Page 1

UITGAVE VAN FORFARMERS PLUIMVEE NEDERLAND

VOER

TAAL

Mark en Erwin van Boven:

PLUIMVEE

NR 3 2017

4/5

‘Onze uitdaging: gezonde groei zonder antibiotica’ Superresultaten dankzij teamwork

8/9

Coccidiose-preventie

10/11


2

Inhoud

Kwaliteit & veiligheid

02 Kwaliteit & veiligheid 03 Column: Veerkracht

Transparantie en data; sleutel to

04 Reportage: Brovit-concept - gezonde groei zonder antibiotica 06 Hulp in de hordeloop naar een vergunning 07 Actie waterkwaliteit Checklist opstart vleeskuikenouderdieren 08 Reportage: Superresultaten dankzij teamwork 10 Coccidiose-preventie begint met hygiëne 12 VitaFocus MiXX: zelf voer mengen met het hoogste rendement

Producten van ForFarmers moeten fysisch en nutritioneel aan de hoogste eisen voldoen.

14 De specialist: Ruben Rottink

ForFarmers staat voor kwaliteit.

ger Quality Group, is

Het betekent dat we hoge eisen stellen

kwaliteit en voedsel-

aan onze producten en diensten, maar

veiligheid, en dan

ook aan medewerkers. Het advies dat

met name de

klanten krijgen, moet van hoog niveau

waarborging daarvan,

zijn. Datzelfde geldt voor onze service,

dagelijkse kost.

15 Kort nieuws

bijvoorbeeld op het gebied van logis­

Colofon Voertaal is een uitgave van ForFarmers. Voor meer informatie kunt u terecht bij ForFarmers, Lochem. Tel. 0573 – 288 800 E-mail: voertaal@forfarmers.eu www.forfarmers.nl Overname van artikelen is mogelijk na toestemming van de redactie en met bronvermelding. Gedrukt op milieuvriendelijk papier.

tiek, administratie en klachtenafhande­

Betrouwbaarheid

ling. En misschien nog wel het belang­

Kwaliteit gaat om

rijkste: onze producten. Die moeten

betrouwbaarheid. Klanten moeten erop

niet alleen fysisch en nutritioneel

kunnen vertrouwen dat zij met het

aan alle eisen voldoen. Ook voedsel­

product dat zij in de silo ontvangen, de

veiligheid is essentieel. Hoe borgt

gewenste resultaten kunnen realiseren.

ForFarmers­ dat?

Betrouwbaarheid betekent ook dat

Manfred Hessing

ForFarmers handelt in overeenstem“Kwaliteitsborging draait in feite om vier

ming met alle wet- en regelgeving en

aspecten: Zeg wat je doet. Doe wat je

voldoet aan de normen van kwaliteits-

zegt. Bewijs het. Verbeter het”, doceert

certificaten en marktconcepten. En het

Manfred Hessing. Voor hem als mana-

betekent dat ForFarmers al het moge-


Column

ot voedselveiligheid

Veerkracht

lijke doet om de veiligheid van haar

met hoog, gemiddeld of lager risico.

producten te waarborgen.

En dat bepaalt mede of zo’n grondstof

Dat begint bij de grondstoffen. Alle

in aanmerking komt voor verwerking in

grondstoffen die op de productielocatie

onze producten en zo ja, wat we moeten

worden afgeleverd, worden bij inname

controleren en hoe vaak.”

gecontroleerd. Dat gebeurt op het oog, met behulp van meetapparatuur en

Track-&-trace

door controle van documenten. Maar

Ondanks alle voorzorgsmaatregelen,

voordat een leverancier überhaupt

kan een calamiteit nooit helemaal

grondstoffen mag leveren, gaat er

worden uitgesloten. Daarvoor is het

nog een heel traject aan vooraf. “We

aantal spelers in de keten te groot en de

vertrouwen niet blindelings op kwali-

keten te complex. “In zo’n situatie is het

teitscertificaten, maar bezoeken onze

cruciaal dat we heel snel een track-&-

leveranciers op locatie en voeren bij

trace-lijst kunnen produceren met de

producten met een hoog risico ter plaat-

complete route die een bepaalde

se een audit uit. Bij overige producten

grondstof heeft afgelegd. Wij testen

gebeurt dat laatste steekproefsgewijs”,

jaarlijks op elke locatie of de systemen

vertelt Manfred. Het product, de

daarvoor goed functioneren, of de

leverancier en de combinatie van beide

medewerkers voldoende zijn opgeleid

wordt beoordeeld. Als de leverancier

en of de klantgegevens op orde zijn.”

nieuwe grondstoffen gaat leveren, vindt

Een werkgroep binnen SecureFeed stelt

er opnieuw een beoordeling plaats en

de test hiervoor op en beoordeelt op

indien nodig ook een audit. Dat is

basis van de resultaten van alle testen

onderdeel van het SecureFeed bor-

of het proces nog goed werkt.

gingssysteem waar ForFarmers aan

“Uiteindelijk komt alles samen”,

deelneemt.

concludeert Manfred: “Doen we wat we zeggen, wat is het bewijs en hoe

Label

optimaliseren we het proces.”

De grote vraag bij controles en audits

maken een inschatting hoe groot het risico is dat een bepaalde grondstof ongewenste stoffen bevat. Daarvoor kijken we naar de herkomst van de grondstof, de wijze waarop deze geproduceerd is en welke externe factoren, bijvoorbeeld klimaat, daar een rol bij hebben gespeeld. Op basis

niet positief zijn voor het imago van de Nederlandse pluimveehouderij. Van de fipronil-affaire, fijnstof en de mogelijke schade voor de volksgezondheid tot aan de videobeelden in stallen gemaakt en verspreid door dieren­ rechtenorganisaties. Helaas wordt de maatschappij vaak gevoed met informatie vol halve waarheden en zonder feitelijke onderbouwing. We zullen als sector zakelijke en emotionele veerkracht moeten tonen om het imago te herstellen. Transparantie en openheid zijn daarin sleutelwoorden: relevante informatie uitwisselen tussen de verschillende belanghebbenden en nieuwe samenwerkingsverbanden aangaan binnen en buiten de keten. We mogen trots zijn op de resultaten die we in het verleden al behaald hebben. Als sector zijn we in staat om met nieuwe concepten waarde toe te voegen aan het product en om steeds efficiënter en diervriendelijker te produceren. Dat is iets om trots op te zijn! Bovendien laat heeft om na tegenslagen sterker terug te

gifstoffen kunt detecteren. Met andere niet weet dat het er is? Manfred: “Wij

geconfronteerd met zaken die

het zien dat onze sector het vermogen

is natuurlijk hoe je nog onbekende woorden: hoe vind je iets, waarvan je

De afgelopen maanden zijn we

SecureFeed

komen. ForFarmers heeft veel vertrouwen in de toekomst van de Nederlandse pluimveehouderij. Wij werken intensief

SecureFeed is een samenwerkings-

samen met onze klanten om hun succes,

verband van bedrijven die voerpro-

en dat van de sector, te waarborgen.

ducten leveren aan veehouders, om

For the Future of Farming!

gezamenlijk de voedselveiligheid van deze producten zo goed

Richard Dijkstra

mogelijk te borgen.

Directeur Pluimvee

Zie ook: www.securefeed.eu

daarvan krijgen grondstoffen een label

Reageren?

Mail naar voertaal@forfarmers.eu

3


4

Bedrijfsreportage

Brovit-concept

Gezonde groei zonder antibiotica De neven Mark (l.) en Erwin van Boven zijn blij met de overstap naar het Brovit-concept, die ze op advies van Ruud van Wee (r.) hebben gemaakt.

Vleeskuikenhouders Mark en Erwin van

Nu staat de nieuwe generatie klaar om

eigen visie om zonder antibiotica te

Boven produceren sinds begin dit jaar

het bedrijf over te nemen en verder uit te

produceren”, vertelt Erwin. “We willen

voor het Brovit-concept. Dat betekent

bouwen. De vleeskuikens zijn al decen-

kuikens die zonder problemen groeien.

veel aandacht voor gezondheid waar­

nialang een belangrijke pijler onder het

Dat geeft ons meer werkplezier.”

door antibiotica achterwege kan blijven.

bedrijf. De neven weten niet beter dan

Ze zijn tevreden over het resultaat en

dat er altijd haantjes gemest werden.

Focus op gezondheid

ervaren meer werkplezier in de stal.

“Het waren de broers van moederdieren,

Brovit is een concept dat ForFarmers

dus bijproducten”, legt Mark uit. Ze

samen met slachterij Esbro heeft

De vleeskuikens in de stal van Mark en

draaiden hier altijd prima mee en

ontwikkeld. Het is een antwoord op

Erwin van Boven zijn vandaag twee weken

haalden mede dankzij de lage prijs voor

vragen uit de markt naar veilig kippen-

oud. Ze zien er goed uit en de kuikens

de eendagskuikens een mooi rendement.

vlees en toenemende eisen rondom

komen duidelijk niks tekort. De neven zijn

Maar het relatief hoge antibioticagebruik

antibioticagebruik. De focus binnen het

steeds meer waarde gaan hechten aan

begon hen steeds meer tegen te staan.

concept ligt vooral op gezondheid,

diergezondheid, vandaar dat zij sinds

Toen pluimveespecialist Ruud van Wee

voor mens én dier, zonder inzet van

begin dit jaar meedoen aan het Brovit-

van ForFarmers vorig jaar met de vraag

antibiotica. Bovendien zijn de kuikens

concept van ForFarmers.

aanklopte of ze voor het concept Brovit

salmonellavrij­. “Het zijn reguliere

De vaders van Mark en Erwin zijn broers

wilden produceren, hoefden ze dan ook

vleeskuikens, maar daarbinnen wel het

en hebben het bedrijf samen opgebouwd.

niet lang na te denken. “Het past in onze

topsegment”, legt Van Wee uit. Een


stabiele productie en voorspelbaar

Geen stress

gemeten zodat de staltemperatuur heel

resultaat zijn belangrijke vertrekpunten

Inmiddels hebben de pluimveehouders

secuur kan worden ingesteld.

binnen het concept. Begin dit jaar is het

de zesde ronde afgeleverd. Het gemak

in de praktijk uitgerold. De neven Van

waarmee de kuikens groeien, went snel.

Contact

Boven hadden de eer de eerste kuikens

“Vooral bij de jonge kuikens valt op dat ze

De neven zijn tevreden met het

op te mogen zetten.

helemaal geen stress hebben”, aldus

resultaat; de groei is hoger en de

Mark. De opstart bepaalt in grote mate

gezondheid is goed, wat blijkt uit een

Langdurige relaties

het succes van de ronde, dus daar ligt

lagere uitval de eerste week en een

Geselecteerde opfok- en vermeerderings-

extra focus. “Op dag zeven moet er een

antibioticagebruik van nul. De noorder-

bedrijven zorgen voor gezonde eendags-

hele goede basis liggen.”

lingen zijn echter nuchter: “Het kan

kuikens. Voor de beste start krijgen zij in

De ondernemers werken zo veel

altijd een keer nodig zijn. Maar de

Het gemak waarmee de kuikens groeien went snel

kans is nu een stuk kleiner.”

informatie en kennis. Dat draagt bij aan

mogelijk volgens ‘De 10 Tips’ van

Agroscoop-Insight elke dag de belang-

goede technische en economische

ForFarmers, om alle omstandigheden

rijkste indicatoren op zijn tablet te zien,

resultaten op de deelnemende pluimvee-

te optimaliseren. Voeding is bepalend,

zoals de dagelijkse groei en de voer- en

bedrijven. Het concept stelt geen

zeker met de aandacht voor darmgezond-

wateropname. Bij een afwijking kan

specifieke eisen aan een pluimveebedrijf,

heid. De kuikens krijgen de eerste vijf

hij direct met de ondernemers en

anders dan de wettelijke normen die voor

dagen Forza Pré-start, een 2 millimeter

indien wenselijk de dierenarts, Bart

iedereen gelden. “De inzet van de

korreltje met extra energie en hoogwaar-

Machielsen­van DAP Avecur, schakelen.

ondernemer is het belangrijkste”, aldus

dig eiwit voor een snelle, gezonde opstart.

Korte lijntjes en menselijk contact zijn

Van Wee. “Vanzelfsprekend moet hij

De korreltjes worden op papier gestrooid,

altijd belangrijk bij de aanpak van

aandacht hebben voor gezondheid, maar

40 gram per kuiken; een verdubbeling van

ForFarmers­en dat geldt niet minder in

hij moet ook willen investeren in langdu-

voorheen. Speciale aandacht krijgt ook

dit nieuwe concept.

rige relaties. Op die manier werkt hij aan

het klimaat. Vanaf het begin wordt

een sterke positie.”

tweemaal daags de cloaca-temperatuur

de broederij al hun eerste voer en water; het zogenoemde early feeding volgens het ProCare-concept. Bij alle aangesloten partijen in de keten staat hygiëne voorop en is er veel aandacht voor optimale omstandigheden en uitwisseling van

De komende rondes willen ze de puntjes op de i zetten, met name rondom de opstart. Van Wee houdt met een wekelijks contact de vinger aan de pols. Ook krijgt hij binnenkort via

Bedrijfsprofiel De neven Mark en Erwin van Boven hebben in Erica (Dr.) een pluimvee- en akkerbouwbedrijf met circa 120.000 vleeskuikens en 84 hectare grond waarop ze suikerbieten, aardappelen en granen telen. De kuikens produceren de ondernemers sinds begin dit jaar binnen het Brovit-concept. De kuikens hadden de eerste rondes een laadgewicht van circa 2.600 gram op 40 dagen. Het bedrijf is salmonellavrij en het antibioticagebruik is nul. De voerwinst lag de laatste vijf rondes tussen de 60 en 63 cent per afgeleverd kuiken en de voetzoolscore tussen 20 en 35. Afhankelijk van de cloacatemperatuur wordt de staltemperatuur bijgesteld.

5


6

FarmConsult

Hulp in de hordeloop naar een vergunning Bedrijfsontwikkeling vraagt een

Toetsen

lange adem. Een ondernemer met

Iedere situatie is weer anders en dat

nieuwbouw- of uitbreidingsplannen

bepaalt wat je tijdens een vergunning­

moet heel wat hordes nemen, voor

aanvraag tegenkomt. Het onderdeel Milieu

In 1875 werd de Hinderwet van

de eerste spade de grond in kan.

bestaat uit verschillende toetsen. Bijvoor-

kracht met de bijbehorende

Wat kom je als pluimveehouder zoal

beeld: voldoen de plannen aan de regels

Hinderwetvergunning voor agrari-

tegen bij een (nieuwe) vergunning­

van het Besluit emissiearme huisvesting,

sche bedrijven. In 1990 werd dat de

aanvraag?

het Besluit luchtkwaliteit (fijnstof) en

Milieuvergunning. Die naam was

Wist u dat…

geluid, etc. Voor het onderdeel Natuur moet

echter niet zo’n lang leven bescho-

‘Snel’ een vergunning regelen, wordt

gecheckt worden of de wijzingen passen

ren als zijn voorganger; sinds 2010

steeds moeilijker. Dat heeft verschillende

binnen de Wet Natuurbescherming en de

is er de Omgevings­vergunning.

oorzaken. Te beginnen met de Omgevings-

Flora- en Faunawet. Gaat er gebouwd

vergunning, die uit meerdere onderdelen

worden, dan moeten de plannen voldoen

kan bestaan, o.a. Milieu, Natuur, Bouw,

aan de welstandsregels, het bouwbesluit en

Ruimtelijke Ordening en Water. Al deze

brandveiligheidseisen. Het Water-onder-

zeer belangrijk aspect. Hier is de vraag of

onderdelen hebben hun eigen toetsings­

deel stelt eisen aan de afvoer van (schoon)

de plannen passen binnen de regels die

kader en hun eigen bevoegd gezag.

hemelwater en afvalwater.

de Provincie en de Gemeente hebben opgesteld. Een bouwbloktoets maakt hier

Daarnaast ontstaat door toenemende centralisatie bij gemeentes een complex

Beperkingen

deel van uit. Verder kunnen er allerlei

vergunningstraject.

In dit geheel is Ruimtelijke Ordening een

beperkingen gelden, bijvoorbeeld een maximale grootte van het bouwblok voor een intensief bedrijf, extra eisen voor emissiearme systemen of geur- en/of beplantingseisen. Hulp nodig? Een vergunning regelen is kortom een complex traject waarin een - soms kostbare - vergissing snel is gemaakt. Wilt u uw plannen zonder onnodige kosten en tijdverlies realiseren? Schakel dan de specialisten van FarmConsult in. Zij kennen de weg.

MEER WETEN? De specialisten van FarmConsult kennen de weg in vergunningenland.

WWW.FARMCONSULT.NL OF BEL 0573-288890


Water; uw aandacht waard

7

Goed drinkwater is essentieel om gezond en efficiënt te kunnen produce­ ren. Om deze reden heeft ForFarmers het afgelopen jaar de waterkwaliteit op pluimveebedrijven laten onderzoeken. Voor bedrijven waar de waterkwaliteit onvoldoende is, stelt ForFarmers een plan van aanpak op voor een betere waterkwaliteit en daarmee betere dierprestaties. In totaal zijn er 446 watermonsters verzameld. Van al deze monsters is

Efficiënt en gezond produceren begint met schoon drinkwater.

het aantal kolonievormende eenheden vastgesteld. Dit geeft een kiemgetal van

3% een te hoge concentratie E-coli en

van een goede reiniging van het drinkwa-

gisten, schimmels en verschillende

12% een te hoge concentratie gisten.

tersysteem. Behandeling van het water met een organisch zuur is ook een optie.

bacteriën. Van 62% van alle watermonsters was de kwaliteit goed. De ouder-

Waterkwaliteit beïnvloedt dierprestaties

Twijfelt u aan de waterkwaliteit op uw

dierensector scoorde hier het beste.

Een slechte waterkwaliteit kan het dier

bedrijf of heeft u behoefte aan advies?

Van alle watermonsters heeft 9% een te

belasten of de smaak en daarmee de

Raadpleeg uw specialist. Efficiënt en

hoge concentratie schimmels, 13% een

wateropname beïnvloeden. Dit zie je terug

gezond produceren begint met schoon

te hoge concentratie entero-bacteriën,

in de dierprestaties. Zie hier het belang

drinkwater!

Vleeskuikenouderdieren

10 tips voor een goede opstart - Zijn de drinklijnen gereinigd en doorgespoeld? 2. H  oeveel dieren worden er geleverd? Is er een opzetplanning gemaakt? 3. Zijn de gewichtsontwikkeling, voergift, Een soepele opstart van een nieuw koppel

licht-tijdschema en lichtintensiteit

vleeskuikenouderdieren is essentieel voor

afgestemd met de opfokker en

een goede productie van vleeskuikens

specialist?

later in het traject. Met onderstaande checklist ziet u geen enkel aandachtspunt over het hoofd.

voor stal op en noteer de aantallen per stal. 8. Kunnen de dieren direct drinken na lossen? En kunnen de dieren eten als de stal bevolkt is? 9. Is er een goede voer- en water­ verdeling? 10. Controleer of alle dieren een volle

4. I s de vloertemperatuur opgewarmd

kneedbare krop hebben. En help de

tot 200C voordat de dieren komen?

dieren de eerste dagen ’s avonds op

5. S  taat er strooisel klaar voor in de

de beun.

scharrelruimte (max 1 kg/m2)? Deze checklist is ook verkrijgbaar als

Checklist opstart vleeskuikenouderdieren:

6. Is er voldoende personeel aanwezig

1. Zijn de stal en de losplaats schoon en

rondom de opzet van de dieren en

verstevigde kaart. Handig voor in de stal.

weten zij wat te doen?

Vraag uw accountmanager of specialist

ontsmet? - Zijn de silo’s schoon en ontsmet?

7. Los de dieren op de roosters. Zet stal

ernaar!


8

Bedrijfsreportage

Superresultaten dankzij teamwork Jos Erents: “Ik zoek partners die goed samenwerken en voor het maximale resultaat gaan.”

Als alles klopt, dan kunnen hennen

met een overdekte uitloop. Ondanks de

en uitval van 4,4%. Dat alles tot een

topprestaties leveren. Pluimveehouder

investering verwacht hij dat het op

leeftijd van 82 weken. “Vanwege de

Jos Erents heeft het recentelijk ervaren

termijn bijdraagt aan een beter rende-

verbouwing naar huisvesting voor Beter

met een koppel dat 404,8 eieren p.o.h.

ment en, ook belangrijk, maatschappe-

Leven zijn de kippen al vroeg wegge-

produceerde met een gemiddeld leg­-

lijke acceptatie.

gaan, maar ze hadden best nog langer

Lijntjes zijn kort en mensen kennen elkaar

kunnen zitten; 90 tot 95 weken moet

niet snel op zijn lauweren rust. In zijn

Resultaat

hennen, eveneens van broederij Ter

bedrijf werkt hij continu aan verbetering

De ondernemer gaat altijd voor de beste

Heerdt. Bij de Lite ligt de focus iets

van het resultaat. Hij schroomt ook niet

resultaten, maar die van het laatste

meer op aantallen eieren in plaats van

om nieuwe wegen in te slaan, zoals

koppel zijn om in te lijsten: 404,8 eieren

eigewicht.

recentelijk met zijn keuze voor het Beter

p.o.h. (bij 82 weken) met een legpercen-

Leven-concept. Daarvoor moest hij

tage van gemiddeld 93,3%, 126 gram

Strak samenspel

onder andere zijn scharrelstal uitbreiden

voer per ei, een voerconversie van 2,02

Luisterend naar de aanpak van de

percentage van 93,3% en voerconversie van 2,02. Topresultaat dankzij een goede samenwerking tussen voerfabrikant, broederij en pluimveehouder. Jos Erents is een pluimveehouder die

haalbaar zijn”, vertelt Erents. Dit mooie resultaat is gerealiseerd met een gangbare hen, de Lohman LSL Classic van broederij Ter Heerdt. In de tweede stal houdt Erents Lohman Brown Lite


Bedrijfsprofiel

elkaar. Op het pluimveebedrijf zijn

Split Feeding

Erents, Nij Bijvank en Obbink goed op

Sinds drie maanden voert Erents een

Jos Erents heeft in maatschap met

elkaar ingespeeld. De twee adviseurs

deel van de hennen volgens een nieuw

zijn moeder in Vroomshoop (Ov.)

komen afzonderlijk van elkaar frequent

principe: Split Feeding. Hierbij krijgen

een bedrijf met 63.000 hennen en

op het bedrijf. Maar vooral rondom de

de hennen vanaf week 50 of 60 elke dag

24 hectare akkerbouw. De helft van

opstart van een nieuw koppel bezoeken

twee verschillende voeders: in de

de hennen wordt gehouden in een

ze het bedrijf samen. Ze stellen dan vast

ochtend een energie- en eiwitrijk voer;

scharrelsysteem, de andere helft

wat de beste aanpak is voor de eerste

in de middag een voer met relatief veel

volgens de normen van Beter Leven

weken. “Mochten er aandachtspunten

kalk. “Juist bij oudere hennen is het

1 ster. Volgend­jaar wordt alles Beter

zijn, dan is iedereen op de hoogte en

belangrijk dat ze voldoende kalk krijgen

Leven. De kippen zijn afkomstig van

werken we vanuit hetzelfde vertrekpunt”,

als de eischaal wordt gemaakt, zodat ze

Broederij Ter Heerdt. Het gaat om de

aldus Nij Bijvank.

het niet uit de eigen botten hoeven te

Lohmann LSL Classic en Lohmann

halen.” Net als veel andere pluimvee-

Brown Lite. De eieren gaan naar eier-

Grondstoffenkeuze

houders streeft Erents naar een langere

handel Gebroeders Van Beek.

ForFarmers levert hier voer uit de

legperiode, tot wel 100 weken.

Optima-reeks. Dat is voor veruit de

Split Feeding blijkt in de praktijk

meeste pluimveehouders het voer met

gedurende langere tijd meer eieren met

de beste prijs-kwaliteitverhouding.

een goede schaalkwaliteit op te leveren.

Het begint met Pré-leg, daarna start-

Ook bij Erents lijkt het goed uit te

voer en de langste periode krijgen de

pakken. “We zijn net bezig, maar de

ondernemer en zijn adviseurs, ontstaat

hennen Top, tot het einde van de ronde.

breuksterkte van de eieren is al beter.”

een beeld van een strak samenspel

Vanaf week 60 wordt het kalkgehalte in

Een bijkomend voordeel zijn de wat

tussen pluimveehouder, voerleverancier

het Top-voer langzaam opgevoerd.

lagere voerkosten. Wel vraagt Split

en broederij, eventueel aangevuld met

“Enkele kenmerken van dit voer zijn de

Feeding een extra silo en moet het

andere deskundigheid. “Om een dergelijk

juiste energie- en eiwitverhouding,

voersysteem met twee voersoorten

resultaat te bereiken, moet alles klop-

structuur van het voer en de juiste

overweg kunnen. Op dit bedrijf is dat

pen”, vertelt Gerard Nij Bijvank, senior

grondstoffenkeuze”, aldus Nij Bijvank.

geen probleem. De ondernemer is

specialist legpluimvee bij ForFarmers.

“Onze nutritionisten beperken grond-

inmiddels al zo tevreden over deze

Dat begint met de pluimveehouder zelf,

stofwisselingen tot een minimum. Dat

manier van voeren dat hij het straks ook

die er bovenop zit en direct ingrijpt als hij

draagt bij aan een rustige vertering.”

bij de bruine hennen wil toepassen.

afwijkingen constateert. Erents: “Natuurlijk is het beeld in de stal belangrijk, zoals het gedrag en het klimaat. Maar ik kijk ook heel goed naar meetbare cijfers zoals voer- en wateropname en uitval.” Daarnaast is Erents een echt teamspeler. Hij zoekt partijen die goed samenwerken en voor het maximale resultaat gaan. Obbink van Ter Heerdt onderschrijft dit, op bedrijfs- én op sectorniveau. “In de opfok werken we met slechts twee voerfabrikanten, waarvan ForFarmers er eentje is. Er is openheid en transparantie. We delen veel informatie en kunnen schakelen als er aanleiding voor is.” Ook belangrijk: de lijntjes zijn kort en de

Split Feeding zorgt voor een betere schaalkwaliteit, constateert Jos Erents (l.), hier

mensen van beide bedrijven kennen

geflankeerd­ door zijn adviseurs Ed Obbink en Gerard Nij Bijvank (r.).

9


10

Ziektepreventie

Coccidiose-preventie

Hygiëne is de basis voor effectieve aanpak Nu steeds meer bedrijven binnen een

wijze kunnen de parasieten na een

type, tussen de 3,5 en 5,5 week. Wanneer

concept produceren, lijkt coccidiose

periode van soms maanden nog steeds

de besmetting met een bepaalde soort is

minder vaak de kop op te steken. Toch

infecties veroorzaken. Bij vleeskuikens

overwonnen, zijn de dieren de rest van

veroorzaakt het nog steeds veel schade

hebben we vooral te maken met de

hun leven beschermd.

in de pluimveesector, want de invloed

‘Eimeria familie’ – te herkennen aan de

op het financiële en technische resul­

E in de naam – en dan met name de

Overmatige coccidiose-druk wordt vaak

taat is groot. Wat is coccidiose, hoe

E.acervulina, E.maxima en E.tenella.

gelinkt aan een slechte hygiëne.

ontstaat het, waar herkennen we het

Bij de langzamer groeiende kuikens

Grondig reinigen en ontsmetten van de

aan en wat zijn de gevolgen? Maar

kunnen nog vier andere soorten de kop

stallen is zeer belangrijk in de preventie

vooral: wat kun je ertegen doen?

opsteken: E.necatrix, E.brunetti,

tegen oöcysten. Vooral naden en kieren

E.praecox en E.mivati.

verdienen extra aandacht. Nog beter is om ze op te vullen met bijvoorbeeld

Coccidiose is een darmparasiet die bij de dieren ernstige darmontstekingen

Waardoor ontstaat het?

Fysal MP. Dit werpt een extra barrière

kan veroorzaken. Hij overleeft in een

Elk koppel kuikens maakt een besmetting

op tussen de oöcysten die overblijven en

oöcyst (een eivormige cel) en be-

met verschillende soorten coccidiose

de kuikens. Ook met het oog op andere

schermt zich daarmee tegen de

mee. De piek van de besmetting ligt,

besmettingen, zoals salmonella’s, kan

invloeden vanuit de omgeving. Op deze

afhankelijk van soort dier en coccidiose-

dit grote voordelen opleveren.

Een succesvolle aanpak van coccidiose staat of valt met strenge hygiënemaatregelen en een goed schoonmaakbeleid.


11

Aanwezigheid van coccidiose bij vleeskuikens Een ander aandachtspunt is de resistentie tegen anti-cox middelen. Dit ontstaat wanneer een bepaalde reeks middelen te lang wordt toegediend. De werking kan dan verslechteren en in het ergste geval treedt resistentie op. Overleg daarom altijd met uw dierenarts en voerspecialist met welk programma u een optimale werking van de middelen realiseert en het risico op resistentie verkleint. Managementfactoren spelen

dag 1

dag 7

dag 14

dag 21

E. acervulina

dag 28

E. tenella

dag 35

dag 42

E. maxima

eveneens een belangrijke rol. Hoe vatbaar een dier is voor coccidiose,

Uw dierenarts en de specialist van

(E.maxima) zien we ook darmontstekin-

wordt deels bepaald door de weerstand

ForFarmers­adviseren u hierbij graag.

gen met energieverlies van het kuiken als gevolg. In beide gevallen verslechtert de

van het dier. Stress, bijvoorbeeld door klimaatproblemen, voerstoringen (lang

Waaraan is coccidiose te herkennen?

voerefficiëntie en soms stijgt de uitval.

nuchteren) of virusinfecties, verzwakt

Coccidiose wordt wel omschreven als

Ook het stalstrooisel heeft hieronder te

het immuunsysteem ernstig en geeft

sluipmoordenaar, omdat het soms

leiden, waardoor het dierenwelzijn in het

coccidiose en andere ziekteverwekkers

moeilijk te herkennen is. Bij een koppel

gedrang komt (voetzolen, mestvlekken en

vrij spel. Probeer daarom stress-mo-

trager groeiende kuikens wordt de

huidontstekingen).

menten in uw koppel te voorkomen.

schade als gevolg hiervan berekend op gemiddeld 8 cent per kuiken, ernstiger

Preventie

gevallen overschrijden ruimschoots de

Om coccidiose op uw bedrijf goed te

10 cent (bron: Schothorst, 2016).

monitoren, is het raadzaam de dieren in

Een vroegtijdige signalering kan verdere

de derde en vierde levensweek bij de

schade voorkomen. De belangrijkste

dierenarts te laten onderzoeken. Dit

signalen vanuit de kip zijn het krabben

geeft een goede indicatie van de status

van voer, een ruw verenkleed, een bleke

van het koppel. Bovendien worden

kop en het vertonen van groepsgedrag.

eventuele andere aandoeningen dan ook

De mest verkleurt in sommige gevallen

gesignaleerd. Overleg regelmatig met

richting een voerkleur/bloedkleur of

uw ForFarmers specialist en de

wordt slijmerig. Verder loopt de

dierenarts over de inzet van de beschik-

water-voerverhouding op doordat de

bare middelen. Vaccineren kan in

voeropname stagneert.

bepaalde gevallen een oplossing zijn om de druk op uw bedrijf te minimaliseren.

Wat zijn de gevolgen?

Maar een succesvolle aanpak staat of

De gevolgen zijn afhankelijk van de mate

valt met strenge hygiënemaatregelen en

en de soort van besmetting met cocci-

een goed schoonmaakbeleid.

diose. De voornaamste schade wordt in de darmwand aangericht. De darmwand gaat daardoor eiwitten lekken, die een voedingsbron vormen voor o.a. clostridium. Bij zwaardere besmettingen

MEER INFO EN TIPS FORFARMERS.NL/COCCIDIOSE


12

Reportage

“Harrie Rouschop is mijn belangrijkste sparringpartner, hij ziet vandaag al aan de hennen dat het morgen niet goed gaat”, aldus Wout Zanders (r.)

Enkelvoudige voedermiddelen voeren

‘De juiste deskundigheid is cruciaal’ Wout Zanders, legpluimveehouder in

Het aantal producten en dit vervan-

voersamenstelling als de situatie in de

Oirlo, begon vijf jaar geleden met het

gingspercentage sluiten het beste aan

stal erom vraagt. Ik schat dat ik over de

voeren van enkelvoudige voedermidde­

bij zijn bedrijfsomvang en type installa-

jaren heen minimaal 1 euro per 100 kilo

len. Samenwerking met de juiste

tie. Hij kan nu volle vrachten bestellen,

heb bespaard; dat komt neer op circa 60

partners is volgens hem cruciaal voor

wat financieel het meeste oplevert.

cent per hen.”

het succes van zelf mengen. “Bij de varkens deden we het al. Toen we met de varkens stopten, konden we een deel van de silo’s en installaties hergebruiken bij de hennen. Zo konden

‘Ik vertrouw op hun deskundigheid, het is hun vak’

Goed team Cruciaal voor het succes van zelf mengen is volgens de pluimveehouder een goed team met verschillende deskundigheden. Zijn vaste adviseur

we de investeringskosten drukken”,

Binnen de losse grondstoffen heeft mais

Harrie Rouschop van ForFarmers

licht Wout Zanders toe. De pluimvee-

het grootste aandeel. Zanders plet de

beschouwt hij als zijn belangrijkste

houder voert mais, tarwe en kalksteen-

grondstoffen zelf. De belangrijkste

sparringpartner. “Harrie ziet vandaag al

tjes. Hij vervangt momenteel 59% van

voordelen van zelf mengen? “Lagere

aan de hennen dat het morgen niet

het mengvoer door deze producten.

voerkosten en snel schakelen met de

helemaal goed gaat.” Als het nodig is,


wordt in gezamenlijk overleg het rantsoen aangepast. Dat gebeurt met name bij verteringsproblemen, veranderingen in technische resultaten en in een periode met hoge temperaturen. Het aandeel van een grondstof of aanvullend voer (VitaFocus MiXX) kan direct worden bijgesteld. Mocht er een meer structurele wijziging nodig zijn, dan kan ook de VitaFocus MiXX zelf worden aangepast. Dat gaat dan in overleg met de nutritionist van ForFarmers. Zanders: “Ik wil wel de uitleg hebben waarom er dingen veranderen, zodat ik het begrijp en mee kan denken. Maar ik vertrouw op hun deskundigheid, het is hun vak.” Voorkoop Zanders legt de grondstoffen voor langere termijn vast, zodat hij voor een langere tijd zekerheid heeft en risico’s vermindert. Dat kan variëren van een paar maanden tot wel een jaar. “Per grondstof proberen we op het gunstigste moment in te kopen.” Overigens kan ook de VitaFocus MiXX op basis van voorkoop bij ForFarmers worden vastgelegd. Voorkoop geeft geen garantie op de laagste prijs, maar Zanders denkt dat het over de jaren heen gemiddeld goed heeft uitgepakt.

13

VitaFocus MiXX

Zelf voer mengen met het hoogste rendement Legpluimveehouders kunnen met het

grondstoffen of kopen ze bij een

voeren van losse grondstoffen de

akkerbouwer. Maar ze kunnen ook bij

kostprijs verlagen, de rantsoen­

ForFarmers besteld worden. De

samenstelling optimaliseren en zo de

adviseurs van ForFarmers kijken samen

technische prestaties verbeteren. Dat

met de ondernemer wat het beste past,

draagt bij aan een hoger financieel

zodat hij een gefundeerde keuze kan

rendement. Om ondernemers hierbij

maken. Met name de bedrijfsomvang,

te ondersteunen heeft ForFarmers de

de technische mogelijkheden én de

VitaFocus MiXX aanpak ontwikkeld.

ambi­ties en mogelijkheden van de pluimveehouder spelen een belangrijke rol.

De afgelopen jaren is het zelf voeren van enkelvoudige grondstoffen in alle

Optimaal rantsoen

diersectoren in populariteit toegeno-

Het uitgangspunt bij VitaFocus MiXX is

men, en de legpluimveehouderij

de bedrijfsdoelstelling van de onder­

vormt daarop geen uitzondering.

nemer. De technisch specialist van

Door zelf grondstoffen in te kopen en

ForFarmers­helpt deze doelstelling om

te voeren, kunnen pluimveehouders

te zetten in een optimaal rantsoen voor

voerkosten verlagen. Een ander

het actuele koppel. Samen met de

voordeel is dat je als zelfmenger

ondernemer monitort de specialist het

direct het rantsoen kunt aanpassen

koppelbeeld. Zo wordt bepaald of er

aan de situatie in de stal, maatwerk

aanpassingen in het aanvullend voer of

dus. Een dergelijke aanpak vraagt

de rantsoensamenstelling nodig zijn.

echter wel specifieke kennis. Met

Maatwerk dus!

VitaFocus MiXX speelt ForFarmers daar op in. De pluimveehouder houdt

Korte lijntjes

daarmee zelf de regie in handen,

VitaFocus MiXX biedt daarnaast advies

Bedrijfsprofiel

maar maakt tevens slim gebruik van

en ondersteuning bij de inkoop van de

de kennis en kunde van ForFarmers

losse grondstoffen zoals mais, granen

Wout Zanders heeft in Oirlo (L.) een

op het gebied van bijvoeren van

en kalk. Een team van traders houdt

bedrijf met 50.000 leghennen en

enkelvoudige voedermiddelen.

continu de ontwikkelingen op de

10 hectare grond. Het bedrijf is een

grondstoffenmarkt in de gaten. Dankzij

‘testfarm’ voor ISA van Hendrix

Gefundeerde keuze

korte lijntjes tussen de trader en de

Genetics­, wat betekent dat er ver-

In de praktijk passen ondernemers het

specialist wordt de pluimveehouder

schillende soorten genetica aanwezig

voeren van enkelvoudige grondstoffen

snel ingelicht als het een gunstig

zijn waarvan Zanders de eierproduc-

op verschillende manieren toe,

moment is om grondstoffen te kopen.

tie apart moet registreren. De eieren

variërend van het voeren van één extra

Ondernemers profiteren zo van de

gaan naar Frisian Egg in Drachten.

grondstof tot vervanging van nagenoeg

inkoopkracht en de kennis van

De ondernemer voert mais, tarwe

het volledige rantsoen met slechts een

ForFarmers­en leggen daarmee de

en kalksteentjes in combinatie met

paar procent kern. Sommige onderne-

basis voor een maximaal financieel

aanvullend mengvoer.

mers telen zelf een deel van de

rendement.


14

De specialist

Ruben Rottink, allround operator

Werken aan het perfecte voer Ruben Rottink werkt in Delden, de locatie

je ervaring op in te spelen. Zo pers je de

moeilijkste grondstoffen om te walsen.

waar pluimveevoer van ForFarmers­

ene dag een perfecte korrel en is hij de

En sinds het behandelverbod luistert dat

wordt geproduceerd. Als allround ope­

volgende dag te zacht, ook al heb je de per-

nog nauwer dan voorheen.”

rator is hij op alle onderdelen van het

sen precies hetzelfde ingesteld. Hoe kan

productieproces inzetbaar: bij het malen

dat? Het kan aan de grondstoffen liggen, of

“In de mengerij moet je goed kunnen plan-

en mengen, het persen, de bulkbelading

aan de luchtvochtigheid, ergens is er iets

nen. We hebben twee maal-menglijnen

en bij de inname van grondstoffen. “En

veranderd. Dat achterhalen is de uitdaging,

– één voor korrels en één voor meel – en

‘Vooral de variatie in het werk is leuk’

die worden door één persoon aange-

chemische afvalverwerking na, altijd in

want de kwaliteit van het voer staat voorop.

Tegelijk moet je de lijnen zo efficiënt

de mengvoerproductie gewerkt. Dit jaar

ForFarmers heeft daar normen voor

mogelijk benutten. Dat is soms een heel

is hij 12,5 jaar bij ForFarmers in dienst.

opgesteld en wij zorgen ervoor dat het voer

gepuzzel. En dat geldt ook voor de bulk­

“Ik was blij toen ik weer terug was in het

binnen die normen wordt geproduceerd.

belading. Stilstaande auto’s kosten geld,

mengvoer”, zegt hij uit de grond van zijn

Dat controleren we ook; korrels testen

dus we moeten ze slim over de vijf bulk­

hart. “Hier voel ik me thuis. Vooral de

we op slijtvastheid en hardheid en meel

wegers verdelen. We doen dat best goed

variatie in het werk vind ik leuk. Geen dag

ondergaat een zeeftest. Het lastigst zijn

hier, want de wachttijden zijn minimaal.”

is hetzelfde en het is mooi om daar met

de opfok- en foktoomvoeders, dat zijn de

dan heb je nog de ‘4e man’ functie; dan spring je bij waar nodig is, voert klusjes uit, helpt chauffeurs bij het manoeuvre­ ren. Dat doe ik ook graag.” Ruben heeft, op een uitstapje naar de

stuurd. Alle meelvoeders worden op order gemaakt, dus je moet zorgen dat ze op tijd klaar zijn. Als je van voersoort wisselt, moet de lijn schoon zijn, zeker als er een voer met toevoegingen is geproduceerd.


Kort nieuws

Doe mee in de strijd

tegen kanker

Nieuwe collega’s Sinds medio augustus hebben we enkele nieuwe collega’s in het veld. Mathij van Hoof

veel mogelijk sponsorgelden blijf je

Mathij van Hoof is specialist

niet machteloos aan de zijlijn staan. De

Legpluimvee in Noord-Brabant,

energie en kracht die je door die inzet

Zeeland en het grensgebied van

krijgt, geeft meer dan alleen voldoening;

België. Hij is geboren en geto-

het is een cadeau voor het leven.

gen op een bedrijf met legmoe-

Doe mee

enkele omzwervingen nu in de

Op 7 juni 2018 doet BIG Challenge weer

pluimveesector aan de slag kan.

derdieren en blij dat hij na

Al enkele jaren zetten vertegenwoordi­

mee aan Alpe d’HuZes. Bent u erbij? BIG

gers uit de agrarische sector zich geza­

Challenge zoekt betrokkenen, werk­

menlijk in om een wezenlijke bijdrage

nemers, bedrijven en ondernemers uit

Gerald Aalbers

te leveren aan de strijd tegen kanker.

de hele land- en tuinbouw om mee te

Gerald Aalbers is als specialist

Ze doen als grootste team, BIG Chal­

doen als sponsor, fietser, loper,

Legpluimvee actief in Midden-

lenge, mee aan Alpe d’HuZes en zamelen

vrijwilliger of supporter. Geef uzelf dat

Nederland. Hoewel niet op een

geld in voor onderzoek zodat kanker

cadeau voor het leven en doe mee!

boerderij opgegroeid, heeft de

een beheersbare ziekte wordt waarmee

veehouderij hem altijd getrok-

goed valt te leven. BIG Challenge zoekt

Interesse?

ken. Om ervaring op te doen

versterking. Doet u mee?

Mail naar tom.niehof@forfarmers.eu

heeft hij naast zijn studie op een legpluimveebedrijf gewerkt.

Kanker treft 1 op de 3 mensen en heeft

Meer info?

grote gevolgen voor de getroffene en voor

www.bigchallenge.eu en

familie en vrienden. Door deelname aan

www.opgevenisgeenoptie.nl

Alpe d’HuZes en door het werven van zo

Bernard van Harn Bernard van Harn gaat als specialist Vleeskuikenouderdie-

Brok’nproat

ren in Midden-Nederland aan de slag. Vorig jaar heeft hij zijn opleiding Dierwetenschappen aan de Wageningen Universiteit afgerond. Bij ForFarmers volgt hij nu een opleidingstraject om alle kneepjes van het vak te leren.

Zie ook:

www.forfarmers.nl

15


SHARING KNOWLEDGE

FOR THE FUTURE OF FARMING

1117NL

ForFarmers Voertaal pluimvee 2017 nr 3