Page 1

UITGAVE VAN FORFARMERS NEDERLAND

NR 1 2019

VOER

TAAL

Nieuwe directeur ForFarmers Nederland

5/7

De expeditie van boer Jan en Ineke:

14

“We zijn dichterbij de burger dan ooit” Serie over duurzaamheid en veehouderij

16/18


2

Inhoud 02 Hittestress voorkomen 03 Column Jos Koopman: Eigen ruwvoer eerst

Actueel

Hittestress en vruchtbaarheids

04 Agroscoopresultaat 2018 05 I nterview nieuwe en vertrekkende directeur ForFarmers Nederland 08 Visie op droogstand 10 Reportage jongveeopfok 12 Vanggewas na mais 13 Grasseizoen 2019 14 Jan Bronninkreef, winnaar Expeditie Robinson 16 Serie over duurzaamheid en veehouderij 19 Ruwvoerspecialist Ron Vennix 20 Korte berichten

Met hittestressmaatregelen als ventilatoren en een smakelijk rantsoen houd je je melkvee gezond.

Het warme weer van afgelopen zomer

een hoge luchtvochtigheid kan een koe

veroorzaakte veel hittestress bij koeien.

haar warmte slecht aan haar omgeving

Bedrijven die het afgelopen jaar niet of

kwijt. Hierdoor stijgt haar lichaams-

nauwelijks hittestressmaatregelen

temperatuur. Een te hoge lichaams-

hebben getroffen, kunnen ook tijdens

temperatuur ontregelt de voortplan-

de wintermaanden last hebben van een

tingscyclus en vermindert zo de

verminderde vruchtbaarheid bij de

vruchtbaarheid.

koeien. Hoe komt dat? Tijdens de afbraak van voer in de pens Colofon Voertaal is een uitgave van ForFarmers. Voor meer informatie kunt u terecht bij de regionale ForFarmers dealer of bij ForFarmers, Lochem. Tel. 0573 – 288 800 E-mail: voertaal@forfarmers.eu www.forfarmers.nl

en productie van melk produceert een koe warmte. De hoeveelheid warmte is mede afhankelijk van de voeropname en de melkproductie. Een hoogproductieve koe produceert 1,5 keer zoveel

‘Voer op de koele momenten van de dag’ Lage voeropname verstoort de

In ons privacy statement op www.forfarmers.nl staat hoe ForFarmers omgaat met uw persoonsgegevens. Wenst u geen (marketing)communicatie van ForFarmers meer te ontvangen, dan kunt u dit aangeven via www.forfarmers.nl/mijn-gegevens.

warmte als een laagproductieve koe.

eicelproductie­

In combinatie met een hoge luchtvoch-

Wanneer de koe haar warmte niet kwijt

tigheid kunnen koeien al vanaf 20°C

kan, gaat ze minder voer opnemen, want

Overname van artikelen is mogelijk na toestemming van de redactie en met bronvermelding.

hittestress ervaren. Een koe met

dan wordt er minder warmte in de pens

hittestress heeft maar één doel:

geproduceerd. Zo ontstaat er een

afkoelen; maar op warme dagen met

energietekort, die vooral bij verse koeien

Gedrukt op milieuvriendelijk papier.


Column

problemen: wat is de relatie?

Eigen ruwvoer eerst

kan resulteren in een extreem negatieve

Hittestressmaatregelen om warmte­

Veehouder zijn in Nederland,

energiebalans.

verlies en energieopname te stimuleren

betekent ondernemen in een

Om een dip in de vruchtbaarheid te

omgeving met uitdagingen. Dit

Het energietekort heeft op twee manie-

voorkomen kunt u management- en

heeft echter ook gemaakt dat de

ren invloed op de vruchtbaarheid.

rantsoenmaatregelen treffen die ervoor

Nederlandse veehouderij

Enerzijds ontwikkelen de eicellen zich

zorgen dat uw koeien minder last hebben

toonaangevend is in de wereld.

minder goed en er ontstaan minder

van de hitte en voldoende en energierijk

Door innovaties, kennis en

dominante follikels. Anderzijds is de

voer blijven opnemen.

ondernemerschap zorgen u en uw

hormoonproductie verlaagd waardoor de

collega’s voor gezonde en veilige voeding.

tochtinterval terugneemt en de tocht

Enkele tips:

minder goed wordt getoond.

• Z  org voor een koele stal met een

Droge koeien hebben ook hittestress

ForFarmers ondersteunt u graag met hoogwaar-

goed geïsoleerd dak en ventilatoren of

dige producten, kennis en advies, om maximaal

sprinklers.

bij te dragen aan een goed rendement en aan de

Koeien die bijna drooggezet moeten

• Z  org voor voldoende fris en vers water.

toekomst van uw bedrijf. Dit is ook de reden dat ik

worden en de droge koeien ervaren vaak

• S  timuleer de voeropname, biedt een

onderdeel wilde worden van ForFarmers. Na een

ook veel last van de warmte. Ze vreten minder tijdens de droogstand maar ook na afkalven is de drogestofopname lager. De gevolgen hiervan zijn groot: een extreem negatieve energiebalans, lagere piekproductie en verminderde eicelpro-

fris, smakelijk en broeivrij rantsoen aan. • V  oer meerdere malen per dag en op koele momenten. • P  robeer de tijd in een wachtruimte zo kort mogelijk te houden. • V  erhoog de energiedichtheid van het

lange loopbaan in de melkveehouderij ben ik sinds januari verantwoordelijk voor de groep Herkauwers Nederland. Mijn passie ligt bij de veehouderij en ik wil graag mijn bijdrage leveren aan de toekomst van deze mooie, innovatieve sector.

ductie; dit alles komt tot uiting in de

rantsoen met pensbestendige vetten

winterperiode.

(MilkPowers), zodat de koe voldoende

Met het oog op de toekomst wordt uw eigen

energie blijft opnemen.

ruwvoer steeds belangrijker. Daarin willen wij

Je ziet het zelfs terug bij kalveren geboren uit koeien met hittestress: zij

• V  oeg extra buffers toe aan het rantsoen om pensverzuring tegen te gaan.

hebben later een hogere afkalfleeftijd en

voor u net zo’n sterke partner zijn als in mengvoer, jongveeopfok en transitie. ‘Total Feed’, noemen wij dat.

een verminderde vruchtbaarheid. Kortom, denk op de warme dagen ook

Onze specialisten, accountmanagers en dealers

aan uw droge koeien!

zijn er niet alleen om het best mogelijke rantsoen voor u samen te stellen, maar ook om met u samen te werken aan steeds beter ruwvoer van

Vroege actie op hittestress-producten: bestel vóór 1 mei en ontvang 10% korting

eigen land. Met als doel: meer melk uit uw eigen ruwvoer. Voor een mengvoerleverancier klinkt dat misschien gek, voor een bedrijf dat staat voor de Total Feed Business is dat heel normaal.

Logistiek voordeel voor ons, korting voor u. Bestel voor 1 mei 2019 uw hitte­ stress­producten en ontvang 10% korting op een volle pallet Univit Buffer,

Jos Koopman

RumiBuffer, pensbestendige vetten (MilkPower HF180 en FF160) en

Directeur Herkauwers

broeiremmer (Selko-TMR). Ga voor meer informatie naar: www.forfarmers.nl/hittestressactie

Reageren?

Mail naar voertaal@forfarmers.eu

3


Agroscoopresultaat 2018

Inspelen op veranderende omstandigheden Als je aan 2018 denkt, dan denk je aan

net als voorgaande jaren, hoger dan het

3 Samen inspelen op veranderende markt met

extreme droogte. Wat zien we daarvan

landelijk gemiddelde: het vet% ligt 0,08%

de nieuwste kennis

terug in de Agroscoopcijfers? En welke

hoger en het eiwit% 0,04% hoger dan

“Wetgeving en weer, dat hebben we niet in de

invloed heeft de introductie van fosfaat­

landelijk. Deze combinatie maakt dat de

hand”, stelt Marieke Roseboom, marketing ma-

rechten gehad? ForFarmers maakt jaar­

meetmelkproductie bij ForFarmers-klan-

nager melkvee. “Wél kunnen we ervoor zorgen

lijks een vergelijking tussen de prestaties

ten 271 kg per koe per jaar hoger is dan

dat onze specialisten een rantsoen samenstel-

van haar klanten en de rest van Neder­

het landelijk gemiddelde (afbeelding).

len die het beste past bij de klant, zijn uitgangs-

land, aan de hand van data van CRV. Dit zijn de drie belangrijke ontwikkelingen.

situatie en de marktomstandigheden.” Vaak is 2 Wet en weer bepalend voor

dat een bestaande oplossing, soms vraagt de

melkproductie

markt om een nieuw product, zoals de Pens Stimulator+

1 Melkproductie wederom gestegen,

In 2018 was de melkproductie per koe

verschillen met landelijk gemiddelde

in de eerste acht maanden structureel

worden groter

hoger dan in 2017. Opvallend was dat

Een aantal ontwikkelingen waaruit blijkt dat

Onze klanten realiseerden in 2018

het verschil in melkproductie per koe

veehouders en ForFarmers afgelopen jaar met de

meer melk per koe, mét gelijkblijvende

in de laatste vier maanden van 2018 ten

markt meebewegen:

gehaltes. De productie per koe per

opzichte­van 2017 zichtbaar terugliep.

•  Ruwvoervervangers in trek

jaar was 218 kg hoger dan in 2017 (zie

Dit heeft onder andere te maken met:

Zowel FeedMix, een stabelbaar product, als

afbeelding). De vet- en eiwit­gehalten

• Ruwvoerkwaliteit; in delen van het

ruwvoermeel zijn door ForFarmers opnieuw

zijn hierbij op peil gebleven (vet 4,43%

land viel de kwaliteit en hoeveelheid

geïntroduceerd om veehouders te helpen met

en eiwit 3,60%). De meetmelkproductie

ruwvoer tegen, waardoor de melkpro-

het opvangen van de ruwvoertekorten.

steeg met bijna 227 kg per koe per jaar.

ductie onder druk kwam te staan. • Veehouders speelden in op een maxi-

• Sterke toename van vraag naar ProtiBoost ProtiBoost (brok en meel) verhoogt binnen 48

Ten opzichte van de rest van Nederland is

male benutting van fosfaat­rechten

uur het vet- en eiwitgehalte met respectievelijk

het verschil in melkproductie per koe per

door te sturen op gehalten in de melk,

0,15% en 0,10%, zodat gestuurd kan worden op

jaar in 2018 toegenomen naar +155 kg

of juist op een (tijdelijk) lagere melk-

maximaal rendement binnen de voor de klant

melk (bron: CRV excl. ForFarmers-

productie.

geldende fosfaatklasse.

klanten). Daarnaast zijn de gehalten, Afbeelding. Het verschil in meetmelk tussen ForFarmers en het landelijk gemiddelde is 271 kg hoger in 2018. 9.900

recente kennis op het gebied van darmgezondheid toe. Het product is bechikbaar in zakgoed, productiebrokken,TransLac-voeders voor

+ 209

droogstaande koeien en Fresh Cow Solide voor

9.500 9.400

Landelijk ForFarmers

9.300 9.200 9.100

darmgezondheid met als resultaat: beter ruwvoer. ForFarmers past hiermee de meest

9.700 9.600

• Introductie nieuw product: Pens Stimulator+ Pens Stimulator+ ondersteunt de pens- en verteerde mest en een hogere benutting van het

+ 271

9.800 Meetmelk (kg/koe/jaar)

4

nieuwmelkte koeien. • Ontwikkelingen VLOG en VLOG-EU Diverse zuivelfabrikanten hebben afgelopen jaar hun afzet van VLOG-melk verhoogd. Daarnaast

2017

heeft A-ware samen met Albert Heijn een nieu-

2018

we melkstroom ontwikkeld die extra eisen aan het voer stelt: VLOG-EU. ForFarmers heeft daarBron: CRV en Agroscoop

mee, naast het bestaande VLOG-assortiment, een nieuw assortiment VLOG-EU ontwikkeld.


Interview

Pieter Wolleswinkel nieuwe directeur van ForFarmers Nederland Pieter Wolleswinkel, opvolger van Jan Potijk als directeur van ForFarmers Nederland, wil verder op de ingeslagen weg. “Op koers blijven is de kracht van ForFarmers. Daar houden we aan vast.” Ook wil hij meer invloed gaan uitoefenen op het draagvlak voor de veehouderij in Nederland. “ForFarmers is groot en krachtig. Dat willen we benutten om op te komen voor onze veehouders.” Sla om voor het interview met Pieter Wolleswinkel en Jan Potijk -->

5


6

Interview

Nieuwe directeur ForFarmers Nederland

‘Wij staan voor de toekomst van de veehouderij’

“Boeren mogen van ons verwachten dat we onze sterke positie benutten om invloed in de keten uit te oefenen en op te komen voor de veehouders in ons land”, aldus Pieter Wolleswinkel (l.) en Jan Potijk.

Jan Potijk begon in 1983 als voorlichter

te danken aan een simpele strategie:

Tijdens de Algemene Aandeelhouders­

varkenshouderij bij de regionale

“Boeren worden groter en specialis­

vergadering van ForFarmers op 26 april

voercoöperatie­ABTB Almelo, waar hij

tischer en snappen heel goed dat je een

neemt Potijk afscheid als bestuurder van

verantwoordelijk was voor 250 klanten

bepaalde schaal moet hebben om

ForFarmers NV. Zijn taken als directeur

en 30.000 ton voer. Hij maakte vervol-

efficiënt te blijven en kwaliteit te leveren.

van ForFarmers Nederland heeft hij met

gens alle fusies en overnames mee die

Wij doen eigenlijk niet anders. Door te

ingang van 2019 overgedragen aan Pieter

vooraf gingen aan wat uiteindelijk

groeien kunnen ook wij efficiënt blijven

Wolleswinkel. De 41-jarige Wolleswinkel,

ForFarmers werd en klom op tot

werken en blijven investeren in innovatie,

opgegroeid op het gemengde bedrijf met

bestuurder van wat nu de grootste

altijd in het belang van het succes en het

koeien, varkens en kippen van zijn ouders

voeronderneming van Europa is, met

rendement van onze klanten. Met zo’n

in Renswoude, werkte na zijn studie

circa 3.000 medewerkers en ruim

helder en goed uit te leggen verhaal krijg

diergeneeskunde een aantal jaren als

10 miljoen ton voer. Dat ForFarmers­

je ook je medewerkers enthousiast. Dat

dierenarts. Vervolgens maakte hij de

staat waar het nu staat, is volgens Potijk

is essentieel.”

overstap naar de diervoederindustrie.


Wolleswinkel kwam vierenhalf jaar

Een andere trend is de opkomst van

schappelijke druk en de aanhoudende

geleden in dienst als directeur van

ketenconcepten. ForFarmers levert al

kritiek op de veehouderij. “Het gaat er niet

ForFarmers Noord-Duitsland en was

speciaal voer voor onder meer Frievar

alleen meer om of je boerderij goed draait,

sinds begin 2018 directeur Varkens bij

varkensvlees en het Gildehoen-concept

maar ook of boeren in Nederland kunnen

ForFarmers­ Nederland.

voor langzaam groeiende vleeskuikens.

blijven boeren. Wij worden gezien als een

De melkveesector volgt nu. Wolleswinkel:

krachtige, leidende partij in de markt.

Dicht bij de klant

“Er komen specifieke melkstromen voor

Boeren mogen van ons verwachten dat we

De opvolger van Jan Potijk maakt direct

bijvoorbeeld één productlijn voor één

die positie benutten om invloed uit te

duidelijk dat hij met volle kracht de

bepaalde supermarkt.

oefenen en op te komen voor de veehouders in ons land.”

bestaande strategie zal voortzetten. “Vasthouden aan een duidelijke koers en deze consequent uitvoeren heeft ons gebracht waar we nu staan. Dit is waar onze mensen in geloven en deze aanpak heeft het mogelijk gemaakt dat

‘Boeren delen vaker ondernemersvragen met ons’

ForFarmers doet dit al via branchevereniging Nevedi en in direct contact met beleidsmakers, maar Wolleswinkel wil nadrukkelijk op zoek naar meer mogelijkheden om de invloed in de keten te versterken. De onderneming zit ook steeds

ForFarmers­kon meegroeien met de ondernemers van de toekomst.”

Zo zijn wij recentelijk speciaal VLOG-EU

vaker om tafel met de supermarkten.

Net als Potijk bestrijdt hij dat de afstand

voer gaan leveren aan melkveehouders

“In de retail ziet men lang niet altijd hoe

tussen ForFarmers en de klant groter is

die produceren voor een nieuwe product-

mooi en hoe goed de landbouw in Neder-

geworden. “Mensen koppelen ‘groot’ vaak

lijn van zuivelonderneming Royal A-ware

land georganiseerd is. Een voorbeeld is het

automatisch aan ‘afstandelijk en bureau-

en Albert Heijn.”

verwerken en tot waarde brengen van

cratisch’. Maar het creëert ook ruimte om

bijproducten uit de voedingsmiddelen-

te specialiseren en zo kunnen we juist

Werken ‘For the Future of Farming’

industrie, een prachtig voorbeeld van

beter inspelen op de behoefte van de klant.

Al deze veranderingen in klantbehoeften

kringloopeconomie. Door dat soort feiten

Dagelijks komen zo’n 200 specialisten van

en vragen vanuit de markt vragen om

naar voren te brengen zien we dat er in de

ons op het boerenerf. Die zorgen ervoor

investeringen in innovatie en kennis.

retail veel meer draagvlak komt voor de

dat we exact weten wat er speelt.”

Een belangrijk deel van die investeringen

veehouderij en dat men zich hard wil

besteedt ForFarmers aan het opleiden

maken voor een goede plek op het schap

Snel inspelen op veranderingen

en ontwikkelen van medewerkers. Mede

voor vlees, eieren en zuivel van Neder-

Onderscheidende producten, het beste

dankzij dat goede opleidingsprogramma

landse bodem.”

advies, een concurrerende prijs, daar

in combinatie met een no-nonsense

draait het volgens Wolleswinkel om.

cultuur en een duidelijke koers staat

Goed gevoel

Daarbij is het belangrijk om een antwoord

ForFarmers er volgens Wolleswinkel in de

Vertrekkend directeur Jan Potijk is blij met

te kunnen geven op de aanhoudende

arbeidsmarkt goed op en lukt het goed

de ambities van zijn opvolger. “Nederland-

veranderingen in vragen en behoeften van

om nieuw talent aan te trekken. Potijk

se boeren hebben een naam hoog te

klanten. “Bedrijven worden groter en

voegt daar nog het belang van de missie

houden: het zijn de beste boeren ter

delen vaker ondernemersvragen met ons,

For the Future of Farming aan toe. “Het

wereld. Daar mogen zij zelf en wij allemaal

met als doel de juiste investeringen op het

spreekt jonge mensen enorm aan dat wij

hartstikke trots op zijn.” Wolleswinkel

juiste moment te doen. Daar denken we

ergens voor staan en daar elke dag vorm

beaamt dat het goed is om de boerentrots

graag in mee. Daarnaast leggen veehou-

aan proberen te geven. Dat maakt dat

te blijven voeden, bijvoorbeeld via evene-

ders de lat voor wat zij nodig hebben aan

werken bij ForFarmers veel meer is dan

menten en activiteiten zoals de Ladies Day

producten, analyses en advies steeds

zomaar ergens je geld verdienen.”

en Young Farmers Day. “We zullen dat

hoger en moet dat nauwkeurig zijn

blijven doen op de eigenzinnige manier die

afgestemd op hun bedrijfsvoering. Ook

Opkomen voor veehouders

bij ForFarmers past, met verrassende

wordt het steeds belangrijker dat zaken

De missie For the Future of Farming zal

activiteiten die je een goed gevoel geven.”

makkelijk toepasbaar zijn, onder andere

voor ForFarmers een steeds bredere

omdat bedrijven vanwege hun omvang

betekenis krijgen, vertelt Wolleswinkel.

steeds meer met personeel gaan werken.”

Dat heeft alles te maken met de maat-

7


8

Visie op droogstand

Lubbert van Dellen, Accon-AVM

‘Kwaliteit van de droogstand heeft grote invlo Met een lagere vervanging en een

melkproductie per koe met 500 kilo is

Maar daar blijft het niet bij. Door een

langere levensduur van de melkkoeien

gestegen en dat de jongveebezetting per

hogere levensduur van de koeien kun je de

is voor de meeste melkveebedrijven

tien melkkoeien is gedaald van 7,5 naar

opfokkosten over meer liters melk

nog veel winst te behalen, stelt Lubbert

5,5. Dit uit zich in gemiddeld 170 kg melk

afschrijven, zo redeneert Van Dellen.

van Dellen van Accon-AVM. De sleutel

per kg fosfaatrechten tot uitschieters

tot verbetering ligt volgens hem niet

boven de 200 kg melk. Melkveehouders

alleen bij de jongveeopfok, maar zeker

vragen zich nu af hoe ze verder kunnen

ook bij de kwaliteit van de transitie:

optimaliseren ten behoeve van een zo

de periode van droogstand en opstart.

goed mogelijk rendement. Het vervangingspercentage speelt hier volgens Van

‘Een langere levensduur betekent minder opfokkosten’

Lubbert van Dellen (43) kijkt al zijn hele

Dellen een cruciale rol in. “Hoe minder

loopbaan met een scherp oog naar zowel

koeien je hoeft te vervangen, hoe minder

de praktische als de cijfermatige kant van

jongvee je hoeft op te fokken. Dat scheelt

dier, dan is de afschrijving bij een levens-

melkveebedrijven. Eerst als bedrijfs­

je niet alleen € 1.200,- aan opfokkosten,

productie van 20.000 kg melk 10 cent per

adviseur van Accon-AVM, daarna als

maar sinds januari 2018 ook nog eens

kg en bij 80.000 kg melk nog maar 2,5

teamleider en nu als commercieel

zo’n € 800,- extra aan fosfaatrechten

cent, rekent hij voor.

directeur. Twee jaar na de intrede van

(31 kg x 25 euro huur fosfaat) per op te

fosfaatrechten ziet hij dat de gemiddelde

fokken dier.”

Bedragen de opfokkosten € 2.000,- per

Vervanging bij 1 op de 3 onder de 20% Van Dellen constateert dat eenderde van de bedrijven goed uit de voeten kan met een jongveebezetting van 5,5 per tien melkkoeien. Dit zijn de bedrijven met een vervangingspercentage onder de 20%, die alleen uitval hebben op twee of minder van de volgende afvoerredenen: klauwproblemen, vruchtbaarheidsproblemen, uiergezondheidsproblemen of uitval van vaarzen. Het volgende derde deel redt het net met een jongveezetting van 5,5. Het overige derde deel komt daar niet mee uit. Deze bedrijven hebben een vervangingspercentage van 35% of meer en hebben meestal uitval op elk van de vier afvoerredenen. Vooral het percentage uitval van vaarzen vindt van Dellen zorgwekkend. “Dit loopt soms op tot 25%. Dat is veel te hoog.” Goede transitie cruciaal Van Dellen stelt vast dat melkveehouders

Lubbert van Dellen, commercieel directeur bij Accon-AVM: “Goed transitiemanagement is cruciaal.”

meer investeren in de kwaliteit van de


9

oed op je rendement’ opfok van het resterende jongvee, wat nodig is voor gezonde en hoogproductieve koeien die het lang volhouden. Maar alleen dat is niet voldoende om het vervangingspercentage te verlagen. “We weten dat goed transitiemanagement

Werken aan een probleemloze transitie met TransLac

enorm belangrijk is om problemen te voorkomen die later leiden tot uitval.

De moderne koe is een ware

Daarnaast zorgt het voor een goede start

topatlete die qua productie op

van de lactatie.” Van Dellen ziet de

het hoogste niveau presteert.

investeringen in onder meer comfortabele

Dat kan alleen met een uitste-

afkalfstallen de laatste tijd toenemen. Aan

kende verzorging, niet alleen

de andere kant stelt Accon-AVM vast dat

tijdens de lactatie, maar

er eerder meer dan minder zwakke

juist ook tijdens de periode

kalveren worden geboren. “Dat is een

van droogstand, afkalven en

alarmsignaal. Op deze bedrijven vraagt

opstarten. Hoe beter deze

droogstandsmanagement en voeropname

transitieperiode verloopt, hoe beter het gaat met de gezondheid van koe en

voor het afkalven alle aandacht. Want de

kalf. En dat maakt uw werk als veehouder een stuk gemakkelijker.

opfok van kalveren begint al in de droogstand.”

Met TransLac, de Transitieaanpak van ForFarmers, help je melkkoeien probleemloos­door de transitiefase. TransLac bestaat uit:

Langere levensduur Een langere levensduur is zowel uit economisch oogpunt als uit oogpunt van duurzaamheid voor elke veehouder een belangrijk doel, vindt Van Dellen. “Goed transitiemanagement speelt daarin een cruciale rol.” Hij raadt veehouders verder aan om te

• Rantsoenberekening en bijbehorend advies voor een gecontroleerde voeropname tijdens de droogstand. • Onderscheidende producten die hun waarde in de praktijk hebben bewezen­. • Praktische adviezen van uw melkveespecialist over voeding, management en koecomfort. • De TransLac Droogstand Check: een handig hulpmiddel om te controleren of de koe het juiste rantsoen krijgt aangeboden.

blijven sturen op goede gehaltes in de melk. “Bij de indeling naar melkklasse

Neem uw transitie-aanpak eens onder de loep met uw melkveespecialist van

voor de fosfaatrechten wordt alleen naar

ForFarmers of uw regionale ForFarmers-dealer. Informeer ook naar aanko-

kg melk per koe gekeken en niet naar

mende TransLac workshops op melkveebedrijven in uw omgeving.

gehalten; iets dikkere melk is dan pure winst. Naast voerkeuzes heeft ook

En bekijk alvast de video’s met transitietips van onze specialist Rob Rutgers op

transitiemanagement daar een belangrijke

www.forfarmers.nl/translac

rol in.”


10

Bedrijfsreportage

Focus op jongveeopfok loont Wilco Vroege en jongveespecialist Albert Hilbrands (rechts) vinden dat het super loopt bij het jongvee.

Een goede jongveeopfok geeft gezon­

gesteld bij deze ondernemers? “We

je veel oplevert. Zo zijn ze overgestapt

dere kalveren, die zich later gemakke­

kiezen er bewust voor om ons jongvee

op het drie keer daags voeren van de

lijker ontwikkelen tot hoogproductieve

zelf op te fokken. Sinds de komst van

kalveren. Ze krijgen drie keer daags

melkkoeien. Dankzij focus bij het

fosfaatrechten krijgen we her en der het

2,5 liter VitaMilk Premium met een

jongvee is bij Vroege o.a. de groei van de

advies om het jongvee weg te doen, maar

concentratie van 160 gram in een liter

kalveren toegenomen.

wij willen juist groeien met eigen aanwas,

melk en er ligt elke dag vers voer voor

dus wij zitten ruim in jongvee”, vertelt

het jongvee, ook bij de oudere dieren. Dit

Aart.

stimuleert een hoge voeropname en

Op een winterse morgen rijden we het erf op van Gebroeders Vroege in Dalen.

daardoor ook een goede jeugdgroei. De

Dit melkveebedrijf houdt momenteel ruim

Aandacht voor het jongvee levert veel op

gemiddelde groei in de eerste drie

900 melkkoeien en bijbehorend jongvee op

Jongveespecialist Albert Hilbrands

maanden ligt op 888 gram per dag.

500 hectare. Na een korte tour over het

begeleidt de ondernemers nu zeven jaar

Verder werken de ondernemers met

bedrijf, gaan we naar binnen voor een

op het gebied van jongvee. Hij vindt dat

protocollen, zodat het personeel precies

gesprek met de broers Jan en Aart Vroege

er bij Vroege de afgelopen jaren meer

weet, wat ze moeten doen”, noemt Albert

en Aarts zoon Wilco. De ondernemers zijn

bewustwording is gekomen aangaande

als pluspunten. Wilco Vroege: “We kiezen

continu bezig met plannen maken en

een goede jongveeopfok. “In het verleden

voor veiligheid, gemak en zo min

bedrijfsoptimalisatie. Sinds kort zijn ze

lag de focus vooral bij de melkkoeien.

mogelijk kans op voerfouten, daarom

voor de jongveeopfok proefbedrijf voor

Maar we hebben Vroege ervan kunnen

voeren wij het jongvee Vita Comfort en na

ForFarmers. Hoe is de focus op jongvee

overtuigen dat aandacht voor het jongvee

tien weken Vitabrok Compleet.”


11

Biest van uitstekende kwaliteit

Plan van aanpak ouder jongvee

Direct na de geboorte is een goede

Veertien dagen nadat de kalveren in de

biestverstrekking van levensbelang,

grote groepshokken komen, worden ze

daarom krijgt elk kalf zo snel mogelijk

behandeld tegen coccidiose. Jan:

na de geboorte vier liter biest, zodat ze

“Coccidiose met als gevolg groeiverlies

voldoende antistoffen binnenkrijgt voor

is langere tijd een lastig probleem

ForFarmers testte vorig jaar bij

een optimale start. De biestkwaliteit

geweest. In samenwerking met onze

Gebroeders Vroege de vernieuwde

wordt vooraf gemeten met een refracto-

dierenarts en Albert is dankzij een strak

Vitabrok Pensstart. Met succes,

meter, de meeste koeien komen bij

protocol en behandelplan de coccidiose

deze brok, met o.a. een lekker

Vroege goed door de droogstand en

nu onder controle.”

aroma, viel letterlijk in de smaak.

geven biest met een kwaliteit hoger dan

Verbetering smakelijkheid producten en meer opname

De nieuwe kalverbrok laat een stij-

‘Daalt de biestkwaliteit, dan moet je in de droogstand corrigeren’

25% brix. Alleen deze hoge kwaliteit biest wordt aan de kalveren verstrekt en ingevroren voor kalveren, waarvan de moederkoe of vaars door omstandigheden geen of weinig biest geeft. Albert tipt: “Daalt de biestkwaliteit onder een

ging van 30% in voeropname zien. Lees meer hierover in het nieuwsbericht op onze website, datum 7 januari 2019. In navolging van de Vitabrok volgden proeven met het nieuwe aroma

bepaald niveau, dan weet je dat je in de droogstand iets moet corrigeren.”

Vroege heeft het in de vingers om de

in de VitaMilk melkpoeders, zodat

kalveren vlot te laten groeien, maar ze

kalveren na geboorte direct met

Alle kalveren komen de eerste twee à

hebben wel gemerkt dat de pinken in de

dezelfde geur- en smaakstoffen in

drie weken in een eenling iglo te liggen,

dracht teveel conditie verloren. Wilco:

aanraking komen. Uit de proefre-

daarna gaan de vaarskalveren naar

“We moesten deze groep op advies van

sultaten blijkt, dat deze aanpassing

groepsiglo’s met maximaal vijf kalveren.

Albert beter gaan managen. Wat ons

in VitaMilk zorgt voor een betere

Na tien weken worden ze samengevoegd

hierbij helpt is dat Albert en zijn collega

opname van de opfokmelkpoeders

in strohokken van rond de tien kalveren,

melkveespecialist Gerco Wolbink om de

en voor gezonde, goed groeiende

en uiteindelijk gaan ze naar grote

zes weken op ons bedrijf komen en alle

kalveren. De vernieuwde VitaMilk

strohokken van ongeveer 25-30 kalveren.

diergroepen langsgaan. Op basis daarvan

melkpoeders zijn vanaf 1 april

De kalveren blijven op stro tot ongeveer

volgt een plan van aanpak en weten ze

2019 leverbaar.

acht maanden leeftijd.

ons goed te adviseren.”

Bedrijfsprofiel De broers Aart, Jan, Leen en Wim Vroege

Enkele technische kengetallen:

hebben in het Drentse Dalen een gemengd

Verwachte TKT: 382 dagen

bedrijf met melkvee, akkerbouw en loon-

Verwachte ALVA: 23,9 maanden

werk. Twee van hun kinderen zitten ook in

Afkalven - 1e inseminatie: 60 dagen

het bedrijf en ze hebben twaalf medewer-

Aantal inseminatie per geïnsemineerde

kers in vaste dienst.

pink (gesext sperma): 1,70 % Levend geboren 90 %

De eenlingiglo’s op rij, op een winterse dag.

Productiegegevens:

% Succesvolle kalveren 1-14 dagen 99%

Met 835 melkkoeien, waarvan ruim 400

% Succesvolle kalveren 15-56 dagen 99%

vaarzen, realiseert Vroege een rollend jaar-

Groei kalveren 0 – 3 weken: gemiddeld 795

gemiddelde van 10.108 kg melk met 4,16%

gram per dag

vet en 3,61% eiwit. De leeftijd ligt gemiddeld

Groei kalveren 3 – 12 weken: gemiddeld

op 3.08. Het bedrijf is IBR- en BVD-vrij.

888 gram per dag


12

Plan van aanpak vanggewas

Vanggewas na mais: wat zijn de opties? Met ingang van dit jaar is het verplicht om

Beslisboom vanggewas na mais op zandgrond.

op zand- en lössgrond waar mais wordt geteeld voor 1 oktober een vanggewas te zaaien. Dit kan eventueel tegelijk met het

Hoog en warm perceel

maiszaaien. Voor andere grondsoorten als

Lage onkruiddruk

Bijzaai of onderzaai

Hoge onkruiddruk

Vroeg ras / nazaai

Lage onkruiddruk

Bijzaai of onderzaai

Hoge onkruiddruk

Gras inzaaien

klei en veen is inzaaien van een vangge­ was niet verplicht. Vanggewassen beperken de stikstofuit-

Nat en koud perceel

spoeling en dragen bij aan behoud van organische stof, wat goed is voor de bodemstructuur. De verplichting om voor

Onderzaai

hakselen (ruim) voor de datum van

1 oktober in te zaaien, stelt de teler echter

Onderzaai is zaaien van een vanggewas,

1 oktober lukt. Nazaai is het meest

wel voor keuzes, want inzaaien na de

veelal Italiaans of Engels raaigras, ‘onder

geschikt in Zuid- en Oost-Nederland op

maisoogst zal niet altijd mogelijk zijn.

blad’, tijdens de groei van de mais. De

lichte, warmere zandgrond met een lage

Hieronder staan de opties, uitgebreidere

concurrentie met het hoofdgewas is

onkruiddruk. Nazaai op gescheurd

informatie inclusief alle opties vindt u op

minder dan bij bijzaai en mechanische

grasland is af te raden, kies hier voor

www.forfarmers.nl/vanggewassen

onkruidbestrijding is mogelijk. Een

bijzaai of onderzaai.

belangrijk aandachtspunt is dat je bij

Grote voordelen van nazaai zijn onder

Bijzaai

groeizaam weer maar twee weken de tijd

meer dat de mais geen concurrentie heeft

Bijzaai is zaaien van een traagkiemend

hebt om onderzaai zonder veel schade uit

en er meer middelen inzetbaar zijn voor

vanggewas (veelal rietzwenk) net voor,

te voeren. En het kan op dat moment te

gewasbescherming tijdens de maisgroei.

tijdens of net na het zaaien van de mais.

nat zijn op het land. Overleg vroegtijdig met uw loonwerker

Bijzaai kan eventueel in één werkgang met het zaaien van de mais. Je hebt dan

Nazaai

Bespreek vroegtijdig met uw loonwerker

meer capaciteit dan bij onderzaai met een

Vroeg mais zaaien en een vroeg ras

wat u wilt en hoor welke mogelijkheden en

schoffel. Nadelen zijn significante con-

gebruiken biedt mogelijkheden om het

praktische adviezen hij heeft om uw

currentie met het hoofdgewas en beperkte

vanggewas na de maisoogst te zaaien, al

vanggewas te laten slagen.

mogelijkheden met gewasbescherming.

kun je nooit de garantie geven dat

Koele kuilen in 2019: voorkoopkorting SiloSolve FC De praktijk laat steeds weer zien dat

Voorkoopkorting en gratis koelbox

met SiloSolve FC behandelde kuilen veel

Bij bestelling van SiloSolve FC voor

koeler en smakelijker zijn dan onbehan-

1 mei 2019, profiteert u van onze voor-

delde kuilen en ruim vier keer langer

koopkorting van 10%. Bij bestelling van

bestand blijven tegen broei. Dat werkt

meer dan tien zakjes (goed voor

plezierig en draagt bij aan een belangrijk

50 ha kuilgras of 10 ha mais) ontvangt u

doel: meer melkproductie uit ruwvoer!

bovendien een mooie koelbox cadeau.

Daarnaast is SiloSolve FC een allround inkuilmiddel voor gras en mais, u hebt

Ga voor meer informatie naar

dus nog maar één middel nodig.

www.forfarmers.nl/silosolve


13

Grasseizoen 2019

Controle grasland nu extra hard nodig De gevolgen van de droogte van 2018 zijn duidelijk terug te zien in het grasland. Meer percelen dan normaal zijn onder de maat en het onkruid is vaak hardnekkiger. Hoe zorg je voor herstel op de korte en langere termijn? Dat start allemaal met een grondige beoordeling van uw percelen. Wat valt momenteel het meest op bij een rondgang door het grasland? • Op veel plaatsen is de doorzaai van september 2018 mislukt. Door regenval was september daar een goede maand voor, maar door terugkerende droogte daarna kreeg het ingezaaide gras het op veel plekken moeilijk, iets wat niet te

maats. Dat wil zeggen dat er maatregelen

Meerjarenplan voor herstel

voorzien was.

nodig zijn om de graskwaliteit en -op-

Wat als nu een veel groter deel van je

brengst weer op peil te brengen. Dat

grasland onder de maat is dan normaal?

• Meer kale plekken of hollere zoden door

percentage is dit jaar veel hoger. Naar

Het kan dan wenselijk zijn om een

• Graspercelen op kleigrond hielden het in

schatting kan de helft van de ondermaatse

meerjarenplan te maken voor herstel van je

de zomer relatief langer vol vergeleken

percelen herstellen door doorzaaien. Voor

totale grasareaal. Met een meerjarenplan

met percelen op zandgrond, maar zijn er

de andere helft zal herinzaai of roulatie met

spreid je de risico’s en de kosten. Bedenk

nu vaak toch slechter aan toe. Klei heeft

maisland, mits dat past binnen de bedrijfs-

wel dat je van de eerste en tweede snede

langer herstel nodig in verband met de

voering (bijv. deelname derogatie met als

moet melken: die moeten goed zijn.

tragere vochtopname.

voorwaarde minimaal 80% grasland),

gras dat is doodgegaan.

• Stagnerende mineralisatie van stikstof na

noodzakelijk zijn.

Belangrijke keuzes in een meerjarenplan zijn onder meer:

de zomerbemesting van 2018 en bemesting in september: die stikstof zit nu nog

In de basis zijn de criteria voor doorzaaien

grotendeels in de bodem. Hierdoor

en herinzaaien niet anders dan andere

groeien stikstofbehoeftige onkruiden zoals

jaren. Doorzaaien kan bij 60-80% of meer

muur nu extra hard, nog verder aange-

goede grassen. Bij minder dan 60% goede

len, dan één of twee jaar mais op die

wakkerd door de bodemtemperatuur, die

grassen is herinzaaien de enige optie. Een

percelen telen en vervolgens weer

bijna de hele winter niet onder de 5 C is

andere praktische oplossing is roulatie met

geweest.

bouwland, zoals mais.

0

• Toename van hardnekkig kweekgras dat

• Gras inzaaien op de maispercelen van 2018. • Mais inzaaien op de slechtste grasperce-

inzaaien. • Onkruid bestrijden en vervolgens doorzaaien. Kies hier de percelen voor

dieper is gaan wortelen en blad dat is

Kweekgras en onkruid als muur moeten dit

met de hoogste opbrengstpotentie. Die

gaan afharden om de droogte te overle-

jaar harder worden aangepakt dan normaal.

komen nu het beste uit de winter en

ven. Hierdoor viel de kweekbestrijding

• Pas zo snel mogelijk een onkruidbestrij-

zullen komend jaar dus ook het meeste

afgelopen najaar tegen. Doorzaaien, herinzaaien en onkruid bestrijden Normaal is in deze periode van het jaar ongeveer 10-15% van de percelen onder-

ding toe (met 75-99 ml Primus).

opleveren. Voor de overige percelen kunt

• Na vier dagen kan er bemest worden.

u de herstelmaatregelen eventueel

• Doorzaaien kan vanaf zeven dagen na de

doorschuiven naar het najaar of een

onkruidbestrijding. • Voor het doorzaaien adviseren we 25 kg Topgrass Doorzaai of Topgrass Opname.

volgend jaar.


14

Expeditie Robinson

Boer Jan: heel ver weg en toch dichterbij de We zijn op bezoek bij ‘Mr. Robinson 2018’,

Fantaseren over voedsel

beter bekend als Boer Jan, en zijn vrouw

Op het eiland werd iedereen zich heel

Ineke uit Dijkerhoek. Jan Bronninkreef

snel bewust van het belang van voedsel.

won het afgelopen seizoen van Expeditie

Voedselveiligheid is opeens niet meer

Robinson. Van rustige, hardwerkende

vanzelfsprekend (Jan voorkwam dat een

onbekende deelnemer, ontpopte hij zich

collega een giftige plant at die werd

tot de publiekslieveling en bijna vier

aangezien voor cassave). De schaarste

miljoen mensen zagen de finale. Als boer

en het zelf verzamelen en jagen

zes weken van huis. Hoe deed hij dat?

natuurlijk, maar ook de variatie.

Wat leerde hij ervan?

“Eigenlijk leef je daar op een eenzijdig rantsoen”, stelt Jan. “Je mist de snelle

Twintig jaar geleden zag Jan voor het

suikers die je nodig hebt voor het

eerst Expeditie Robinson en wilde hij als

denken; de eiwitten voor de spieren.

onbekende Nederlander deelnemen. De

Mineralen en vitamines waren er

bedrijfsovername en zijn gezin gingen

nauwelijks. Vooral na terugkomst

op dat moment voor. Daarna was het

merkte ik dit. Ik kon zeker niet direct

lange tijd niet mogelijk om als onbe-

aan het werk. Het gewicht had ik er na

kende mee te doen. In 2017 voor het

een maand weer bij, maar ik had best

eerst wel, maar kwam hij niet door de

een poos last van mijn concentratie­

selectie. In 2018 lukt het wel,

vermogen. Autorijden op de autosnel-

en keerde hij als dé winnaar terug.

weg was niet te doen. Hiermee werd

Ook een echte ‘koeienman’ kan zes

mijn besef versterkt om meer te

weken van huis. Jan is van het type:

vertellen over de veilige manier van

waar een wil is, is een weg. Een

voedsel produceren in Nederland. En

grondige voorbereiding volgde. Jan en

het belang van een evenwichtig dieet.”

Ineke runden samen het bedrijf, maar

Door de onwetendheid en oprechte interesse ben ik er nog meer van

toch kwam Jan erachter dat hij veel

Verder dan je eigen bedrijf

overtuigd dat we met z’n allen als

(technische) zaken alleen in zijn hoofd

“Het dagelijks leven op het eiland en

boeren erop uit moeten gaan. We

had zitten. Vele lijstjes volgden.

de proeven die we moesten doorstaan,

hebben als boeren van Nederland

benaderde ik vanuit wat ik heb: mijn

echt een goed verhaal te vertellen.

ervaring op de boerderij. Dat bood ook

Individueel én georganiseerd staan voor

kans om soms wat uit te leggen over

wat we zijn: de boeren van Nederland!

ons boerenvak.”

Jan en Ineke hopen anderen te inspire-

Jan en Ineke hebben geen personeel.

ren door hun ervaring te delen en de

‘Dromen hebben soms een beetje geduld nodig’

“Ik ga zeker wel de deur uit, maar het

olievlek van de boerenverhalen in

Jan: “Ik kon dit alleen doen, omdat ik

komt ook voor dat je een paar weken

Nederland weer iets groter te maken.

wist dat Ineke de boerderij ook alleen

vooral met je gezin en boerderij bezig

“Onderschat jezelf niet, elke boer heeft

kon én wilde runnen. En zij het mij

bent, en de buitenwereld wat verder

een verhaal, een stukje uit het boeren-

gunde. Als je daar op zo’n eiland zit heb

weg lijkt. Door Expeditie Robinson ging

leven dat hij of zij kan delen. Kies de

je veel te veel tijd om na te denken. Dan

ik gesprekken aan met mensen die ik

vorm die bij je past. Wij ontvingen al

worden alle kleine dingen groot.”

normaal niet snel zou tegen­komen.

schoolklassen en zijn nu actiever op


15

burger dan ooit social media, maar er zit nog van alles tussenin. Als ze het verhaal niet van jou horen, van wie horen ze het dan?” Daarnaast zijn Jan en Ineke overtuigd van het belang van een groot collectief dat zich inzet voor het imago van de gehele agrarische sector. Goed georganiseerde communicatie op de juiste plek. “Een spandoek in een weiland is mooi, maar in de bushokjes in Amsterdam, dáár moeten we zijn.”

Jan Bronninkreef bij zijn trots: kalf ‘Mrs. Robinson’.

36.000 volgers op Instagram

leven nu met een veel groter publiek kan

senioren. “We vinden het prachtig dat we

“Insta-wat? Ik kende dat toch helemaal

delen. En elk bericht is weer één bericht

zoiets kunnen betekenen in de communi-

niet. Wat moest ik met Instagram?“ vroeg

dat potentieel veel burgers bereikt.”

catie van boeren naar burgers. Maar, wat de tijd van huis mij nog het meest heeft

Jan zich af. Ineke ging experimenteren. Eerst onder haar eigen naam, daarna on-

Vele verzoeken voor interviews en

opgeleverd is relativeringsvermogen.

der de naam van @jan_bronninkreef. Pats

optredens volgden na de finale-uitzen-

Zowel Ineke, zij had ook haar expeditie,

boem, duizenden volgers erbij. “Wie het

ding: van het voorlezen voor de kleinste

als ik passen ons nu makkelijker aan.

zijn? Dat weet ik niet precies. Wel reali-

koters tot reclame voor jongeren, en van

Minder denken, meer genieten of sneller

seerde ik me dat ik stukjes uit ons boeren-

tijdschrift Vrouw tot optreden voor

een situatie accep­teren zoals hij is.”

En het thuisfront…? Ondertussen, thuis in Dijkerhoek, had

een knieblessure, de melkrobot kapot

Jans vrouw Ineke haar eigen expeditie.

en de brokken op... “Alles, écht alles

Zes weken van tevoren horen dat je

heeft Jan me uitgelegd, behalve het

maximaal zes weken de boerderij gaat

bestellen van voer. Gelukkig kon onze

runnen. Een boerderij waar je welis­

melkveespecialist Dennis me helpen.”

waar dagelijks meehelpt, betrokken

“Achteraf gezien is het trotse gevoel

bent bij beslissingen, maar dat alles

het mooiste wat het me heeft opgele-

deed naast de opvoeding van de kinde­

verd. Ik heb dit gedaan. En ik weet nu

ren en een baan buitenshuis.

dat ik het kan. En..”, besluit Ineke, “dat ik dit nooit alleen wil doen!”

“Ik dacht, ik doe het gewoon. Ik doe het voor Jan. Maar óók voor mezelf. Ik

Benieuwd naar Ineke’s avontuur?

kan het”, vertelt Ineke. “Toen Jan echt

Facebook: Boerderij van Jan en Ineke

ging was het wel even slikken hoor,

Bronninkreef tijdens Expeditie Robinson.

toen was ik niet zo stoer.” En uitdagingen heeft ze gehad: de droogte,

Of kom naar onze Ladies Day 2019.


16

Serie over de feiten rond duurzaamheid en melkveehouderij

Duurzaamheid en veehouderij

Melkveehouderij en klimaat

ForFarmers brengt vanaf 2019 in Voertaal een serie artikelen over belangrijke duurzaamheidsthema’s. Denk aan onderwerpen als kringlooplandbouw, uitstoot van broeikasgassen en dierge-

Hoe zit het met uitstoot van broeikasgassen en wat moet de zuivelsector daaraan doen?

zondheid en –welzijn. Hiermee willen we u helpen inzicht te krijgen in de duurzaamheidsdoelen- en prestaties van de veehouderij. Ook laten we zien hoe ForFarmers u hierbij kan helpen. Tot slot voorzien we u graag van feiten en weetjes die van

Om de klimaatdoelen van Parijs te halen moet de uitstoot van

pas kunnen komen in elk gesprek of discussie over

broeikasgassen flink omlaag. Wat is het aandeel van de land­

deze onderwerpen.

bouw in de totale uitstoot? Welke doelen zijn gesteld voor de zuivelsector, wat betekent dit voor boerenbedrijven en welke oplossingen zijn of komen er beschikbaar? Acht vragen en antwoorden over de melkveehouderij en het klimaat. Wat is afgesproken in het klimaat­

sen in ons land. Meer dan de helft van de

(krachtvoer en kunstmest) en 7% bij de

akkoord van Parijs?

uitstoot is afkomstig van de industrie- en

verwerking van melk (bron: Sectorrappor-

Het klimaatakkoord van Parijs heeft als

energiesector.

tage Duurzame Zuivelketen).

aarde ruim onder de 20C blijft. Om dat te

Welk aandeel heeft de melkveehouderij

Wat zijn de broeikasgassen op een

bereiken moet elk land een plan maken en

daarin?

melkveebedrijf?

maatregelen nemen voor reductie van de

Van de totale uitstoot van broeikasgassen

CO2 (kooldioxide) is één van de drie

uitstoot van broeikasgassen.

in de landbouw is ca. tweederde afkom-

broeikasgassen die vrijkomen op melkvee-

concreet doel dat de opwarming van de

stig van de melkveehouderij. Van deze

bedrijven, naast methaan (CH4) en lachgas

Wat is het aandeel van de landbouw in

uitstoot vindt ca. 64% plaats op melkvee-

(N2O). Van deze drie broeikasgassen zorgt

de broeikasgasuitstoot van Nederland?

bedrijven zelf (voornamelijk uit methaan-

niet CO2 voor de grootste uitstoot - zoals

De landbouw is verantwoordelijk voor

emissie), ca. 29% bij de productie van

vaak wordt gedacht - maar methaan, met

10-15% van de uitstoot van broeikasgas-

grondstoffen voor het melkveebedrijf

een aandeel van 60-70%. Tabel 1 laat zien

Emissie broeikasgassen per sector

Tabel 1. Broeikasgasuitstoot op het melkveebedrijf Broeikasgas

% uitstoot op melkveebedrijf

Plaats van uitstoot

Methaan (CH4)

34

60-70%

• Pensfermentatie • Mestopslag

Kooldioxide (CO2)

1

20-30%

•E  nergie verbruik (diesel, elektra en gas) • Aankoop voer • Aankoop kunstmest

298

10-20%

• Teelt • Bemesting

Lachgas (N2O)

Bron: CBS

Weging (CO2-eq)

Bron: CBS


waar de verschillende gassen vrijkomen.

pensfermentatie, mestopslag, voerpro-

op elk van de onderdelen dier, natuur en

Bij de berekening van de totale uitstoot

ductie en aankoop (energie, voer,

klimaat het basisniveau van de onafhan-

worden methaan en lachgas omgerekend

kunstmest, e.a.). De uitstoot wordt

kelijke Stichting Milieukeur halen en op

naar CO2-equivalenten (verder te noemen

berekend op basis van onder andere de

één van deze drie het topniveau. Voor

CO2-eq). Zo kan de totale broeikasgaspro-

samenstelling van de veestapel, de

CO2-eq is het huidige criterium maximaal

ductie van een bedrijf worden uitgedrukt

melkproductie per koe, het rantsoen en

1.200 g CO2-eq per kg meetmelk. Een

in één kengetal: CO2-eq per kg meetmelk.

de aankoop van voer, kunstmest en

lage uitstoot betekent ook dat een bedrijf

energie.

in meerdere opzichten efficiënt werkt bij

Welk doel moeten de zuivelketen en

de productie van melk en voer, wat

melkveehouders halen?

Hoe wordt de melkveehouder ‘beloond’

Het klimaatakkoord van Parijs is in

voor reductie van broeikasgas?

Nederland doorvertaald naar de doelen

Diverse zuivelondernemingen zijn bezig

Sinds 2008 is de uitstoot broeikasgassen

van de Duurzame Zuivelketen. In het

om duurzamer geproduceerde melk ook

per kg meetmelk met 12% gedaald.

onderdeel ‘Klimaatneutraal ontwikkelen’

extra te verwaarden in de markt. Een

van de Duurzame Zuivelketen staat als

voorbeeld hiervan is de duurzamere

Hoe kun je als melkveehouder sturen

belangrijkste doel 20% reductie van

melkstroom van FrieslandCampina met

op de uitstoot van broeikasgas?

broeikasgassen ten opzichte van 1990.

het keurmelk “On the way to Planet-

Naast besparing op elektriciteit, gas en

Over 2018 zal de uitstoot naar verwach-

Proof”. Het doel is dat consumenten

diesel (gericht op een lager CO2), zijn er

ting dalen door verdere inkrimping van de

hiervoor een meerprijs betalen die ten

op het melkveebedrijf tal van mogelijkhe-

veestapel. Deze cijfers zijn op dit moment

goede komt aan de melkveehouders. Voor

den om de broeikasgasuitstoot per kg

nog niet bekend.

deze gecertificeerde melkstroom worden

meetmelk omlaag te brengen. Dit kan

extra eisen gesteld aan de productiewijze

onder andere via rantsoensamenstelling,

Hoe wordt de broeikasgasuitstoot van

voor dier, natuur en klimaat, waaronder

ruwvoerteelt, jongveeopfok en transitie-

individuele bedrijven gemeten?

een norm voor uitstoot van broeikasgas

management. Meer hierover leest u op de

Dit gebeurt onder andere aan de hand van

per kg meetmelk.

volgende pagina: ‘Wat kan ForFarmers

gegevens uit de KringloopWijzer die alle

FrieslandCampina gebruikt het keurmerk

voor u betekenen?’

melkveehouders sinds 2017 verplicht

en bijbehorende criteria om deelnemers

moeten invullen (in 2019 voor 15 mei).

te selecteren voor de PlanetProof-melk-

Sinds 2018 maakt het dashboard van de

stroom van de zuivelonderneming. Wie

KringloopWijzer ook de broeikasgasuit-

hiervoor wordt geselecteerd ontvangt één

stoot per kg meetmelk inzichtelijk. Die

cent (2019) tot twee cent (2020) extra per

uitstoot bestaat uit vier onderdelen:

kg melk. Deelnemende bedrijven moeten

uiteraard ook goed is voor het rendement.

Lees verder op de volgende pagina -->

Emissie broeikasgassen per sector

Bron: dashboard Melk en Klimaat uit de KringloopWijzer.

17


18

Vervolg van pagina 16-17

Duurzaamheid en veehouderij:

Wat kan ForFarmers voor u betekenen? U mag van ForFarmers verwachten dat we met u meedenken over haalbare en betaalbare manieren om duurzaamheids­ doelen te behalen op uw bedrijf, kennis met u delen en slimme (technische) oplossingen bieden. Hoe ondersteunt ForFarmers u? Samenwerken op het boerenerf In de eerste plaats wil ForFarmers op het boerenerf een waardevolle bijdrage leveren bij het streven naar een steeds duurzamere bedrijfsvoering. Melk€fficient, onze aanpak

Optimaliseren van de rantsoensamenstelling levert een belangrijke bijdrage aan verlaging van onder

die melkveehouders ondersteunt om de

meer de broeikasgasuitstoot per kg meetmelk.

efficiëntie op hun bedrijf te verhogen, speelt daarin een belangrijke rol. Deze

melkkoeien en verlenging van de

initiatieven en projecten waarin veehouders

aanpak heeft vier pijlers: melkveevoeding

levensduur. Hierdoor daalt het vervan-

ervaring opdoen met een steeds betere

(Feed2Milk), jongveeopfok (Vita), transitie

gingspercentage waardoor het aantal

benutting van mineralen en meststoffen,

(TransLac) en ruwvoerteelt (Terra+). Het

stuks jongvee en daarmee het aantal

zoals de Vruchtbare Kringlopen Achter-

mooie is dat het mes daarbij aan twee

dieren op het bedrijf omlaag kan. Een

hoek-Liemers, Overijssel en Noord-Neder-

kanten snijdt: verbetering van efficiëntie

langere levensduur draagt zo bij aan een

land en het project Groene Weide Meststof.

binnen elk van deze pijlers leidt meestal tot

hogere efficiëntie en een lagere uitstoot

Resultaten uit o.a. deze projecten hebben

een beter rendement en tegelijkertijd een

op uw bedrijf.

bijgedragen aan verlenging van derogatie

lagere milieubelasting per kg meetmelk.

• Het optimaliseren van de jongveeopfok

op het huidige niveau.

Hoe werkt dat? Hieronder enkele voor-

brengt de afkalfleeftijd omlaag, waardoor

beelden:

je minder jongvee hoeft aan te houden.

Aandacht voor duurzame prestaties

• Optimaliseren van de rantsoensamen-

Goede opfok is hiernaast de basis voor

ForFarmers benadrukt dat de veehouderij

stelling (ruwvoer, krachtvoer, grondstof-

gezonde en hoogproductieve koeien met

een belangrijke bijdrage levert aan

fen, vochtige diervoeders) zorgt dat de

een lange levensduur.

duurzaamheidsvraagstukken. Neem de

koe meer meetmelk per kg drogestof

grote rol van de veehouderij in het opwaar-

produceert. Dit levert een belangrijke

Kennis delen en netwerken

deren van reststromen uit bijvoorbeeld de

bijdrage aan een verlaging van onder

In onze contacten met beleidsmakers,

voedingsmiddelenindustrie. Reststromen

meer de broeikasgasuitstoot per kg

belangenpartijen en ketenpartners maakt

die niet geschikt zijn voor mensellijke

meetmelk.

ForFarmers zich sterk voor duurzaam-

consumptie zijn in veel gevallen zeer

• Een efficiënte ruwvoerproductie geeft een

heidsbeleid dat praktisch uitvoerbaar en

geschikt veevoer. Zo zetten dieren deze

hoge drogestofopbrengst per hectare en

financieel haalbaar is voor veehouders.

grondstoffen om tot hoogwaardige voeding

betere kwaliteit ruwvoer. Hoe beter de

Wij onderbouwen onze argumenten met

voor mensen, een prachtig voorbeeld van

ruwvoerkwaliteit, hoe beter de benutting

onze kennis vanuit de boerenpraktijk en de

kringlooplandbouw! Dit is onder meer

en hoe lager de uitstoot van broeikasgas-

grondstoffenmarkt. Vanuit de overheid,

uitgelegd door ForFarmers directeur Stijn

sen.

ketenpartners en belangenorganisaties

Steendijk in de uitzending van Nieuwsuur

wordt ook regelmatig een beroep gedaan

van 4 februari. Meer over dit onderwerp

(droogstand en opstart) kan enorm

op de kennis van onze specialisten.

leest u in de volgende editie van Voertaal.

bijdragen aan de gezondheid van de

Wij zijn ook nauw betrokken bij belangrijke

• Verbetering van het transitiemanagement


De specialist

Ron Vennix, teeltspecialist ruwvoer:

‘Met ruwvoer verbeteren ben je nooit klaar’ “Toen ik zelf nog veehouder was, had ruwvoer al mijn grote interesse. Dat bleef zo nadat ik in 2004 in dienst kwam bij wat nu ForFarmers is. Ruwvoer was toen al de basis voor een goedlopend melkvee- of geitenbedrijf en dat geldt nu misschien nog wel sterker. Met een goede kuil melkt het veel beter, dat weet iedere boer.”

‘Wij sparren met elkaar over de beste adviezen’ “Ruwvoerproductie is enorm veelzijdig en steeds aan verandering onderhevig. Neem alleen al de bemestingsnormen, de genetica van gras- en maisrassen en de invloed van het weer. Als teeltspecialist heb je de taak om bij al die veranderingen steeds weer de juiste oplossingen aan te dragen, altijd met als doel gezonde koeien die zoveel mogelijk melk uit ruwvoer produceren. Doordat je minder mag bemesten dan vroeger, besteden we bijvoorbeeld steeds meer aandacht aan de kwaliteit van de bodem. En het groeiende besef bij veehouders dat er nog veel te winnen valt met goed conserveren van ruwvoer maakt dat de interesse in inkuilmiddelen toeneemt. Met SiloSolve FC hebben wij sinds twee jaar een allround inkuilmiddel voor gras en mais waarmee inmiddels heel wat klanten uitstekende resultaten boeken: kuilen die verrassend lang koel en smakelijk blijven. De kracht van ForFarmers is dat we met een team van teeltspecialisten en onderzoekers kunnen sparren over de beste adviezen en producten en daar ook alle ruimte voor krijgen. Dat stelt ons in staat om klanten vooruit te blijven helpen met de ruwvoerteelt en onze melkveespecialisten te ondersteunen bij hun advisering.“ “Voor de toekomst van de veehouderij wordt de rol van ruwvoer misschien nog wel belangrijker. Onderwerpen als eiwit van eigen land, kringlooplandbouw, mineralenbenutting en CO2-uitstoot hebben vaak een raakvlak met ruwvoer. Als teeltspecialisten willen we daarbij van meerwaarde blijven voor onze klanten.”

19


BIG Challenge 2019

Kort nieuws

Een veiliger erf voor boer, chauffeur en buitendienst De aandacht van ForFarmers voor veilige

Samenwerking met Polem

werkomstandigheden op het erf begint

Dankzij de samenwerking met Polem

inmiddels vruchten af te werpen. Bij ruim

kunnen we klanten snel een concrete

5.000 afleveradressen hebben de

oplossing bieden om een veiligheidsissue

chauffeurs van ForFarmers inmiddels

met een voersilo te verhelpen. Polem

de potentiële risico’s, denk aan onsta-

maakt voor ForFarmers-klanten een

biele voersilo’s, openstaande putdeksels

exclusieve aanbieding op maat.

en moeilijke toegangswegen in kaart gebracht. Aan de klant nu de oproep om Toegegeven, niet elke klant staat te

Vragen over veiligheid of nieuwe silo?

juichen, zeker niet als het geld gaat

Wilt u de veiligheid op uw erf laten

kosten. Maar bijna iedereen waardeert

controleren of bent u toe aan een

het dat ForFarmers hier aandacht aan

nieuwe silo? Neem contact op

besteedt, en lost het op. Het is ook in het

met uw melkveespecialist of de

belang van de klant, een wankele silo is

Klanten­service Herkauwers en

tenslotte ook voor de boer en zijn gezin en

vraag naar de mogelijkheden.

hier iets aan te verbeteren.

andere erfbetreders een groot risico.

In de week van 2 tot 7 juni 2019 staat de Franse bergtop Alpe d’Huez weer helemaal in het teken van Alpe d’HuZes. Het unieke en sportieve evenement waarbij zoveel mogelijk geld wordt ingezameld voor onderzoek naar kanker. Dit jaar zijn twee ForFarmers-teams van de partij. Ze zijn inmiddels volop in training om straks onder de vlag van BIG Challenge – te voet of op de fiets – de berg te bedwingen. Van ForFarmers

75ste 100.000 liter koe

hebben zij al een mooi startbedrag meegekregen en via allerhande acties hopen zij dit verder aan te vullen.

Een unieke prestatie: familie Knoef

management op let. ForFarmers

mocht afgelopen najaar haar 75ste

vroeg Jos Knoef naar zijn ervaringen

BIG Challenge – waarin alle teams met

100.000 liter koe noteren. Arnout ter

op het gebied van koeien met een

vertegenwoordigers uit de agrarische

Horst verraste de familie met een

hoge levensproductie. Een tipje van

sector zijn verenigd – is de afgelopen tien

bronzen beeld. Het verhogen van de

de sluier: stel een duidelijk fokdoel,

jaar uitgegroeid tot een van de grootste

levensduur van koeien is onderdeel van

zorg voor voldoende koecomfort en

fondsenwervers voor KWF Kanker-

diverse duurzaamheidsinitiatieven. Op

focus op gezondheid. Benieuwd hoe

bestrijding. Een prestatie waar we trots

onze website vertelt Jos Knoef waar hij

Jos dit doet? Lees meer op:

op mogen zijn en waarmee we als sector

op het gebied van fokkerij en

www.forfarmers.nl/knoef

onze maatschappelijke betrokkenheid

Melkveespecialist Arnout ter Horst (rechts) rijkt het bronzen beeld uit aan de familie Knoef (v.l.n.r: Ben, Ingrid en Jos Knoef).

zichtbaar en tastbaar maken.

WILT U OOK DONEREN? Zoek de ForFarmers-teams op via: www.opgevenisgeenoptie.nl

Profile for ForFarmers

Voertaal Melkvee Nr.1, 2019  

Voertaal Melkvee Nr.1, 2019