te ma-

treders deze systematiek kennen en de advisering daarop afstemmen. Nauwe

ken voor vogelmijt bij legpluimvee.

samenwerking tussen pluimveehouder, voeradviseur en dierenarts is hierin

De twintig bedrijven in het onderzoeksproject krijgen

Peter Venhuis

van groot belang. ForFarmers werkt voortdurend aan optimalisatie van deze samenwerking en ondersteunt én neemt verschillende initiatieven hierin. Auteurs: T.G.C.M. van Niekerk en M.F. Mul, Wageningen­Livestock Research. Dit is een ingekorte versie van een artikel gepubliceerd in Tijdschrift voor Diergeneeskunde.


8

Bedrijfsreportage

Winnaar Agroscoopbokaal vleespluimvee

Jonge ondernemers produceren efficiënte en g In het Friese Tsummarum, aan de rand

Samen met zijn vriendin Hanna Bruinsma

etalage om verkocht dan wel verhuurd te

van de Waddenzee, runnen Ale

runt Ale Nammensma het vleeskuiken-

worden. Alleen kampte het bedrijf met

Nammensma­(30) en Hanna Bruinsma

bedrijf dat zij sinds anderhalf jaar huren.

een hardnekkige salmonellabesmetting.”

(22) een vleeskuikenbedrijf met zes

“Ik ben heel erg blij dat wij deze kans

stallen. Zij gaven hun onderneming de

hebben gekregen”, vertelt Ale. “Mijn

Ondernemersdroom

naam Waadhin, wat letterlijk Waddenkip

passie voor het pluimveevak begon al

“Het was al langere tijd mijn droom om

betekent. De twee jonge ondernemers

jong, toen ik als twaalfjarig jongetje

zelf een pluimveebedrijf in Friesland te

zitten pas anderhalf jaar in het vak.

meehielp op een pluimvee- en akkbouw-

runnen. Ik zag dit bedrijf als onze kans,

Op 10 mei zijn zij voor hun uitzonderlijke

bedrijf bij mij in de buurt. De laatste jaren

al ging het niet zonder slag of stoot. We

resultaat onderscheiden met de

werkte ik op het bedrijf van Tsjep en

hebben heel veel gesprekken gevoerd

ForFarmers­Agroscoopbokaal 2019.

Akkie Jorritsma. Hun bedrijf stond in de

met diverse partijen. Het is gelukt om

Ale Nammensma en Hanna Bruinsma zijn terecht trots op hun onderneming Waadhin.


9

gezonde Waddenkip afspraken te maken met ForFarmers en

Snel signaleren

slachterij Esbro en broederijen Probroed

Nammensma krijgt hierbij begeleiding

en Morssink. Hierdoor konden wij een

van specialist vleespluimvee Ebe Beiboer

deel van het bedrijf van Jorritsma, in

en dierenarts Jos van Arkel. “Ale is een

totaal zes stallen, huren.”

zeer fanatieke pluimveehouder”, vertelt Ebe Beiboer. “Met 200% enthousiasme

Enorme klus

zijn hij en Hanna dit avontuur gestart. Hij

Daarna begon de strijd tegen salmo-

heeft enorm veel aandacht voor zijn

nella. Salmonella Java is een lastige

kuikens. Vanaf de eerste week selecteert

‘We zitten er altijd bovenop’

hij de dieren goed en houdt hij het strooisel en de ventilatie goed in de gaten. En door adequaat en snel te signaleren en actief te reageren leveren zij een goede kwaliteit kuikens af. Het is

bacterie om vanaf te komen. “Maar het is

bijzonder knap hoe zij erin geslaagd zijn

ons wel gelukt!” constateert Ale met

de Salmonella Java buiten de deur te

gepaste trots. “We zijn twee maanden

krijgen en te houden! Daarnaast draaien

lang heel intensief aan het schoonmaken

zij technisch ook nog zeer scherp. Zo ligt

geweest. Een enorme klus. Álles is

de voederconversie op 1,16 (VC 1.500) en

Op het bedrijf staan zes indentieke stallen met in

schoongemaakt en ontsmet; de stallen,

de voetzoolscore op 22 punten.”

totaal 170.000 dieren.

alle inventaris-onderdelen, zelfs de riolering! Hierbij hebben we van heel

Verantwoord produceren

veel mensen hulp gekregen en daar-

Ale: “Bijna wekelijks loop ik door de

naast zijn we intensief begeleid door Van

stallen met Ebe. Hij geeft mij veel

Eck Bedrijfshygiëne.”

advies. We zetten in totaal 170.000 dieren op, gemiddeld 16,5 per vierkante

Vrij van salmonella

meter. Om insleep van salmonella tegen

Inmiddels heeft Nammensma zes

te gaan laden we tussentijds niet uit.

rondes met succes gedraaid. “We willen

Het gaat uiteindelijk om het saldo per

gezonde dieren afleveren, die vrij zijn

vierkante meter. We willen onze resulta-

van antibiotica en salmonella. Het is

ten nog verder optimaliseren en nog

ons gelukt om alle rondes salmonella-

scherper draaien, zonder dat we

vrij af te leveren. En van de 30 afgele-

inboeten aan kwaliteit. Want ons doel is

verde koppels hebben wij er 28 zonder

verantwoord produceren en gezonde

inzet van antibiotica kunnen draaien.

dieren afleveren.”

Het is onze bedoeling om het bedrijf later over te nemen. Daarom moeten we technisch goed draaien en zitten we er altijd bovenop.”

Bijna wekelijks bezoekt specialist Ebe Beiboer het bedrijf van Nammersma voor advies.


10

De specialist

Björn Knol, Trader enkelvoudig

‘Geen dag is hetzelfde, dat maakt mijn werk leuk’ Pluimveeklanten die tarwe bijvoeren

naar de Europese en Amerikaanse beurs.

omstandigheden, wet- en regel­geving,

hebben Björn Knol vast al eens aan

Om half 11 staat onze prijs voor die dag.

maar bijvoorbeeld ook uitspraken van de

de lijn gehad. Björn is sinds vorig jaar

Daarna begint het contact met de pluim-

Amerikaanse president Trump, hebben

bij ForFarmers in dienst als Trader

veehouders. Het mooie is dat elke dag

invloed op de handel in grondstoffen. Onze

Enkel­voudig. Dagelijks zitten hij en zijn

weer anders is! Dagelijks spreek ik heel

toegevoegde waarde is vooral dat wij de

collega’s aan de telefoon om losse grond-

veel mensen; leveranciers, pluimveeklan-

beste producten voor de beste prijs krijgen

stoffen in te kopen en te verkopen. “Als

ten, maar ook collega’s uit de buitendienst

én klanten attent maken op het gunstigste

trader schakel je constant tussen leve-

en van de klantenservice, die overigens

koopmoment voor de hoeveelheden die zij

ranciers en klanten voor de beste prijs.”

ook deel uitmaakt van Total Feed Support.

nodig hebben. Juist dit proactieve bellen

Het is belangrijk dat we elkaar als col-

en het intensieve klantcontact maken mijn

“Het team ‘trading enkelvoudig’ valt onder

lega’s goed op de hoogte houden van waar

werk leuk.”

de afdeling Total Feed Support en bestaat

we mee bezig zijn. We hebben tenslotte

uit vijf traders en een teamleider. Samen

allemaal contact met dezelfde klanten, en

verzorgen wij de in- en verkoop van losse

doen met elkaar ons uiterste best om elke

grondstoffen, zoals tarwe, mais, soja en

klant zo goed mogelijk te bedienen.”

raapschroot. Elke trader werkt voor een eigen sector, in mijn geval pluimvee.”

Bellen en gebeld worden “Sommige boeren houden de tarweprijzen

Dagmarkt

zelf nauwlettend in de gaten en weten mij

“Dagelijks voor 10 uur ’s ochtend inven-

te vinden. Anderen bel ik zelf om hen te

tariseren wij de dagmarkt. We bellen

informeren over de prijzen. De grondstof-

hiervoor met onze leveranciers en kijken

fenmarkt is constant in beweging. Weers-

Ook makkelijk en veilig granen, soja of andere enkelvoudige grondstoffen inzetten? ForFarmers adviseert u over: • Benodigde investeringen voor zelf mengen • Bedrijfsvoering / bedrijfsont­ wikkeling en inzet medewerkers • Voer(toepassingen) en innovatie • Netwerk en afzetmarkt


Onderzoek

11

Nieuwe testlocatie vleespluimveevoeders in Bathmen Op het bedrijf van de familie Nikkels

en hoeveel verschillende variaties we per

in het Overijsselse Bathmen heeft

test kunnen­gaan doen.”

ForFarmers­een nieuwe testlocatie in gebruik genomen. In deze nieuwe test-

Pluimvee en koeien

stal doet het Nutritie Innovatie Centrum

De nieuwe teststal staat op het bedrijf

voerproeven voor vleeskuikens.

van Han en Jenny Nikkels. Han en Jenny hebben een rundveebedrijf met

Albert Dijkslag, innovatiemanager

70 melkkoeien en bijbehorend jongvee.

pluimvee, is erg blij met de nieuwe test-

Tot 2004 hielden zij vleeskuikens in de

locatie. “Het heeft even geduurd voordat

pluimveestal. Daarna zijn zij leggroot-

we een nieuwe locatie hadden gevonden

ouderdieren gaan opfokken. Vanaf 2012

en alle plannen voor de inrichting en

fokten zij hanen op voor PoultryPlus, de

uitvoering rond waren. We hebben nu

dochteronderneming van ForFarmers.

een volledig nieuwe teststal, geschikt

“De inrichting van de stal was inmiddels

voor al onze voerproeven voor zowel re-

aan vervanging toe”, vertelt Han.

guliere als langzaamgroeiende kuikens.

“We zaten te twijfelen wat we ermee

Nieuwe testinrichting

Tijdens de eerste testronde hebben

zouden gaan doen. Jenny zag toen de

Tijdens het eerste kwartaal van 2019

we de ‘power’ van deze nieuwe loca-

advertentie­dat ForFarmers een test­

heeft de pluimveestal van Nikkels een

tie bepaald. We weten nu precies hoe

locatie voor vleeskuikens zocht. Dit zagen

nieuwe inrichting gekregen. De teststal

scherp wij verschillen kunnen aantonen

wij als een mooie kans.”

heeft een opstelling van 12 x 6 hokken,

De teststal heeft een opstelling van 12x6 hokken van elk twee vierkante meter.

in totaal 72 hokken. Elk hok heeft een opper­vlakte van twee vierkante meter. Voerproeven Dijkslag: “Begin mei zijn we hier gestart met voerproeven met langzaamgroeiende kuikens.” Han Nikkels verzorgt hierbij de dagelijkse werkzaamheden in de stal. Dagelijks controleert hij of alles goed verloopt en noteert eventuele uitval. Op vaste momenten wordt het voer­ verbruik van de vleeskuikens bepaald en worden de dieren gewogen. Dit laatste gebeurt samen met medewerkers van ForFarmers­. Naast de teststal bij de familie Nikkels heeft ForFarmers ook een teststal voor Albert Dijkslag, innovatiemanager pluimvee (l) en Joost Sparla (technisch en marketing

vleeskuikens bij de familie Wikkerink in

directeur pluimvee) bieden namens ForFarmers een bedrijfsbord aan.

Winterswijk Miste.


12

Duurzaamheid

Minder fosfor in pluimveevoeding Fosfor is een essentieel element voor al

toegevoegd. De wereldvoorraad van

fosforbehoefte van pluimvee. Vooral van

het leven op aarde. Het speelt een

mineraal fosfaat is echter beperkt en bij

leg- en opfokhennen is hierover onvol-

belangrijke rol in de botvorming, de

het huidige verbruik worden al in deze

doende bekend.

groei en productiviteit en in het energie-

eeuw ernstige tekorten verwacht.

metabolisme van dieren. Fosfaat in de

Daarnaast zorgt het fosfaat in de mest

Lager gehalte, geen effect

mest van dieren zorgt echter ook voor

van landbouwhuisdieren voor milieu­

Met Nutreco is een groot onderzoek

milieuproblemen en de wereldvoorraad

problemen en zijn alternatieven voor

uitgevoerd naar de fosforbehoefte van

mineraal fosfaat is eindig. Kan het

mestverwerking en mestafzet (nog) erg

opfokhennen. In deze proef kregen de

fosforgehalte in pluimveevoer omlaag?

kostbaar. De oplossing lijkt simpel; stop

hennen voer met verschillende fosforni-

minder fosfor in het voer. Maar kan dit

veaus en is de invloed van het kalkge-

ook?

halte (calcium) op de fosforbehoefte

De meestgebruikte fosfor in plantaardige producten die als grondstof in mengvoer

onderzocht. Deze twee mineralen

worden gebruikt, is fytaatgebonden

Onderzoek

beïnvloeden elkaar namelijk wederzijds.

fosfaat. Omdat pluimvee dit fytaat­

ForFarmers onderzoekt mogelijkheden

In het voer met de laagste fosfor- en

gebonden fosfor niet of nauwelijks kan

om het fosforgehalte in het voer te

calciumgehaltes waren deze met respec-

verteren, wordt aan het voer het enzym

verlagen. Dit gebeurt in samenwerking

tievelijk 10 en 23% verlaagd. Desondanks

fytase toegevoegd. Dit enzym koppelt het

met onze strategische partner Nutreco

was hiervan niets te merken in de groei

fosfaat los van het fytaat, zodat dieren het

en met Wageningen Universiteit en

en botontwikkeling van de opfokhennen.

kunnen verteren. Om aan de nutritionele

Vereniging Diervoederonderzoek

De dieren zijn na de opfok ook gevolgd in

behoefte van de dieren te voldoen, moet

Nederland (VDN). Het onderzoek moet

de legperiode tot 80 weken leeftijd. De

ook mineraal fosfaat aan het voer worden

meer duidelijkheid geven over de

calcium- en fosforgehaltes in het voer

Minder fosfor in pluimveevoer, hoe ver kun je daarin gaan?


Resultaten legpluimvee

bleken evenmin een effect op de

13

Best presterende koppels leggen 17 eieren meer

productie te hebben. Exacte behoefte onbekend Het goede nieuws van deze proef is dus dat een lager fosforgehalte in het voer van opfokhennen mogelijk is. Helaas hebben we nog steeds niet nauwkeurig kunnen bepalen wat de exacte fosforbehoefte is. Wellicht is er nog wel meer ruimte voor verlaging. In een eerder onderzoek van Wageningen Universiteit en ForFarmers bleek dat jonge leghennen die net aan de leg zijn (19-27 weken leeftijd) een lagere eimassa produceren

De best presterende koppels (top 25%)

houders hun technische en financiële

als ze voer krijgen zonder toegevoegd

van ForFarmers-klanten legden in 2018

cijfers beoordelen en vergelijken met die

mineraal fosfaat. Dus helemaal zonder

op 85 weken gemiddeld 17 eieren meer

van collega’s. Uit Agroscoopgegevens

fosfaat is niet mogelijk zonder in te

dan het landelijk gemiddelde. Dat blijkt uit

blijkt dat scharrel- en Freilandkoppels

leveren op resultaat.

de gegevens van monitoringprogramma

van ForFarmers­-klanten, gemiddeld

Agroscoop Legmanager. De extra eieren

411 eieren legden op een leeftijd van

Betere benutting

vertalen zich in een hoger rendement.

85 weken. Dit zijn 8 eieren meer per

ForFarmers doet ook onderzoek naar

Daarnaast behaalden zij extra rendement

opgezette hen dan het landelijk

methodes om de benutting van het

door een beter doorlegvermogen en veel

gemiddelde. De 25% best presterende

fytaatgebonden fosfor te verhogen. Denk

lagere uitval dan het landelijk gemiddelde.

koppels laten nog betere resultaten

bijvoorbeeld aan hogere doseringen van

zien: 420 eieren per opgezette hen op 85

het enzym fytase, voorbewerking van

Vergelijken met Agroscoop

weken. Dat is maar liefst 17 eieren meer

grondstoffen en de grondstofkeuze voor

Met het monitoringprogramma Agro-

per hen dan het landelijk gemiddelde

het voer. Een andere optie is een voerme-

scoop Legmanager kunnen pluimveevee-

dat op 403 eieren ligt.

thode die de dieren van voedingsstoffen voorziet op het moment dat ze deze echt nodig hebben. Een goed voorbeeld hiervan is het concept Split Feeding voor leghennen. Hennen krijgen dan vóór de middag een ander voer dan na de middag, aangepast aan de behoefte op dat

Resultaten Agroscoop Legmanager Nederland Scharrel-Freiland-bruin-wit/ 85 weken Leg %

25% beste ForFarmers koppels

ForFarmers

93,9

92,2

420

91,1

1,1

Ei p.o.h.

veel efficiënter. Met Split Feeding kan de

Ei gewicht

59,8

60,7

60,9

-0,2

fosforuitscheiding via de mest met ruim

Kg ei

25,1

24,8

24,5

0,3

2% worden verlaagd.

Gram voer per ei

125,9

128,1

129,6

-1,5

reportage op pag. 14.

403

Verschil

moment. Daardoor benutten ze het voer

Lees meer over Split Feeding in de

411

Landelijk

8

Voederconversie

2,11

2,12

2,13

-0,01

Uitval%

4,4

5,8

8,5

-2,7


14

Split Feeding

Precies het voer dat ze nodig hebben Marco Meyer uit Harbern, vlakbij

concept de afgelopen legperiode getest

een groot aantal

Oldenburg­(D), past het SplitFeeding-

bij zijn bijna 20.000 vrije-uitloophennen.

eieren gecontro-

zijn leghennen aangepast aan de fase in

Het juiste omschakelmoment

sterkte. Ook bij het

hun eierproductiecyclus. En het resultaat

Het is belangrijk om het juiste tijdstip te

sorteren kwam hij

mag er zijn: een langere legperiode, een

bepalen voor de omschakeling. Het

minder eieren met

betere voederconversie en een stabielere

uitgangspunt is daarbij dat het ochtend-

scheuren of barsten

eierschaal.

voer goed is voor 40% van de dagelijkse

tegen. Daarnaast is gebleken dat de

voerconsumptie. Maar wanneer zit je op

hennen bij dit voerconcept minder eten.

dat punt? Dat moest Meyer eerst

Voorheen lag de voeropname steeds op

uitvinden. Daarvoor moest hij weten

gemiddeld circa 127 g per hen per dag.

hoeveel voer er door de bakken in de stal

Bij Split Feeding was dat slechts 115 g per

gaat, hoe lang het duurt voordat de

hen per dag. “Het was een warme zomer,

aanvoercontainer gevuld is en hoeveel

maar de dieren zijn het ondanks de hitte

voer de hennen op een dag eten.

niet rustiger aan gaan doen”, constateert

“We hebben veertien dagen lang heel

Meyer. De voerkosten zijn door het nieuwe

precieze metingen gedaan”, vertelt

concept gedaald. Daarnaast heeft de

Meyer. Zo heeft hij uiteindelijk vastge-

langere legperiode Meyer ook meer

steld dat er tegen 10 uur, na de tweede

verkoopbare eieren opgeleverd. Omdat

maaltijd, moet worden overgeschakeld

overschotten aan voedingsstoffen worden

concept toe. Hierin wordt het voer voor

leerd op breuk­

Marco Meijer

op de tweede voervariant. Deze bestaat

voorkomen, betaalt het concept zichzelf

Ongeveer vier uur heeft een hen nodig

uit een blokvoeding met intervallen van

ook uit wat de mest betreft. Het droge­

om, na de eisprong, het eiwit en het

een kwartier, waarna de hennen vrij

stofgehalte van de mest is gestegen van

schaalmembraan aan te maken. Daarna

mogen uitlopen. ‘s Nachts is er opnieuw

50% naar 60%. Omdat Meyer alle

volgt een periode van twintig uur waarin

een omschakeling, zodat de hennen ‘s

kippenmest laat afvoeren, kan hij nu ook

de eierschaal wordt opgebouwd. In deze

ochtends weer het energie- en ruwe-eiwit-

besparen op transportkosten. Uit tests in

twee verschillende fases heeft de hen

rijke voer binnenkrijgen. Marco Meyer is

Nederland blijkt bovendien dat bij Split

een andere voerbehoefte. Het voercon-

erg tevreden met de resultaten van Split

Feeding ook het stikstof- en fosforgehalte

cept Split Feeding speelt hierop in.

Feeding. Waar hij de hennen in vorige

in de mest daalt.

Daarbij krijgen hennen vanaf de dertigste

rondes ongeveer 76 weken kon houden,

week twee verschillende soorten voer op

bleven de hennen in de testjaargang 88

Verwisseling voorkomen

een dag.

weken in de stal. “Op het einde was het

Voor Split Feeding is de aanwezigheid

legpercentage nog meer dan 84%, 10%

van een tweede voersilo noodzakelijk.

Vanaf de middag meer calcium

hoger dan wat de fokker aangeeft.” De

“Het risico dat er iets misgaat is groter”,

‘s Ochtends bevat het voer meer energie

Bovans Brown-hennen legden uiteindelijk

weet Meyer. Bij de bestelling en levering

en ruwe eiwitten en is het calciumgehalte

gemiddeld 405 eieren per hen.

van het voer moet in ieder geval worden

lager dan gebruikelijk: iets minder dan

voorkomen dat de twee soorten verwis-

3%. ‘s Middags, wanneer de opbouw van

Eierschaal duidelijk stabieler

seld worden. Meyer is overtuigd van het

de eierschaal begint, krijgen de leghen-

Opmerkelijk is volgens Meyer dat de

concept: bij zijn tweede vrije-uitloopstal,

nen voer met 4,7% calcium. Tegelijkertijd

kwaliteit van de eierschaal tot het einde

die dit jaar gebouwd is, zijn ook twee

gaat het gehalte energie, ruwe eiwitten

zeer goed blijft. Samen met specialist

voersilo’s geplaatst. Ook hier werkt hij

en fosfor omlaag. Marco Meyer heeft dit

leghennen Henning Horstman heeft hij

met Split Feeding.


15

FarmConsult

Agrarische vergunningen; FarmConsult regelt het Heeft u plannen voor uw bedrijf waar

team met de juiste praktische kennis aan

u verzekerd van het gewenste resultaat in

een vergunningaanvraag of een mel-

tafel om het plan te concretiseren.

een zo kort mogelijke tijd. U wilt immers zo

ding Activiteitenbesluit voor nodig is?

snel mogelijk verder met uw plannen.

Krijgt u te maken met de Wet Natuur­

Stappenplan vergunningaanvraag

bescherming? Of zijn uw vergunningen

We starten met een check van uw hui-

Deskundig en betrouwbaar

niet meer op orde, bijvoorbeeld door

dige vergunningen en adviseren bij de

Vergunningtrajecten zijn veelal te ingewik-

veranderende wetgeving of verzoek tot

totstandkoming van een realistisch plan

keld om zelf te doen of kosten te veel tijd.

handhaving? Laat FarmConsult u hierin

en stalontwerp dat bij u als ondernemer,

Tijd die u beter kunt besteden. Voor onze

bijstaan. FarmConsult maakt de wereld

uw doelstellingen en bij uw omgeving

specialisten is deze materie dagelijkse kost,

van agrarische vergunningen inzich-

past. Staat het plan vast? Dan kunnen

zij kennen de regionale situatie en zijn altijd

telijk en verzorgt voor u het volledige

we het vergunningtraject volledig voor

up-to-date met de laatste wet- en regel­

vergunningtraject, zodat u verder kunt

u verzorgen. Denk aan een Quickscan

geving. Met onze diensten dragen we graag

met ondernemen.

Flora en Fauna, de vergunningaanvraag,

bij aan de toekomst van uw bedrijf.

tekeningen, aanvullende rapportages, De ene veehouder weet exact welke

maar ook bijvoorbeeld aan de aanvraag

Meer weten?

stappen hij wil zetten met het bedrijf. De

van het certificaat Maatlat Duurzame

Wilt u meer informatie over onze dienst­

ander heeft nog vele vragen over de mo-

Veehouderij (MDV) of constructierappor-

verlening of over aanverwante diensten zo-

gelijkheden. Samen met een adviseur van

ten. Wanneer u de vergunningaanvraag

als stalontwerp en bouwbegeleiding? Neem

FarmConsult, uw eigen technische spe-

en de coördinatie van aanvullende onder-

dan contact op via het contactformulier op

cialist en/of dealer heeft u een vertrouwd

zoeken door FarmConsult laat doen, bent

www.farmconsult.nl of bel 0573 - 288989.


Kort nieuws

Hoge temperaturen op komst? 7 tips Deze zeven extra maatregelen tijdens

6. B  egin minimaal één dag voordat de

Biomassacentrale voor duurzamere productie Met het storten van houtsnippers hebben

warme dagen helpen de stressfactoren

hittestress verwacht wordt met het

ForFarmers en Coöperatie Streekhout

zoveel mogelijk te verminderen:

verstrekken van een anti-hittestress-

Achterhoek op 20 juni 2019 symbolisch de

1. Verstrek vers drinkwater.

mix. ForFarmers Anti-Hitte-Stress

nieuwe biomassacentrale op de productie-

2. Laat de dieren regelmatig in de

mix (art. nr. 15067) is een drinkwater­

locatie in Lochem geopend. Met de snippers

benen komen, de warmte moet

additief voor de zomermaanden.

wordt stoom geproduceerd. De stoom is

ertussenuit.

Het bevat naast elektrolyten een

nodig om het merendeel van de varkens-

hoog gehalte aan vitamine C. Ook via

voeders tot korrels te persen. Een mooi

uw dierenarts zijn soortgelijke

voorbeeld van regionale krachtenbundeling

additieven verkrijgbaar.

ter versterking van de kringlooplandbouw.

3. Probeer de binnenkomende lucht naar de dieren toe te sturen. 4. Zorg altijd voor blijvende onderdruk (10 - 15 Pascal) en voldoende hoge luchtsnelheid (60 cm/sec) 5. Heeft u een koelsysteem? Schakel

7. Pas het voerschema en de voersoorten aan, in overleg met uw adviseur van ForFarmers

het tijdig in! Wacht dus niet tot de warmte al in de stal zit.

ForFarmers zoekt: antibioticavrije kuikens ForFarmers zoekt kuikens die groot-

het extra rendement is. Meer

gebracht zijn zonder inzet van

weten? Vraag uw specialist of bel

antibiotica. De specialist van

Robin Kemper, verkoopleider

ForFarmers­rekent u graag voor wat

vleespluimvee, 06 – 5376 9280.

NAJK en ForFarmers zetten zich samen in voor jonge boeren ForFarmers zet haar samenwerking met NAJK voort. In de samenwerking ligt de focus vooral op het delen van kennis, zowel landelijk als regionaal met provinciale en lokale AJK’s. Hierdoor komt de kennis voor

Brok’nproat

zoveel mogelijk jonge boeren beschikbaar.

Ladies Day Save the date De ForFarmers Ladies Day valt dit jaar op donderdag 19 september. Het wordt natuurlijk weer een compleet dagje uit, met een inspirerend programma én verschillende mogelijkheden voor ontspanning. Wie, wat en waar; dát houden we nog even geheim. We houden je op de hoogte!

0719NL

Profile for ForFarmers

ForFarmers Voertaal Pluimvee 2019 nr. 2  

ForFarmers Voertaal Pluimvee 2019 nr. 2