Issuu on Google+

2013 NUMMER 2

Food Valley Update

Nieuws, achtergronden en ontwikkelingen Food Valley NL


INHOUDSOPGAVE

Voor u ligt

de tweede editie van de Food Valley Update. Hierin leest u een interview met Sander van der Laan, COO bij Ahold Europe én spreker op de aankomende Food Valley Expo op 24 oktober. In deze editie leest u tevens wat u op deze dag kan verwachten als het gaat om sessies en workshops. Ook duiken we in de wereld van gezondheidsclaims. Waar lopen ondernemers nog tegen aan als het gaat om het aanvragen van een claim. Ook praten we bij met Diederic Klapwijk, voorzitter van de Alliantie Voeding Gelderse Vallei en nog veel meer. Ik wens u veel leesplezier. Roger van Hoesel, directeur Food Valley NL

Pagina 6

Alliantie Voeding fungeert als vliegwiel De Alliantie Voeding Gelderse Vallei heeft al veel mooie dingen bereikt. Volgens Diederic Klapwijk staan er echter nog veel interessante projecten en samenwerkingsverbanden in de steigers.

Pagina 4

Pagina 8

Matchmaking in Zweden Zweden is het land van verpakkingstechnologie en innovatieve concepten rondom food en catering. Een aantal Nederlandse en Belgische bedrijven ging in september mee op de FoodTour, georganiseerd vanuit de European Food Alliance (EFA).

Aanvraag gezondheidsclaim blijft uitdaging Naast het voeren van een voedingsclaims zoals “minder vet” of “vezelrijk” kan het voor een bedrijf zinvol zijn om te investeren in een gezondheidsclaim. De claimsverordening uit 2006 heeft veel verduidelijkt op dit gebied, maar er zijn nog een paar losse eindjes. Een aantal experts leggen uit waar die zitten.

Pagina 5

A/S Einar Willumsen – Adifo – Agrojobs – Agruniek Rijnvallei – AkzoNobel Functional Chemicals – Allfoodplaza.com – Alewijnse Industrie – AVEBE – Aviko – A-ware Food Group – Baltussen Konservenfabriek – Barentz Europe – BasidioFactory – Betagro Public Company limited – Bioactor – Biqualys, The Advanced Analysis Company – BLGG AgroXpertus – Broederij Verbeek – Buisman Ingredients – Bunge Limited – C4C Holding – Cargill R&D Centre Europe – Chainfood – Clean Light – CM Plastic – Codrico Rotterdam – Contined – CRV – CSK Food Enrichment – Culios – Danone Research – Denkavit Nederland – De Vries Nutrition Solutions – Dishman Netherlands – Docomar – Donny Craves – Dumocom – DUPP/Den Uijl Ploeg & Partners – Dutch Spices – Ecolab – EuroProxima – Extensor – Fagron Industry – Foodcase – FoodResult, marketingbased solutions – Foodstep – FrieslandCampina – FydroFire Baking Stones/Fydro – Genetwister Technologies – Givaudan Nederland – Herbalife International Netherlands – HiFri – H.J. Heinz – Imtech Food & Feed – Ingrepro Micro Ingredients – Innova Market Insights – International Flavors & Fragrances – ISACert – IsoLife – IXL Netherlands – Kadans Biofacilities – Kaneka Corporation – Kennisinstituut Bier – Keygene – Kikkoman Foods Europe – LaVitella – Leloux, Science & Business – Mead Johnson Nutrition – MicCell Bioservices – Micreos – Mitr Phol – Nederlands Bakkerij Centrum NBC – Nederlandsch Octrooibureau – Newtricious – Nippon Suisan Europe R&D – NIZO food research – NSure – Nutreco N.V./Nutreco R&D – Nutri-akt – OMVE Netherlands – Ojah – P.G. Korver Transport – Philips Innovation Services – Phycom – Plantalogica – PNO Consultants – Provalor – Proviand – Puur Veltman – QBTEC – Royal VIV Buisman – Royal DSM – SanoRice – Scelta Mushrooms – Schuiteman Corporate Consultants – Schuttelaar & Partners – Shieltronics– Silliker – Sime Darby Unimills – Solynta – Sportcentrum Papendal – Struik Foods Europe – Suiker Unie – Syngenta Seeds – TailTec – TNO Triskelion – TOP – Unilever R&D – VaessenSchoemaker – Veldhuyzen Kaas – Vermeulen/Coppen Design + Innovation – Vika – Vitablend – VMEngineering – VNO-NCW – WeLL Design – W&G Groep – Yama Products – Yummm! Concepts – Zeelandia H.J. Doeleman – Zetadec – Ziekenhuis Gelderse Vallei – ZON Fruit & Vegetables/Fresh Park Venlo

Pagina 13

Ken de kracht van netwerken! Netwerken is je contacten optimaal gebruiken. Dat kan leiden tot nieuwe kennis, inzichten of samenwerkingsverbanden. De Food Valley Society, het (inter)nationale netwerk van Food Valley NL, biedt vele interessante netwerkmogelijkheden voor bedrijven in de agrifoodsector.

Collectieve beursdeelname groot succes Samenwerken via Food Valley NL kan op verschillende manieren, waaronder gezamenlijk aan een internationale vakbeurs deelnemen. Op de in juli gehouden IFT Food Expo in Chicago, Verenigde Staten presenteerden vele bedrijven zich in het Holland Food Valley Paviljoen. En met succes!


Pagina 28

Pagina 14

Blik op innovaties Nieuwe verpakkingen, onderzoeksmethoden en concepten worden continu ontwikkeld door het Nederlandse bedrijfsleven. Wij hebben een aantal interessante innovaties geselecteerd uit verschillende werkvelden binnen de agrifoodsector.

Meet, inspire, create op de Food Valley Expo Nationale en internationale matchmaking, inspiratiesessies, update van de de laatste innovatieve ontwikkelingen in de agrifoodsector. Hierbij een greep uit het aanbod, dat u op 24 oktober kunt verwachten.

Pagina 32

Pagina 20

“Groei moet je gezamenlijk realiseren� Veel aandacht voor vers en online verkoop zijn twee van de voorbeelden waarop Albert Heijn zijn pijlen richt. Algemeen directeur Sander van der Laan legt uit waarom.

Pagina 24

Buitenlandse professionals werkzaam in Nederland Voor het innoverend vermogen van de Nederlandse agrifoodsector is het steeds belangrijker om professionele kenniswerkers vanuit het buitenland naar Nederland te halen. Kennis Werkt!, een project van Food Valley NL, Nutri-Akt, Wageningen UR en het bedrijfsleven, werkt hieraan door studenten en professionals te matchen met Nederlandse bedrijven. Pagina 34 Wat verder ter tafel komt Agendapunten. Ervaringen van bedrijven die gebruik hebben gemaakt van een van de services van Food Valley NL.

Kwaliteitsslag in vers met nieuwe technologie Het aandeel verse producten in supermarkten groeit en veel van deze producten zijn het hele jaar te verkrijgen. Een nieuwe technologie gericht op het nauwkeurig voorspellen van de houdbaarheid helpt om de kwaliteit van versproducten te garanderen.

Food Valley Update | 3


crossing borders

Matchmaking in Zweden Zweden

is het land van verpakkingstechnologie en innovatieve concepten rondom food en catering. Een aantal Nederlandse en Belgische bedrijven ging in september mee op de FoodTour, georganiseerd vanuit de European Food Alliance (EFA). De European Food Alliance is een samenwerking van negen Europese agrifoodclusters uit Denemarken, België, Duitsland, Verenigd Koninkrijk, Frankrijk, Nederland en Zweden. Doelstelling van EFA is agrifoodbedrijven de beste service en netwerkrelaties bieden vanuit heel Europa om versneld tot innovatie en groei te kunnen komen. Door te werken met de nieuwste technologieën en met topexperts uit heel Europa, het toetsen en lanceren van innovatieve ideeën, producten en ingrediënten op Europees niveau. Na een succesvolle FoodTour in Wallonië vorig jaar, werd er vanuit de EFA nu een FoodTour naar Zweden georganiseerd. Nederlandse en Belgische bedrijven kregen hier de mogelijkheid om Zweedse bedrijven beter te leren kennen en hiermee een basis te leggen voor samen werken en zaken doen. Een van de deelnemers was Gaëlle van Elst, werkzaam bij het Belgische bedrijf Galactic. “Elk land is belangrijk voor ons maar we merken dat het soms lastig is om bij Zweedse bedrijven binnen te komen. De matchmakinggesprekken tijdens de FoodTour zijn daarom ideaal. Ik heb goede gesprekken gehad met Pågen, een grote bakkerij in Zweden en Findus. Het eerste contact is gelegd en we gaan dit de komende maanden verder opvolgen”, aldus Van Elst. Ook marktleider in verpakkingstechnologie Tetra Pak was aanwezig bij de matchmakinggesprekken. “De reden dat wij als Zweeds bedrijf hierbij aanwezig zijn, is dat we open staan voor ideeën van anderen en we geïnteresseerd zijn naar de innovaties uit Nederland en België. Bedrijven die met nieuwe ingrediënten gaan werken, hebben vaak ook andere machines en verpakkingen nodig. Daarin kunnen wij een partner zijn”, aldus Stefan Åkesson van Tetra Pak. Henny Opsommer van Adifo is enthousiast over deelname aan de FoodTour. Hij wist ervan door in 2012 de Food Valley Expo te bezoeken. “Ik ben op zoek naar Zweedse bedrijven die geïnteres-

seerd zijn in specifieke softwaremodules voor onder andere productontwikkeling en ingrediëntenbeheer. We hebben op dit moment wel Zweedse diervoederbedrijven die onze producten gebruiken, maar nog geen klanten uit de food. Ik heb een aantal goede gesprekken gehad tijdens de matchmaking. Hier liggen zeker mogelijkheden voor ons”, aldus Opsommer. FV De volgende EFA FoodTour gaat naar het Verenigd Koninkrijk en zal in het voorjaar van 2014 plaatsvinden. Voor meer informatie, en algemene informatie over de activiteiten van EFA kunt u terecht bij de EFA contactpersoon binnen Food Valley NL, Annemarie Nulle, Manager Internationale Relaties en Projecten, tel. +31 (0) 317 466 511 of annemarie. nulle@foodvalley.nl

Johan Mårtenssons van Packbridge in gesprek met Isabelle Grommet van WagrALIM.


services

Ken de kracht van netwerken! Netwerken

is je contacten optimaal gebruiken. Dat kan leiden tot nieuwe kennis, inzichten of samenwerkingsverbanden. De Food Valley Society, het (inter) nationale netwerk van Food Valley NL, biedt vele interessante netwerkmogelijkheden voor bedrijven in de agrifoodsector. Een groeiend aantal agrifood (gerelateerde) bedrijven en organisaties in Nederland en daarbuiten participeert in Food Valley NL door lid te worden van de Food Valley Society, een netwerk waar ideeën opbloeien, waar trends een gezicht krijgen en de ondernemerstaal wordt gesproken. Een aantal keren per jaar vinden besloten bijeenkomsten plaats bij een van de leden. Zo krijgt u een uniek kijkje in de keuken.

Het netwerk bestaat inmiddels uit 121 leden. Bouwpaco Packaging (uit Barneveld), Bioactor (uit Maastricht) en CM Plastic (uit Dronten) zijn de meest recente nieuwe Nederlandse leden. Het aantal internationale leden breidt ook uit. Onlangs zijn deze bedrijven lid geworden: Kaneka Corporation (Japan), Betagro Public Company Limited (Thailand), Mitr Phol Sugar Cooperation (Thailand) en A/S Einar Willumsen (Denemarken). FV Wilt u meer informatie over de Food Valley Society, neem dan contact op met Saskia van Erkelens, saskia. vanerkelens@foodvalley.nl

A/S Einar Willumsen – Adifo – Agrojobs – Agruniek Rijnvallei – AkzoNobel Functional Chemicals – Allfoodplaza.com – Alewijnse Industrie – AVEBE – Aviko – A-ware Food Group – Baltussen Konservenfabriek – Barentz Europe – BasidioFactory – Betagro Public Company limited – Bioactor – Biqualys, The Advanced Analysis Company – BLGG AgroXpertus – Broederij Verbeek – Buisman Ingredients – Bunge Limited – C4C Holding – Cargill R&D Centre Europe – Chainfood – Clean Light – CM Plastic – Codrico Rotterdam – Contined – CRV – CSK Food Enrichment – Culios – Danone Research – Denkavit Nederland – De Vries Nutrition Solutions – Dishman Netherlands – Docomar – Donny Craves – Dumocom – DUPP/Den Uijl Ploeg & Partners – Dutch Spices – Ecolab – EuroProxima – Extensor – Fagron Industry – Foodcase – FoodResult, marketingbased solutions – Foodstep – FrieslandCampina – FydroFire Baking Stones/Fydro – Genetwister Technologies – Givaudan Nederland – Herbalife International Netherlands – HiFri – H.J. Heinz – Imtech Food & Feed – Ingrepro Micro Ingredients – Innova Market Insights – International Flavors & Fragrances – ISACert – IsoLife – IXL Netherlands – Kadans Biofacilities – Kaneka Corporation – Kennisinstituut Bier – Keygene – Kikkoman Foods Europe – LaVitella – Leloux, Science & Business – Mead Johnson Nutrition – MicCell Bioservices – Micreos – Mitr Phol – Nederlands Bakkerij Centrum NBC – Nederlandsch Octrooibureau – Newtricious – Nippon Suisan Europe R&D – NIZO food research – NSure – Nutreco N.V./Nutreco R&D – Nutri-akt – OMVE Netherlands – Ojah – P.G. Korver Transport – Philips Innovation Services – Phycom – Plantalogica – PNO Consultants – Provalor – Proviand – Puur Veltman – QBTEC – Royal VIV Buisman – Royal DSM – SanoRice – Scelta Mushrooms – Schuiteman Corporate Consultants – Schuttelaar & Partners – Shieltronics– Silliker – Sime Darby Unimills – Solynta – Sportcentrum Papendal – Struik Foods Europe – Suiker Unie – Syngenta Seeds – TailTec – TNO Triskelion – TOP – Unilever R&D – VaessenSchoemaker – Veldhuyzen Kaas – Vermeulen/Coppen Design + Innovation – Vika – Vitablend – VMEngineering – VNO-NCW – WeLL Design – W&G Groep – Yama Products – Yummm! Concepts – Zeelandia H.J. Doeleman – Zetadec – Ziekenhuis Gelderse Vallei – ZON Fruit & Vegetables/Fresh Park Venlo

Food Valley Update | 5


Hoe is het met Diederic Klapwijk?

Alliantie Voeding fungeert als vliegwiel

De Alliantie

Voeding Gelderse Vallei heeft al veel mooie dingen bereikt. Volgens Diederic Klapwijk staan er echter nog veel interessante projecten en samenwerkingsverbanden in de steigers.

Diederic Klapwijk: “Wat de Alliantie Voeding sterk maakt is de samenwerkingen die we actief opzoeken op het gebied van voeding voor ouderen, patiënten en sporters.”

Klapwijk, gynaecoloog bij Ziekenhuis Gelderse Vallei, is voorzitter van de Alliantie Voeding Gelderse Vallei (‘Alliantie Voeding’), het samenwerkingsverband van Ziekenhuis Gelderse Vallei en de afdeling Humane Voeding van Wageningen Universiteit. Sinds de oprichting van de Alliantie Voeding in 2007 is er veel gebeurd rond het thema ’voeding in de zorg’. Klapwijk: “Het probleem van ondervoeding is groot. Bij opname van patiënten in de Nederlandse ziekenhuizen is gebleken dat 25 tot 40 procent van de patiënten ondervoed is. Ondervoeding van patiënten kan leiden tot verlies van spiermassa, vertraagde wondgenezing, daling van de weerstand, verminderde spierkracht, en een toename van postoperatieve complicaties.” De Alliantie Voeding heeft daarom


Ziekenhuis Gelderse Vallei is het enige ziekenhuis in Nederland waarbij de patiënt de regie over de maaltijden heeft. Van 7 uur ‘s ochtends tot 7 uur ‘s avonds kan eten besteld worden, dat vervolgens vers wordt bereid.

het ‘transmuraal zorgpad ondervoeding’ opgesteld. Wij geven huisartsen tools om signalen van ondervoeding voor én na ziekenhuisopname beter te herkennen. Daarnaast is er ook veel aandacht voor productontwikkeling. Klapwijk: “Er zijn weinig lekkere producten te koop die speciaal ontwikkeld zijn voor ouderen. Deze doelgroep van kwetsbare ouderen wordt alleen maar groter in de nabije toekomst. We moeten dus meer producten ontwikkelen. Dit doen we binnen de Alliantie Voeding bijvoorbeeld met het project ‘Cater with Care’, wat al een aantal mooie producten zoals eiwitrijk brood en eiwitrijke sappen heeft opgeleverd.”

Verbindingen opzoeken

De samenwerking die de Alliantie Voeding heeft met Wageningen UR en bedrijven en zorginstanties bevalt Klapwijk heel goed. “Het klikt en we zitten op dezelfde lijn. De Alliantie Voeding is hiermee een vliegwiel om het belang van voeding in de zorg effectief aan te pakken. En het gaat heel breed, van jong tot oud, van

voeding bij chronische en acute ziekten, in en buiten het ziekenhuis, curatief en preventief”, aldus Klapwijk. Daarnaast pakt de Alliantie Voeding het onderwerp voeding in de sport ook steeds sterker op. “We zijn nu bezig een expertisecentrum (Eat2move) op te zetten waarin we de kennis van voeding en topsport kunnen kanaliseren. Op dit moment zijn we bezig om de financiering hiervoor rond te krijgen. Ook zijn we nauw betrokken bij het IPC-project Voeding, Sport en Gezondheid, waarin bedrijven samenwerken om producten te ontwikkelen voor specifieke doelgroepen. De samenwerking met Food Valley NL willen we de komende tijd versterken. We werken al samen binnen het IPC-project bijvoorbeeld, maar ik zie kansen om meer projecten in de toekomst samen op te pakken. Food Valley NL heeft een sterk netwerk van bedrijven, van mkb tot multinational. We verwachten dat op verschillende thema’s projecten zullen gaan starten en dat dit leidt tot innovatieve voedingsconcepten die de gezondheid effectief bevorderen”, aldus Klapwijk. FV Food Valley Update | 7


INSIGHTS

Aanvraag gezondheidsclaim blijft uitdaging Naast het

voeren van voedingsclaims zoals “minder vet” of “vezelrijk” kan het voor een bedrijf zinvol zijn om te investeren in een gezondheidsclaim. De claimsverordening uit 2006 heeft veel verduidelijkt op dit gebied, maar er zijn nog een paar losse eindjes. Een aantal experts leggen uit waar die zitten.


Om de wildgroei aan – al dan niet terechte – claims tegen te gaan zijn er sinds 20 december 2006 in Europees verband hardere afspraken gemaakt met betrekking tot het voeren van gezondheids- en voedingsclaims op levensmiddelen. De claimsverordening 1924/2006 geeft uniformiteit bij het voeren van claims binnen de Europese Unie en geeft de consument duidelijkheid over het product, de ingrediënten en de effectiviteit ervan. Een bedrijf kan kiezen om een voedingsclaim (wat zit er in het product) te voeren zoals “vetarm”, “suikervrij” en “vezelrijk”. Daar zijn er nu 30 van, en mogelijk worden er in de toekomst nog nieuwe voedingsclaims met de bijbehorende voorwaarden aan de lijst toegevoegd. Wat betreft gezondheidsclaims (wat doet het product) definieert de claimsverordening drie verschillende categorieën: generieke functieclaims (artikel 13 claims), claims inzake ziekterisicobeperking en claims inzake de ontwikkeling en gezondheid van kinderen (beide artikel 14 claims). In 2012 is een lijst met 222 geautoriseerde (generieke) gezondheidsclaims gepubliceerd. Dit zijn claims die gebaseerd zijn op algemeen aanvaarde wetenschappelijke kennis, bijvoorbeeld dat calcium goed is voor de botten. “In het verleden gebeurde het nog wel eens dat er iets werd geclaimd terwijl er nauwelijks actieve stof in het betreffende product aanwezig was. Dat kan en mag nu dus niet meer”, aldus Christine Grit, manager voeding & gezondheid bij de FNLI (Federatie Nederlandse Levensmiddelen Industrie).

Regels van de EFSA

Een bedrijf mag de claims op de publiceerde lijst gebruiken als het aan de gebruiksvoorwaarden voldoet. Grit: “Een gezondheidsclaim aanvragen op basis van wetenschappelijk bewijs dat in ontwikkeling is (artikel 13.5 claims), dan wel een ziekterisicoreductie (factor) claim (zoals bijvoorbeeld cholesterolverlagend) of een claim over de groei en ontwikkeling van kinderen (beide artikel 14 claims) is lastiger. Dit moet namelijk vergezeld gaan van een dossier met wetenschappelijke studies ter onderbouwing van deze claim. De European Food Safety Authority (EFSA), het wetenschappelijke adviesorgaan van de Europese Commissie beoordeelt het dossier en brengt een opinie uit. “De verordening geeft duidelijkheid aan de consument dat de gezondheidsclaim op het product wetenschappelijk is onderbouwd. Dat het een verordening is betekent dat de lidstaten het moeten

In de Nederlandse supermarkten zijn verschillende producten te vinden met een gezondheidsclaim.

inpassen in de nationale wetgeving. Het is dus verplicht en niet vrijblijvend”, aldus Hans Verhagen, sinds 2006 lid van het EFSA Panel on Dietetic Products, Nutrition and Allergies (NDA). Een goede zaak volgens Verhagen: “Want als je iets claimt, dan moet het ook daadwerkelijk wetenschappelijk onderbouwd zijn.” Volgens Grit van de FNLI is het ook belangrijk dat het helder is dat een stof ook daadwerkelijk voor het menselijk lichaam beschikbaar komt. In het verleden is er bijvoorbeeld veel te doen geweest over polyfenolen in cacao en de positieve effecten daarvan op de gezondheid. “Op dat moment wist men echter niet eens of die polyfenolen wel in een voor het menselijk lichaam geschikte vorm beschikbaar kwamen of dat ze gewoon onveranderd het lichaam in en uit gingen. In het laatste geval zal een effect natuurlijk achterwege blijven”, aldus Grit.

Gezondheidseffect meten

Dat de studies die de EFSA verlangt aan bepaalde eisen moeten voldoen is een ding, maar welke indicatoren worden nu juist wel of niet erkend als een maatstaf voor ‘gezondheidsbevorderend’? “Het cholesterolgehalte in het bloed en de bloeddruk zijn goede indicatoren in relatie tot risicofactoren voor een bepaalde aandoening. Maar over de effecten van bacteriën in het maagdarmkanaal is dat minder duidelijk. De keuze om “minder pathogenen” wel als een indicator te erkennen en “meer positieve bacteriën niet” is eigenlijk tamelijk arbitrair. Sowieso is het moeilijk om indicatoren te identificeren voor “gezonder”. Het is veel eenvoudiger om indicatoren te vinden voor “minder ziek”. Helaas zijn studies bij zieke mensen meestal niet bruikbaar. Daarmee maak je het wel moeilijk voor de bedrijven die een nieuwe claim willen indienen”, aldus Grit. Volgens Grit helpen de beschikbare langdurige onderzoeken wel om bepaalde inzichten te krijgen. Met name ten aanzien van de effecten van levensmiddelen (in de context van een totale dagvoeding) leveren deze studies veel aanwijzingen. Het is namelijk bijna onmogelijk om gezonde mensen in een klinische setting (dus afgesloten van de buitenwereld) gedurende lange tijd te volgen. In een ziekenhuis of verpleeghuis gaat dat wel, maar dan is er vaak weer sprake van effecten op ziekte, niet van effecten op gezondheid. Ook worden er bijvoorbeeld door TNO onder andere biomarkers ontwikkeld die de effecten van voeding op gezondheid beter kunnen voorspellen, ook als het gaat om meerdere ingrediënten (zie kader: pagina 11). “Naast goede indicatoren is het karakteriseren van de stof of het levensmiddel dat het effect bewerkstelligt ook heel belangrijk. Dat wil zeggen dat het goed duidelijk moet zijn dat bijvoorbeeld een levensmiddel als geheel een effect heeft of een enkel stofje (of twee stoffen) in Food Valley Update | 9


INSIGHTS

De Europese Commissie heeft in het jaar 2010 besloten om de claims voor planten en kruiden (botanicals) in de wacht te zetten. Dat betekent dat EFSA de gezondheidsclaims voor deze producten tijdelijk niet beoordeelt. een levensmiddel een bepaald effect hebben. Indien voor een levensmiddel een claim wordt aangevraagd maar het blijkt om een effect te gaan van een stof in dat levensmiddel, dan stelt de EFSA dat de effect teweegbrengende stof onvoldoende is afgebakend”, legt Grit uit.

De losse eindjes

Volgens advocate Karin Verzijden van Axon Advocaten zijn de claimsverordening en de eisen die EFSA stelt een hele verbetering. Verzijden begeleidt meerdere voedingsbedrijven in het proces van aanvragen van een claim en merkt dat bedrijven toch nog met een hoop vragen zitten. “Er bestaat nog een aantal losse eindjes. Neem bijvoorbeeld de voedingsprofielen. Dit zijn eisen rondom vetten, verzadigde vetten, transvetzuren, zout/ natrium en suikers die in de claimsverordening zijn aangekondigd in aanvulling op de algemene eisen voor gezondheidsclaims. Vooralsnog heeft invulling echter geen gestalte gekregen, terwijl dat al in 2009 het geval had moeten zijn. Producten die bijvoorbeeld meer zout bevatten dan de vast te stellen maximumwaarde komen dan per definitie niet in aanmerking voor een gezondheidsclaim. De reden dat de voedingsprofielen nog steeds niet zijn vastgesteld is dat de lidstaten het er simpelweg nog niet over eens zijn hoe streng deze profielen moeten zijn en welke drempelwaardes gekozen moeten worden”, aldus Verzijden. Volgens de advocate is dit een onzekere factor voor ondernemers,

die zich terecht afvragen of ze moeten wachten met het aanvragen van een gezondheidsclaim totdat de profielen duidelijk worden. En hoe lang kan ik mijn huidige claim nog voeren en raak ik deze straks kwijt als mijn product niet meer voldoet aan de voedingsprofielen? “Helder is wel dat er een overgangstermijn komt als de voedingsprofielen duidelijk worden. Producten met een gezondheidsclaim krijgen dan een bepaalde periode om hun producten met bijbehorende ingrediëntenlijst aan te passen.” Volgens Verhagen is de EFSA, wetenschappelijk gezien, er wel uit hoe de voedingsprofielen vormgegeven kunnen worden en zijn de keuzemogelijkheden duidelijk. “Maar de Europese Commissie moet een besluit nemen binnen de door de wetenschap aangegeven mogelijkheden. En hier is de Commissie nog steeds niet uit. Er zijn vijf verschillende aspecten waarop keuzes gemaakt moeten worden (gelden de regels bijvoorbeeld voor alle producten?). Deze keuzes zijn niet wetenschappelijk, maar politiek”, legt Verhagen uit.

Ruis rondom cafeïne en botanicals

Naast de onduidelijkheid over de voedingsprofielen is er nog een aantal uitstaande vragen waarvan de een eenvoudiger is op te lossen dan de ander. Ten eerste de cafeïne claims. EFSA heeft daar positieve opinies over


Kansen voor volkorenbrood en ontbijtgranen “Het lastige bij het aanvragen van gezondheidsclaims is dat je moet aantonen dat de gezondheid verbetert. Maar daar zijn weinig ‘established’ markers voor”, aldus Ellen Dutman, expert voedings- en gezondheidsclaims bij TNO. Het bedrijf werkt op meerdere fronten aan het ontwikkelen van onderzoeksmethoden waardoor het bewijzen van een gezondheidseffect eenvoudiger wordt. “Daar hebben we bijvoorbeeld het TIM-model (dynamisch in-vitro verteringsmodel) of het InTESTinemodel (een darmmodel waar we opname van stoffen of afgifte van bijvoorbeeld darmhormonen ten behoeve van verzadiging kunnen bestuderen) voor ontwikkeld”, aldus Susann Bellmann van TNO. Deze technieken helpen bedrijven om kandidaatproducten snel op hun potentiële gezondheidseffecten te screenen. Volgens TNO is er echter ook behoefte aan eenvoudig te meten ‘biomarkers’ die als uitkomstmaat gebruikt kunnen worden voor onderbouwing van een claim. “Hier wordt in verschillende projecten binnen TNO aan gewerkt, waaronder het onlangs gestarte topsectorproject ‘verzadiging’, waarin we een in-vitro screeningstechnologie willen ontwikkelen ter voorspelling van verzadigende eigenschappen van volkoren producten en ontbijtgranen” , aldus Nard Clabbers, Business line Manager Gezonde Voeding bij TNO. Door gebruik van deze technologie kunnen nieuwe voedingsproducten of -ingrediënten veel doelgerichter gekozen worden om

productontwikkelingsprocessen te versnellen. Daarnaast kunnen ook humane interventiestudies, die noodzakelijk zijn voor de onderbouwing van gezondheidsclaims, doelgerichter worden opgezet. Verder zou deze in-vitro technologie het bestuderen van onderliggende mechanismen mogelijk kunnen maken. Projectpartners zijn PepsiCo en het Nederlands Bakkerij Centrum (NBC). Susann Bellmann, onderzoeker en projectmanager van het topsectorenproject legt uit: “De samenwerking zal zich vooral richten op verzadigende effecten van diverse (volkoren) broodsoorten of ontbijtgranen (zoals havermout en muesli), omdat deze producten rijk aan nutriënten en voedingsvezels zijn en langer voor verzadigende effecten zorgen. Ze kunnen daarmee bijdragen aan een gezonder lichaamsgewicht. Het topsectorenproject ‘verzadiging’ biedt mooie perspectieven voor de bakkerijsector in Nederland volgens Nynke Leonards, Kennisspecialist Voeding & Gezondheid en Warenwet bij het NBC. Er zijn al gezondheidsclaims toegekend aan bijvoorbeeld beta-glucanen uit haver en tarwe-zemelen en andere granen. “De resultaten uit dit project helpen om een gezondheidsclaim voor volkorenbrood als geheel te kunnen krijgen, dat bakkers ook mogen gebruiken in de communicatie en marketing van het product. Dat kan bijvoorbeeld zijn dat volkorenbrood door de verzadigende werking meehelpt bij gewichtsbeheersing. Een dergelijke claim mogen we nu niet gebruiken”, aldus Leonards.

Food Valley Update | 11


INSIGHTS

Hans Verhagen: “De nieuwe verordening maakt de consument duidelijk dat de gezondheidsclaim om het product wetenschappelijk is onderbouwd.” uitgebracht maar er zijn nogal wat lidstaten die de veiligheid in twijfel trekken. EFSA is daarom gevraagd om eerst ook de veiligheid van cafeïne te beoordelen. De overgangstermijn geldt dan nog wel (ofwel, je kunt de gezondheidsclaims op je producten blijven gebruiken). Daarnaast zijn de botanische stoffen (diverse kruiden, kamille, etc.) nog niet beoordeeld door de EFSA. “Hier is namelijk sprake van een dilemma. Als de EFSA deze volgens dezelfde principes beoordeelt als levensmiddelen zullen er heel weinig stoffen door de evaluatie heen komen. Voor veel van deze stoffen bestaat namelijk onvoldoende bewijs over de effectiviteit”, legt Grit van de FNLI uit. Volgens Verhagen van het EFSA NDA Panel zijn er rond de 1500 botanicals die nu on hold staan, wat betekent dat ze nog beoordeeld moeten worden. “Het punt is dat we ze best kunnen evalueren maar ook dit is weer een politiek besluit. Zolang we geen verzoek krijgen om eraan te werken gebeurt dat niet”, aldus Verhagen. Aan de andere kant kunnen zulke botanicals als zogenaamde natuurgeneesmiddelen geregistreerd worden bij de betreffende autoriteiten onder de voorwaarde dat de kwaliteit in orde is en dat ze veilig zijn in het gebruik (er moet dus een dossier bij over de kwaliteit en veiligheid) en dat ze al minstens 30 jaar in gebruik zijn voor een bepaalde medische indicatie. Het dilemma is dan dat er voor gezondheidsbevordering strengere effectiviteitseisen bestaan dan voor geneesmiddelen terwijl het om dezelfde producten gaat. Grit: “Er wordt nu gesproken over een apart regime voor botanische stoffen maar je begrijpt dat veel mensen dat niet eerlijk vinden. Voor de voedingsstoffen maar ook stoffen als stanolen, cafeïne, probiotica moest netjes bewijs worden geleverd en het onderzoek moest aan kwaliteitseisen voldoen. En dan zouden botanische stoffen kunnen volstaan met “traditioneel gebruik”? Kortom, dit is nog wel een belangrijk discussiepunt en kan nog voor een grote aanpassing zorgen.”

Toch hele verbetering

Afgezien van de losse eindjes en openstaande vragen is het volgens Grit goed dat de EFSA een grondige evaluatie doet van de claims. Alleen zo zullen gezondheidsclaims weer geloofwaardig worden voor de consument. Want volgens haar is er in het verleden (ook door

grotere fabrikanten) wel eens te gemakkelijk met de claims omgegaan. Ook Verzijden van Axon Advocaten is overwegend positief over de nieuwe wetgeving. “Al met al is de nieuwe claimsverordening een hele verbetering op de wetgeving die voor 2007 gold (of eigenlijk niet bestond). Toch denk ik dat bedrijven meer leiding en informatie nodig hebben, want het aanvragen van een gezondheidsclaim blijft een ingewikkeld verhaal. Het document “General principles in flexibility of wording of health claims”, dat door de Europese Commissie is opgesteld kan hier bijvoorbeeld bij helpen. Dit document geeft bedrijven handvatten hoe om te gaan met gezondheidsclaims en voornamelijk welke termen en omschrijvingen gebruikt mogen worden. In Nederland biedt de zogenoemde “Indicatieve lijst gezondheidsaanprijzingen”, opgesteld door de Keuringsraad KOAG/ KAG, richtsnoeren bij variaties op omschrijvingen. Deze lijst bevat meer dan 1.000 gezondheidsclaims die als richtlijn dienen voor het voeren van reclameuitingen in Nederland en heeft als voornaamste doel inzichtelijk te maken waar de grens ligt tussen toegestane en niettoegestane claims.

Houd rekening met tijdsduur

Daarnaast benadrukt Verzijden dat het voor kleine bedrijven belangrijk is om af te vragen of je het traject van een gezondheidsclaim überhaupt in wilt gaan en financieel aan kan. “Het voeren van claims kan vele voordelen bieden voor bedrijven bij gebruik in de marketingstrategie van een product. Maar een aanvraag waarin een dossier moet worden opgebouwd kan een tijdrovend proces zijn (reken gemiddeld op 12 maanden zonder zogenoemde stop the clock verzoeken van EFSA (om aanvullend bewijs). Laat je niet weerhouden je unique selling point door middel van een gezondheidsclaim onder de aandacht te brengen, maar houd tegelijkertijd rekening met het nodige tijdsverloop met het oog op de geplande productlancering. Laat je daarom goed informeren voordat je het traject instapt”, concludeert Verzijden. FV


PROFILING

NIZO food research wint prijs op IFT

20130417 FV - Kubus zijkanten v04 def outline.indd 1

@IFT13 groot succes

Voor NIZO food research was het een uitermate succesvolle beurs. Het bedrijf uit Ede ging er namelijk met de IFT Innovation Award vandoor. NIZO kreeg de prijs voor de techniek die het geluid dat gemaakt wordt als de tong tegen een voedingsmiddel wrijft, registreert en analyseert. Met deze techniek kunnen de sensorische effecten van nieuwe innovatieve voedingsmiddelen worden voorspeld. Ook Glanbia Nutritionals, Perkin-Elmer, en Tate & Lyl kregen de IFT innovation award.

07-05-13 08:44

Samenwerken

via Food Valley NL kan op verschillende manieren, waaronder het gezamelijk aan een internationale vakbeurs deelnemen. Op de in juli gehouden IFT Food Expo in Chicago, Verenigde Staten presenteerden vele bedrijven zich in het Holland Food Valley paviljoen. En met succes! Sinds 2007 organiseert Food Valley NL een collectieve beursdeelname op de IFT Food Expo, een van de grootste en belangrijkste internationale beurzen op het gebied van voedingstechnologie. De expo trekt jaarlijks tienduizenden food experts uit de hele wereld en is geschikt voor R&D organisaties en bedrijven die internationaal hun kennis over technologie willen uitwisselen. “Veel Nederlandse bedrijven willen hier graag aanwezig zijn, maar de kosten en het regelwerk houdt hen soms tegen. Deelnemen aan het Holland Food Valley paviljoen kan dan zeker interessant zijn, en biedt de bedrijven een mooie manier om hun innovaties aan de rest van de wereld te tonen. Het paviljoen valt op door de aankleding, uniformiteit en grootte”, aldus Roger van Hoesel van Food Valley NL. In het Holland Food Valley paviljoen van dit jaar participeerden: AkzoNobel Functional Chemicals, Codrico Rotterdam, FeyeCon, Newtricious, NIZO food research, OMVE Netherlands, Scelta Mushrooms en TNO. In het paviljoen was een grote verzameling Nederlandse innovaties te vinden, van de deelnemende bedrijven maar ook door de verschillende foodnetwerken uit Nederland, zoals Foodport Zeeland, de NOM, Oost NV, Invest in Utrecht en Amsterdam in Business. Een deel van de bedrijven binnen deze netwerken was ook aanwezig op de beurs. “Hierdoor konden we een mooi beeld geven welke innovaties er uit Nederland komen”, aldus Van Hoesel.

Yama Products, producent en distributeur van smaakmakers heeft ongeveer 30 klanten bezocht, vertelt ChihSung Ma, directeur van Yama Products. “We merken dat ook onze klanten internationaal bezig zijn. Ook valt op dat in Amerika belangstelling is voor onder andere glutenvrije producten. Yama kan hier goed op inspelen volgens Ma. Ontwikkelaar en producent van champignons, Scelta Mushrooms, benadrukt dat mensen kijken wat nieuw is. “Zo is zoutverlaging een hot topic”, volgens Jan Klerken, van Scelta. Ook de champignon als gezond ingrediënt sprak veel mensen aan en trok bekijks op het Holland Food Valley paviljoen. OMVE Netherlands, producent van pilotapparatuur voor de verwerking van vloeistoffen merkt dat er veel behoefte is aan specifieke apparatuur, vooral door ingrediëntenleveranciers. FV Een filmimpressie, interviews met onder meer deelnemende bedrijven en bezoekers @IFT Food Expo kunt u bekijken op: www.hollandfoodvalley.nl. Wilt u deelnemen aan het paviljoen op de IFT Food Expo in 2014? Mail dan naar ift@foodvalley.nl.

Food Valley Update | 13


FOOD INNOVATION LIKES

Nieuwe

verpakkingen, onderzoeksmethoden en concepten worden continu ontwikkeld door het Nederlandse bedrijfsleven. Wij hebben een aantal innovaties geselecteerd uit verschillende werkvelden binnen de agrifoodsector.


Effect van groente meten

Onderzoekers van TNO zijn er, met een innovatieve nutrigenomics-aanpak, voor het eerst in geslaagd om de subtiele gezondheidseffecten van groente aan te tonen. De uitkomsten ondersteunen de aanbeveling van de Gezondheidsraad om 150-200 gram groente per dag te eten. TNO toetste deze methode middels een interventiestudie onder 30 mannen. Bij de interpretatie van de gegevens gebruikten ze geavanceerde software voor bioinformatica- en netwerkanalyse. Hiermee konden zij, op basis van bestaande wetenschappelijke inzichten, verbindingen leggen tussen moleculaire en klassieke biomarkers. De onderzoekers konden dankzij de nieuwe aanpak de effecten van groenteconsumptie aantonen op het energiemetabolisme, ontstekingsprocessen en de mate van oxidatieve stress (de vorming van schadelijke peroxiden en vrije radicalen) in het lichaam. www.tno.nl

40% verlaging van zout met nieuwe zoutvervanger

Suprasel OneGrain TS-M100 is een nieuwe zoutvervanger en heeft dezelfde meng- en oploseigenschappen als zout. Het is ontwikkeld door AkzoNobel Salt Specialties in samenwerking met geur- en smaakstoffenleverancier Givaudan. Men heeft natriumzout, kaliumzout en aroma in één korrel gecombineerd met behulp van de AkzoNobel OneGrain-technologie. Het resultaat is een ingrediënt dat hetzelfde smaakt als zout en met dezelfde bewerkingsen opslageigenschappen als gewoon zout. Volgens de ontwikkelaars is tot 40% verlaging van het zoutgehalte in vleeswaren hierdoor mogelijk. www.suprasel.com/onegrain

Praktische innovaties voor varkenshouderij

Binnen het project “Kansrijke Innovaties” is Varkens Innovatie Centrum (VIC) Sterksel op zoek en doet het onderzoek naar innovaties die op korte termijn toegepast kunnen worden in het varkensbedrijf en een verbetering geven ten opzichte van de arbeidsomstandigheden, de arbeidsvreugde en het werkgemak. Het project is een vervolg op de projecten “EnerVatiestal” en “Makkelijker en Comfortabeler werken in de Varkenshouderij” en er worden opnieuw potentieel kansrijke innovaties (door)ontwikkeld en onderzocht. Op korte termijn wordt van start gegaan met makkelijk te reinigen voerbakken voor biggen voor in de kraamstal en een trein die op boxen in de dekstal gemonteerd kan worden voor een gemakkelijke en snelle inseminatie. www.vicsterksel.nl

Food Valley Update | 15


FOOD INNOVATION LIKES

Testmethode voor krokantheid bakkerijproducten

Producent van bakkerijingrediënten Zeelandia heeft een nieuwe testmethode ontwikkeld die met behulp van textuuranalyseapparatuur de krokantheid van bakkerijproducten kan bepalen. Door gelijktijdig gebruik te maken van akoestische metingen en de V-knijptest voor brood van Stable Micro Systems, krijgt Zeelandia een gedetailleerde en objectieve analyse van de knapperigheid van de korst. Dat stelt het bedrijf in staat om ingrediënten te ontwikkelen die perfect inspelen op de vraag naar een krokante korst bij onder meer ciabatta en foccacia. Een droge buitenkorst en een knapperig geluid bij het bijten, zijn belangrijke onderdelen van de eetervaring bij dit type broden. www.zeelandia.nl

Met gistextract zout verminderen

DSM heeft een nieuwe product aan zijn zoutreductieportfolio toegevoegd: Multirome® LS. Dit gistextract bevat minder zout en levert een rijk gevulde hartige, umami smaak. Bovendien dient het als smaakversterker in een breed assortiment eindproducten zoals snacks, soepen, vleesgerechten en sauzen. Het ingrediënt is hoog geconcentreerd waardoor maar een derde van de dosering nodig is vergeleken met andere basis gistextracten. Gistextracten zijn zeer geschikt om zout in levensmiddelen te verlagen. Testen lieten zien dat 60 procent van de testpersonen de tomatensaus met verlaagd zout door middel van het DSM gistextract prefereerden boven de normale (zoutere) tomatensaus. De testpersonen vonden de tomatensaus met Multirome® LS minder zuur, voller en authentieker van smaak. www.dsm.com


Champignons koken in eigen vocht

In de visie van Scelta Mushrooms hebben de traditionele manieren van conserveren hun langste tijd gehad. Daarom heeft het bedrijf naar duurzame alternatieven gezocht. Bij het klassieke conserven worden zout en zuren toegevoegd om kleur, smaak en de pH-waarde te stabiliseren. Scelta Mushrooms heeft een procedĂŠ ontwikkeld, waarbij champignons gekookt worden in hun eigen vocht in de EcopouchÂŽ. Het sap is volledig afkomstig van de champignon en er zijn geen chemische hulpstoffen (E-nummers) meer toegevoegd. De voordelen zijn veelzijdig: minder afval en het verwerkingsproces en het transport zijn energiezuiniger. Hierdoor verkrijgt men champignonschijfjes met een verse smaak, goede textuur en met een lange houdbaarheid. Het vocht met intense champignonsmaak kan vervolgens prima gebruikt worden voor soepen, fonds en sauzen, zodat er vrijwel niets wordt verspild. www.sceltamushrooms.com

FV

Food Valley Update | 17


Phytonext: Verkrijgen van hoogwaardige natuurlijke extracten middels technologie op basis van een ‘milde’ en ‘selectieve’ manier van extraheren

Food Valley NL reikt, in opdracht van de provincie Gelderland, innovatievouchers uit aan ondernemers met een innovatief idee of concept. De vouchers mogen worden ingezet om kennis in te kopen voor bijvoorbeeld het verbeteren of realiseren van een product of proces. Een bedrijf investeert zelf minimaal 50 procent van de totale kosten. In de eerste tranch – begin 2013 - werd door de provincie 200.000 euro beschikbaar gesteld. “Daarvan is inmiddels 196.000 euro vergeven. Recentelijk hebben we te horen gekregen dat de provincie nogmaals 200.000 euro beschikbaar stelt. En daar zijn we natuurlijk hartstikke blij mee”, aldus Guido Matthée van Food Valley NL. Inmiddels heeft Food Valley NL 63 aanvragen binnengekregen waarvan er 42 zijn goedgekeurd, waaronder die van Zeno, Thomas Jansen Gebiedsinnovatie.nl, Phytonext, Bemap en TeraOptronics. De bedragen die zijn toegekend liggen tussen de 4.00010.000 euro per aanvraag. Het geld wordt onder andere besteed voor testen en het ontwikkelen van prototypes. Annemieke Traag, gedeputeerde bij de provincie Gelderland: “Voor de meeste ondernemingen is het niet vanzelfsprekend dat zij innoveren. Vaak komt het er niet van door de drukte of zijn de investeringen een belemmering. Ik ben blij dat we als provincie deze innovatieve bedrijven een zet in de rug kunnen geven.” Meer informatie: guido.matthee@foodvalley.nl

Thomas Jansen Gebiedsinnovatie.nl: Ontwikkelen en testen van een nieuw type fijnstof filterend en klimaat regulerend groen teeltdak

Zeno: Ondersteuning bij registratie eiwit uit eendenkroos als ‘novel food’


Annemieke Traag, Gedeputeerde Provincie Gelderland: “De innovatie vouchers zijn een zet in de rug voor ondernemers�

TeraOptronics: Ontwikkeling van een wetenschappelijk idee tot een industrieel product, een Terahertz Camera voor o.a. de agrifoodsector

Bemap: Onderzoek naar verwaarding van reststromen uit zaagsel voor o.a. de bospaddelstoelenindustrie Food Valley Update | 19


Aan tafel met Sander van der Laan

Sander van der Laan Veel aandacht

voor vers en online verkoop zijn twee van de voorbeelden waarop Albert Heijn zijn pijlen richt. Sander van der Laan, algemeen directeur van de supermarktketen is ambitieus: “Wij willen het iedere dag beter doen.” Is de rol van retail veranderd? “Je ziet dat in de retail steeds meer ontwikkelingen en maatschappelijke thema’s bij elkaar komen. Met meer dan 850 winkels is Albert Heijn onderdeel van het dagelijks leven van veel consumenten. Natuurlijk als winkel voor de boodschappen. Maar ook als producent, inkoper en werkgever. In elke rol proberen we een bijdrage te leveren aan een gezonde en duurzame samenleving. Hierdoor moeten we als Albert Heijn op verschillende vlakken kunnen acteren. De klant is prijsbewust, op zoek naar gemak en wil lekkere en gezonde producten eten. Daarnaast zijn verduurzaming, dierenwelzijn en milieu belangrijke thema’s waar wij actief mee bezig zijn. Ons motto is: we willen het iedere dag beter doen, voor de klant, voor de medewerker en voor de buur.” Op welke manier gaat AH met gezondheid om? “Klanten kunnen bij ons elke dag kiezen uit het grootste assortiment groente en fruit: lekkere en gezonde producten! Albert Heijn heeft een lange traditie op het gebied van vers. We bieden kwaliteit, keuze en inspiratie en bieden onze klanten regelmatig nieuwe, innovatieve producten, zoals complete verspakketten waarmee klanten in een handomdraai een verse en gezonde maaltijd op tafel kunnen zetten. Wij helpen onze klanten en medewerkers om dagelijks gezonder te leven. Dit doen we door duidelijk te maken wat gezondere of bewuste keuzes zijn én door inspiratie te bieden voor een gezonde leefstijl. We maken de huismerkproducten gezonder door minder zout en vet te gebruiken. Met gezonde en bewuste voedselkeuzelogo’s maken we het onze klanten vervolgens makkelijker om te kiezen voor gezondere producten. Een aantal jaar geleden hebben wij onszelf ten doel gesteld dat in 2015 25 procent van onze verkopen moet bestaan uit gezonde producten. Inmiddels zijn wij deze grens van 25 procent gepasseerd.” Mooie initiatieven, maar je zit ook regelmatig in de hoek waar de klappen vallen? “We worden regelmatig aangesproken door maatschappelijke organisaties. Wij zijn marktleider en hebben hierdoor een voorbeeldfunctie. Er zijn echter partijen die een bepaald doel nastreven, zoals dierenwelzijn. Wij moeten dat weer combineren met de andere belangrijke thema’s zoals klimaat en betaalbaarheid. Dieren-

is COO Ahold Europe en algemeen directeur van Albert Heijn. In tijden van economische druk en kritische consumenten zijn er een hoop thema’s waarmee AH aan de slag kan én wil gaan. Op 24 oktober is Van der Laan aanwezig als hoofdspreker op de Food Valley Expo om dieper op deze thema’s in te gaan. Food Valley NL ging in aanloop naar de Expo alvast met hem aan tafel.


“Groei

moet je gezamenlijk realiseren” Food Valley Update | 21


Aan tafel met Sander van der Laan welzijn is natuurlijk ook voor ons erg belangrijk: we bieden klanten in ons assortiment al sinds jaar en dag de keus tussen verschillende soorten producten zodat klanten het zo diervriendelijk kunnen maken als ze zelf willen. Sommige organisaties lijken soms (bewust of onbewust) de ogen te sluiten voor de inspanningen van Albert Heijn. Zo verkopen we 75 procent van al het scharrel- en biologische kippenvlees in Nederland en hebben we in februari 2013 een overeenkomst bereikt waardoor de leefomstandigheden van alle kippen in Nederland flink gaat verbeteren.” Is Albert Heijn wel transparant genoeg? “Wij zijn een supermarkt waar wekelijks miljoenen klanten over de vloer komen en waar ruim 100.000 mensen werken. Zeker met de opkomst van social media is alles wat wij doen zichtbaar. En dat is ook goed, transparantie is belangrijk. Daarom steken we veel energie in het informeren van onze klanten; over ingrediënten, herkomst en onze leveranciers. Daarnaast publiceert Ahold jaarlijks het “Responsible Retail Report” waarin al onze klanten, stakeholders en andere belangstellenden kunnen lezen welke vooruitgang

Met het Albert Heijn Pick Up Point introduceert de supermarktketen een nieuwe, gemakkelijke manier van boodschappen doen. Een Pick Up Point is een locatie waar klanten hun via ah.nl bestelde boodschappen op kunnen halen op een door hen gewenst tijdstip en gewenste locatie.

we wereldwijd boeken op het gebied van Responsible Retailing: één van de zes strategische pilaren van de wereldwijde Ahold strategie om groei te realiseren. Dat willen we op een verantwoorde wijze doen, met oog voor de toekomst van onze kinderen.” Wat zijn de speerpunten voor de Albert Heijn supermarkten in Nederland? “We hebben te maken met een markt waarin de concurrentie stevig is en consumenten steeds kritischer worden. Daarom is het van groot belang dat we het iedere dag beter doen. Wij willen onze passie voor eten en drinken nog meer laten zien en klanten inspi-


reren met lekkere verse producten. Onze groenteen fruitafdeling is het visitekaartje van onze winkels. Om goed aan de wensen van de klant te kunnen blijven voldoen, gaan we de komende tijd nog veel meer aandacht besteden aan vers. Dat ervaren klanten in onze winkels nu al op de kaas en groente- en fruitafdeling en in de komende tijd ook op andere versafdelingen. Daarnaast is gemak voor veel klanten belangrijk. Zij leiden een drukker leven, waarin ze heel selectief kiezen waar ze hun tijd aan willen besteden. Soms is dat lekker door de winkel struinen en inspiratie opdoen voor de avondmaaltijd, soms is vooral snelheid en gemak gewenst. Daarom bieden we hen verschillende alternatieven: zelf boodschappen doen, boodschappen laten bezorgen of ophalen bij een Pick Up Point.”

U spreekt op de Food Valley Expo. Wat wilt u de bezoekers meegeven? “Nederland is altijd leidend geweest op het gebied van agrifood. Dat komt terug in onze exportpositie, maar ons land heeft bijvoorbeeld ook het meest betaalbare kwaliteitsaanbod in de hele Europese Unie. De Nederlandse markt consolideert. Daarom is het nodig om echt op strategisch niveau met leveranciers samen te werken en te innoveren zodat we gezamenlijk groei kunnen realiseren. Op de Food Valley Expo zal ik hier dieper op ingaan.” FV

Waar bent u trots op? “Ik ben trots op al onze medewerkers: met elkaar proberen we het elke dag weer een stapje beter te doen voor al onze klanten. Nieuwe innovaties, nieuwe winkels en telkens weer meer lekkere, gezonde en duurzamere producten.” Food Valley Update | 23


Science for business

Kwaliteitsslag in vers met nieuwe technologie Het aandeel

verse producten in supermarkten groeit en veel van deze producten zijn het gehele jaar te verkrijgen. Een nieuwe technologie gericht op het nauwkeurig voorspellen van de houdbaarheid kan helpen om de kwaliteit in versproducten te kunnen blijven garanderen. Consumenten kiezen steeds vaker voor verse producten en supermarkten hebben in de afgelopen jaren daarom het aandeel vers flink uitgebreid. Maar deze bederfelijke producten zijn moeilijk te beheren. “Voedselverspilling is het grootst bij verse producten. Er is nog veel te verbeteren om de verspilling terug te dringen”, legt Toine Timmermans, programmamanager duurzame voedselketens bij Food & Biobased Research (FBR), onderdeel van Wageningen UR uit. Vooral bij kwetsbare producten zoals avocado’s, druiven, aardbeien, mango’s of meloenen is het vaak moeilijk de kwaliteit en houdbaarheid te bepalen. Timmermans: “Daar komt bij dat verse producten het hele jaar in de supermarkten te verkrijgen zijn en dus ook van ver komen. Neem bijvoorbeeld druiven. Die waren vroeger alleen in oktober verkrijgbaar, omdat ze uit Nederland kwamen. Nu worden ze afgewisseld uit

Chili, Zuid-Afrika, India en Griekenland geïmporteerd. Importeurs moeten daarom constant afwegingen maken: Ga ik nog een aantal weken door met de Chileense druiven of stap ik al over naar de Indiase druiven. Met alle risico’s van dien, omdat de kwaliteitsverschillen enorm kunnen zijn. Ook supermarkten worstelen daarmee en men merkt dat er over dit soort producten relatief veel klachten binnenkomen.” Volgens de Wageningse onderzoeker dwingen deze problemen tot beter en efficiënter werken in de versketen. “De afgelopen 20 jaar hebben we veel energie gestoken in het optimaliseren van de producten na oogsten (zoals de bewaarcondities en de manier van transporteren). De grootste uitdaging nu is hoe we informatie over de oogst, rassen, weersomstandigheden, bewaring, transport en dergelijke kunnen koppelen met kwaliteit en houdbaarheid van het product zoals het in de winkel ligt. De tijd en afstand tussen deze schakels kunnen lang en ver zijn, dus daar heb je slimme technologie voor nodig.”


Ontwikkeling sensor tag

De sensor tag biedt voordelen om de houdbaarheid van bloemen beter te kunnen meten. Op de bloemenveiling kunnen dan andere keuzes gemaakt worden waar de bloemen heen gaan.

Naast slimme verpakkingen die de producten langer vers houden, wordt er door verschillende partijen ook geïnvesteerd in technologische oplossingen. Een consortium van onder andere Wageningen UR, NXP Semiconductors (chipproducent) en een aantal technische universiteiten zijn de afgelopen jaren bezig geweest met een sensor tag voor versproducten. “Nederland heeft een sterke technologische sector én een sterke agrifoodsector. Door deze twee werelden te combineren kun je unieke producten maken en dit heeft in ons geval geleid tot de ontwikkeling van de sensor tag”, aldus Timmermans. De sensor tag bevat een chip met achtergrondinformatie van een product (zoals de groeicondities, moment van oogsten, weersomstandigheden, kwaliteit bij oogsten etc.). Dat zijn allemaal zaken die relevant zijn om te bepalen hoe lang een product houdbaar is. Op het moment dat de sensor tag op het product geplaatst wordt (vooralsnog op doos of pallet niveau) gaat het ook de luchtvochtigheid, temperatuur, pH, etc. meten. De combinatie van de achtergrondinformatie en de metingen die continu worden gedaan levert een realistische houdbaarheidsdatum en kwaliteitsbeoordeling op doordat er een kwaliteitsmodel aan gekoppeld is. De kwaliteitsmodellen zijn binnen het consortium ontwikkeld door FBR. “Wij hebben deze ontwikkeld op basis van onderzoek waarin we de producten volgen vanaf groei tot en met het moment dat het product niet meer eetbaar is. Dit hebben we nu gedaan voor kalfsvlees, avocado’s, rozen en aardbeien, maar we breiden het aantal kwaliteitsmodellen continu uit”, aldus Timmermans. De kwaliteitsmodellen maakt dat deze sensor tag een stuk slimmer is dan de huidige tags die nu gebruikt worden. De tags die nu vaak meegaan in de containers meten enkel de temperatuur en/of luchtvochtigheid. Met de sensor tag kun je veel nauwkeuriger de kwaliteit en houdbaarheid voorspellen omdat er een model achter hangt. Schakels in de keten kunnen de informatie op de tag op afstand of op locatie uitlezen en ook informatie toevoegen. De tag die geschikt is gemaakt voor vlees is iets anders qua vorm dan de tag die op een doos of pallet gaan. Het is een soort punaise die in het karkas geprikt wordt.

Beslissen op kwaliteit

De sensor tag biedt alle schakels in de versketen voordelen. Volgens Timmermans is het belangrijkste voordeel van de sensor tag dat er sneller en betere beslissingen kunnen worden gemaakt op kwaliteit. “Hoe ga ik om met de seizoenen? Waar stuur ik het product vanuit de importeur heen? Stuur ik de batch met eetrijpe mango’s naar een grote Amsterdamse supermarkt, waar de Food Valley Update | 25


Science for business kans dat ze worden verkocht groter is, of kunnen ze ook naar een lokale, kleine supermarkt?”. Dit zijn vragen die dagelijks terug komen en snelle reactie vereisen”, legt Timmermans uit. Daarnaast biedt het ook voordelen op het gebied van transparantie. Wie heeft het product allemaal in handen gehad en in het geval van problemen, waar zijn ze opgelopen en wie kan er dus eventueel op aangesproken worden. Denk bijvoorbeeld aan een partij verse bloemen die kwaliteit verliest omdat het te lang in een warme ruimte of te lang in de zon heeft gestaan. De sensor tag registreert deze temperatuurverschillen en past dan de houdbaarheid direct aan. Dit kan dus betekenen dat de bloemen op de bloemenveiling al een andere bestemming krijgen en dat een supermarkt de garantie voor een vaasleven van zeven dagen moet aanpassen naar vijf dagen, of moet beslissen om de bloemen direct in de aanbieding te doen. “Omdat bloemen een relatief duur product zijn, is onze technologie zeer interessant voor deze sector. Tot tien jaar geleden werden bloemen bijna niet in supermarkten verkocht. Nu worden steeds meer bloemen via dit kanaal aangeboden. Willen de supermarkten groeien in dit segment dan moeten ze versgaranties gaan bieden. Daarnaast biedt het ook kansen om fraude te verminderen. Als er namelijk iets met de tag gebeurt (veranderen van data, tag op een ander product of in een ander karkas prikken), dan zie je dat meteen terug. Uiteindelijk zou dit heel belangrijk kunnen zijn in de toepassing van onze technologie”, aldus Timmermans.

Het grote voordeel van de sensor tag is dat er sneller en betere beslissingen kunnen worden gemaakt op kwaliteit. Stuur ik de batch met eetrijpe avocado’s naar een grote Amsterdamse supermarkt, waar de kans dat ze worden verkocht groter is, of kunnen ze ook naar een lokale, kleine supermarkt?

Toepassing in medicijnen

De chip is klaar voor de praktijk, maar wordt nog steeds continu verbeterd. De chip en de antenne op de tag moeten uiteindelijk nog een stuk kleiner worden. Daarnaast is men ook aan het kijken om de tag biologisch afbreekbaar te maken. Dat is belangrijk als de tag straks op individuele versproducten worden aangebracht. De schil van de mango of avocado zou je dan als het ware met chip en al in de biobak kunnen gooien. “Dat is het mooie van de technologiesector. Die werken enorm snel om chips sneller, kleiner en duurzamer te maken. Het is echt indrukwekkend om te zien en in Nederland lopen we voorop met deze technologie voor de agrifoodsector”, vertelt Timmermans. Ook moeten er volgens de Wageningse onderzoeker nagedacht worden hoe de dynamische houdbaarheid straks op de verpakking in de supermarkt geplaatst wordt. “Van wie is de dynamische houdbaarheid dan, en wie is verantwoordelijk? Daar is simpelweg nog geen wetgeving voor. Ik verwacht dat de dynamische houdbaarheid daarom in eerste instantie naast de houdbaarheidsdatum van de fabrikant wordt geplaatst, als een soort aanvullende informatie of advies.” Toch verwacht Tim-


“Technologische innovaties zijn altijd welkom in onze sector”

“Sensor tag voor smaak en eetkwaliteit interessant”

Peter Hoogenkamp is projectcoördinator bij kalverslachterij EKRO, onderdeel van de VanDrie Group. EKRO is een van de modernste kalverslachterijen ter wereld en verwerkt jaarlijks 400.000 kalveren. “Wij hebben ons proces in de kalverslachterij EKRO beschikbaar gesteld om enkele testmetingen met de Pasteur sensor tag uit te voeren. Onderzoekers van Wageningen UR hebben onder andere gekeken naar stabiliteit en nauwkeurigheid van de tag en er zijn pH en temperatuurmetingen gedaan op de karkassen. Het is voor ons nu nog te vroeg om uitspraken te doen over de toepasbaarheid van de tag op karkassen. Ik verwacht dat dit nog enkele jaren kan duren totdat er voldoende ervaring is opgedaan. Het is belangrijk om eerst voldoende vertrouwen in de methodiek op te bouwen. Maar als het goed werkt, kan het gebruik van de tag zeker voordelen opleveren op het gebied van optimalisatie, kwaliteit, dataverzameling en procesanalyse. De kosten, betrouwbaarheid (nauwkeurigheid) en gebruiksvriendelijkheid (toepassen, uitlezen, snelheid) moeten wel in balans zijn met de meerwaarde. Technologische innovaties (zoals bijvoorbeeld de sensor tag) welke het product kalfsvlees ten goede komt zijn daarom altijd welkom in de organisatie. Wij hebben de tag getest op kalfsvlees, maar het is aannemelijk dat dit ook kan bij andere vleessoorten. Het is aan de bedrijven om daar zelf draagvlak voor te creëren.”

Rob Wessels is manager R&D bij Bakker Barendrecht, een van de grootste internationale groente- en fruitbedrijven van Nederland. “Kwaliteit willen we zoveel mogelijk borgen aan de bron en daarnaast hebben we een kwaliteitsafdeling die risico-gestuurd naar uitwendige en inwendige kwaliteit kijkt. Ik zie goede mogelijkheden voor technologieën zoals de sensor tag. Er is behoefte aan het combineren van kennis van productkwaliteit, transport- en winkelcondities en kennis over kwaliteitsverloop/-modellen. Dit helpt ons om een bepaalde kwaliteit te kunnen garanderen. We hebben nu weinig uitval maar er is altijd nog het een en ander te verbeteren op het gebied van de consistentie van de eetkwaliteit. Mogelijkheden zie ik voor producten zoals kersen, mango’s en avocado’s. Daarnaast willen we ook meer bereiken met smaak, en dan is de techniek voor bijvoorbeeld citrusvruchten die per schip hier aankomen interessant. Maar ook voor Nederlandse producten in kritische seizoenen zijn deze innovatieve technologieën de moeite waard om te bekijken, zeker als de volumes groter zijn. Voorbeelden zijn de problemen met het vergelen van komkommers en broccoli in het voorjaar. Bij ons bedrijf moeten we goed kunnen laten zien wat de mogelijkheden zijn van een nieuwe technologie, en het bijbehorende rendementseffect in de keten. Dan komen de toepassingen vanzelf.”

mermans de eerste toepassing van de sensor tag niet in verse producten, maar in medicijnen. In de medische industrie worden veel (dure) medicijnen weggegooid en mogen niet worden hergebruikt. Timmermans: “Als je kunt bewijzen dat de medicijnen nog houdbaar zijn en dat er niet mee gerommeld (niet open is geweest bijvoorbeeld), dan kan dit een enorme kans zijn voor onze technologie. Je merkt dat zorgverzekeraars hier erg in geïnteresseerd zijn. Nu is het wachten op een partij die de eerste order voor de tags gaat plaatsen.” FV

De sensor tag is een van de genomineerden voor de Food Valley Award 2013. In de Food Valley Update zullen we in de komende edities elke genomineerde innovatie uitgebreid belichten, te beginnen met de sensor tag in deze uitgave. Naast de tag zijn ook de super centrifuge voor minder beschadigde en langer houdbare sla en de bio product processor voor het verwaarden van (olie) houdende gewassen op boerderij-niveau genomineerd. Op de Food Valley Expo op 24 oktober 2013 wordt de winnaar bekendgemaakt. Meer info: www.foodvalleyaward.nl

Food Valley Update | 27


FOOD VALLEY EXPO

Meet, inspire, create op de

Food Valley Expo Nationale en

internationale matchmaking, inspiratiesessies, update van de de laatste innovatieve ontwikkelingen in de agrifoodsector. Hierbij een greep uit het aanbod, dat u op 24 oktober kunt verwachten.

Ontbijtsessies Presentatie resultaten Europees project NetGrow Successen en valkuilen van verschillende Europese clusterorganisaties worden binnen het NetGrow project gedeeld. Doel is om hiervan te leren en om te weten waarom netwerkorganisaties wel of niet effectief zijn. NetGrow zal tijdens deze ontbijtsessie de meest recente onderzoeken presenteren rondom het belang van netwerken voor het mkb werkzaam in de agrifoodsector. De sessie wordt begeleid door Karen Hamann van het Deense Institute for Food Studies and Agroindustrial Development (IFAU), een van de partners binnen het NetGrow project. Organisatie: NetGrow Wat kan het subsidieprogramma Horizon 2020 voor het mkb betekenen? Op welke wijze kan het food mkb in aanmerking komen voor en voordeel doen met Horizon 2020, het nieuwe subsidieprogramma van de Europese Commissie om Europees onderzoek en innovatie te stimuleren? (link: http://www.agentschapnl. nl/programmas-regelingen/horizon-2020-onderzoek-en-innovatie). Dit subsidieprogramma start op 1 januari 2014 en is de opvolger van KP7. In deze ontbijtsessie inzage in de vele mogelijkheden en gelegenheid om direct uw vragen te stellen. Organisatie: Food Valley NL ism AgentschapNL


Inspire and Participate Transparantie in de retail Eén van de hoogtepunten van de expo is de keynote presentatie van Sander van der Laan, COO Ahold Europe. Hij neemt u mee in de trends en ontwikkelingen in de agrifoodsector en in de retailsector. Dagvoorzitter Astrid Joosten gaat met hem in gesprek en er is gelegenheid voor het publiek om vragen te stellen. Bekendmaking winnaar Food Valley Award 2013 Wie heeft het meest innovatieve concept, product of proces in handen en wint daarmee dit jaar de Food Valley Award 2013? De drie genomineerde innovaties van dit jaar zijn: de pasteur sensor tag om de houdbaarheid van verse producten beter te kunnen voorspellen, de super centrifuge voor optimaal drogen van sla en de bio product processor om grondstoffen om te zetten in waardevolle ingrediënten. Op een spectaculaire wijze wordt de winnaar bekendgemaakt. Organisatie: Food Valley NL

Science for Business Update nieuwste wetenschappelijke ontwikkelingen In korte tijd volledig op de hoogte van de meest actuele relevante wetenschappelijke inzichten. Organisatie: Onder meer Wageningen UR Gelderland voor innovatie Met een relatief klein budget een flinke sprong voorwaarts in een innovatieve ontwikkeling. Een aantal ondernemers deelt hun verhaal. Ze maakten gebruik van de Gelderse innovatievouchers of schakelden Food Valley Direct in voor hun kennisvraag en met succes. Ze nemen u mee in hun ervaringen en de ontwikkelingen binnen hun bedrijf en laten u zien wat met een beperkt budget mogelijk is. Deze sessie biedt ruimte aan 30-50 deelnemers. Organisatie: Food Valley Direct

Dare to Share Koplopers in Ambitie: Realiseer uw ambities op gebied van duurzaamheid en gezonde voeding Food Valley NL ondersteunt middels het Koplopers In Ambitie (KIA) programma ondernemers in het realiseren van hun ambities op het terrein van duurzaamheid en gezonde voeding. In deze interactieve sessie hoort u van experts wat er op terreinen als valorisatie van reststromen, duurzaam energiegebruik en gezonde producten mogelijk is en laten bedrijven zien hoe ze deze kennis succesvol hebben toegepast in de praktijk. Tijdens de sessie kunt u van gedachten wisselen met collega’s en experts en bekijken welke van de vele mogelijkheden passen bij uw bedrijf. Organisatie: Food Valley NL

Food Valley Update | 29


FOOD VALLEY EXPO

Doorlopend programma

Bedrijvenmarkt Op de beursvloer presenteren tientallen bedrijven uit de nationale en internationale agrifoodsector zich met een stand. Hier kunt u de laatste trends en ontwikkelingen zien en in contact komen met de mensen achter de innovaties en nieuwe concepten. De Smaak van NL, proef & stem De Smaak van NL is de verkiezing van het meest smaakvolle innovatieve product van Nederlandse bodem. Tijdens de expo krijgt het publiek alle gelegenheid om te proeven en stemmen. Smaak staat centraal bij de beoordeling. Maar ook ondernemerschap speelt hierbij een rol. Het is van belang dat de ondernemers de ambitie hebt om het product in heel Nederland verkrijgbaar te maken. Organisatie: Syntens ism Regio Venlo - Hoofdstad van de smaak 2013 De MKB Innovatie Top 100 Ontmoet Nederlandse foodbedrijven uit de MKB Innovatie Top 100, de ranglijst voor innovatieve ondernemers in het midden- en kleinbedrijf. Onlangs presenteerden Innovatiecentrum Syntens, MercedesBenz en NRC Handelsblad voor de achtste keer de ranglijst met 100 concrete innovaties van middenen kleinbedrijf in Nederland. Onder andere De Vegetarische Slager is een van de bedrijven uit deze ranglijst en zal op de bedrijvenmarkt aanwezig zijn. Organisatie: Syntens European Food Alliance: International Innovation cases In dit paviljoen op de bedrijvenmarkt worden innovaties getoond door de partners van de European Food Alliance (EFA). De innovaties die worden getoond komen onder andere uit Nederland, Zweden, Wallonië, Dene-

marken en Frankrijk. Zo is Zweden bijvoorbeeld sterk in verpakkingstechnologie en food service. Wallonië is sterk in voedingsingrediënten. De expertise van elk land zal terug te zien zijn in de innovaties die worden getoond. Organisatie: European Food Alliance Internationale Foodmatch Ontmoet uw internationale zakenpartner tijdens FoodMatch 2013! Inspireer elkaar tijdens de (vooraf door uzelf aangevraagde) 1-op-1 gesprekken en creëer zo nieuwe zakenkansen. Dit jaar kunt u internationale zakenpartners vinden uit o.a. Spanje, Frankrijk, België en Denemarken. Meer informatie en aanmelden kan online (www.b2match.eu/FoodMatch2013). Er zullen drie sessies plaatsvinden die elke 20 minuten duren. Per sessie kunnen maximaal 50 deelnemers aansluiten. Organisatie: Food Valley NL ism AgentschapNL


Business and Innovation

Seminar sessie over kansen in Brazilië Brazilië produceert veel agrifood commodities, mede door het goede klimaat, overvloed aan land en zoetwater en relatief lage kosten voor grond en arbeid. Maar er liggen nog veel kansen om producties te optimaliseren, ook voor Europese bedrijven. In deze sessie delen Nederlandse bedrijven en Braziliëkenners hun ervaringen in dit land. Ook leert u welke ondersteuningsmogelijkheden er zijn om zaken te doen in Brazilië. Deze sessie biedt ruimte aan 50 deelnemers. Organisatie: Oost NV namens Feeding the Planet project Product restylen voor de Duitse en Vlaamse markt Hoe maak je een typisch Nederlands voedingsmiddel passend voor de Duitse of Vlaamse markt? Studenten van de opleiding Food Design & Innovation aan de HAS gingen deze uitdaging aan en presenteren in deze sessie hun beste ontwerpen. Tijdens de sessie, georganiseerd vanuit het Food2Market project ontvangen ze feedback van experts op de ontwerpen. Deze sessie is bedoeld voor internationale agrifoodondernemers en biedt nieuwe creatieve inzichten vanuit het oogpunt van studenten om producten op een internationale markt neer te zetten. Maximaal 30 deelnemers. Organisatie: Food2Market

Realtime Innovation Lab StartLife biedt een interactieve sessie waarin ter plekke innovatieve oplossingen ontwikkeld worden voor een nieuwe innovatie uitdaging. De sessie gaat uit van co-creatie waarin studenten, technostarters en het publiek werken aan prototypes waaruit een deskundige jury de beste oplossing zal selecteren. Voor de verdere ontwikkeling van de oplossing wordt door StartLife financiering beschikbaar gesteld. Organisatie: StartLife Interactieve sessie Collega’s van de toekomst Interactieve sessie tussen vertegenwoordigers van het bedrijfsleven en onderwijs over het thema: Collega’s van de toekomst. Hoe zien de toekomstige werknemers in de agrifoodsector eruit. Wat is de rol van de betrokken partijen bij de ontwikkeling van de ‘nieuwe werknemer’? Na de een aftrap door Hans Schutte, directeur-generaal Hoger Onderwijs, Beroeps-onderwijs, Wetenschap en Emancipatie bij het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap schuiven Ger Vos (HCA), Angelique Philipsen (Hoofd P&O Keygene) en docent van het jaar 2012: Lilijana Rodic van Wageningen UR aan. Maximaal 30 deelnemers. Organisatie: Food Valley Direct

De Food Valley Expo vindt op 24 oktober 2013 plaats in het congrescentrum Papendal te Arnhem. Aanmelden kan online via www.foodvalleyexpo.nl. De Food Valley Expo biedt ook uitgebreide profileringsmogelijkheden voor uw organisatie. Graag brengen wij de verschillende pakketten bij u onder de aandacht. Voor informatie, neem contact op via expo@foodvalley.nl FV

Food Valley Update | 31


HUMAN CAPITAL

“Nederland is zeer sterk in zuiveltechnologie” Voor het

innoverend vermogen van de Nederlandse agrifoodsector is het steeds belangrijker om professionele kenniswerkers vanuit het buitenland naar Nederland te halen. Kennis Werkt!, een project van Food Valley NL, Nutri-Akt, Wageningen UR en het bedrijfsleven, werkt hieraan middels het Food Valley Ambassador Program, dat buitenlandse studenten de mogelijkheid biedt om naast een Masteropleiding aan de Wageningen Universiteit een jaar lang een stage te lopen bij een multinational op het gebied van voedings- en gerelateerd onderzoek. Ook worden afgestudeerde professionals uit het buitenland geplaatst bij Nederlandse bedrijven. Thinh Nguyen, Food Valley Ambassador uit Vietnam Thinh is vooral geïnteresseerd in zuivelonderzoek. De keuze om een jaar lang stage te lopen bij NIZO food research was daarom snel gemaakt. Hoe ken je het Ambassadors Program? “Ik hoorde altijd wel dat de voedingsmiddelenindustrie snel groeide en dat er veel in gebeurde, maar toen ik in Bulgarije studeerde ging dat een beetje langs me heen. Toen ik bij FrieslandCampina Vietnam werkte kreeg ik pas het gevoel hoe het is om onderdeel te zijn van de voedingssector. Ik wilde daarom mijn kennis verder uitdiepen en heb me ingeschreven voor een Master opleiding Dairy Science & Technology in Wageningen.”

Waarom Wageningen? Ik ontdekte dat Wageningen Universiteit een sterke zuiveltechnologie- afdeling heeft, die nauw verbonden is met een zeer goed ontwikkelde Nederlandse zuivelindustrie. Hier moest ik dus zijn. Om financieel zelfvoorzienend te zijn, moest ik op zoek naar beurzen en ik ontdekte in mijn zoektocht de mogelijkheid om aan het Food Valley Ambassador Program mee te doen. Hierbij zaten naast de financiële steun ook een aantal zeer aantrekkelijke andere voordelen zoals een stage van een jaar.” Waarom NIZO food research? “Toen ik was aangenomen als ambassador ben ik op zoek gegaan naar een geschikt bedrijf waar ik mijn stage van een jaar kon doorlopen. Mijn interesse ligt in fundamenteel onderzoek met praktische industriële toepassingen. Met de hulp van Nutri-Akt kwam ik in contact met NIZO. Het sloot perfect aan bij mijn profiel en interesses. Het klikte met NIZO en ik kon daar beginnen. Ik heb er geen moment spijt van, want bij NIZO kan ik al mijn ideeën en creativiteit kwijt, en ik leer er heel veel.” Wat zijn je plannen voor de toekomst? “Mijn stage eindigt eind april, 2014. Ik wil verder gaan in het onderzoek, dus ik hoop dat ik hier nog promotieonderzoek kan doen of een onderzoeksbaan kan vinden. De komende vijf jaar wil ik in ieder geval in Nederland blijven. Ik ben zelfs al Nederlands aan het leren.”


“Bij Danone voel ik me echt thuis” Daniela Lopez Afgestudeerde professional uit Venezuela Daniela komt uit Venezuela en is opgeleid als chemisch technoloog. Maar haar hart ligt inmiddels bij voedingsonderzoek. Nu werkt ze fulltime bij Danone. Was is je achtergrond? “Ik ben opgeleid als chemisch technoloog aan de Unexpo Universiteit in Venezuela. Dit is de op twee na grootste universiteit van het land. Ik studeerde hier in 2005 af als algemeen chemisch analist maar had toen al een grote interesse in de voedingssector. Echter een baan vinden in de voedingssector in Venezuela was toen erg lastig. Ik ben toen gaan werken bij een papierfabriek, maar daar was ik al snel uitgekeken. Daarna accepteerde ik een baan bij tabaksfabrikant Philip Morris. Het was mijn eerste kennismaking met een internationaal bedrijf. Dat was leuk. Maar minder leuk was de missie en visie van het bedrijf. Ik werk toch liever aan gezonde dan ongezonde producten.” Hoe ben je in de voedingssector beland? “Van de sigarettenfabrikant ben ik vervolgens bij een producent van rum beland. Nog steeds niet geheel gezonde producten, maar het was een mogelijkheid om als projectmanager te werken en mensen aan te sturen. Op een gegeven moment stuurde ik rond de 300 mensen aan en dat beviel me goed. Maar bij dit bedrijf was er geen mogelijkheid om onderzoek en/of productontwikkeling te doen, en dat is wat ik eigenlijk wilde. Voor een

echte R&D baan moest ik daarom elders zoeken. Ik ben toen wel met een Master opleiding in voedingstechnologie begonnen maar heb dit niet afgemaakt. Ik kreeg namelijk tussentijds al de mogelijkheid om voor Nestlé Venezuela te werken. Ik heb daar vervolgens veel geleerd over melk- en fruitpoeder en gewerkt aan onder andere Bambix.” Hoe ben je in Nederland terechtgekomen? “Ik had toentertijd een Nederlandse partner waardoor ik in Nederland ben gaan wonen. Ik heb toen mijn baan bij Nestlé Venezuela opgezegd. Ik heb bij een aantal Nederlandse voedingsbedrijven toen gesolliciteerd, echter zonder succes. Toen kwam ik in contact met Nutri-Akt, die me in contact bracht met Danone. Begin mei 2012 ben ik daar vervolgens in dienst getreden als productontwikkelaar en projectmanager bij Danone Nutricia Early Life Nutrition. Ik werk voornamelijk in babyvoeding en richt me op de introductie van nieuwe producten in andere landen. Sinds ik daar werk heb ik meegewerkt aan de introductie van zes nieuwe producten op de Poolse markt. Daarnaast werk ik aan de herformulering van producten voor de Nederlandse, Engelse, Russische en Duitse markt.” Hoe bevalt het bij Danone? “Danone is een fantastisch bedrijf, dat echt geïnteresseerd is in haar werknemers. Het is een echt internationaal bedrijf en hierdoor voel ik geen vreemde eend in de bijt, en voel ik me echt thuis bij dit bedrijf. Ik hoop dat ik nog een tijdje hier kan blijven.” FV Food Valley Update | 33


SHORT BITES Food Valley NL biedt services aan om bedrijven te helpen bij hun innovatie-inspanningen. Ook heeft het een belangrijke rol in het bij elkaar brengen van experts en het uitdragen van het Food Valley concept wereldwijd. Hier noemen we een aantal voorbeelden. Food2Market is een initiatief van vijf food netwerkorganisaties (waaronder Food Valley NL) uit Duitsland, Vlaanderen en Nederland. Samen bieden zij ondersteuning aan ondernemers in de foodsector die hun grenzen willen verleggen. Die nieuwe (buur)markten willen benaderen of gebruik willen maken van de inzichten en netwerken van regio’s net over de grens. Kompany maakte gebruik van de services binnen dit project.

In contact komen met retail

Kompany is een verkooporganisatie en een samenwerkingsverband van komkommertelers die lid zijn van de coöperaties Komosa, Sun Quality en ZON Fruit en Vegetables. Kompany vroeg zich af: “Hoe kom je als afzetorganisatie van telers in contact met de retail?” Huub Welles, directeur van Kompany: “We hadden geen contacten in die hoek. Daarom hebben we Food2Market ingeschakeld. Die had het benodigde netwerk namelijk wel.” Food2Market, organiseerde voor Kompany een open innovatiesessie met een breed scala aan vertegenwoordigers: van category managers van supermarkten tot procestechnologen. “Na die eerste sessie werd voor ons duidelijk welke richting we opgingen: branding, kortere ketens, nieuwe producten. Food2Market hielp ons niet alleen met het contact met retailers, maar maakte ook de weg vrij voor de aanvraag van innovatiesubsidies. Daarop is ook een project gestart met het zoeken naar inhoudsstoffen in komkommers. Komen daar nieuwe producten uit, dan weet ik zeker dat we weer de hulp van Food2Market inschakelen.” Gedurende het hele jaar ontvangt Food Valley NL vele buitenlandse verzoeken onder meer gericht op het vinden van specifieke kennis bij deskundigen of potentiële partners. Food Valley NL adviseert en begeleidt buitenlandse bedrijven en instellingen. Thailand is bezig met het opzetten van een foodcluster en heeft Food Valley NL om advies gevraagd.

Kennis delen met Thailand

Roger van Hoesel, directeur van Food Valley NL, heeft in juli 2013 Thailand bezocht om een bijdrage te leveren aan het verder uitrollen van het Thaise Food Valley programma. Met dit programma wil Thailand een soortgelijk concept als Food Valley NL opzetten om de innovatie, samenwerking en uiteindelijk export van

Food Valley NL staat voor u klaar voedingsmiddelen te verhogen. “Verschillende Thaise organisaties en overheidsinstellingen zijn de afgelopen jaren bij ons in Nederland op bezoek geweest om zich te laten inspireren en om kennis te nemen van de manier waarop Food Valley NL opereert en samenwerkt. Nu het Thaise Food Valley programma steeds meer vorm krijgt, heb ik recentelijk in Bangkok aan de verschillende deelnemende partijen concreet advies gegeven. En dat was heel waardevol”, aldus Van Hoesel. Het advieswerk vanuit Nederland omvatte onder andere presentaties over de Lessons learned by Food Valley NL, het meedenken met het strategisch plan om zowel kleine als grote Thaise bedrijven bij het netwerk te betrekken en welke prestatie-indicatoren aangehouden kunnen worden om het Thaise Food Valley programma te laten slagen. Het strategische plan (2014-2017) omvat onder andere ook het aantrekken en opleiden van meer personen in food R&D, productontwikkeling, food safety en het betrekken van meer bedrijven bij het Thaise cluster. De komende jaren hoopt Van Hoesel dat de samenwerking tussen Food Valley NL en het Thaise Food Valley programma concreter wordt. Van Hoesel: “Voor Nederlandse bedrijven wordt het straks dan alleen maar makkelijker om de Thaise markt, en eventueel de gehele ASEAN regio, te betreden.” FV


Agenda Colofon 24 oktober: Food Valley Expo Plaats: Arnhem Info: www.foodvalleyexpo.nl, expo@foodvalley.nl 31 oktober: Food2Market innovatietraining deel 1 Plaats: Wageningen Info: mia.holleman@foodvalley.nl 7 november: Startbijeenkomst KIA Energie Plaats: Volgt nog Info: frances.fortuin@foodvalley.nl 14 november: Food2Market innovatietraining deel 2 Plaats: Wageningen Info: mia.holleman@foodvalley.nl 14-21 november: Holland Food Valley @Fi Europe 2013 Plaats: Frankfurt, Duitsland Info: annemarie.nulle@foodvalley.nl 4 februari: 7e Nationale Voedingscongres Plaats: Ede Info: info@alliantievoeding.nl Kijk voor een uitgebreide agenda op www.foodvalley.nl

Food Valley Update is een initiatief van Food Valley NL. Nieuwe Kanaal 9D-3 Postbus 294 6700 AG Wageningen 0317 42 70 95 0317 42 76 71 (fax) info@foodvalley.nl www.foodvalley.nl Food Valley NL wordt mede mogelijk gemaakt door provincie Gelderland. Redactie: Emmy Koeleman Fotografie: Emmy Koeleman (p. 4 en 8), Frank Lodder (p. 18, 32 en 33) en Sebastiaan Westerweel (p. 21). Vormgeving: Roel Dalhuisen Productie: Ilse Dulk Eindredactie: Jolanda Wels Druk: Macula Feedback of meer informatie Suggesties en ideeĂŤn voor de volgende Food Valley Update zijn welkom. Mail dan naar communicatie@foodvalley.nl. Copyright Op de vormgeving, het gebruikte tekst- en beeldmateriaal in deze uitgave rust copyright. Dupliceren, in welke vorm dan ook, zonder voorafgaande uitdrukkelijke, schriftelijke toestemming van Food Valley NL is niet toegestaan.

Food Valley Update | 35


MAAK UW ambities WAAR!

Het Koplopers In Ambitie (KIA) programma

geeft ondernemers concrete handvatten om gezonder, duurzamer en met meer winst te innoveren. Binnen KIA worden verschillende thema’s uitgelicht:

• Verwaarden van reststromen • Duurzaam energiegebruik • Herformulering van voedingsmiddelen • Vermindering van het waterverbruik

Bent u een echte koploper en wilt u met deze onderwerpen actief aan de slag? Neem dan contact op met Frances Fortuin, projectleider KIA bij Food Valley NL: frances.fortuin@foodvalley.nl 0317 46 65 12.


Food Valley Update editie 02 2013