Issuu on Google+

OVNNFStNBBSU

LIDL XL -FORMAAT

Instock: AH-initiatief breidt uit met toko

01 cover 1

Valk Versmarkt, Doortje Kookt: Horeca’ers worden supermarktconcurrent

3

OP

Huub van Rozendaal: neemt afscheid bij Sligro Food Group

10-03-2015 11:38:15


 ћұ ћұ ћұ ћұ ұ

+ĖÝĝұÄùұĝĦĂÄĖұēÝñĝұĿ¨ùұϼѝϹӆ ,ĖĂĂĦĝĦÄұøÄĖîұĿ¨ùұÄñÓÝÊ }ĖÄîĦұùÝÄĬŀÄѝұìĂùÓұĿĂñŀ¨ĝĝÄùұîĂēÄĖĝ –ÄÄñұÄŅēĂĝĬĖÄұĿݨұĿĂÄĦ¸¨ñұÄùұøĬŌÝÄîұ ѳÒÄĝŪÝĿ¨ñĝұÄùұēĂēēĂ¿Ý¨Ѵұ

2m}Y,ұEQ ћұ ћұ ћұ ұ

ϼѝϸӆ PÄÄĝĦұēĖÄøÝĬøұēÝñĝұĿ¨ùұQÄ¿ÄĖñ¨ù¿ ñұϼұîÄÄĖұ¿ĂĂĖұ+QI6ұĬÝĦÓÄĖĂÄēÄùұĦĂĦұ PÄĖîұĿ¨ùұÙÄĦұE¨¨Ėұ

Q— 2Y,mQұmIm ћұ ћұ ұ ұ ұ ћұ ұ ұ

Ϲӆ ,mƒPќұPÝŅұĿ¨ùұ 2ĂÄÓ¨¨Ė¿Äùұ—ÝĦұÄùұ ēĂøēÄñøĂÄĝұ ѳ¹ÝĦĖĬĝĿĖĬ¹ÙĦÄùѴ IPYQќұPÝŅұĿ¨ùұ 2ĂÄÓ¨¨Ė¿Äùұ—ÝĦұÄùұ ¹ÝĦĖĂÄùұÄùұñÝøĂÄùұ

Q— ,YYtұ6tIQ

2m}Y,ұEQұ ,mQұjmt}6,

ћұ ұ ћұ ұ ћұ ұ

ћұ ϸϷѝϷӆ ћұ 2ÄĦұîĖĂĂùìĬŀÄÄñұĬÝĦұĖ¹Äùѝұ ұ ŀÝùù¨¨Ėұ—ĂĖñ¿ұÄÄĖұĬēұ

Ė¨ŧĦұĖÄŀÄĖұĬÝĦұ Ùݹ¨ÓĂұѳƒtѴ 6jѝұ2ĂēēÝÓÄұē¨ñÄұ¨ñÄұ øÄĦұϼѝЀӆұұ¨ñ¹ĂÙĂñ ϺϸϹұ—2}ұIќұϻѝϹӆұ ēĖÝìĝұŀÝùùÄù¿ұĦ¨ĖŀĸÝÄĖұ

YmYQ ћұ ћұ ұ ұ ћұ ұ

+ĖÝĝұÄùұĦĖÄù¿ņұ¸ÝÄĖұĿ¨ùұϻѝϼӆ ĂĂĖұ¿ÄұĖÄñ¨ŅĦÄұĬÝĦĝĦĖ¨ñÝùÓұŌÄÄĖұ ēĂēĬñ¨ÝĖұ¸ÝìұìĂùÓұĿĂñŀ¨ĝĝÄùұ ¸ÝÄĖ¿ĖÝùîÄĖĝ ,ĖĂĂĦĝĦÄұPÄŅݹ¨¨ùĝÄұ¸ÝÄĖøÄĖîұ ĦÄĖұŀÄĖÄñ¿ұ

2Y,mQұ—6} ћұ ћұ ұ ұ

ϻѝЀӆ 2ÄĦұĂĖÝÓÝùÄñÄұŀÝĦ¸ÝÄĖұÄùұ ¨¸ĝĂñĬĦÄұø¨ĖîĦñÄÝ¿ÄĖұ Ŀ¨ùұQÄ¿ÄĖñ¨ù¿

ћұ ұ ћұ ұ ұ

–ÄĖÒĖÝĝĝÄù¿Äұ¹Ý¿ÄĖұ Ŀ¨ùұtĦÄññ¨ұĖĦĂÝĝ ϹұĿ¨ĖݨùĦÄùұ mtjmmќұϻӆұ jjIќұϻѝϼӆұ

Q—ұ GҖt ћұ ұ ћұ ұ ћұ ұ ұ ұ

I++ұ ћұ ұ ұ ћұ ұ ұ

Q— t}IIұm}Y6tұ6mұ

—ÄĖÄñ¿ŀÝì¿Äұ ø¨ĖîĦñÄÝ¿ÄĖұ Ýùұ¸¿Ýì¸ÝÄĖ 6ùұϻұĿ¨ĖݨùĦÄùќұ IYQѝұƒIѝұ }m6jIұÄùұmYIұ

jĖÄøÝĬøұϷѢϷұĿĂĂĖұÄÄù ұìĂùÓÄұ¿ĂÄñÓĖĂÄē GҖtұIƒќұēĬĖÄұĝø¨¨îұ Ŀ¨ùұēÝñĝұŌĂù¿ÄĖұ¨ñ¹ĂÙĂñ GҖtұ,mQұIPYQұ£mYќұұ Q¨ĦĬĬĖñÝìîÄұøÝŅұ Ŀ¨ùұϼϷӆұĹîҖĝұÄùұ ϼϷӆұ¹ÝĦĖĂÄùñÝøĂù¨¿Äұ

DE BESTE BIEREN IN ELK SEGMENT 02 advertentie 2

09-03-2015 09:50:31


INHOUD

FKBBSHBOHtOVNNFStNBBSU

18

14 

 37



4

Deze maand



Hoofdredactioneel: glasnost in Zaandam

6

Personality’s

8

Formulecijfers GfK

11

Met Pim op straat

11

Superkijken: Edwin Palsma (The Food Agency)



Gefundenes Fressen

13

EFMI/Melanie Murk: heel of half ‘omnichannel’

14

Instock start met ‘toko’

17

Kremer: het nieuwe duurzaam heet biologisch

18

Horeca slaat terug, zoals Valk en Doortje



Ruzie met Rutte: koning Jumbo



Amazon als logistiek dienstverlener



Van Duin: toekomstmuziek



Lidl op groot formaat, in Nijkerk



Van Kippersluis: de supermarkt van straks, in tweeën



Huub van Rozendaal, boegbeeld Sligro

34

Bij Josceline aan tafel: Sepha Smit (Plus Retail)

37

Duurzaam eten: vlees versus insecten

38

Lidl watchen



Ammerlaan: ‘het nieuwe normaal’



Erik Hemmes in Duitsland: Bio Company



Vleursvloer: Lazuur

46

Formule-atlas: Nieuwegein

47

Locatienieuws

48

Productnieuws

3

FoodPersonality maart 2015

03 inhoud 3

10-03-2015 11:47:50


DEZE MAAND

Van land naar smaak naar ‘past bij…’ De wijnuitleg van Lidl. Hier is te zien hoe Lidl daarmee uitpakt. Geen landenpresentatie, want die is inmiddels wel zo goed als verdwenen in de Nederlandse supermarkt, zo niet helemaal. En natuurlijk ook bij Lidl. Maar Lidl houdt het niet alleen op uitleg in de trant van ‘vol, rond, soepel’ et cetera, het voegt ook toe. Bij kaas, salade, vlees, wild et cetera. Er zijn nog formules genoeg die daar niet in meegaan. Ten eerste, zoiets staat op de fles zelf. Al weet iedereen ook wel dat er bijna altijd ‘pairs with cheese and meat’ op staat en dan weet je als consument nog niks, terwijl de wijnkenner zelf wel bepaalt welke wijn hij/zij bij wát nuttigt. Maar dan nog, én land, én smaak, én combinatie, steeds meer info, het suggereert in elk geval dat je de klant zoveel mogelijk op weg wilt helpen. Verderop in deze FoodPersonality, op blz. 26 e.v.: een uitgebreide impressie van bij ons weten de grootste Lidl in ons land, die in Nijkerk. Onderdeel van een heel complex dat Lidl gekocht heeft. En op blz. 38 vertelt Pricing Experts over het wijnaanbod van Lidl. O

Foodvolk opeens weer voetbalbobo Na jaren van ‘afwezigheid’ op de Nederlandse voetbalvelden zijn er opeens weer twee foodmensen voetbalbestuurder, en wel beiden in de Eredivisie. AH-franchiser Cees van der Poel is algemeen directeur geworden bij FC Dordrecht. Hij is dat tot aan het einde van dit seizoen. Van der Poel heeft AH-vestigingen in Dordrecht, Sint Willebrord en ’s-Gravendeel. Hij neemt het over van de huidige voorzitter Ad Heijsman. Van der Poel zegt in Distrifood een operationele man te hebben aangesteld voor de AH’s, omdat hij zelf flink door FC Dordrecht in beslag zal worden genomen. In ongeveer hetzelfde weekend was aan de andere kant van het land, in Enschede, ook een foodman opeens voetbalbobo te bekennen: Aldo van der Laan. Van der Laan is bekend van vleeswaren producent Zwanenberg (omzet € 350 miljoen), bekend

Cees van der Poel

van het Zwanenberg-merk en Kips. De naam Aldo van der Laan komt ook elk jaar in de Quote-500 terecht. Hij was al jaren betrokken bij FC Twente, maar Van der Laan neemt het nu over van Joop Munsterman. Nog een overeenkomst? Zowel FC Dordrecht als FC Twente behoort tot de betaaldvoetbalclubcategorie 1, in financieel zwaar weer. FC Twente heeft zelfs drie punten in de competitie moeten inleveren, zo gelastte de KNVB. Van der Poel zou wel eens het type creatieve middenvelder kunnen zijn, getuige een ander bericht over hem in het Algemeen Dagblad. Zijn AH in ’s-Gravendeel wil hij zo veranderen dat het onder de noemer ‘museum’ kan gaan vallen. En omdat musea in ’s-Gravendeel op zondag open mogen zijn en drank en voedsel mogen verkopen, zou daarmee de AH aldaar dat ook mogen doen. Een originele opening richting doel van Van der Poel. Na jaren van afwezigheid, zeiden we. Nou, niet helemaal. CBL-voorzitter Bert Roetert heeft een zwart-geel Vitesse-hart en is al jaren voorzitter van de raad van commissarissen bij Vitesse. En je had ‘die andere ondernemer’ op het veld: Jan Pollemans, inmiddels AH-franchiser in EttenLeur, maar destijds Super de Boer-ondernemer in Roosendaal en jarenlang voorzitter van de plaatselijke RBC. Ja, toen die vereniging in de Eredivisie speelde. Voetbalclubs en supermarktondernemers en levensmiddelenfabrikanten; gaat kennelijk goed samen. O

Foodtopia Sinds een maand ongeveer is er ‘Foodtopia’, een tentoonstelling over ‘ruim een eeuw voedselinnovaties’. De samenstelster van deze expositie is Louise Fresco, die als gastconservator optrad. Fresco is bekend als voedselpubliciste (o.a. het boek ‘Hamburgers in het paradijs’) en sinds een tijd voorzitter van het bestuur van de Wageningen Universiteit. Zij was ook een tijd commissaris bij Unilever. De tentoonstelling is te zien in Museum Boerhaave, in Leiden, t/m 1 november. Wat is daar zoal te zien? Een top-tien spraakmakende innovaties voor de toekomst. Algenappetizers, insectenlolly’s… Maar ook innovaties van destijds, zoals margarine. En dan voegen we toe: de discussies van vandaag, zoals kweekvlees, 3d-geprint eten en de visversheidscamera. Uitgangspunt: welke innovaties zijn nodig om de voedselvraagstukken van vandaag en al helemaal die van morgen het hoofd te bieden? O

4

FoodPersonality maart 2015

04 deze maand 4

10-03-2015 16:51:04


Hoofdredactioneel Gé Lommen

Een groot Aldi-interview NRC Handelsblad is met een primeur gekomen vorige maand. Twee redacteuren van die krant zijn naar Culemborg getogen om daar een interview te hebben met een Aldifunctionaris. Met Tom de Bruijn, directeur van Aldi Midden-Nederland, een van de werkmaatschappijen dus die onder Aldi Nederland vallen. De twee redacteuren wijzen de lezer er ook duidelijk op dat dit gesprek uitzonderlijk is; “het allereerste met journalisten op de vestiging in Culemborg”. Hoe is dat tot stand gekomen? Via Edelman, het pr-bureau dat sinds een tijd Aldi Nederland als klant heeft. De twee redacteuren: “Niet dat ze stonden te springen. Sinds het eerste verzoek voor dit bezoek is ruim een jaar verstreken. Maar uiteindelijk gaat de afspraak door, met koffie, thee en chocolaatjes op tafel.” Wat is het onderwerp van dit artikel eigenlijk? Dat is de aanleiding zelf: dat Aldi iets meer de ramen opendoet. Dat het meer openheid tegenover de buitenwereld wil betrachten. Een ‘pro-actiever mediabeleid’, van die dingen. Ja, dat is mooi, maar nu willen we dan ook van alles weten, tenminste, je hoopt dat er in dat interview zaken aan bod komen waar de branche altijd al nieuwsgierig naar was. Maar die komen niet. Het verhaal sukkelt telkens opnieuw richting ‘we gaan opener worden’. Geen informatie over Aldiartikelen, geen informatie over plannen (o ja, Aldi is met een filialenrenovatieproject bezig, maar dat wist de branche al). En we lezen dat Aldi in Nederland winstgevend is, je ziet het niemand zeggen in dat artikel, maar dat zal dan wel uit de mond van die geïnterviewde De Bruijn zijn gekomen. Dat het winstgevend is, is geen nieuws, alleen het tegendeel daarvan zou nieuws zijn geweest. Daarna gaat het artikel over in de beschrijving van een rondleiding door de Culemborgse Aldi-burelen en het dc. En de twee redacteuren gaan allengs over op meningen van derden, zoals retailwatcher Paul Moers. Hét grote nieuws? Dat is er eigenlijk niet. Behalve dan dat Aldi-medewerkers inmiddels over een e-mailvoorziening beschikken, sinds ruim een jaar. Naast fax en telefoon. De filialen blijken nog geen e-mail te hebben. Aldi moet met zijn tijd mee, betoogt De Bruijn, maar dat doen we stap voor stap. Net als de vernieuwing van die filialen. O

Glasnost in Zaandam

D

e laatste Ahá (personeelsblad van AH), met daarin een interview met de kersverse directeur Wouter Kolk, heeft al aardig wat berichten in de vakbladen tot gevolg gehad. Van Distrifood tot Levensmiddelenkrant werd er gewezen op wat Wouter Kolk meldde, hij zou de winkelvloer meer ruimte voor eigen initiatief willen bieden, meer inbreng, ‘een beetje lef’ (al ging dat laatste eigenlijk over een project bij modeketen We, waar hij ooit werkte). Maar het zijn niet alleen de woorden van Kolk, die de indruk wekken dat er bij Albert Heijn meer ruimte gaat komen voor eigen initiatief en dat het tijdperk van een rigide supermarktfabriek wordt gelaten voor wat het is, een supermarkten distributieraderwerk dat altijd op volle toeren draaide maar geen ruimte liet voor andere initiatieven. Een rederwerk waarbij de marketingcommunicatie m.b.t. de aanbiedingen van komende week zwaarder leek te wegen dan de communicatie over voedselvraagstukken als eiwittransitie of dierenwelzijn. Het zijn ook de andere onderwerpen die een soort ‘glasnost’ (u weet wel, de door de Russische leider Gorbatsjov destijds uitgeroepen openheid voor de samenleving) in Zaandam illustreert. Het grootste onderwerp in de Ahá is: ‘Albert Heijn in dialoog’. Verschillende AH-functionarissen van hoog tot laag vertellen over initiatieven waaruit blijkt dat AH wil luisteren. Luisteren bijvoorbeeld naar fabrikanten die nog niet in het AH-assortiment zaten, er wordt verwezen naar de Podiumdagen die AH eind vorig jaar hield. De dialoog wordt ook gepropageerd doordat wordt geïllustreerd dat AH deze maand weer ngo’s uitnodigt om te bepalen in welke zin AH nog meer stappen kan maken in duurzaamheid. Vanuit de OR klinkt het dat AH meer in dialoog is met zijn eigen medewerkers op de winkelvloer. Vanuit ‘consumer business insights’ gaat het over de wijze waarop AH

omgaat met de driehonderd klanten die als panel fungeren, het AH Boodschappenforum. En over de manier waarop AH omgaat met reacties op stappen van AH op sociale media. De glasnostkoek is daarmee nog niet op. AH-personeelsleden vertellen over hun ervaring over reizen naar verre landen en de indruk die zij kregen over het eten daar. In de rubriek ‘Zelf getest’, waarin AHpersoneelsleden AH-artikelen beoordelen, komen ditmaal opmerkelijke producten aan bod; de cracker met wakame van het biologische merk Smaakt en de ‘BioToday Seaweedtapenade’, een zeewiertapenade, speciaal voor AH zelf. Zeewiertapenade, wakamecracker… bepaald geen doorsnee-supermarktartikelen, kunnen we gerust stellen. En nog is die koek niet op; verderop bespreekt AH in het blad aardperen, biologische pastinaak, schorseneren en knolselderij. Maar liefst twee ‘vergeten groenten’. Waar is de tijd gebleven, ter contrast, dat Harrie Piekema over ‘hamburgers met korting’ zong op tv? Nu zal de trouwe Ahá-lezer hiertegen in kunnen brengen dat AH toch al eens eerder de onderlinge dialoog en duurzame, zo niet ‘vergeten’ groenten onder de aandacht heeft gebracht en dat is terecht, maar dat neemt niet weg dat deze Ahá een vernieuwingsdrang en een gezamenlijkheidsdrang illustreert die bijna als en maatschappelijke missie oogt. Het zou zomaar een personeelsblad van Marqt kunnen zijn. Vernieuwingsdrang in het assortiment, openingen in de interne organisatie en de behoefte om sterk aan te haken bij maatschappelijke discussies over voedselkeuzes; als deze Ahá het Zaanse voorland is, dan kunnen we nog wat verwachten.

‘Deze Ahá zou zomaar een personeelsblad van Marqt kunnen zijn’

ge.lommen@foodpersonality.nl

5

FoodPersonality maart 2015

04 deze maand 5

10-03-2015 16:51:16


Personality’s Wie wat waarheen en waarvandaan, in de personaliarubriek van FoodPersonality. Mailen? vakblad@foodpersonality.nl

Kroef, Van der Vlies, Peka

Van Sliepenbeek, Straathof, Vion

³

Bart de Kroef heeft zijn functie van algemeen directeur van koelverseaardappelproducent Peka overgedragen aan Albert van der Vlies, die voorheen commercieel directeur was. De Kroef blijft aan het bedrijf verbonden, het is een familiebedrijf, de ‘ka’ van Peka is immers de k van Kroef, maar verder zal De Kroef aanblijven als commissaris. De andere twee directieleden zijn Henry Ermers (financiën) en Ron van Vonderen (productie). Bart de Kroef heeft bekendgemaakt dat Peka de kans heeft om in Europa verder door te groeien tot grote leverancier van koelverse aardappelen, maar – zo is gezegd – ‘dat vraagt om strategische keuzes en daarvoor is enige afstand tot de dagelijkse leiding gewenst’. ■

³

En weer gaat Joost Sliepenbeek aan de slag daar waar Tom Heidman aan het roer staat. Niks mis mee, wel opmerkelijk. Joost Sliepenbeek volgt Jacques Straathof op als cfo bij vleesbedrijf Vion, hij gaat er begin mei aan de slag. Sliepenbeek is afkomstig van afvalverwerker Van Gansewinkel, waar hij najaar 2013 werd aangesteld, eveneens als cfo. Sliepenbeek begon zijn loopbaan bij De Vleeschmeesters, dat naderhand door Vion werd overgenomen. Na functies bij accountants-/adviesbedrijf KPMG en investeringsmaatschappij Gilde begon hij in 1994 bij Deli XL, toen nog grootverbruikersbedrijf van Ahold. In 1999 werd hij financieel directeur bij Albert Heijn en in 2003 werd hij ‘senior vice president & chief accounting officer’ bij Ahold, in het jaar waarin Ahold zich uit dat boekhoudschandaal moest werken. In de periode dat Sliepenbeek financieel directeur van Albert Heijn was, was Tom Heidman (tot 2002) er operations- en vervolgens commercieel directeur. In 2007 vertrok Sliepenbeek bij Ahold en kwam hij terecht bij een andere ex-operationsdirecteur bij Albert Heijn, Ronald van Zetten, directievoorzitter van Hema. Daar werd Sliepenbeek financieel directeur. Daarna werd Sliepenbeek financieel directeur bij C1000. Hij werd daarheen gehaald door de ceo van dat moment, Tom Heidman. De C1000formule was ook bekend terrein voor Sliepenbeek, hij was er voorheen een tijd commissaris geweest, in de tijd dat meerderheidsaandeelhouder Ahold twee van de vijf commissarissen Schuitema/C1000 leverde. Toen Jumbo vervolgens in 2009 C1000 over wilde nemen en de mededingingsautoriteit dat goedkeurde, stapte Heidman meteen op. En werd Sliepenbeek tijdelijk directievoorzitter van C1000. Sliepenbeek werd door die functie ook een tijd lid van de raad van bestuur van Jumbo. Tot 2012, toen Jumbo Niels Onkenhout de leiding van het af te bouwen onderdeel C1000 in handen gaf. Onkenhout had daaraan voorafgaand het eerder overgenomen Super de Boer afgebouwd. Sliepenbeek vertrok. En nu, na anderhalf jaar bij Van Gansewinkel te hebben gewerkt, gaat Sliepenbeek wederom naar een bedrijf waar Heidman op dit moment aan het roer staat, Vion. Heidman was bij Vion al een tijd commissaris, maar is er sinds januari op interimbasis ceo. Vion wil althans deze zomer een nieuwe ceo aanstellen. Heidman laat in het Vion-persbericht ook weten in de persoon van Sliepenbeek ‘waardevolle ervaring in de retail- en voedselsector’ in huis te halen. Sliepenbeek is als gezegd de opvolger van Jacques Straathof, die de functie van cfo nog geen jaar heeft vervuld. Straathof vertrekt niet bij Vion, maar gaat leiding geven aan verbeterprojecten. De voorganger van Straathof was er overigens ook niet lang, dat was Kenaad Tewarie (o.a. ex-Laurus), die kennelijk geen chemie had met de ceo die ruim een jaar geleden bij Vion binnenkwam, Michiel Herkemij (die eveneens weer sinds begin dit jaar weg is omdat hij zichzelf in de media enkele maanden terug als ‘geen vleesman’ omschreef en in hetzelfde interview vertelde die baan te hebben geaccepteerd omdat zich na zijn jaar bij DE geen positie bij een internationaal fmcg-merkenbedrijf aandeed). ■

Van Rozendaal, Van der Sluijs, Sligro ³

Cfo Huub van Rozendaal van Sligro Food Group neemt deze maand afscheid van het bedrijf. Van Rozendaal is voor Sligro Food Group werkzaam sinds 1991, in dezelfde functie. Zijn opvolger is Rob van der Sluijs, die al sinds 2007 bij Sligro Food Group werkt en sinds 2012 de functie van financieel directeur vervult, wat inmiddels bij het bedrijf niet meer hetzelfde is als cfo. Het vertrek en de opvolging zijn vorig jaar al bekendgemaakt. In deze FoodPersonality een interview met de vertrekkende financieel topman, op blz. 30 e.v. ■

Huub van Rozendaal en Rob van der Sluijs

Harmsen, Aviko, Lensing Salesverantwoordelijke Ruud Harmsen is weg bij aardappelproductenleverancier Aviko. Harmsen is sinds begin deze maand directeur bij Lensing Food, leverancier van diepvriesproducten als pizza, vis, maaltijden en ijs, die onder private label

worden verkocht in de supermarkt. Lensing is voortgekomen uit de privatelabeltak van IgloMora, toen dat nog onderdeel was van Unilever, eind jaren negentig. Dat kwam toen via een management buy-out in handen van Harold Lensing. Inmiddels is het bedrijf in handen van een investeringsmaatschappij. Harmsen werkte van 1990 tot nu bij Aviko, zijn laatste functie was general sales manager retail. Harmsen is verder ook voorzitter van het Vriesversplatform, een belangenorganisatie van diepvriesfabrikanten om diepvries als categorie in de supermarkt aantrekkelijker te maken, zowel bij de consument als bij de retail zelf. Daarnaast is hij een tijd gastdocent geweest bij Hogeschool Arnhem Nijmegen. ■

6

FoodPersonality maart 2015

06 personality’s 6

10-03-2015 16:03:07


’t Hart, Joosten, Snels, FrieslandCampina ³

Vorige maand maakte FrieslandCampina bekend dat bestuursvoorzitter Cees ’t Hart vertrekt. Hij wordt bestuursvoorzitter van de Deense bierbrouwer Carlsberg. Het vertrek van ’t Hart is al overal in de media aangehaald, waarbij hij wordt geprezen om de goede integratie van Friesland Foods en Campina, de twee zuivelbedrijven die elkaar decennialang als aartsrivaal beschouwden. ’t Hart, voorheen Unilever-man, was de eerste bestuursvoorzitter van het toen geformeerde zuivelbedrijf FrieslandCampina. Bij Carlsberg komt ’t Hart niet in een gespreid bedje. Deze Deense brouwer opereert wereldwijd, maar heeft een grote afzetmarkt in OostEuropa en met name Rusland. En

Cees ’t Hart

Roelof Joosten

Tine Snels

dat land is door de geopolitieke crisis rondom Oekraïne en de boycot door het westen in een economische terugslag verzeild geraakt. Opvolger van ’t Hart wordt Roelof Joosten, die al lid is van de raad van bestuur van FrieslandCampina. Hij is chief operating officer ‘ingredients’ en is dat sinds begin

2012. Daarvóór was hij ‘executive director’ en managing director van FrieslandCampina Domo. Onder zijn bewind werd Domo omgevormd van producent van houdbare zuivel tot producent van baby- en kindervoeding. Ook is het al bekend wie Joosten in de rol van coo ‘ingredients’ gaat

opvolgen. Dat is de Belgische Tine Snels. Zij wordt dat per juni dit jaar, op hetzelfde moment als Joosten als bestuursvoorzitter van het zuivelbedrijf aantreedt. Snels werkt sinds 2012 bij FrieslandCampina. daarvóór heeft zij bij verschillende werkmaatschappijen van Nutreco gewerkt.

Pouderoyen, Plus, Jumbo

Stortelder, Tegelberg, Vion

³

Alexandra Pouderoyen, category manager voor wijnen en gedistilleerd bij Plus, gaat bij Jumbo aan de slag, in een soortgelijke functie. Bij Jumbo wordt zij senior category manager, eveneens voor wijn en gedistilleerd. Pouderoyen kwam in 2002 bij Plus, daarvóór werkte zij bij wijnaanbieder LFE. In 2002 werd ze junior category manager, na twee jaar werd ze category manager. Met Pouderoyen als verantwoordelijke voor wijn steeg de repuatie van Plus als wijnformule tot grote hoogte. In onderzoeken van onder andere GfK en Nielsen is Plus de laatste jaren vaak tot beste wijnformule benoemd, maar ook buiten de branche om heeft Plus een reputatie op het gebied van wijn gebouwd. Zelf werd Pouderoyen nog niet zo lang geleden verkozen tot ‘wijnkoper van het jaar 2014’, een prijs die bijna altijd terecht komt bij de wijnvakhandel zelf. Pouderoyen was ook stuwende kracht bij intiatieven als de Plus-wijnkelder, de Plus-thuisproeverij en het idee om iemand van de medewerkers van elke Plus-vestiging tot wijnambassadeur te ontwikkelen. ■

³

Frans Stortelder volgt Godert Tegelberg op als chief operations officer ‘pork’ van vleesleverancier Vion. Stortelder wordt in die functie aangesteld om varkensvlees beter ‘te verwaarden’, zoals het in het persbericht geformuleerd wordt. Dat houdt in dat Stortelder de taak krijgt meer opbrengsten uit een karkas van een varken te halen dan tot nu toe is geschied. Stortelder was al adviseur voor Vion, aangetrokken door voormalig topman Michiel Herkemij. Stortelder had een varkensslachtbedrijf in Denemarken, dat echter failliet ging. In de jaren daarvóór is hij eveneens werkzaam geweest voor het bedrijf; dat was toen rechtsvoorganger Dumeco, waar hij van 2001 tot 2003 directeur was. Tegelberg vertrekt niet bij Vion, hij gaat projecten leiden binnen Vion voor exportmarkten en voor de verdere integratie van de Duitse Vion-maatschappijen. ■

advertentie

Verhaegen, Haret, Grolsch ³

Tom Verhaegen vertrekt begin april als directeur van bierbrouwer Grolsch, om commercieel directeur van SABMiller Europa te worden. SABMiller is de moeder van Grolsch. Opvolger van Verhaegen is de Roemeen Andrei Haret (foto). Haret is sinds 2010 algemeen directeur van de bierbrouwerij Dreher in Hongarije, dat ook onderdeel is van SABMiller. Daarvóór werkte hij bij de Roemeense brouwerij Ursus, ook SABMiller-onderdeel, eerst als finance- en it-directeur, daarna als ‘vice president sales & distribution’. De Belg Verhaegen gaat in zijn nieuwe functie in Zwitserland werken. Hij was sinds april 2012 algemeen directeur van Grolsch, daarvóór werkte hij als marketingdirecteur Tsjechië bij Plzensky Prazdroi, brouwer van onder andere Pilsener Urquell en daarvóór vervulde hij bij AB Inbev-rechtsvoorgangers Interbrew en Inbev marketing- en verkoopfuncties. ■ 7

FoodPersonality maart 2015

06 personality’s 7

10-03-2015 16:03:25


DEZE MAAND

GfK-formulecijfers

Klantenkringen, P01 2015 stijgers/dalers

In FoodPersonality maandelijks de klantenkringen van acht landelijke supermarktformules van onderzoeksbureau GfK. Deze penetratiecijfers - het percentage huishoudens dat per periode een bepaalde formule bezoekt – geven een beeld van het ‘switchgedrag’ van de consument. Deze maand: periode 1 (week 1 tot en met week 4).

Klantenkringen, P01 2015 vs. P01 2014

Een nieuw jaar. Albert Heijn komt het sterkst uit de startblokken (+1). Hamsteren blijft populair! Opvallend is de sterke daling bij Jumbo (-0,9), al wordt die nog overtroffen door die van Aldi (-1). En ook Lidl levert in (-0,3). Ten opzichte van een jaar eerder (P01 2014) zien we met name Aldi inleveren, maar ook Dirk van den Broek. En C1000 natuurlijk, want die formule wordt gestaag ontmanteld. En ondanks al het gedoe bij Albert Heijn is de klantenkring over een jaar gezien netjes gegroeid.

Klantenkringen Aldi en Lidl, P01 2010 – P01 2015

Deze maand nemen we de klantenkringen van Aldi en Lidl onder de loep, en wel over de lange periode 2010 – 2015. Duidelijk is dat Lidl Aldi in penetratie allang is gepasseerd. Wel lijkt de snelle groei van de klantenkring van Lidl iets af te vlakken. Opvallend is verder dat de klantenkring van Aldi sinds 2010 structureel kleiner is geworden, een ontwikkeling die zich ook heeft vertaald in het marktaandeel. Dat daalde volgens Nielsen van 7,9% in 2010 naar 7,4% in 2014, terwijl dat van Lidl in dezelfde periode steeg van 5,6% naar 9,7%.

Supermarktomzet, P01 2015 vs P01 2014

Na het ‘groeiloze’ jaar 2014 is het bemoedigend te zien dat de supermarktomzet in de eerste weken van het nieuwe jaar stijgt. Vier positieve weken op rij, zo blijkt uit de omzetgegevens van GfK. Met week 1 (+7%) als uitschieter. Ook over de hele maand januari was er sprake van stevige omzetgroei (+2,6%). De groei is voornamelijk te danken aan een stijging van de gemiddelde waarde van de kassabon. Die steeg namelijk met 1,7%.

8

FoodPersonality maart 2015

08 formulecijfers 8

09-03-2015 09:51:32


 !

"  ! #$% &$  

   & '     )  , &-   

   783/5+      9 + / + $$ 3 8

 ( ./    

   )*%  

3 ++    +/ 6  + 5 :$    5/5;  ;  $1    55 5$

* # '   %   ' 01

( +  +  $   +

*     +  '

  

,    -

  25   +   5 $< 3 8

%

23 4 5 

3 6       

 .  '

  





 '

    

                     







   ! "#       $

/))( 011/   0* % 0+

      



       % 

2

( 2   /

        



!    &''  "#$      !%   %  !    !() *&+

'  

()*+& ,-./0 '  

  111.23-4 .-

& +3 5 6

09 advertentie 9

09-03-2015 09:52:00


Een merk komt pas dan tot leven, wanneer men weet waar het merk voor staat. VELTINS is hierin meer dan geslaagd, want dit Premium Pilsener is in Duitsland zĂŠĂŠr populair, want het behoort zelfs tot de vijf grootste biermerken. En dat zegt nogal wat in een land met meer dan 1.200 brouwerijen en meer dan 5.000 biermerken. De moderne brouwerji staat midden in het natuurrijke Sauerland en staat bekend als innovatief, realistisch en daadkrachtig. VELTINS kan binnen uw assortiment de rol vervullen van een goed drinkbaar Duits premium pilsener, met een onderscheidende eigentijdse uitstraling, voor een aantrekkelijke prijs. Voor meer informatie: veltins nederland tel.nr. 0651 804218

10 advertentie 10

09-03-2015 09:52:30


DEZE MAAND

Met Pim op straat Elke maand een foto uit de collectie van Pim van den Berg, ‘straat-o-loog’ bij zijn eigen bedrijf Pim van den Berg Perspectives. Van den Berg kijkt naar ‘alles’ in de detailhandel, waar dan ook.

“Ik ben een kort weekend in Wenen geweest. Om te zien of de fietspaden wel veilig genoeg zijn voor de vijftig ‘Jonge Turken’, die ik als een lange sliert in mijn kielzog op ontdekkingsreis volgende maand mee mag nemen. Oostenrijk. Beleefde bevolking, zonder al te veel vrolijkheid. Zondags tijd voor het gezin. ‘Katholisch’, maar toch de winkels dicht op zondag. En toch is Wenen een cultureel mekka. Tijdens de Habsburgers een bolwerk van uiterlijk vertoon en decorum. En dat werd dan zo’n 150 jaar terug hevig aangevallen door eenlingen die juist de binnenkant wilden doorgronden, de essentie, of dat

nu Freud was, of Mahler, Schönberg, Wittgenstein, Loos, Klimt, Schiele… Vroom versus ontaard, correct versus revolutionair, gezapig versus hongerig, lichtvoetige wals versus aangrijpende symfonie: Wenen als vat vol tegenstrijdigheden door de jaren heen. Vandaag de dag is Wenen nog steeds een cultureel mekka, niet vanwege de Sacher Torte, maar omdat het bijvoorbeeld voor de tweede achtereenvolgende keer tot aantrekkelijkste woon- en werkstad ter wereld uitgeroepen is. En dat komt ook terug in de detailhandel, met prachtige vestigingen van Merkur, Interspar en Julius Meinl. Maar ook: wat een prachtige taarten-

bakkers. Koffieverkopers. Caféhouders. Worstverkopers. Broodbakkers. In het centrum van die stad van bijna 2 miljoen inwoners kon ik me laven aan nieuwe indrukken waar we in Nederland nog een puntje aan kunnen zuigen. De architectuur van de foodtempels. Het aanstekelijke gebruik van accentverlichting. De hoge servicegraad per vierkante meter. Onbekende en kwalitatief hoogstaande ‘kleine merken’. Innovatie die op alle fronten aanslaat. Je moet er wel de weg weten te vinden. Maar dat geldt voor alle bijzondere steden. Succes met uw eigen zoektocht.” ■

‘Superkijken’ Deze maand: Edwin Palsma, managing partner bij foodmarketingbureau The Food Agency. (Michel Mattheeuws, adjunct-directeur bij Nettorama, vroeg vorige maand interim-ceo Tom Heidman van Vion als ‘opvolger’ in deze rubriek, maar Vion heeft gemeld dat Heidman een tijd uit de media wil blijven.) Door: Gé Lommen Foto: Rein van Zanen

Waar let je op in de supermarkt? “Op hoeveel kassa’s er staan en in gebruik zijn, dan heb ik meteen een indruk hoe succesvol of relevant die supermarkt is. Bij de kassa’s komen alle inspanningen van in de winkel tot uiting. Verder let ik vooral op de versafdelingen, omdat daar de grootste verschillen waar te nemen zijn. Een fles Coca-Cola is overal hetzelfde.” Is je oordeel als consument van invloed op je oordeel als branchepersoon, of vice versa? “Het is lastig om je persoonlijke mening uit te schakelen, ik probeer daar bewust mee om te gaan. Het gaat er niet om wat ik er als persoon van vind, maar wat de doelgroep ervan vindt. De meeste mensen maken vrij makkelijk de fout die twee zaken te verwarren. Om buiten jezelf te treden, moet je je in de doelgroep verplaatsen, door middel van observatie, gesprekken en gegevens.” Welke supermarkt of levensmiddelenwinkel in het buitenland maakte een bijzondere indruk? “De laatste was Leclerc in Frankrijk. Omdat het

mij aan het denken zette over hoe consumenten winkelen. En waarom bijvoorbeeld Lidl zo succesvol is. Consumenten kopen vaak dezelfde producten, begrijpelijk dat een compacte winkel met alle basisproducten tegen een goede prijs en van goede kwaliteit dan aantrekkelijk is. Heb je eens iets bijzonders nodig, dan ga je even naar AH.” En in Nederland? “Veel formules hebben iets bijzonders als je er oog voor hebt. Om er toch een te noemen: Jumbo. Zoals het met bijvoorbeeld de Foodmarkt blijft vernieuwen, dat is bijzonder, het getuigt van lef.” Je schrijft op jullie site en e-maildienst geregeld over de dilemma’s van de levensmiddelensector. Die zie je dan ook als je door een winkel loopt? “Ja, maar met name aan de achterkant. Ik denk nu vooral aan wat ik in die winkel níet zie: innovatieve producten van kleine producenten die niet op het schap liggen. Of innovatieve technologieën om bijvoorbeeld de derving te beperken, die niet gebruikt worden. Terwijl Britse retailers daar inmiddels veel geld mee besparen.” Wat koop je vaker dan anderen? “Griekse yoghurt en noten voor ontbijt en pure chocolade. Ook door mijn werk ben ik me bewust van de rol van goed én lekker voedsel voor mijn welzijn. Dus eet ik minder koolhydraten en suikers en een extra portie groente. Maar wel afgevuld met heerlijke pure chocolade.”

Wat zou er anders moeten in supermarkten? “Food is ‘low involvement’ geworden, de consument vindt een mooie iPhone belangrijker dan goed en gezond eten. Om consumenten weer meer betrokken te maken bij hun eten zodat ze beter gaan eten en er meer voor willen betalen, moet er meer beleving in de winkel komen: laten proeven, verhalen vertellen, inspireren. Iedereen zegt dat we meer groenten en fruit moeten kopen. Maar hoe wordt de consument in de winkel daartoe verleid? Hoe maken we het de consument makkelijker om groente te bereiden en te eten? De instore-communicatie beperkt zich tot de waren uitstallen en de prijs aangeven. Dat kan veel beter, en uiteraard: met producten die de belofte van lekker, gezond en gemakkelijk waarmaken.” Wie moet er volgende keer in de rubriek? “Ivo Hendriks van PerfoTec, dat samenwerkt met telers en retailers in het agf-schap. Een goede illustratie van hoe innovatie en ook duurzaamheid een win-winspel kan zijn. Maar ook: hoe lastig het soms kan zijn om te vernieuwen.” ■

11

FoodPersonality maart 2015

11 met pim op straat 11

10-03-2015 10:31:22


DEZE MAAND

Suiker nog meer ‘in staat van beschuldiging’ De Wereldgezondheidsorganisatie WHO (‘World Health Organisation’) adviseert in haar suikerrichtlijn per dag niet meer dan 25 gram suiker te consumeren. Een blikje appelsap is daarmee al uit den boze.

te schrappen. Het gevolg is dat kinderen die in de groei zijn, zeker als zij ook nog veel sporten, te eenzijdig eten en te weinig calorieën binnenkrijgen. Geen goede ontwikkeling, aldus kinderarts Sandra Schrama. Daar staat iets anders tegenover. Want diezelfde hoogopgeleide ouders die zuivel en granen op een zwarte lijst hebben staan, hebben niet zelden ook suiker van hun menukaart verbannen. Wat het Juliana Kinderziekenhuis daarvan vindt, weten we niet, maar die dieettrend lijkt in ieder geval op goedkeuring te kunnen rekenen van de Wereldgezondheidsorganisatie WHO. Die kwam deze maand met een richtlijn voor suikerconsumptie. Het advies: maximaal 50 gram suiker per dag (10% van de dagelijkse energiebehoefte), maar 25 gram (5%) zou nog beter zijn, om overgewicht te voorkomen en tandbederf tegen te gaan. Ter vergelijking: een traditioneel blikje cola – het

merk laten we voor het gemak in het midden – bevat 35 gram suiker, eenzelfde hoeveelheid appelsap 37 gram. Als het aan de WHO ligt, is dus een blikje appelsap op een dag al (veel) te veel, omdat je daarmee al over de helft van de dagelijkse inname van 50 gram zit, en ver over de eigenlijk aanbevolen inname van 25 gram. Daar komt nog bij dat de WHO de kristalsuikers en stropen die mensen zelf, koks, of de voedingsmiddelenindustrie in eten en drinken stoppen bij die maximale hoeveelheid (van 25, of vooruit, 50 gram) meetelt, net als de suikers die van nature in vruchtensap, -sapconcentraat en in siropen zitten en de suikers die bijen in hun honing stoppen. Is de WHO streng? Dat valt te bezien. Er zijn ook suikers die de WHO niet meerekent: suikers in vruchten die niet zijn uitgeperst en melksuikers (lactose). Als we kijken naar het WHO-advies, is in ons

“Een goede leerschool voor mij was dat ik een nieuwe functie kreeg bij Albert Heijn en toen te weinig gesproken heb met een bepaalde groep zakelijke relaties, terwijl die voor mijn werk wel belangrijk waren. In mijn volgende baan heb ik dat toen wel gedaan.”

eerst van The Greenery waren. De familie maakte

“Het heeft even geduurd, maar de arbeidsmarkt loopt altijd achteraan in de parade van economische indicatoren. De hogere lonen zijn goed nieuws voor de Amerikaanse consument, maar slecht nieuws voor de aandeelhouder.”

* Wouter Kolk

* Corné van Zeijl

stelt zich in AH-medewerkersblad Ahá voor. Wat hij

“Waardeer het pluralisme. Gun professionals hun eigen missie. Maar vraag wel of ze vooraf willen aangeven wat ze gaan doen. En laat ze achteraf rekenschap afleggen.”

hier zegt, is op RetailDetail al geïnterpreteerd als een

* Ben Tiggelaar

de loonsverhoging van de 500.000 laagstbetaalden

mogelijke handreiking naar AH-franchisers.)

* NRC Handelsblad

onder het Walmart-personeel in de VS zelf.)

Door: Marieke Venbrux Foto: archief FoodPersonality

Gefundenes Fressen

Kinderen krijgen steeds vaker zo ‘gezond’ te eten dat ze ondervoed raken, zo waarschuwden kinderartsen van het Juliana Kinderziekenhuis onlangs in het Algemeen Dagblad. Het ziekenhuis kreeg vlak voor kerst in minder dan drie weken zeven jonge patiënten binnen met symptomen van ondervoeding. Het ziekenhuis ziet de ontwikkeling al langer en wijt deze aan de trend onder - doorgaans hoogopgeleide - ouders om, geïnspireerd door boeken als de Voedselzandloper en Broodbuik, zuivel en granen van het menu

* Ahá (De kersverse algemeen directeur van Albert Heijn

de belangen bekend en liep daarmee vooruit op een nieuwe EU-richtlijn die eist dat openbaar wordt gemaakt welke persoon achter welke familie-bv zit, om zo malversaties tegen te gaan.)

* Het Financieele Dagblad (De columnist van die krant, beheerder van het SNS Nederland Aandelenfonds, over de gevolgen van

(De publicist, trainer en gedragsonderzoeker ziet

“Binnen een half uur hadden we de vijftig huurders op één lijn.”

bij universiteiten en het bedrijfsleven parallellen in de verhouding ‘rendementsdenken versus

“Soms schaam ik mij om te eten. Misschien sterft mijn moeder ergens van de honger.”

* Jesse Zijlma

loslaten’.)

* Grace Subathirai

* NRC Handelsblad

* NRC Handelsblad (De dochter van een passagier van het Malaysian

de grootste verhuurder van V&D, was het conflict tus-

“Soms moet je vijftien jaar investeren zonder er iets op te verdienen.”

sen V&D en de verhuurders helemaal niet zo groot.)

* Jaap Mazereeuw

‘Nabestaanden’ houden de optie open dat de pas-

* Het Financieele Dagblad

sagiers bij wijze van mirakel misschien nog leven.)

(Volgens de advocaat van vastgoedbedrijf IEF Capital,

“Als we alle scenario’s op een rij zetten, is de beurs de beste optie.”

Airlines-vliegtuig dat al bijna een jaar onvindbaar is.

(De directeur van groenteveredelaar Enza Zaden in een artikel over de markt van groenteverdeling.)

“We wisten dat er heel veel prik en heel veel suiker in zat.” * Ton Verhoeven

de huidige investeerders, zoals 3i, voor Refresco geen

“Alleen door ‘competitief’ te zijn houden ze zichzelf staande, zoals Luxemburg en Nederland met hun belastingregimes. Dat werkt door op EU-landen die de euro niet hebben. Solidariteit verschrompelt.”

kopers konden strikken.)

* Caroline de Gruyter

niet meer te achterhalen bleek.)

* Hans Roelofs * Het Financieele Dagblad (De ceo van sappen- en drankenfabrikant Refresco bestrijdt geruchten als zou de beursgang in april een tweede keus zijn. Bankanalisten hebben gezegd dat

* Het Financieele Dagblad (Een van de drie ondernemers die met de herlancering van het roemruchte frisdrankmerk Exota begonnen zijn, erkent dat de originele receptuur

* NRC Handelsblad

“Het is zoeken naar een balans tussen openheid en behoud van onze privacy.”

(De NRC-correspondent in Wenen over Spar- en Tesco-directeuren in Hongarije, die klagen dat de

“Vrouwen hebben een complexer palet van smaken.”

* Frank Hessing

regering-Orban 6% belasting invoert voor buiten-

* Sue Clark

* Het Financieele Dagblad

landse ketens, tegen 0,1% voor binnenlandse.

* Het Financieele Dagblad

(De directeur van voorgesneden-agf-leverancier Hes-

Maar, aldus De Gruyter, landen als Hongarije

(De algemeen directeur ‘Europa’ van brouwer SAB

sing over de wijze waarop de familie de terugkoop

proberen alleen maar met adhocregels de belasting-

Miller over de mogelijkheden en beperkingen om

aan aandelen Hessing bekendmaakte, aandelen die

vlucht naar landen als Nederland tegen te gaan.)

vrouwen meer aan het bier te krijgen.)

12

FoodPersonality maart 2015

12 gefundenes fressen 12

10-03-2015 13:47:37


Column EFMI

De presentatie van superfoods in de Foodmarkt van Jumbo in Amsterdam. land nog een lange weg te gaan. Uit de Voedselconsumptiepeiling van het RIVM blijkt dat Nederlanders dagelijks twee tot drie keer de maximaal toegestane hoeveelheid van 50 gram (dat zijn tien tot dertien suikerklontjes) binnenkrijgen. Ook in andere landen krijgen mensen aanzienlijk meer suiker binnen dan de door de WHO aanbevolen hoeveelheid. Zo bestaat het dagelijkse dieet van volwassenen in Hongarije en Zuid-Afrika voor 7 à 8% uit suiker, in Spanje en het Verenigd Koninkrijk is het twee keer zo hoog: 16 à 17%. Voor kinderen ligt dat percentage nog hoger. In Portugal bijvoorbeeld is suiker zelfs bijna een kwart van alles wat kinderen binnenkrijgen.

Protest industrie De suikerrichtlijn van de WHO heeft een lange weg afgelegd en is een doorn in het oog van de suiker- en de voedingsmiddelenindustrie. Al in 2002 kwam de WHO met het advies om niet meer dan 10% van de dagelijkse energiebehoefte uit ‘vrije suikers’ te halen. De suikerproducerende landen en de voedingsmiddelenindustrie stonden op hun achterste benen. ‘En dus’ stond in de Global Strategy on Diet, Physical Activity and Health van de WHO twee jaar later niets meer over die maximale suikerhoeveelheid, zo lezen we op het blog Food Politics van de Amerikaanse voedingswetenschapper Marion Nestle (die haar blog heeft vernoemd naar haar eerder verschenen boek). Vorig jaar ging de WHO echter opnieuw met de richtlijn aan de slag; er was inmiddels meer en beter uitgevoerd onderzoek gedaan naar de samenhang tussen suikerconsumptie en overgewicht en naar suikerconsumptie en tandbederf. Op de ontwerprichtlijn kwamen niettemin bijna 200 commentaren binnen van regeringen, ngo’s, bedrijven en academische instituten. Toch hield de WHO vast aan haar conclusie: 5% (25 gram) is de aanbevolen maximumhoeveelheid, 10% (50 gram) is de absolute max. Maar hoe weet een consument wanneer hij of zij aan zijn tax van 25 of 50 gram zit? Daar doet de WHO geen uitspraken over. En omdat rekenen zo goed als ondoenlijk is (zolang die door veel trendwachers verwachte golf van lichaamsmetende gadgets en software nog uitblijft), vergroot de waarschuwing van de WHO de kans dat consumenten die nauwgezet op hun voedingspatroon letten, suiker nog meer in het verdomhoekje duwen. Kijken we naar de achteraf best snelle opkomst van superfoods in de vorm van zaden, groentesmoothies, pure chocola en spelt en de discussie over schommelingen in de bloedsuikerspiegel, dan is die kans reëel.O

Retail? Je zal het maar hebben! eze maand is onze vernieuwde op-

D

Ook Lidl in Nederland, toch wel een succes-

leiding ‘commercieel management’

formule te noemen, heeft nog maar weinig

weer van start gegaan. Het eerste

stappen richting omnichannel retailing

deel hiervan staat in het teken van

gemaakt. Bij Lidl past het perfect om het op

‘omnichannel retailing’. Volgens prof. dr.

de huidige manier te doen. Dat sluit niet uit

Gino van Ossel, die het openingscollege

dat Lidl in de toekomst een omnichannel-

verzorgde, houdt omnichannel retailing in

strategie zal voeren, maar vooralsnog is het

dat je de klant zó centraal zet, dat deze echt

niet nodig om dit te doen.

zelf aan het stuur komt en zelf kan kiezen

Om heel eerlijk te zijn, is er in food nog

waar en hoe hij/zij koopt. Wie dit voor

maar weinig terug te zien van een echte

elkaar krijgt, wordt de winnaar van morgen.

omnichannel-aanpak. Albert Heijn is de

En dan zit je daar, met 150 winkels en een

enige (Nederlandse) food retailer die nu

infrastructuur die allesbehalve is ingericht

een serieuze stap zet. Want, een webwinkel

op die omnichannel-uitdaging. Je breekt je

hebben is allerminst het voeren van een

hoofd al tijden over het vraagstuk of en hoe

omnichannel-strategie. Albert Heijn kan op

je een webwinkel gaat inrichten en dan blijk

dit moment de verbinding tussen Bonuspas

je alweer één ontwikkeling achter te lopen.

en de webwinkel (ah.nl en de app) hoogst-

En dat is niet de eerste keer dat het

waarschijnlijk goed maken en heeft daarmee

gebeurt. Want in de retail moet je blijven

een stevige basis gelegd om de klant te kun-

ontwikkelen. Uit onderzoek dat McKinsey

nen volgen. De ‘path to purchase’, zoals dat

al eind jaren negentig heeft uitgevoerd, is

zo mooi heet, wordt hierdoor steeds beter

gebleken dat de levenscyclus van een retail-

in kaart gebracht. De eerste echt zichtbare

concept niet langer is dan vier tot vijf jaar!

tekenen van omnichannel zijn inmmidels

We kennen allemaal de verhalen van De

in Eindhoven te bewonderen. Albert Heijn

Gruyter, Blokker en V&D. In de retail geldt

heeft het dus in zich om weer de winnaar

als nergens anders: succes vandaag biedt

van morgen te worden!

geen enkele zekerheid voor de toekomst.

Maar goed, nu ben je geen discounter, en

Maar ben je als retailer dan helemaal

heb je ook nog niet je infrastructuur zo

verloren als je niet op die voorbijrijdende

verfijnd als Albert Heijn, na jaren van inves-

omnichannel-trein springt? Nee, gelukkig

teringen, nu voor elkaar heeft. Wat is dan het

wordt in het college snel genuanceerd: ‘one

advies? Kom in actie, maar, one size does not

size does not fit all’.

fit all! Dus kijk goed wat wel bij de business

Neem Action. Action heeft maar één kanaal

past, maar ook wat er niet bij past.

om in te verkopen: de winkels. Uiteraard

Ik kan niet wachten tot het volgende college.

zijn er nog meer ‘touchpoints’, zoals dat zo mooi heet. De folder, Facebook, Twitter etc. Maar het is nou niet echt het voorbeeld van een bedrijf waar de klant aan het stuur zit. En dat is prima. Action maakt de keuzes en het weet elke keer te verrassen. Het grossiert in impulsaankopen, iets wat in een webomgeving nog steeds lastig te bereiken is. Bovendien is de business case van een ‘omnichannel-Action’ niet echt lekker rond te rekenen: een pen van vijftig cent thuisbezorgen biedt niet veel perspectief om de kosten te dekken.

‘En dan zit je daar, met 150 winkels en een infrastructuur die allesbehalve is ingericht op die omnichanneluitdaging’

Marcel van Aalst, Irene van Berlo, Koen Hazewinkel, Leo Kivits, Melanie Murk en Laurens Sloot wisselen elkaar af als columnist. Deze maand: Melanie Murk. Reacties: murk@efmi.nl

13

FoodPersonality maart 2015

12 gefundenes fressen 13

10-03-2015 13:47:39


Instock Toko, aan de Ferdinand Bolstraat in Amsterdam. De straat was bijna acht jaar lang een bouwterrein, wegens de aanleg van de Noord-Zuid-lijn. Daar had ook de AH To Go in deze straat last van. “Die heeft nooit echt goed gelopen. AH besloot de vestiging te sluiten, waarop wij aangaven wel een bestemming voor het pand te weten”, aldus Freke van Nimwegen. Instock – de stichting – heeft het pand voor onbepaalde tijd gehuurd. Sinds een paar maanden zijn de grote hijskranen weg en zijn de écht grote werkzaamheden zo goed als voorbij, dus doorloop gegarandeerd.

Instock Toko: AH-’restanten’ als afhaalmaaltijd Het gaat goed met Instock, het anti-verspillingsrestaurant dat vier jonge Aholdmedewerkers vorig jaar begonnen. Het restaurant verhuist binnenkort naar een nieuwe, permanente locatie in Amsterdam Oost. Daarnaast opende Instock onlangs Instock Toko, waar het verse maaltijden van onverkochte AH-producten aanbiedt. Door: Marieke Venbrux Foto’s: Ron Offermans

De opening van ‘hun’ Instock-restaurant, op het Westergasterrein in Amsterdam, was vorig jaar zomer groot, landelijk nieuws. Niet zo verwonderlijk, want het initiatief en het verhaal daarachter zijn ook best bijzonder. Hoe zat het ook weer? Freke van Nimwegen, Merel Laarman en Selma Seddik waren management trainee bij Ahold en werkten bij ‘responsible retailing’, het Ahold-onderdeel dat zich bezig houdt met duurzaamheid en maatschappelijk verantwoord ondernemen. Bart Roetert was assistent-supermarktmanager bij een AH-filiaal. Alle vier waren ze lid van de interne netwerkclub Young Ahold. Begin 2014 schreef Young Ahold een wedstrijd

uit voor goede, innovatieve ideeën. Freke, Selma, Merel en Bart gingen met het onderwerp voedselverspilling aan de slag: welke strategische oplossingen kun je bedenken om voedselverspilling te verminderen? Hun voorstel: een restaurant dat onverkochte producten van Albert Heijn, eten dat het bord anders nooit zou halen, omzet in smaakvolle maaltijden. Ze haalden de finale. Waarna ze hun idee van Ahold daadwerkelijk in de praktijk mochten gaan brengen: ‘gefeliciteerd, ga het maar doen’. Zo opende afgelopen juni op het Westergasterrein in Amsterdam Instock. Een pop-up-restaurant waar twee chef-koks dagelijks (nou ja, het restaurant is – nu nog – alleen op donderdag,

vrijdag, zaterdag en zondag open) wisselende maaltijden koken van ‘imperfect’ voedsel, zoals appels die een deukje hebben opgelopen of wortels die niet helemaal recht zijn, voedsel dat tegen (maar niet óver!) de tht aanloopt – brood van een dag oud, bijvoorbeeld – of waarvan de verpakking beschadigd is en daardoor in de supermarkt niet meer verkocht kan worden. Denk ook aan een zak appels of een netje sinaasappels waarvan er twee niet meer goed zijn, terwijl de rest nog prima bruikbaar is. Met een eigen elektrisch autootje worden de producten opgehaald bij AHfilialen in Amsterdam, vlees wordt opgehaald bij AH’s vaste vleesleverancier Hilton Meats, dat net als AH ook reststromen heeft. Dan gaan de koks

14

FoodPersonality maart 2015

14 Instock 14

09-03-2015 13:20:09


Thee, granen, pasta. Allemaal niet te koop, nu nog slechts decoratie, afkomstig van het distributiecentrum, waar tijdens het orderpicken nog wel eens iets van het schap valt. “Maar het zou goed kunnen dat we hier straks producten en delicatessen plaatsen die te koop zijn, zoals de kimchi (gefermenteerde spruitjes), die nu door onze chef-kok worden gemaakt.”

Klanten die een maaltijd kopen, mogen een stuk fruit meenemen. Gratis. Het fruit wordt verder gebruikt om verse sappen van te maken.

aan de slag. Een driegangendiner bij Instock kost €20, een tweegangenbrunch €10. Het Instock-restaurant zit vanaf het begin elke avond stampvol. Met studenten die goed en betaalbaar willen eten, met nieuwsgierigen, met idealisten die net als de Instockers verspilling tegen willen gaan, en gewoon, met mensen uit de buurt én mensen uit de rest van het land die ‘een dagje Amsterdam’ combineren met eten bij Instock. We zouden verwachten dat het best een kunst is om dagelijks genoeg ‘AH-restjes’ op te halen om 70 tot 80 restaurantgasten te voorzien van een afwisselend en smaakvol menu, maar dat blijkt mee te vallen, aldus de initiatiefnemers eerder in dit blad. De reststromen zijn redelijk stabiel, maar daarnaast zijn de chef-koks zo creatief dat het steeds weer lukt een goed, gezond en verrassend menu te presenteren.

Logische zet Dat het met dat ‘restjes-aanbod’ ruim een halfjaar later nog steeds goed zit, blijkt. Want eind februari opende Instock in de Ferdinand Bolstraat (in de Amsterdamse Pijp), in een voormalig AH To Go-pand, Instock Toko: een afhaalwinkel, waar warme maaltijden, salades, tosti’s, soepjes, sapjes, maar bijvoorbeeld ook wortel- of bloemkooltaart worden verkocht. Bereid van producten en ingrediënten die, net als bij het Instock-restaurant, het bord anders niet zouden hebben gehaald. “Eigenlijk was een take-away-concept ons oorspronkelijke idee”, vertelt Freke van Nimwegen tijdens een bezoek aan de toko. “Toen we zagen dat het Instock-restaurant aansloeg, zijn we opnieuw met zijn vieren om de tafel gaan zitten. Wat kunnen we nog meer? En vooral: hoe kunnen we meer AH-supermarkten aansluiten bij Instock, en zo voedselverspilling nog beter tegengaan?” Een maaltijdenwinkel bleek een logische zet. “Soepen en sappen kunnen we altijd maken, daarbij is het bestaande aanbod van maaltijdenwinkels en afhaalconcepten vaak toch nog ofwel vrij ongezond, ofwel niet echt verrassend, ofwel best prijzig.” Een maaltijd bij Instock Toko kost, afhankelijk van de portiegrootte, 5, 7 of 9 euro. Soep of salade kost 4 euro, een sapje 2 a 3 euro. Voor de toko zijn drie extra koks aangetrokken, zij bereiden de

De Oogst van de Dag, ofwel: het aanbod van vandaag. De bloemkooltaart staat nu nog op het bord, maar is een halfuurtje later uitverkocht. Voor alles wat in de vitrine staat, geldt op = op, dan gaat er een streep door op het krijtbord. We nemen na afloop twee maaltijden mee naar huis: de worst in tomatensaus (de worst is afkomstig van AH’s vleesleverancier Hilton Meats, die ook reststromen heeft) en de winterse knolstoof (met onder andere gegrilde paprika). Vooral van die laatste zijn we erg gecharmeerd. Wat dat betreft jammer dat er morgen weer iets anders op het menu staat.

De vier ‘Instockers’: Merel Laarman, Freke van Nimwegen, Bart Roetert en Selma Seddik. maaltijden in het Instock-restaurant en brengen deze vervolgens naar de toko. Van Nimwegen: “We proberen elke dag een vegetarische maaltijd en een vlees- of vismaaltijd te hebben, ook willen we elke dag een soep (vandaag witlof-erwtensoep,

MV) en een salade aanbieden. Het is voor de koks vrij arbeidsintensief, omdat ze het elke dag moeten doen met de producten die op dat moment voorhanden zijn, niet echt vooruit kunnen werken of terug kunnen vallen op hun vaste riedeltje.”

15

FoodPersonality maart 2015

14 Instock 15

09-03-2015 13:20:15


Ere wie ere toekomt. “Zonder de creativiteit van de chef zijn we nergens, op deze manier willen we het personeel een beetje een platform geven. Ook wordt de service daardoor wat persoonlijker”, aldus Freke van Nimwegen. Instock wil ook op andere manieren een bijdrage leveren aan het milieu. Zo moedigt het klanten aan om hun plastic bakje de volgende keer dat ze een maaltijd komen halen mee te nemen, en opnieuw te laten vullen. Dan krijgen ze 0,50 eurocent korting. “En anders vragen we om het bakje thuis te hergebruiken, of in ieder geval bij het plastic afval te gooien.” Brood – daar worden bij Instock Toko onder meer tosti’s van gemaakt – aardappelen en fruitsoorten als appels en sinaasappels zijn redelijk vaste items. Het groenteaanbod laat zich minder makkelijk voorspellen, en dan zijn de koks aan zet. “Op dit moment hebben we bijvoorbeeld heel veel spruitjes over, waarschijnlijk omdat het een beetje einde seizoen is. Maar we willen natuurlijk niet een week lang alleen maar spruitjesstamppot verkopen. Dalila, een van onze chef-koks van het Instock-restaurant, gaat de spruitjes nu fermenteren en maakt er kimchi van, een Koreaans bijgerecht. De spruitjes gaan vervolgens in glazen potjes, zo kunnen we ze langer bewaren en eventueel ook hier bij Instock Toko verkopen.” Omdat de vier Instockers, Freke, Bart, Merel en Selma, zelf alle vier supermarktervaring hebben, kunnen ze de aangesloten AH-winkels – aanvankelijk waren dat er vier, met de komst van Instock Toko worden dat er meer – makkelijker instru-

eren bij het uitsplitsen van de reststroom. Van Nimwegen: “Voorheen ging alles wat niet meer verkocht kon of mocht worden – omdat het kapot was, vies was, over de tht-datum was – in één kratje en dat werd dan afgevoerd. De desbetreffende AH-supermarkten splitsen nu voor ons het bruikbare van het onbruikbare, wij halen het de volgende ochtend tussen 8.00 en 10.00 u op. Dat uitsplitsen is best een karwei, maar omdat wij zelf een supermarktachtergrond hebben, kunnen we daarbij wel meedenken en dit goed coördineren.” Instock Toko is net als het Instock-restaurant ondergebracht in een stichting, omdat ze allebei geen winstoogmerk hebben. En ook een beetje om te voorkomen dat een idee voor Instock eerst heel Ahold door moet om in de praktijk te kunnen worden gebracht. Het horecapersoneel – inmiddels staan er voor het Instock-restaurant en Instock Toko samen zo’n twintig man op de loonlijst – is in dienst van de stichting. Freke, Selma, Merel en Bart zijn nog steeds ‘gewoon’ in

We zien dit al langer bij hostels, hotels, of gewoon op straat (zo hangt er bijvoorbeeld eentje aan een muur aan de Weesperzijde, aan de Amsterdamse Amstel): de free library. Het idee: leen een boek en zet er een ander boek voor terug. De minibibliotheek fungeert bij Instock niet alleen als decoratie, Instock wil laten zien ook andere vormen van verspilling en ‘onnodig afval’ tegen te gaan. Hoe erg is het gesteld met de voedselverspilling? Instock laat op dit bord zien waar het tegen strijdt.

Klanten die moeten wachten op hun maaltijd, kunnen hier een glaasje (nou ja, plastic beker) tappen. Gratis, net als het fruit.

dienst van Ahold, maar wel fulltime bezig met ‘hun project’ Instock. En zoals het er nu naar uitziet, blijven ze dat voorlopig ook doen, waarbij Selma zich vooral bezighoudt met de inkoop en de financiën, Merel met het personeel en het onderdeel hrm, Bart met het operationele gedeelte en Freke vooral met communicatie en marketing. En daar hebben ze hun handen vol aan. Van Nimwegen: “Het voordeel nu van Instock Toko is dat er al iets was, namelijk het restaurant. Toen we daarmee begonnen, was voor ons alles echt nieuw; we hadden nog geen website, geen lopende processen, dat is nu wel anders.” Het gros van de producten van Instock zijn weliswaar onverkochte producten van de aangesloten AH-filialen, maar een deel moet worden ingekocht, vooral producten om de maaltijden te bereiden (denk aan olie, boter of kruiden), maar bijvoorbeeld ook – althans, voor het restaurant – frisdranken, bier en wijn.

Break even Instock draait naar eigen zeggen break even. Zou het ook te doen zijn als er wel winst zou moeten worden gemaakt? Van Nimwegen: “Ik weet het niet. Onze inkoop is voor een groot deel kosteloos, maar de personeelskosten zijn wel heel behoorlijk, datzelfde geldt voor de logistieke kosten – we moeten elke dag producten bij de winkels ophalen – en we kunnen weinig standaardiseren, omdat we nooit precies weten wat het aanbod is. Voor elke

16

FoodPersonality maart 2015

14 Instock 16

09-03-2015 13:20:21


Column Frits Kremer

Het nieuwe duurzaam heet biologisch

Het anti-verspillingsoffensief van Instock zien we ook terug in het interieur: afvalhout dat hier in de winkel hergebruikt wordt.

horeca-ondernemer is het keihard werken en dat geldt ook voor ons.”

Nieuwe locatie Tot slot nog dit: het Instock-restaurant op het Westergasterrein sluit binnenkort de deuren. “Dat is jammer, het is toch een beetje onze huiskamer geworden. Maar we wisten van tevoren dat het tijdelijk zou zijn omdat de locatie al aan een andere partij was verhuurd.” Het Instock-restaurant houdt echter niet op te bestaan: het gaat naar een nieuwe locatie, in Amsterdam Oost – waar precies wil Van Nimwegen nog niet kwijt. Wel dat de nieuwe locatie blijvend is – althans, voor onbepaalde tijd – en elke avond opengaat. “Die locatie wordt nu verbouwd, we verwachten in juni open te gaan. Dat is nog wel even een strakke planning, ook omdat de maaltijden voor Instock Toko in het restaurant worden bereid.” Verder rijdt sinds kort de Instock Foodtruck, een oude Mercedes Benz-brandweerwagen, door het land. We troffen deze al even tijdens de opening van de vernieuwde AH XL in Eindhoven, in januari. “Met de truck willen we voedselverspilling verder op de kaart zetten. We kunnen ermee naar festivals en markten, maar een precieze planning hebben we nog niet. We zijn er echt net mee begonnen en hebben ook pas net een foodtruckmanager aangenomen. In de truck gaan we in ieder geval ter plekke maaltijden bereiden en aanbieden. Hoe dat zal gaan, daar zijn we zelf ook heel benieuwd naar.” ■

ag ik eens een revolutionair

M

zegt hij: ‘SuperFair kan van alles betekenen.

voorstel doen? Ik kwam er

Van ‘fair’ in de zin van fancy fair tot eerlijke

eigenlijk op toen ik in het

artikelen tot eerlijke inkoop. Dat is allemaal

februarinummer van Food-

nog te laden, die betekenissen.’

Personality het interview met Harrie Westra

Kortgeleden opperde de Volkskrant het

las. Harrie is een man die we tot voor kort

idee om niet het ‘eerlijke’ of ‘duurzame’

nooit op ook maar één duurzame gedachte

product een label mee te geven - want

hebben kunnen betrappen. Ex-Vomar,

eerlijk en duurzaam moet toch eigenlijk de

ex-Hoogvliet, een directeur met vooral oog

standaard zijn - maar juist het ‘foute’ pro-

voor ‘de kleinere portemonnee’, zoals de

duct. Er werd een prijsvraag onder de lezers

interviewer het treffend omschrijft.

uitgeschreven om met een pakkende naam

Tegenwoordig runt Harrie SuperFair, een

te komen. Meest ingezonden benaming?

biologische supermarkt in hartje Utrecht.

‘Faud.’ Lachen, joh!

Hoe verklaart hij zijn ommezwaai? ‘O, Harrie

Helemaal faud natuurlijk, dit initiatief.

Westra is niet veranderd. De consument

Iedereen weet dat je menselijk gedrag niet

is aan het veranderen. Nou, laat ik mezelf

intrinsiek verandert door te straffen, maar

corrigeren, ik verander ook, ik ga mee in die

door te belonen. Daarom nu mijn voorstel.

verandering. Ik kan nu producten verkopen

We hebben er een nieuw containerbegrip

waar ik meer achter sta.’ In de wijze waarop

bij, dat van alles en nog wat kan betekenen

hier herpakt wordt, proeven we het zakelijk

en waar de consument zich kennelijk door

opportunisme dat de boventoon heeft

beloond voelt, want het wordt in steeds

gevoerd bij de beslissing voor biologisch

grotere hoeveelheden verkocht. Laten

te gaan.

we het ontdoen van het SKAL-keurmerk,

Toch is dat opportunisme misschien wel het

zodat ook het gangbare product dat aan

beste nieuws van de laatste jaren als het om

bepaalde milieueisen voldoet, eronder kan

de verduurzaming van food gaat. Want het

vallen. En het gangbare product dat meer

betekent immers dat ‘biologisch’ inmiddels

aan dierenwelzijn is gaan doen, het gang-

zo’n household name is geworden, dat

bare product met minder suiker of vet, het

iedereen popelt om op de rijdende trein

gangbare product dat boeren een betere

te springen. Tien jaar geleden trok Harrie

marge gunt.

ongetwijfeld nog een heel vies gezicht als

Laten we het allemaal gewoon ‘biologisch’

het biowoord viel.

noemen, want dat verkoopt. Achter de

En laten we wel wezen, de beslissing van

schermen mogen de geleerden zich dan

AH om na Puur & Eerlijk nu alle kaarten op

buigen over het programma van eisen. En

AH Biologisch te zetten, is natuurlijk niet

het moet natuurlijk ‘SuperFair’ heten, dan

minder opportunistisch. Je zou wel gek

verdient Harrie er ook nog wat aan. Fair

zijn om te gaan zitten zeveren over al die

enough?

keurmerken als er één etiket is dat iedere consument direct begrijpt, of denkt te begrijpen: biologisch, inderdaad eigenlijk heel logisch! Lets’s face it, mensen, het nieuwe duurzaam heet biologisch. De consument kent het, vertrouwt het en koopt het. En wat er allemaal precies onder ressorteert, dat zal hem worst wezen. Westra heeft dat goed begrepen. Gevraagd waar SuperFair nu eigenlijk voor staat, fair trade of eerlijk eten,

‘Tien jaar geleden trok Harrie ongetwijfeld nog een heel vies gezicht als het biowoord viel’

Om de maand in dit blad: Frits Kremer, directeur Mediaset, een communicatiebureau gespecialiseerd in de levensmiddelen- en agrosector. Reacties: frits.kremer@mediaset.nl

17

FoodPersonality maart 2015

14 Instock 17

09-03-2015 13:20:24


Horeca slaat terug. Nieuw kwaliteitsplafond voor supermarkten? Profiteerden de supermarkten aanvankelijk van de recessie ten koste van de horeca, nu slaat die horeca terug met initiatieven als Valk Versmarkt, Doortje kookt en Marley Spoon. Killing of blessing voor AH, Jumbo, Plus en de andere supermarktformules? Door: Marieke Venbrux Foto’s: Ron Offermans, René Oudshoorn, archief FoodPersonality

De Nederlandse horeca had het de laatste jaren lastig. Door de recessie aten meer consumenten thuis, daar profiteerden de supermarkten van. Zo kon het gebeuren dat een premiumhuismerk als AH Excellent aan het begin van de crisis, zo rond 2008, juist een groei doormaakte. Omdat de (voormalige) restaurantbezoeker zijn restaurant vaker verruilde voor een etentje met vrienden thuis, waarbij dan wél de luxere producten – kaasje, wijntje, olijfje – op tafel kwamen. In navolging van AH kwamen ook de andere formules met eigen, luxe merken, zoals Jumbo Exclusief, Bijzonder Lekker (het luxe, eigen merk van Superunie-leden), C1000 Selectie, Lidl Deluxe en Lidl Delicieux. Allemaal onder het motto: ‘Thuis uit eten’. Inmiddels zijn we zeven jaar verder. En lijkt

diezelfde horeca zich te herpakken op de supermarkt. Restaurants boekten het laatste kwartaal van 2014 een omzetstijging van 5,6%, aldus het CBS. Niet vanwege gestegen prijzen, maar vooral vanwege een toenemend aantal mensen dat weer buiten de deur eet. Tegelijkertijd zien we de laatste tijd verschillende initiatieven van horeca-ondernemers ontstaan, die gericht zijn op de thuisconsument. Bekendste voorbeeld is wel Valk Versmarkt in Voorschoten, dat afgelopen januari de deuren opende. Valk Versmarkt is een initiatief van Marcus van der Valk, die eerder voor de Nederlandse Van der Valk-hotels de inkoop van vis, vlees, groenten en koffie deed. Het vlees kocht hij onder meer in vanuit Ierland en Uruguay. “Dat verkocht ik al in een aparte slagerij hier in Voorschoten (naast Van

der Valk Hotel de Gouden Leeuw, MV), omdat er vraag naar was. Toen heb ik gedacht: dat ga ik ook doen voor het brood, de groente, de kaas en de zuivel. Zo is het idee ontstaan”, aldus Marcus van der Valk eerder in de Levensmiddelenkrant. Hij zegt in dat blad ook in het verleden door diverse supermarktketens te zijn benaderd om afhaalpunten te openen op terreinen bij Van der Valk-hotels, vanwege de bekendheid en de parkeergelegenheid. Maar: hij ‘bedrijft liever retail met zijn eigen concept’. Die eigen formule werd dus Valk Versmarkt. De familie Van der Valk had naast het hotel in Voorschoten als gezegd al een goedlopende slagerij, en ook een wijnwinkel. De afgelopen twee jaar zijn die twee stilletjes omgebouwd tot premiumsupermarkt. Marcus van der Valk wilde in Voorschoten een plek creëren ‘met een wauw-effect, waar aan alles is gedacht’, zei hij in de Volkskrant. Dat lijkt heel aardig gelukt: de reacties van binnen en buiten de branche zijn tot op heden lovend. Zo noemde Evelyn van Leur, partner bij Category & Trade Company en columnist in dit blad, Valk Versmarkt vorige maand ‘kansrijk’. “Ik denk dat er aan de bovenkant van de Nederlandse levensmiddelenmarkt ruimte is ontstaan voor luxere producten, echte producten, met herkenbare herkomst, met meer smaak en minder ‘industrieel geproduceerd’. De oude speciaalzaak in een nieuw jasje. Daarvoor is de klant bereid te betalen. De hybride consument, die als het niet uitmaakt de trostomaat bij de Lidl koopt, en dan nog even een Angus-biefstuk haalt bij de Valk Versmarkt.”

(Ster)gerechten thuis

Voormalig chef-kok Paul van Staveren (zijn restaurant had een Michelin-ster) bezorgt nu met Doortje kookt maaltijden bij mensen thuis.

Valk Versmarkt was niet het enige ‘horecagoes-supermarkt’-initiatief dat we de afgelopen maanden zagen opduiken. Begin vorige maand was daar ineens ook Doortje kookt, van (voormalig) chef-kok Paul van Staveren. Van Staveren runde bijna vijf jaar lang, tot juli 2013, restaurant Sonoy, boven in de poldertoren in Emmeloord.

18

FoodPersonality maart 2015

18 Horeca 18

10-03-2015 17:07:31


Marcus en Alice van der Valk in hun Valk Versmarkt in Voorschoten.

Sonoy had een Michelin-ster, dus aan het eten lag het niet. Maar Van Staveren kampte met nogal wat tegenslagen op de locatie, door aanhoudende lekkage en werkzaamheden aan en in de poldertoren. In juni 2013 sloot hij de deuren van zijn sterrenzaak. Nu is hij ‘terug’. Met een maaltijdenbezorgservice: Doortje kookt. Doortje kookt is een initiatief van Van Staveren zelf en van Carla van Lingen, afkomstig uit de cateringwereld – zij was onder andere algemeen directeur van Vitam Catering. Van Staveren: “Twee jaar geleden zijn we bij elkaar gaan zitten. We wilden allebei lekker, smaakvol en ambachtelijk eten makkelijker voorhanden maken voor mensen. Als je kijkt naar de koelverse maaltijden in de supermarkt, zie je dat er vooral ‘naar populaire gerechten toe wordt gekookt’, en dat er nog altijd veel zout en smaakversterkers in de maaltijden zitten. Wij produceren onze gerechten ‘clean label’, met smaken en ingrediënten ‘van dichtbij’.” ‘Van dichtbij’ betekent in dit geval: rondom de Noordoostpolder; Doortje kookt is gevestigd in Almere. Doortje kookt richt zich op mensen die niet in de gelegenheid zijn om goed te koken, of dat niet willen. “Denk aan ouderen voor wie het lastig is om zelf op pad te gaan voor een goede maaltijd buiten de deur, maar ook aan de jonge tweeverdieners met hun ‘dubbele agenda’s’, die het simpelweg te druk hebben om goed te koken.” Wie bij Doortje kookt een maaltijd wil bestellen, kan eenmalig drie proefmaaltijden bestellen. Wie daarna maaltijden willen bestellen, moet lid worden; leden tekenen meteen in voor drie, vier of vijf maaltijden (lees: hoofdgerechten; voor- en nagerechten kunnen er los bij besteld worden) per week; dit vanwege de transportkosten (die bij de prijs van de maaltijden zit inbegepen).Wel is het mogelijk om het lidmaatschap wekelijks stop te zetten en even niets te bestellen. De maaltijden worden op vrijdag of zaterdag thuisbezorgd, vervolgens is het een kwestie van even opwarmen

in de oven (nee, niet in de magnetron: die zorgt voor lokale oververhitting waardoor een gerecht aan smaak verliest, aldus Van Staveren). Minimaal drie maaltijden per week, waarbij de eerste drie maaltijden (voor één persoon) € 8,50 per maaltijd kosten en de volgende maaltijden € 7,50 per maaltijd (voor één persoon), én lid moeten worden: dat klinkt als een drempel. Volgens Van Staveren is het lidmaatschap een bewuste keuze. “We stellen gastvrijheid en ‘hospitality’ voorop en willen aan het lidmaatschap ook een loyaliteitsplan koppelen, waarbij mensen privileges verdienen, voor dingen kunnen sparen, of zelf aan de knoppen kunnen draaien, bijvoorbeeld als het gaat om het samenstellen van een gerecht. En wat betreft de prijs: ik denk dat dat meevalt. Bedenk dat het bezorgen bij die prijs inbegrepen zit. Bedenk ook dat de prijzen in de supermarkt weliswaar wat lager liggen, maar dat de kwaliteit daar ook naar is, al is er de laatste jaren wel iets verbeterd. Maar in de retail is alles gestructureerd, er wordt gestuurd op logistiek en organisatie, er zijn veel vaste regels waardoor supermarkten de klant niet altijd voorop kunnen stellen, gastvrijheid is een lastig iets. Dat laatste stellen wij juist wel voorop.” Leden van Doortje kookt kunnen hun maaltijden tot vóór zondagnacht 00.00 bestellen. Op maandag doet Van Staveren de inkoop, op dinsdag en woensdag worden de gerechten geproduceerd – bij maaltijdenproducent De Kroes, in Almere – op donderdag worden ze geassembleerd, waarna ze op vrijdag en zaterdag worden bezorgd. Waar kunnen leden – net na de start zijn dat er zo’n 100, maar Van Staveren hoopt eind van het jaar op zo’n 3500 te zitten – zoal uit kiezen? Als we kijken naar het menu van de week van 9 maart, zien we gerechten als ‘zacht gegaarde zuurkool met appel en rozijn, rösti-aardappel en ambachtelijke rookworst van de beste worstenmaker van Nederland’, ‘varkensrollade zoals Doortje’s oma die altijd voor haar bereidde,

geserveerd met spitskool met rode ui, pikante rijst en stroganoffsaus’, ‘heerlijke verse doradefilet in kruidenjus met Hollandse bietenmelange en gebakken aardappel’ en ‘een simpel maar superlekker gerecht van volkorenspaghetti, pikante paprikasaus, tomaat, basilicum en knoflook’. Complimenten voor de beschrijvingen, die maken de drempel om lid te worden wel lager, zeker als we bedenken dat de gerechten uit de koker komen van een chef-kok die tot voor kort een sterrenzaak had. Dat brengt ons wel op de vraag waarom er gekozen is voor de naam Doortje kookt, en waarom Van Staveren zijn eigen naam niet ‘uitbuit’. “Mijn naam zullen we naar buiten toe zeker gebruiken, maar mensen moeten zich ook met een naam kunnen identificeren. Doortje kan iedereen zijn, het is persoonlijk, mensen krijgen er een gevoel bij, het staat voor lekker eten.” Dat de kwaliteit van Doortje kookt heel behoorlijk zal zijn, willen we best geloven – al hebben we de maaltijden zelf nog niet geprobeerd. Maar het zal nooit net zo vers en smaakvol kunnen zijn als de maaltijden die Van Staveren in zijn sterrestaurant kookte; Van Staveren zal concessies moeten doen. Lastig, voor een topchef-kok? “Ik doe al meer dan vijf jaar de productontwikkeling voor De Kroes, ik hielp De Kroes al met het verbeteren van de recepturen toen ik mijn restaurant nog had. De maaltijdenwereld is voor mij dus niet nieuw en ik weet hoe de lijnen in de grote industrie lopen. Bij Doortje kookt bedenk ik de recepten en in de productie worden de gerechten ook echt zo afgemaakt zoals ik het bedacht heb. Daar zie ik persoonlijk op toe; met die kwaliteit en het proces eromheen zijn we in de organisatie heel lang bezig geweest. En verder, ja, inderdaad, in mijn restaurant kon ik een biefstukje of tournedos medium, rauw of welldone serveren. Een halfrauwe tournedos bij mensen thuis bezorgen wordt lastig. Maar dat is dan ook het enige waar ik tegen aanloop. Gelukkig is er meer in het leven dan een tournedootje rood bakken.” Van Staveren wil met Doortje kookt dit jaar ook drie locaties openen, in Amsterdam, Haarlem en Almere, waar mensen hun maaltijd kunnen afhalen en wellicht ook ter plekke kunnen eten. “Als het concept zich heeft bewezen, kan het misschien een franchiseformule worden.” Ook een ‘shop-in-shop’ bij supermarkten acht hij denkbaar. “Misschien is er een formule die denkt: leuk, daarmee kunnen we ons onderscheiden. Daar sta ik voor open. Maar wel onder onze eigen naam: de kwaliteit staat voorop.”

Marley Spoon: recepten van chefs Naast Doortje kookt en Valk Versmarkt, betrad eind vorig jaar ook Marley Spoon de Nederlandse markt. Marley Spoon laat zich enigszins vergelijken met ‘ingrediënten-en-receptenbezorgdienst’ Hello Fresh, maar heeft iets meer ‘horecaroots’.

19

FoodPersonality maart 2015

18 Horeca 19

10-03-2015 11:38:50


Marley Spoon werd in mei 2014 in Berlijn opgericht door Fabian Siegel, eerder oprichter van de bezorgservice Delivery Hero, en Till Neatby, voormalig eigenaar en oprichter van MexAttax, een, jawel, Latijns-Amerikaans-restaurant in Keulen. Marley Spoon wil ‘eenvoudig lekker koken met verse ingrediënten terugbrengen naar de keuken van consumenten’. Professionele (buitenlandse) chef-koks creëren iedere week zeven gerechten waaruit klanten kunnen kiezen. Vervolgens kunnen zij het gerecht van hun voorkeur bestellen via de website of de iPhone app; de ingrediënten en het recept worden binnen enkele dagen thuisbezorgd in recyclebare verpakkingen.

En supermarkten dan? De vraag: wat betekenen al deze en andere, lokale, initiatieven voor de supermarkt? Kunnen we zeggen: de horeca slaat terug, het komt met een kwaliteit voor de thuisconsument waar de supermarkt nooit bij aan kan haken, als dat doorzet gaat dat ten koste van de supermarkt – een beetje het omgekeerde van wat we rond 2008 zagen gebeuren? Of zijn dit soort initiatieven juist een ‘blessing in disguise’ en zorgen ze voor een nieuw kwaliteitsplafond, zodat Albert Heijn, Plus, Jumbo, Deen, Hoogvliet, etc. in kwaliteit ook omhoog kunnen (en zijn Jumbo Foodmarkt en de vernieuwde AH XL in Eindhoven daar wellicht al goede voorbeelden van)? Een ‘rondje langs de velden’.

Andreas Oerlemans, eigenaar van ‘food adviesbureau’ Goed in Dood. Oerlemans was o.a. in 2012 op interimbasis manager productontwikkeling bij Albert Heijn en in die rol verantwoordelijk voor het ontwikkelen en op smaak verbeteren van het assortiment kant-en-klaarmaaltijden; ook was hij betrokken bij de doorontwikkeling van de ‘clean label’-maaltijden. “Initiatieven als Valk Versmarkt of Doortje kookt zorgen voor een enorme kwaliteitsimpuls. Albert Heijn was lange tijd de absolute marktleider in koelverse maaltijden, maar AH en de andere supermarkten zien nu dat ze niet meer de alleenheerschappij hebben binnen kant-en-

Andreas Oerlemans

klaarmaaltijden. Ze zullen daar niet direct onder lijden, maar worden wel gedwongen om na te denken over hoe ze de kwaliteit van hun aanbod kunnen verbeteren. Businessmodellen die vooral op prijs zijn gestoeld, en waarbij ook het hele jaar door alles in het assortiment verkrijgbaar moet zijn, gaan niet meer werken. Het wordt voor supermarkten ook belangrijker om snel te schakelen. Kijk naar Action en Lidl, die beseffen dat productontwikkeling snel en lean & mean moet.” Eerder genoemde horeca-initiatieven zorgen voor meer fluïde businessmodellen: supermarkten zullen gaan nadenken over de vraag ‘hoe zorg ik ervoor dat ik op een andere manier bij de consument kom?’, aldus Oerlemans. “Goed voorbeeld in dat opzicht vond ik de sushibar-pilot van AH (de eerste sushibar was bij AH XL op het Gelderlandplein in Amsterdam, inmiddels is deze uitgerold naar alle AH XL-filialen en een aantal andere AH-supermarkten, MV). Sushi werd voorheen in de supermarkt nauwelijks gekocht: het was onduidelijk waar het vandaan kwam, wie het gemaakt had en of het wel vers was. Bij de AHsushibar zien consumenten Aziatische mensen die ter plekke sushi klaarmaken: het is vertrouwd, vers, hygiënisch en straalt kwaliteit uit.” Het is lastig voor de supermarkt om dezelfde hoge kwaliteit als de horeca te kunnen bieden, zegt Oerlemans. Producten moeten ook betaalbaar blijven. “Kijk naar Marqt, mooie producten, maar duur, en het komt net als AH nooit meer af van zijn dure imago; er worden ook al weddenschappen afgesloten op de vraag of Marqt ooit nog de Randstad uit komt.” Tegelijkertijd is het voor supermarkten niet onmogelijk om een hoge kwaliteit te bieden. “Dat laten Jumbo Foodmarkt en AH XL Eindhoven ook al zien. En ik ben zelf recent betrokken geweest bij de formuleontwikkeling van Van Heinde (de versmarkt in het voormalig Stedelijk Museum in Den Bosch, die eind 2015 open gaat, een initiatief van Casper Schoenmakers en Rogier Arntz, van Streekselecties, MV). Van Heinde zal wat minder producten in het assortiment hebben, maar daar staat tegenover dat het de verse producten die het heeft, wél voor een hele schappelijke prijs wegzet. Bijvoorbeeld geen aardbeien in de winter, maar wel andere fruitsoorten die je volumineus kunt inkopen en voor een goede prijs kunt aanbieden.” Ondanks alle focus op prijs die we bij supermarkten zien, ziet Oerlemans de kwaliteit van het supermarktaanbod de laatste jaren toch al wel opschuiven. “Neem de kant-en-klaarmaaltijden. De variatie is toegenomen, maar de dressings van de salades van AH zijn bijvoorbeeld ook echt verbeterd, die zijn zonder kunstmatige toevoegingen. Kijk ook naar de & Samhoud-maaltijden van kok Moshik Roth, die AH onlangs introduceerde: een tweesterrenchef-kok verbindt zijn naam er echt niet aan als de kwaliteit niet goed is. Ik heb zelf meegewerkt aan de doorontwikkeling van clean label-gerechten bij AH. Gisteren hoorde ik iemand nog zeggen ‘ik eet niks met e-nummers’.

Dan zeg ik: je ademt zuurstof, ook een e-nummer. Ofwel: bij mensen is het idee ontstaan dat alle e-nummers slecht zijn, maar citroenzuur is ook een e-nummer en dat is een natuurlijk product. Maar goed, bij AH is het uiteindelijk vrij goed gelukt om de kant-en-klaarmaaltijden clean label te maken. In een half jaar tijd hebben we alle gerechten zoveel mogelijk volgens traditioneel recept bereid, zonder kunstmatige geur- en smaakstoffen. Het dilemma waar AH vervolgens mee zat, was: als we dit nu duidelijk naar buiten brengen, vragen mensen straks misschien: ‘wat zat er dan eerst allemaal in?’ Daarom is de verbetering stilzwijgend doorgevoerd, wat eigenlijk jammer is. Want nu zeggen mensen nog steeds: ‘al die maaltijden met die e-nummers’. Maar de stoommaaltijden van AH bijvoorbeeld zijn echt niet ongezonder als wanneer jij een maaltijd zelf thuis maakt, integendeel.”

Hans Steenbergen

Hans Steenbergen, food trendwatcher en hoofdredacteur van Food Inspiration Magazine. “Ik zie de recente initiatieven niet zozeer als ‘horeca slaat terug’, ik zie horeca en retail vooral meer in elkaars wijk gaan klussen. In het buitenland zie je dat al langer, nu gaan ook bij ons de grenzen vervagen. Horeca-ondernemers als Paul van Staveren, maar ook veel lokale initiatiefnemers, gaan zich op de thuismarkt richten, tegelijkertijd stellen de grote jongens, de retailers, zichzelf de vraag: hoe kunnen we meer omzet maken, nu het op de traditionele manier niet meer lukt? Zij komen met de hybride supermarkt, kijk naar Jumbo Foodmarkt of AH XL in Eindhoven. Dat is nog maar het begin, er is nog een lange weg te gaan. Want de retail snapt helemaal niks van horeca. Horeca staat voor gastvrijheid, kwaliteit, smaak; binnen horeca kun je niet alles standaardiseren. Andersom heeft de horeca weinig kaas gegeten van efficiency en logistiek, iets waar supermarkten juist weer heel bedreven in zijn.” Maar kunnen supermarkten – Jumbo Foodmarkt en AH XL in Eindhoven nog even daargelaten – zich in kwaliteit uiteindelijk meten met wat de horeca thuisconsumenten biedt? “Ik denk het wel,

20

FoodPersonality maart 2015

18 Horeca 20

10-03-2015 11:38:52


maar dan moeten ze anderen – denk aan Paul van Staveren – in staat stellen om die kwaliteit te laten zien. En retailers moeten ook een andere prijs willen betalen aan grondstoffenleveranciers. Ik ken producenten van maaltijden die niet aan de supermarkten willen leveren. Hun argument: ‘voor de prijs die supermarkten willen betalen, kunnen we nooit die hoge kwaliteit leveren’. Ik heb bewondering voor de manier waarop supermarkten mensen elke dag in staat stellen om boodschappen te doen, maar ik heb kritiek op de wijze waarop supermarkten de keten organiseren en er werkelijk alles aan doen om alle waarde eruit te slopen. Supermarkten moeten de hand in eigen boezem steken: goed eten kost geld.” Maar de consument is nu gewend aan lage prijzen in de supermarkt. De vraag is of dat zomaar te veranderen is... “In de zelfgecreëerde wereld van supermarkten wordt het best moeilijk om dat te veranderen, ja. Maar je ziet allerlei initiatieven buiten de supermarkten waaruit blijkt dat consumenten voor goed eten best wel willen betalen.”

Jan-Willem Grievink, directeur Food Service Instituut en mede-oprichter van New Food Concepts, een opleidingsprogramma voor foodprofessionals, gericht op de versmelting van foodservice en foodretail. “De concurrentie die supermarkten vanuit horeca en foodservice ondervinden, past in de tijd. Consumenten worden hybride, eten en levensstijl worden de komende jaren steeds belangrijker, met name onder jongeren. Daar hoort ook bij: verhalen vertellen over wat je koopt en kookt, waarom je dat doet en hoe je dat doet. Dat laatste is nu niet bepaald iets waar supermarkten de boventoon in voeren. Supermarkten hebben niet per se ‘lekker eten’ bovenaan staan, maar ‘goedkoop’ en ‘efficiënt’, alles draait om de logistieke systemen. Terwijl het bij horeca veel meer draait om kwaliteit en productkennis. Daar hebben supermarkten al een eerste achterstand te pakken. Daarbij hebben de Nederlandse supermarkten lang zitten slapen. De omzet kwam jarenlang vanzelf binnen, inmiddels zijn boodschappen naar verhouding veel te goedkoop geworden, terwijl buitenshuis eten verhoudingsgewijs duur was.

Jan-Willem Grievink

Dat laatste is iets aan het veranderen, ook daar heeft de supermarkt last van. Buitenlandse supermarkten zijn eerder wakker geworden, kijk naar Whole Foods, kijk wat Tesco met Giraffe doet. Er is bij supermarkten een andere houding nodig, ten aanzien van omzet, vierkante meters, derving. Alles is gericht op lage derving. Terwijl je met die derving ook anders kunt omgaan; je kunt als chef agf ook zeggen: de frambozen lopen uit, ik loop een paar meter verder, naar mijn collega bij de milkshakes: ‘kun jij deze gebruiken’? Zo’n houding moet vanzelfsprekend worden. Zo voorkom je ook derving, maar op een andere manier.” Als het gaat om de kwaliteit van producten, maaltijden, gerechten: zal horeca dan niet altijd ‘kwalitatiever’ zijn? “Laten we eerlijk zijn: nergens ga je in een supermarkt ‘uiteten’. Je gaat in een supermarkt wel ‘functioneel buiten de deur eten’, in plaats van thuis koken. Daar kunnen en moeten supermarkten zich op richten, terwijl ze tegelijk de efficiency handhaven. Dat vergt wel dat supermarkten zich onderdompelen in die voor hen nieuwe wereld, zoals Jumbo met Jumbo Foodmarkt heeft gedaan; het heeft onder meer alle medewerkers drie maanden stage laten lopen in Amerika. Dat onderdompelen is dus iets anders als ‘even het horecatrucje uitproberen’. Naast functioneel buiten de deur eten, willen mensen ook nog steeds ‘lekker thuis eten’. Dat blijft de grootste groeimarkt. Die ‘verwennerij’ kan van supermarkten komen, maar je ziet ook steeds meer initiatieven van cateraars en inderdaad, ook horeca-ondernemers. Daarbij willen consumenten verrast worden, ze willen een verhaal. Supermarkten hebben wat dat betreft weinig verrassingen in het assortiment; het is nog steeds vooral: laat consumenten maar flessen Coca-Cola inladen, lekker eten komt later wel.”

Marcel van Aalst, directeur EFMI Business School en columnist in dit blad. “De markt voor eten en drinken groeit de komende jaren in volume steeds minder. Allereerst vanwege alle maatschappelijke aandacht voor voedselverspilling. Daar zit een ethisch aspect aan – waarom goed eten weggooien? – en een economisch aspect: door de crisis zijn mensen efficiënter in gaan kopen. Ten tweede gaan mensen door alle aandacht voor overgewicht beter op hun intake letten waardoor er minder calorieën door het mondje gaan. Drie: de vergrijzing; ouderen consumeren minder dan jongeren. En vier: de bevolking groeit nog, maar die groei neemt wel af. Gevolg: er ontstaat de komende jaren een hevige strijd om het maagaandeel. In die strijd worden supermarkten in toenemende mate geconfronteerd met branchevreemde spelers die het domein van eten en drinken binnenkomen. Horecaspelers, maar ook non-food-spelers. Kijk naar Ikea, dat bij de kassa bijna een complete supermarkt heeft ingericht, kijk naar Hema. En je zal als AH maar ineens een Action naast je krijgen. Van oudsher wonnen supermarkten de strijd van

Marcel van Aalst speciaalzaken en profiteerden zij van het feit dat consumenten minder vaak uit eten gingen, waardoor de crisis bij supermarkten iets minder hard is toegeslagen. Maar er is een kentering en je ziet dat partijen – supermarkten, horeca, non-food-spelers – over elkaars grenzen heen bij elkaar volumes wegpikken. Foodservice – neem Valk Versmarkt, of La Place dat heel nadrukkelijk producten voor thuisconsumptie op de markt brengt – gaat zich ook richten op thuisverbruik, supermarkten gaan omgekeerd binnen de gemaksconsumptie ‘huishouden’, zoals AH XL in Eindhoven en Jumbo Foodmarkt nu al volop doen. Het hele segment van ‘consumptie tussen nu en een uur, thuis of ter plaatse’ wordt de komende jaren een belangrijk strijdtoneel. Want met alleen efficiency redden supermarkten het niet meer. De groei van Lidl gaat wel heel hard, dat is efficiency pur sang. De traditionele servicesupermarkten moeten zich heel specifiek gaan afvragen wat hun rol en taak is. Daarbij geldt natuurlijk wel: een kleine Spar kan niet mee in het concurrentieveld van AH XL of Jumbo Foodmarkt, dus die zal zich meer op convenience richten en dat zie je Spar ook doen.” Kan een supermarkt zich in kwaliteit, ook gezien de prijs, meten met horeca-initiatieven als Valk Versmarkt of Doortje kookt? “Het gekke is dat als we door de supermarkt lopen alles goedkoop moet zijn, terwijl we een deur verder bij La Place met gemak zes shakes van 3 euro op ons dienblad zetten. Ofwel: er is zeker ruimte, mits je de juiste propositie aanbiedt. Kijk maar naar de UK, VS, maar ook Duitsland. En ja, efficiency zal bij supermarkten altijd een grote rol spelen, waar bij horeca ‘lekker eten’ en een leuke tijd beleven voorop staan. Maar ook in supermarkten zullen kwaliteit, beleving en het bieden van inspiratie belangrijker worden. Supermarkten hoeven geen Walibi Flevo te worden, maar met een kok op de winkelvloer, kwalitatieve producten die écht aandacht krijgen en iets meer theater, is er nog een enorme slag te maken. Supermarkten moeten die stap alleen wel durven zetten en ook mogen zetten, want ze zijn vaak ook nog gebonden aan wetten en regels als het om de directe consumptie van maaltijden in de winkel gaat.” ■

21

FoodPersonality maart 2015

18 Horeca 21

10-03-2015 11:38:54


"Voor welk wijnadvies zou u gaan?"

Altijd een wijnadviseur op de winkelvloer WineStein速 is een high tech wijnadviseur, ontwikkeld door wetenschappers. Met WineStein速 Shop bevordert u de wijnverkoop op de winkelvloer. Uw klanten kunnen een wijn zoeken bij een gerecht, voor een speciale gelegenheid of op basis van smaakvoorkeur. WineStein速 leidt hen snel en glashelder naar de best passende wijn, uiteraard uit uw eigen aanbod. Uw voordelen: Direct meer wijnomzet Wijnadvies bij elk denkbaar gerecht Zeer gebruiksvriendelijk Altijd up-to-date Ook uw eigen sommelier op de winkelvloer? Wij bespreken de mogelijkheden graag met u.

22 advertentie 22

Neem nu contact met ons op: Tel: (024) 357 11 80 info@winestein.com www.winestein.com

09-03-2015 11:14:23


Ruzie met Rutte! De rubriek waarin Gerard Rutte* weer eens de knuppel in het branchehoenderhok

RUZIE

gooit. (En als het nodig is reageren wij daar weer op, om schandalen te voorkomen.)

met Rutte!

Koning Jumbo Jumbo is als Koning Midas. Alles wat het aanraakt, verandert in goud. Ogenschijnlijk dan, hè? Oppervlakkig gezien lukt die mensen uit Veghel alles. Maar blinkend goud kan ook verblinden. En wij in de branche laten ons verblinden. De pers voorop. Wat is dan dat beeld? Jumbo is geweldig en de rest van de markt bestaat uit een stelletje sukkels, dat is de tendens die momenteel in de branche heerst. Als Jumbo een winkel opent, is dat top, terwijl de prestaties van Albert Heijn amper de publiciteit halen. We pikken blijkbaar alles uit Veghel. Dat blijkt bijvoorbeeld uit persberichten die het pr-bureau van Jumbo verstuurt. Het ene is nog idioter dan het andere. Lachwekkend was bijvoorbeeld recentelijk het bericht dat Jumbo als eerste een bestel-app had gemaakt voor een tablet. Een van de huzarenstukjes was – zo vermeldde het persbericht trots – dat je bestellingen, gedaan op je desktopcomputer of telefoon, gewoon mee kon nemen in de software van de app. Gaap. Wat een onzin. Alsof die database die aangesproken wordt door de verschillende apparaten anders zou zijn. Zelfs serieuze media namen deze onzin over. Ook verblind door de gloed van het Midas-goud? Hetzelfde geldt voor de commercials. Het typetje dat Frank Lammers nu voor de Jumbo-reclame neerzet, is feitelijk ranzig. Natuurlijk best wel grappig, maar op de keper beschouwd is hij een onverzorgde, inactieve, veel te dikke veertiger met een jong gezin en een (te) lekker wijf.

Dat kan toch niet het gezicht van ‘Hallo, Jumbo’ zijn? Denk aan het beeld: Jumbo is energiek, fit, sportief, loopt voorop... De identificatie van koning Midas? Nu dat is het typetje Frank Lammers zeker niet. Waarbij overigens betwijfeld mag worden of hij een typetje speelt. Zag hem onlangs in een soort draaimolen hangen, bedelend om ‘crowd-funding’-geld. Hij zag er niet al te fris uit, precies het mannetje van Jumbo met die te dikke pens in een te strak wielrenbroekje. Volgens mij speelt hij zichzelf, is hij authentiek. Toch vinden we de commercials geweldig. Als Plus met een (te) dikke dame haar formule laat aanprijzen, is de wereld te klein. Jumbo kan zich dat mannennijlpaard gewoon veroorloven. Al gaat die Lammers straks in zijn blote kont staan, vinden we het nóg geweldig Zo is het met Jumbo ook, als we het over de relatie met de franchisers hebben. Als Albert Heijn ruzie heeft met haar franchisers, dan is de wereld te klein. De conflicten van Jumbo en haar ondernemers komen echter amper in de publiciteit. Pas als er weer een deal gesloten is, als het gedoe achter de rug is, dan melden de media dat Jumbo het weer helemaal voor elkaar heeft en dat het front gesloten is. Zo is het ook met winkels. Ook Jumbo’s FoodMarkt is onderdeel van het Midas-complex. Mooie winkel, maar de weekomzet – over die in Amsterdam heb ik het dan – schijnt er nu onder de € 180.000 gezakt te zijn. Dan heb je toch wel een groot probleem. Jumbo niet, althans niet tegenover de buitenwereld. Voor

de buitenwereld blijft het een fantastische winkel met overweldigende prestaties. Zo is het ook met prijs versus maatschappelijke consequenties. Als Jumbo het begrip maatschappelijk verantwoord ondernemen bezoedelt door de bananenprijs permanent naar € 0,99 te verlagen, staat er geen journalist op die hier een vlammend protest over schrijft. Maar als Albert Heijn ook maar iets verkeerd communiceert over haar kipfilet, staat de wereld in de brand. Wat een ongelijke behandeling is dat toch. Alles wat geel is, verandert in goud. Gerard, je zou toch ook kunnen zeggen ‘wat goed dat Jumbo zo’n niet-doorsneeman gebruikt voor de tv-reclame’? Rutte: “O ja, dat zou je best kunnen zeggen.” En die € 180.000 weekomzet van Jumbo Foodmarkt, waar baseer je dat op? Of anders, wie of wat is je bron? Rutte: “Pfff. Of ik mijn bronnen weggeef. Laat ik maar zeggen dat ik zélf de bron ben.” En bovendien, Jumbo heeft best kritiek gehad op die bananenprijs van 99 cent. Van Max Havelaar in de media, op het FoodpolicyOutbreakcongres etc. Rutte: “Hmmm, vind je?” * Gerard Rutte werkt voor alle zelfstandig ondernemers van alle formules en voor Plus Retail en Detailresult.

23

FoodPersonality maart 2015

23 Ruzie met Rutte 23

10-03-2015 08:25:24


AMAZONS WERNER VOGELS

‘Het gaat ons niet om die boodschappen, het gaat ons om het proces’ “Amazon is geen retailer”, zegt Werner Vogels, de Nederlandse CTO van ’s werelds grootste online retailer. Het verkoopt steeds meer producten van derden en ontwikkelt zich daarmee in hoog tempo ook tot logistiek dienstverlener. Door: Dave van Loon Foto: FoodPersonality

“Amazon is een technologiebedrijf dat aan retail doet”, aldus Werner Vogels, de Nederlander die al meer dan tien jaar de chief technology officer van Amazon is. Zeker, retail is onlosmakelijk met Amazon verbonden, maar Amazon is geen retailer in de eigenlijke zin. De strategische pijlers van het bedrijf – assortiment, prijs en gemak – zullen traditionele retailers niet vreemd in de

oren klinken. Amazons vertaling daarvan wel. Als technologiebedrijf stelt het innovatie namelijk voorop, ongeacht de investeringen. Volgens sommigen levert dat een ongezond bedrijfsmodel op. In 2014 leed Amazon op een omzet van bijna € 77 miljard ($ 89 miljard) een nettoverlies van € 213 miljoen ($ 241 miljoen). De bestuurders van Amazon doen daar niet moeilijk over, de

aandeelhouders tot nu toe eigenlijk ook niet. Ondertussen rolt Amazon wel de ene na de andere winkelketen op.

Reviews over toiletpapier De combinatie van technologie en retail is wat Amazon bijzonder maakt, waarbij de factor technologie de innovatiemotor is. Vogels: “We

Column Hans van Duin

Toekomstmuziek ensen verzuchten wel eens: ‘als ik nu

M

Eigenlijk hoeven we het alleen maar te hebben

een glazen bol had…’, daarmee doelend

over de groeiende transparantie die geolied wordt

op de voordelen van weten wat er in de

door internet. Niet alleen de consumentenmarkt

toekomst gebeurt. Bron van inspiratie

schuift daardoor op, maar door handig te googlen

van vele films, en het lucratieve werkgebied van

en in het bezit van een prettig werkend stel

toekomstvoorspellers, trendwatchers en fana-

hersenen kan een goede verkoper óf inkoper aan

tieke religieuzen. In dat rijtje wil ik natuurlijk niet

de tafel allerlei bullshitverhalen fluks ontzenuwen

ontbreken, zelfs niet in het besef dat mijn inkijk in

of glimlachend van tafel vegen. Zo kwam er eens

Hans van Duin |

de toekomst voor u vrijwel gratis is, zeker als u de

iemand met een spetterende verpakkingsinnova-

Columnist in dit blad

FoodPersonality nu bij de kapper zit te lezen!

tie, prachtige powerpoint met dikgedrukt Halleluja erop. Maar tijdens het gesprek had ik op mijn

over het wel een wee van inkoop (Van Duin

Gewoonlijk zou ik dan nu een contingent hard-

smartphone al uitgevonden dat die verpakking

vervulde commerciële

werkende hoogopgeleide junior consultants

jaren daarvoor in een Italiaanse testmarkt al was

en inkoopfuncties

uitgebreide analyses moeten laten doen, dan

geflopt, en dat de fabrikant in uiterst dubieuze

bij Albert Heijn,

netjes scenario’s ontwikkelen langs drie assen, op

rechtbankzaken zat verwikkeld. Dat werden weer

Heineken en DA

basis van waarschijnlijkheid. En dan zou ik mooie

geen high-fives op de parkeerplaats voor de ac-

en was voormalig

gekleurde bollen, met glans- en schaduweffect,

countmanager en zijn meegereisde commercieel

inkoopdirecteur bij

moeten voorzien van pijlen in de richting van de

directeur.

Bijeen).

gewenste kwadranten. Maar dat gaat nu eenmaal niet in een column van 600 woorden. Ik zal u dus

Dan zijn er ook nog de gespecialiseerde bureaus

gewoon wat grappige observaties toewerpen, en

die van alles verzamelen, de inhoud van promo-

maakt u daar maar zelf chocolade van.

tiefolders, onlineverkoopprijzen, productspecificaties, global trends, grondstofprijzen, je kunt het zo gek niet bedenken. Dat dat allemaal nog in de

‘We moeten nog wel even uitvinden waarom je als retailer een fabrikant zou helpen met een product dat jouw retailconcurrent ook heel goed gaat verkopen’

kinderschoenen staat, en dat het presenteren en interpreteren van deze data nog immer toebehouden is aan diegene onder ons die een rekentoets wél voldoende kan maken, maakt het vooralsnog nog niet voor iedereen een voordeel. Maar ook daar worden stappen in gemaakt door verregaande specialisatie. Of dacht u dat er nog een retailer

24

FoodPersonality maart 2015

24 Van Duin 24

09-03-2015 13:22:39


Werner Vogels, Amazons CTO, tijdens het Retail Loyalty Congress in Barcelona, afgelopen februari. “In de VS gaan mensen vaker naar Amazon voor informatie over producten dan naar Google.” Volgende maand is Vogels een van de key note speakers op What’s going on in Retailing?

stellen in alles de klant centraal. Door te luisteren en op basis daarvan te ontwikkelen en… te personaliseren. We weten van onze klanten dat ze het grootste assortiment willen, dat ze de laagste prijs willen en gemak zoeken bij het winkelen en de afhandeling. We doen er dus alles aan om dat te bieden.” Geholpen door een vrijwel ongelimiteerd assortiment groeit Amazon in rap tempo uit tot hét platform voor productinformatie. “Zeker in de VS gaan mensen al vaker naar Amazon voor informatie over producten dan naar Google. Reviews zijn daarbij heel belangrijk. Consumenten hebben heel uitgesproken meningen over producten. En niet alleen over de laatste iPhone,

was die dat zelf kon? Hooguit die dénken het zelf te kunnen. Met rasse schreden is inkoopland van de retail bezig om de achterstand in kennis in te halen, en er is inmiddels ook besef dat investeren in kennis

maar gek genoeg ook over melk en toiletpapier.” Samen met alle feitelijke informatie en afbeeldingen van producten ontstaat zo een steeds completer aanbod van productinformatie, wat Amazon als retailer weer aantrekkelijker maakt voor klanten. Twee usp’s ziet Vogels daarom als uniek voor Amazon: tthe biggest catalog tthe trusted name for product information.

ook een hoog rendement kan hebben. Dus niet alleen maar fabrikanten tegen elkaar uitspelen en af en toe een vuist op tafel of dreigen met een private label, maar daadwerkelijk een stap vóór zijn en de markt regisseren. Als al die kennis gecombineerd gaat worden met een goed strategisch inzicht en vernuftige businessmodellen, dan zul je nog eens wat gaan zien! Want we moeten nog wel even uitvinden waarom je als retailer een fabrikant zou helpen met een product dat jouw retailconcurrent ook heel goed gaat verkopen! Kijk maar eens goed naar de kledingbranche en de winnaars daar. Toverwoorden: snelle time to market, exclusiviteit, slimme marketing, lage prijzen hoge omzet, razendsnel reageren op trends en iedere keer weer de klant verrassen. Ook al staat er in de food gewoon melk, aardappelen, pindakaas en sinaasappelsap op het boodschappenlijstje. Dus doe maar rustig aan, maar wel de goede kant op. Vooralsnog gaat nog steeds 75% naar de dichtstbijzijnde supermarkt, maar wat is dichtbij op internet? Enfin, mijn smartphone waarschuwt dat mijn koffie morgen in de aanbieding is. Ik neem dus nog even een kopje.

Ook voor supermarkten Dat grootste assortiment biedt Amazon volgens Vogels in toenemende mate met hulp van derden. Deze third party business is inmiddels goed voor meer dan 40% van de retailomzet. En Amazon gaat nog een stap verder, want je kunt als aanbieder van producten ook op Amazon adverteren zonder dat je product via Amazon leverbaar is. “Soms kannibaliseren onze initiatieven op onze eigen business, maar het gaat er ons om dat we zo compleet mogelijk zijn, omdat klanten dat willen.” Maar als Amazon steeds meer producten ‘in opdracht’ verkoopt, dan ontwikkelt Amazon zich tevens als logistiek dienstverlener. “Amazon Web Services (het bedrijfsonderdeel dat zich met deze logistieke diensten bezighoudt, red) is niet toevallig een van de snelstgroeiende onderdelen van het bedrijf. Ook Nederland heeft inmiddels een eigen vestiging van Amazon Web Services (AWS). In de wandelgang van het Retail Loyalty Congress (van BrandLoyalty), waar Vogels een van de sprekers was, onderstreepte een medewerker van AWS de ambities van het bedrijf nog eens. Desgevraagd bevestigde hij dat Amazon ook voor supermarkten aan de slag

‘Soms kannibaliseren onze initiatieven op onze eigen business’ zou kunnen, bijvoorbeeld voor regionale spelers voor wie een eigen online operatie te kostbaar is.

Amazon Fresh En natuurlijk werd Vogels ook gevraagd naar Amazon Fresh. Wanneer komt het naar Europa? Vogels wilde er niet veel over kwijt: “Amazon Fresh is een logistiek kunststukje. Het is uiterst kostbaar, maar klanten waarderen het enorm en zijn ook bereid er flink voor te betalen (een abonnement kost 299 dollar per jaar, red.). Maar het gaat ons niet om die boodschappen, het gaat ons om het proces.” Amazon werkt hard aan het verkorten van de bezorgtijden. Early morning delivery (’s avonds bestellen, ’s ochtends bezorgd) wordt voor delen van het assortiment opgewaardeerd tot zelfs same day delivery (enkele uren tussen bestellen en bezorgen). Omdat klanten het waarderen, maar ook om te zien hoe ver je kunt gaan. En: omdat concurrenten als Instacart en Google Shopping Express dat ook bieden. Vogels voegde er nog wel aan toe erg gelukkig te zijn dat Amazon Fresh-klanten vaak ook veel andere producten uit dat enorme Amazon-assortiment bestellen. Met andere woorden, erg winstgevend zal ‘Fresh’ nog niet zijn. Maar zoals gezegd lijkt dat voor Amazon vooralsnog minder belangrijk. ■

25

FoodPersonality maart 2015

24 Van Duin 25

09-03-2015 13:22:40


Een grote parkeerplaats, een groot Lidl-pand en verder nog verschillende gebouwen van ‘De Havenaer’, een woonwinkelcentrum in Nijkerk. Lidl kocht het geheel op en is daarmee huurder en verhuurder ineen. Links, bij die torentjes, zit ook dropfabrikant Festivaldi, in de foodmarkt actief met de merken Festivaldi en Harlekijntjes. Met andere woorden, een merkartikelfabrikant die huur moet betalen aan een discounter. Is dat nu nieuw beleid, dat Lidl zomaar zo’n heel complex opkoopt, in Nijkerk of in Tilburg? Of kwam het gewoon goed uit? Ook winkelcentrum Heyhoef in Tilburg-west werd Lidl-bezit. Christine Braun, woordvoerster van Lidl Nederland, laat weten dat vastgoed verwerven niet opeens een tweede doel op zich gaat worden, maar wel ingezet wordt als Lidl zodoende een goed filiaal kan verkrijgen.

Lidl in groot formaat, wat houdt dat in? Twee jaar geleden opende Lidl een nieuwe hoofdkantoor in Huizen, met een groot filiaal ertegenover. Dat was de nieuwe Lidl-pilotwinkel. In Nijkerk heb je nu ook zo’n Lidl in reuzenformaat. Door: Gé Lommen Foto’s: Jan Willem Houweling

Enkele weken geleden opende Lidl zijn 400e filiaal in Nederland, in Boxmeer. Nog steeds is Lidl bezig met openingen, Lidl is sinds jaar en dag misschien wel de meestzoekende supermarktformule. Denk even aan de enorme verschuiving in vestigingspanden vanaf de verdwijning van Edah al, in 2006. Of DeWitKomart in 2002, Prismavestigingen. Restjes van Super de Boer. Alles wat over was en na de verdeling van de overnemende

partijen niet meer nodig was, ging naar Action of naar Lidl. Lidl als potentiële buurman? Jaren geleden vonden retailorganisaties het prima om een marktgebied te verdelen met een Aldi of Lidl. Die kon er nog wel bij. Kans dat je meer autorijdende klandizie ziet komen, die voorraad haalt bij Lidl en jouw supermarkt aandoet voor het grotere deel van de boodschappen.

Dat werd anders. Eerste signaal, ere wie ere toekomt: het begon ermee dat AH-directeuren Sander van der Laan en Cees van Vliet zo’n vijf jaar terug in presentaties vermeldden dat zij aan de cijfers merkten dat Lidl sterk in opkomst was. Het kreeg een vervolg doordat het in ons land Aldi voorbijstreefde in marktaandeel en populariteit. Het kreeg een voor serviceformules akelig vervolg toen Lidl keer op keer in consumenten-

Bij alle formules is sprake van een modulaire assortimentsopbouw. Hoe meer meters, hoe meer artikelen de formule toevoegt. Denk aan een kleine Jumbo versus een Jumbo Foodmarkt. En wat doet Lidl dan? De schattingen lopen toch wel uiteen als het om het aanbod van Lidl in Nederland gaat. Eerst hoorden we ‘900’, maar dat kan gewoonweg niet meer. Pricing Experts, dat onder meer de assortimentsontwikkelingen van Lidl bijhoudt (zie in deze FoodPersonality op blz. 38), houdt het op ongeveer 1.200. Erik Hemmes van Erik Hemmes\Trade Marketing Services houdt het op 2.000. Maar hij gaat dan uit van alles wat hij in bijvoorbeeld deze Lidl in Nijkerk ziet staan, dus ook het non-food en andere in-outartikelen. In een grote Lidl als deze wordt het aantal sku’s niet modulair uitgebreid. Dus: niet per se meer zuivelvarianten, niet meer kaassoorten, niet meer vleesvarianten of ontbijtgranen. Dat wordt anders opgelost: hier bijvoorbeeld staan wijnaanbiedingen, dat is deels een doublure, want verderop is het ‘echte wijnschap’, schappen en plastic kratten met de betere wijn, die ligt. Maar dit ‘eiland’ met wijn is deels een toevoeging, schatten wij, en we zien ook dat sommige wijnen uit het wijnschap hier nog eens gepresenteerd worden. Zo komen we bijvoorbeeld de valpolicella ripasso van Tenuta Pule van € 9,90 twee keer tegen. We leggen Christine Braun, woordvoerster van Lidl Nederland, de assortimentsvraag voor. Het antwoord: 1.300 sku’s. In de periode voor kerst en voor Pasen uitgebreid met het Lidl Delicieux-aanbod, dat zijn er tussen de 250 en 300. 26

FoodPersonality maart 2015

26 Lidl Nijkerk 26

10-03-2015 17:08:58


Lidl en Jumbo werden enkele weken terug teruggefloten door de Reclame Code Commissie, niet tegelijkertijd trouwens. Lidl mocht van de commissie niet meer zijn reclame gebruiken ‘de beste in groente en fruit’. Jumbo mocht van de commissie niet meer zeggen ‘de laagste in groente en fruit’. Want: marktkoopmannen hadden tegen Jumbo bezwaar gemaakt, zij waren immers soms goedkoper. Groentewinkeliers hadden tegen Lidl bezwaar gemaakt, het was immers niet onomstoten dat zij ‘slechter’ waren. Lidl en Jumbo mogen voortaan de claim alleen hanteren als zij duidelijk maken dat zij zichzelf vergelijken met andere supermarkten, niet met andere marktpartijen. En hoe los je dat op? Lidl doet dat gewoon door aan de kreet ‘de beste in groente en fruit’ het woord ‘supermarkt’ toe te voegen.

We hebben deze Lidl twee keer bezocht en dan valt het je op hoe Lidl met het assortiment speelt. Eind week 10 was hier nog niks van te zien (we weten niet eens meer wat op deze schappen te vinden was, helaas). Begin week 11 pakt Lidl alvast uit met zijn premiummerken Delicieux en Deluxe. Het loopt richting Pasen, immers. Nou valt Pasen in week 15. Dus we zien nog geen toetjes, lunch- of brunchartikelen voor die paasdagen, maar wel allerlei langhoudbare verwenartikelen als chocolade paashaasjes in een zakje, het bakje met verschillende noten, met een klein schepje erbij, en bepaalde dressings, sauzen etc. komen alvast op de plank te staan. En dan blijft het assortiment natuurlijk hetzelfde aantal, dit is een toevoeging.

Nog een toevoeging. AH is bezig moestuinbakjes uit te delen aan iedereen aan de kassa. Lidl doet hier een tegenzet: een draaiende display met plantenzaadjes. Zit Lidl nu nog steeds op hetzelfde aantal sku’s als gewoonlijk? Nee, met die plantenzaadjes schiet het natuurlijk weer omhoog. Uiteraard zijn dat in-outartikelen. Dat geldt ook voor de non-food en de kleding. Dáár zit bij Lidl – net als bij Aldi – veel rek in. We hebben geen idee hoeveel sku’s Lidl in dat nonfoodspul hanteert, maar op deze 2.000 m2 vvo is de non-foodpresentatie enorm lang, groot en gevarieerd. We hebben Erik Hemmes gevraagd om een inschatting te geven van de omzet per m2 per week van Lidl: hij komt op € 214,-. Dan zit Lidl best goed, boven de 200 wordt in de branche als goed ervaren.

Lidl Delicieux is de eerste naam van het premiummerk waar wij aan denken. Maar Lidl hanteert nog een premiummerknaam: Deluxe, zoals bij deze risottovarianten hier. Waarom Lidl kiest voor twee naamsvarianten? Dat vragen we ook aan Lidl-woordvoerster Braun: “Delicieux is het merk van Lidl Nederland voor de kerst- en paasperiode. De naam Deluxe komt ook voor, dat is het equivalent van Delicieux dat Lidl Duitsland heeft. Dat zie je in onze winkels in Duitsland, maar ook in meer Europese landen waar we gevestigd zijn.”

En nog een toevoeging: vorige maand zeiden we het al; de ‘come-back’ van de tapsilo. We zagen ze vorig jaar bij de Vomar in Haarlem (niet met zaden en noten etc. maar suikerwerk), eind november bij de Amsterdamse Foodmarkt van Jumbo (met ontbijtgranen en zaden/noten), in de Ekoplaza nieuwe generatie (bij een biologische formule, daar verwachtten we dat eigenlijk ook), bij de hernieuwde AH XL in Eindhoven (dat vonden we wel verrassend, niet iets dat van je van AH gewend was), uiteráárd in de nieuwe biowinkel Superfair van Harrie Westra een maand terug. En nou hier, bij de Lidl.

tests het beste artikel bleek te hebben. Met agf in het jaarlijks GfK-versrapport als dieptepunt voor de concurrentie. Vandaag de dag is Lidl gewoonweg de grootste groeier van de laatste jaren geweest. Kredietcrisis, eurocrisis, recessie, altijd goede tijden voor een discounter… jaja, maar in de branche zelf weet men wel beter.

Lidl is niet meer wat een discounter jaren geleden was. Lidl maakt tv-reclame, de laatste voor zijn koffiecups, op NPO1, 2 en 3. Koffiecups? Ja, Bellarom Azzuro, de Nespresso-lookalikes. Sinds het patent afgelopen is, is het hek van de dam. De Lidl-cups wonnen van Nespresso in de Consumentengids laatst. We bedoelen maar. Lidl ondersteunt het schoolfruitprogramma.

Dat naar buiten treden is niet van vandaag de dag. In 2009 al sponsorde Lidl bijvoorbeeld het Glazen Huis, u weet wel, als dj Giel Beelen en consorten weer eens dagen in die glazen doos zitten te hongeren, ten overstaan van een groot publiek en veel tv-kijkers. En dan is er dit nog – iets wat de serviceretailorganisaties zorgen zou moeten baren: vraag je een

27

FoodPersonality maart 2015

26 Lidl Nijkerk 27

10-03-2015 17:09:20


Dit kennen we natuurlijk van Lidl sinds het twee jaar terug zijn pilot in Huizen opende, de bakeoffpresentatie van broodjes etc.

Serviceformules laten geregeld fabrikantendisplays toe. Dit oogt ook als een fabrikantendisplay. Maar: het is een display met chips en die chips die op Pringles lijken, van het merk Mcennedy. Dat is gewoon de Lidl-merknaam van dat soort snacks. Opmerkelijk.

Lidl is ook steeds minder een kale winkel. De inrichting is basaal, wit, oké, maar steeds meer gebruikt de formule sfeerbeelden, zoals deze dame bij de cosmetica. Lidl hangt er vol mee. Vooral bij de agf: zowel het fruiteiland als het groenteeiland, vier borden bij elk eiland. Nou is dat natuurlijk bepaald niet origineel. Denk bijvoorbeeld even aan de talloze formules die Erik Hemmes elke maand in dit blad laat zien, mijn hemel, wat hebben we al aan consumentengezichten, appels, kazen, stukken vlees, glazen wijn op borden boven schappen voorbij zien komen, van Oostenrijk tot Frankrijk tot Potugal tot Engeland. Maar: Lidl doet dit gewoon ook, en verkleint daarmee het verschil in aangezicht tussen serviceformule en discounter.

privatelabelfabrikant van wie hij in Nederland de beste kwaliteitsspecificaties krijgt, dan is de laatste jaren de kans steeds groter geworden dan hij Lidl noemt. Niet hardop in de pers of media. Nee, vertrouwelijk. ‘Je hebt het niet van mij’, zogezegd. Waar komt dat vandaan dan? Van Duitsland. Want daar in Duitsland heeft Lidl enkele jaren ge-

leden het roer omgegooid. Voortaan zouden Lidlartikelen niet meer als ‘minder goed’ dan artikelen van Aldi, Edeka, Rewe etc. uit de bus komen, nee, voortaan zou het ‘beter dan’ zijn. En afgaand op de Nederlandse privatelabelfabrikanten ‘van wie wij dat niet hebben’, is die verandering ook in het Nederlandse aanbod van toepassing. Trek gewoon eens een paar zakjes pepitamix open van verschillende formules en tel de amandelen in het Lidl-zakje, om maar eens wat te noemen. En zo heeft iedereen wel leren begrijpen dat het uitdelen van vestigingen aan Lidl van de laatste jaren een paar van Troje is geworden. Nu is het wel anders. Denk bijvoorbeeld aan die winkel van Plus Retail in Soesterberg, die het bedrijf niet wil opgeven. Zelf zegt het bedrijf dat het aan een huurverplichting moet voldoen, maar er is ook geopperd dat het daarmee nieuwe concurrentie voor de verhuisde Plus door de komst van een discounter wil verhinderen. Of het zo is, weten we niet. Maar begrijpelijk is het wel.

En Lidl gaat ook met andere trends mee, zoals: de zoete aardappel in het agf-assortiment. En kluitsla, twee slavarianten ineen, terwijl we dat artikel van service-formules kennen als ‘drie varianten ineen’.

Enkele weken daarvóór nog een bijzonder bericht over Lidl: in Nijkerk staat een gloednieuw filiaal, van maar liefst 2.000 m2 vvo. Soms las je op inter-

net zelfs: 2.200 m2 vvo. Laten we het op 2.000 m2 vvo houden. En daarbij: het complex in Nijkerk, wooncentrum De Havenaer, zou in zijn geheel door Lidl zijn opgekocht. Het is een dilemma om over na te denken: fullservice-supermarkten komen tot de conclusie dat de markt verzadigd is en richten zich meer op de ontginning van internet-boodschappen-doen

Wat is de lokale binding van een Lidl-filiaal met de wijk waarin-ie gevestigd is? Die is er voor zover wij weten niet. Maar communicatief doet Lidl wel een stap in die richting. Ooit fleurde in onze branche ondernemer Van Wincoop in Bunschoten zijn Super de Boer op met zwart-witfoto’s van markante gebouwen en plekjes uit die plaats (ideetje en uitvoering van onze fotocolumnist Pim van den Berg trouwens, de maandelijkste verteller op blz. 11). Dat deden daarna verschillende andere formules. Lidl doet dat nu ook, bij de ingang en bij de kassa zien we deze foto van een Nijkerks tafereel. Geheel in zwart-wit, op de Lidl-boodschappentas na die de vrouw op die foto vasthoudt.

Nog even terug naar dat Delicieux- en Deluxeaanbod. Lidl communiceert niet ‘voor Pasen’, als dat nog even duurt, maar trekt de periode langer met de leus ‘Een lekkere lente met Lidl’.

28

FoodPersonality maart 2015

26 Lidl Nijkerk 28

10-03-2015 17:09:46


Column Van Kippersluis

De supermarkt van straks, in tweeën

Discounter? Bepaald niet, hè? Lidl-gerechten voor zo tegen de paasdagen aan, of met Pasen zelf. Mediterraan vispotje (nee, we vergeten die s bij ‘Mediterraans’ niet, die halen we er bewust af, want die hoort daar niet); dan die kip met verse groente en kerrie; en – nog niet in week 11 te zien, maar binnenkort weer – die Spaanse ham aan zo’n beugel, voor € 99,99.

en bezorgen en afhalen, discounters laten dat aan zich voorbijgaan en bouwen driftig voort aan het winkelnetwerk. En stel nu eens dat dat de klant over enkele jaren dat hele e-commerce toch links laat liggen. Dan zijn Aldi en Lidl meer in het voordeel dan eerst, doordat ze meer op winkels hebben gewed. Gerard van den Tweel was misnoegd, lazen we in Distrifood begin februari. De AH-franchiser van enkele AH’s, bijvoorbeeld in zijn thuisbasis Nijkerk, vond dat de gemeente een paar verhuizingen had toegelaten die de middenstand in Nijkerk alleen maar benadeelde. Een ervan; de komst van deze Lidl hier op deze pagina’s, naar ‘Woon Thema Centrum De Havenaer’ in Nijkerk. Een maasje in het net van het bestemmingsplan. En niks huren dus. Geld genoeg in Huizen, kennelijk; Lidl is inmiddels eigenaar van dat woonwinkelcentrum. Zoals het ook eigenaar is van winkelcentrum De Heyhoef in Tilburg. Grappig. Daar zit een Jumbo en die betaalt dan nu huur aan Lidl. Maar dat soort verbanden zijn niet ongewoon.

angzaam beginnen mijn gedachten

L

Kijk je nu naar de nieuwste supermarktinitia-

zich te vormen over de toekomst van

tieven, dan worden de uitersten nog gecom-

boodschappen doen. De laatste jaren

bineerd, bijvoorbeeld in de Foodmarkten van

zie ik in dit blad tal van nieuwe win-

Jumbo of de heropende AH XL in Eindhoven.

kels, veelal van jonge mensen, sfeervol, ver-

Misschien moeten we dat wel ‘hybride’ noe-

leidelijk, kleinschalig. En een raak interview

men. Want ga maar na: zijn die versafdelingen,

met Hans Steenbergen van Food Inspiration

koks, bediening etc. een toegevoegd nieuw

in Foodmagazine van februari vatte het goed

trucje van de aloude supermarkt? Heeft de

samen. De consument kijkt anders naar

klant die geld wil besparen bij de aankoop van

voedsel en voeding, kan de supermarkt daar

wasmiddelen en kratten bier, wel het idee dat

adequaat op reageren? Is het tijdperk van de

hij/zij in die winkels goedkoop uit is? Het is van

groei van supermarkten voorbij?

beide wat. Anders gezegd: een toevoeging,

Voor de supermarkt is deze spagaat steeds

maar geen strategische keuze.

lastiger: enerzijds een gezond, verantwoord

Natuurlijk, de klant komt nog steeds in de

én verleidelijk productaanbod (gezond ver-

supermarkt, elke dag, elke week. Maar het is al

sus lekker is al moeilijk genoeg), gepresen-

mogelijk om goedkoop uit te zijn zonder naar

teerd met beleving en sfeer, anderzijds de

de supermarkt te gaan. En het is ook mogelijk

noodzakelijke dagelijkse producten, en dat

lekker/gezond eten met beleving en sfeer te

allemaal goedkoop genoeg. Kan dat wel? Of

kopen zonder naar de supermarkt te gaan.

moeten we dat gaan splitsen? Dan tekenen

Bij nieuwe partijen met nieuwe keuzes. De

we voor het einde van de supermarkt.

klant zal daarnaar steeds meer op zoek gaan?

Oplossingen zijn er. Je kunt voorraadartike-

Het kan; zoals hij of zij ook het warenhuis

len via internet aanbieden en dan proberen

niet meer de moeite van het bezoeken waard

zo goedkoop mogelijk te bezorgen, of laten

vond, daar zijn inmiddels alternatieven voor

afhalen. Winkelen is niet meer het uitje van

gekomen. Dan zullen de supermarktbedrijven

jaren terug: de Amerikaanse malls blijken

van vandaag lastige keuzes moeten maken.

in vijf jaar de helft van de bezoekers kwijt

Gedwongen door nieuwe concurrentie.

te zijn geraakt. En boodschappen doen?

Topformule in vers? Dan geen Omo, Heineken

De Fransman gaat niet meer elke zaterdag

of Coca-Cola. Topper in goedkope dkw? Dan

naar de hypermarkt. Verder: een speler als

geen serranohammen ertussen stoppen.

Action specialiseert zich al met succes in

Wat moeten we? Afzien van altijd maar die

goedkoop non-food en dkw-artikelen uit de

opnieuw als doel gestelde omzetgroei?

supermarkt. ‘In der Beschränkung zeigt sich

We kunnen het er ook bij laten en de kat uit

der Meister’, om Goethe maar eens aan te

de boom kijken. En afwachten tot we Tesco

halen in de moedertaal van de discounters

achterna gaan.

in onze sector. Supermarkten kunnen hun vastgoedkosten besparen en inkoopkracht gebruiken door bulkproducten via internet aan te bieden en te distribueren of te laten afhalen op goedkopere locaties buitenaf. En dan kunnen de bestaande winkels worden omgebouwd tot verswinkels à la Valk

Goed. Wij gingen gewoon naar binnen in deze reuzen-Lidl. en maakten foto’s. Sorry, beste Lidlmensen in Huizen en in Nijkerk, we hebben dat niet vooraf netjes aan jullie gevraagd. We beloven meteen beterschap. Wat vroegen we ons af in die winkel: lijkt-ie nog steeds op de pilot van twee jaar terug in Huizen? Is de formule weer doorontwikkeld? Wat doet Lidl vandaag de dag aan instore-aankleding en instore-communicatie? En: komen we in zo’n grote Lidl ook artikelen tegen die je in een kleinere Lidl niet aantreft? En kun je dat waarnemen? De antwoorden – voor zover we daartoe in staat waren zonder informatie van het bedrijf zelf – vindt u in de bijschriften. ■

Versmarkt: beleving, excellente artikelen, excellente service… en een bediening die in horeca nog gewoon aanwezig is, maar die de supermarkt allang verleerd is en dan kan terugkeren.

‘Topformule in vers? Dan geen Omo, Heineken, of CocaCola.Topper in goedkope dkw? Dan geen serranohammen ertussen stoppen’

Martin van Kippersluis is ondernemer van ‘Supermarkt Kippersluis’ in Amersfoort.

29

FoodPersonality maart 2015

26 Lidl Nijkerk 29

10-03-2015 17:10:06


30

FoodPersonality maart 2015

30 Van Rozendaal 30

09-03-2015 09:53:41


HUUB VAN ROZENDAAL STOPT BIJ SLIGRO FOOD GROUP

Klaar is klaar, geen inteelt Door: Gé Lommen Foto’s: Bart van Overbeeke

Noem even in de gauwigheid financiële topmannen uit de levensmiddelensector die geregeld in de media uitleg geven over het bedrijf dat ze vertegenwoordigen, en je komt uit op twee. En ze werken allebei in Veghel. De ene is Ton van Veen, van Jumbo. De andere is Huub van Rozendaal, die weliswaar doorgaans net zo veel moet vertellen over foodservice als foodretail, maar goed, dit zijn ze. De ene is nog niet zo heel lang cfo bij een supermarktbedrijf, de andere wel, al jaren. En die stopt er deze maand mee. Huub van Rozendaal heeft afscheid genomen. De algemene vergadering van aandeelhouders van 18 maart is zijn laatste formele optreden als cfo van Sligro Food Group. Rob van der Sluijs volgt hem op. Van der Sluijs werkt er sinds 2007, eerst als controller en sinds 2012 als financieel directeur. Van Rozendaal heeft een bijzondere staat van dienst. In elk geval in aantal dienstjaren: hij kwam voorjaar 1991 bij Sligro Food Group, dus hij heeft 24 jaar bij het bedrijf gewerkt. Vergelijk dat eens met de personaliawisselingen in de supermarktbranche of bij levensmiddelenfabrikanten. Een andere bijzondere staat van dienst wordt wellicht het beste hierdoor geïllustreerd: begin dit jaar kreeg hij een ‘lifetime achievement award’ van de Nevir, de Nederlandse vereniging voor investor relations. In de media prees de Nevir Van Rozendaal vanwege ‘de hoge standaard voor investor relations’ die bij Sligro Food Group is ontwikkeld. Over Van Rozendaal zegt de Nevir: hij is verantwoordelijk voor de dagelijkse gang van zaken, de strategie en de daaruit voortvloeiende investeringen, overnames en financieringen,

‘Dan telde ik mijn zegeningen en dan waaide die sollicitatiebehoefte weer snel over’

daarnaast echter stond hij in al die jaren altijd klaar voor beleggers en analisten. Daar komt bij dat Sligro Food Group zich tot een lieveling aan de Nederlandse midkap heeft ontpopt. Met een constante en consistente ontwikkeling van omzet, winst en dividend door de jaren heen. En van 1991 tot nu toe nam Sligro Food Group veel bedrijven over – komen we verderop op terug. Even in financiëntaal: toen Van Rozendaal voorjaar 1991 bij Sligro Food Group begon, was het aandeel teruggerekend ongeveer één euro. Dezer dagen schommelt het rond de 35 euro. Met Van Rozendaal heeft de sector geen strenge cijfermeester in haar gelederen, integendeel. Altijd exact of op z’n minst zo exact mogelijk, maar tegelijkertijd relativerend. Zijn perspresentatie van de jaar- en de halfjaarcijfers is er altijd een met kwinkslagen. Geen cijfer zo rood of er zit een voordeel aan, geen cijfer zo zwart of er zit een nadeel aan. Hij houdt zich altijd ver van een goednieuwsshow, terwijl zijn tevredenheid toch tussen de regels door goed te horen is. Daarbij: aangezien Ahold en Sligro Food Group inmiddels de enige supermarktpartijen zijn met een beursnotering en bijbehorende publicatieplicht, krijgt het journaille bij die presentatie van de Sligro Food Group-cijfers veel ins en outs over de Nederlandse stand van supermarktzaken. Inclusief een staatje marktaandelen van Van Rozendaal, die de meetafwijkingen van Nielsen en die van IRI bij de kop pakt en er altijd zelf een eigen staatje marktaandelen bij ten beste geeft. Dat zijn Koen Slippens en Van Rozendaal helemaal niet verplicht, het is eerder een verregaand enthousiasme over de markten waarin ze opereren. Ook al is de consument nog zo zuinig en de concurrent nog zo venijnig. Voordat Van Rozendaal bij Sligro Food Group begon, werkte hij eerst elf jaar bij de accountantsen adviesbedrijven EY en KPMG en daarna vijf jaar als financieel adjunct-directeur bij ‘De Kruithoorn’, een munitiefabrikant in Den Bosch. Nou, laten we daar maar eens mee beginnen in dit afscheidsinterview. Een munitiefabrikant. Eentje die trouwens ook nog ’s ten onder ging… “In 1989 viel de Muur. De Kruithoorn maakte

munitie voor het Nederlandse en het Duitse leger. Het was een producent die geen marketing nodig had om zichzelf aan de man te brengen, er kwam elk jaar een verzoek van het leger om zoveel munitie. Daarna moest het bedrijf een omslag maken naar de civiele markt, die bijna niet te doen is, niet alleen moest het de boer op, het moest ook werk maken van een aanbod met verschillen in prijs en kwaliteit. Bovendien, als je jarenlang leeft van automatische bestellingen, is het moeilijk om opeens op kostprijs te concurreren.” Hoe kijkt u daar nu tegen aan? Een munitiefabrikant; tegenwoordig maatschappelijk omstreden? “Het was gewoon munitie in allerlei maten en soorten voor het Nederlandse en Duitse leger en her en der nog voor andere West-Europese legers. Dus geen wapens voor rare regimes. Als je in die wereld werkt, werk je met totaal andere maatstaven. Wij werden er door onze grote klant aan gehouden dat ons assortiment effectief genoeg was, met andere woorden, het moet ergens goed doorheen kunnen als ermee geschoten wordt. Bovendien is de wereld weer veranderd, juist door de brandhaarden in de wereld van vandaag heeft de burger weer meer begrip voor de noodzaak van een goed leger.” Van Rozendaal maakte die neergang van De Kruithoorn niet meer van dichtbij mee. Hij werd eind 1990 gebeld. ’s Avonds thuis. Door Abel Slippens. Ik heb een financiële man nodig en ik heb gehoord dat jij daar geschikt voor bent, was de boodschap. Van Rozendaal voelde zich uiteraard vereerd. Niettemin, ook al vond de toenmalige directievoorzitter dat Van Rozendaal die nieuwe financiële man moest worden, er volgden nog zes gespreksronden, want Abel Slippens besliste natuurlijk niet alleen. “Abel en de andere bestuurders en commissarissen hadden nog een ultieme testcase voor me. Bij het laatste gesprek met een commissaris vroeg die aan mij of ik niet tevreden kon zijn met de benoeming tot financieel adjunct-directeur in plaats van financieel directeur, om allerlei reden, bijvoorbeeld omdat ik nieuw was en inwerktijd nodig had. Ik heb daar ‘nee’ op gezegd. Na zo’n procedure, en het ging immers om de functie van

31

FoodPersonality maart 2015

30 Van Rozendaal 31

09-03-2015 09:53:42


financieel directeur. Het bleek een goed antwoord te zijn, naderhand hoorde ik dat, als ik ja had gezegd, Abel mij niet had gewild. Want dan had ik de indruk gewekt dat ik geen rechte rug had; en het was nu juist de bedoeling dat Abel iemand naast zich zou hebben die dat wél had.” Van Rozendaal ging er aan de slag en ontpopte zich tot de deskundige financiële man die er jaren zou blijven, in een periode ook waarin Sligro Food Group de overnames zo’n beetje aaneenreeg. Denk aan Van Hoeckel, Van der Velde, Koole, Ven, Inversco, Van Oers, Rooswinkel, Horeca Totaal Sluis, als het om foodservice en producenten gaat. En in supermarktland nam het eind 2000, begin 2001 Prisma Food Retail over (toen nog de groothandel achter Attent, Méérmarkt en Golff). Daarmee werd Sligro Food Group behalve foodservicebedrijf ook foodretailbedrijf. In 2002 nam het de keten Emté over van de familie Trommelen. Daarna volgde de toevloed van de helft van de Edah-winkels, in 2006 opgekocht samen met Sperwer/Plus Retail, en in 2010 kocht het Sanders. We vragen Van Rozendaal naar hoogte- en dieptepunten in aankoop van dat aanzienlijke rijtje. “Dieptepunten? Die willen niet zo snel in me opkomen, misschien zijn ze er wel niet. Nou ja, wél als ik buiten dat rijtje kijk: we hebben op het punt gestaan, nog niet zo lang geleden, in 2013, om een Deense overname te doen. Het was niet onze eerste poging, maar onze tweede. We voelden er ons niet helemaal voldaan bij. Maar je bent dan al maanden druk in de weer en het proces is allang op gang, met allerlei grote en kleine implicaties. We hadden op een gegeven moment moverende reden om die overname alsnog af te blazen. Al dat werk voor niks, dat is dan wel een fikse teleurstelling. En hoogtepunten… toen we Ven overnamen. Dat was toch een partij in de horecamarkt waar we tegen opkeken, het is ook een beetje Brabant versus de Randstad, niet? En de overname van Van Hoeckel. Je doet een bod en ergens komt nog een eindbod; je hoopt dat je goed zit in een situatie waarin ook andere partijen in de markt zijn. Zeg dat het 33 miljoen gulden was. De overname ging door. Maanden later hoorde ik dat het hoogste

bod van de concurrentie 32 miljoen was. Zoiets geeft nou voldoening: je hebt er niet heel veel boven gezeten, waardoor je gewoon te veel betaald hebt, nee, nét een cijfertje meer.” De lange periode van meningsverschillen tussen Abel Slippens en de ondernemers die bij Prisma aangesloten waren, was dat geen dieptepunt? “O, dat was zeker niet gemakkelijk, maar het was niet zo’n langdurig proces. En ik vind eigenlijk ook niet dat we zo lijnrecht tegenover elkaar stonden. Ik geef wél toe, Abel is altijd zo recht door zee, dat hij wel vaker mensen en partijen met zijn uitspraken… verraste.” Verraste... “Hij nam geen blad voor de mond. Dat was goed voor de publiciteit, journalisten smulden daarvan, maar het kon een ander wel eens rauw op het dak vallen. Laat ik zeggen, hij is dynamisch, in daden en in woorden.” U bent nu hier 24 jaar in dienst geweest. Hebt u ooit wel eens de behoefte gehad om te solliciteren? “Ja. Maar dat was dan na een zware dag vol gedoe en tegenslag. En dan nam ik ’s avonds op de bank wat rust. En dan telde ik mijn zegeningen en dan waaide die sollicitatiebehoefte weer snel over.” Je ziet juist vaak dat mensen die lange tijd ‘de tweede man’/‘tweede persoon’ zijn, op een gegeven moment ‘eerste’ willen zijn… “Dat weet ik. Ik hed dat nooit gehad. Ik ben er wel eens vaker op aangesproken en ik zeg er altijd op: ik had en heb die ambitie niet, maar ik vind dat ik uiteindelijk toch goed geslaagd ben.” Die vele jaren maken het voor uw opvolger Rob van der Sluijs lastig. Die moet zich enorm bewijzen, omdat u een soort Alex Ferguson van Sligro Food Group bent geworden. “Rob is hier nu al jaren aan het werk. Het is altijd goed voor een bedrijf als een opvolger zich intern aandient. Als je een cfo extern moet zoeken, is dat niet per se een minpunt, maar de kans is groot dat zo’n nieuw persoon niet in de cultuur past. Bovendien, we hebben medio vorig jaar al bekendgemaakt dat Rob mij opvolgt. Hij is er klaar voor, daar hebben we met z’n allen naartoe gewerkt. Het is niet de eerste keer hier dat iemand na veel

‘De vernieuwing van Emté mag niet gehaast zijn; eerst een proefwinkel, dan evalueren en dan besluiten’

jaren plaatsmaakt voor een ander. Voordat Koen Slippens hier begon, was Abel ook lang aan het bewind. En bij hem was dat ook al zo. Met Louis, zijn vader. Kijk, natuurlijk kan ik onbedoeld nog een tijd een schaduw zijn voor hem, maar dat maakt de buitenwereld ervan. Aandeelhouders willen die reflex nog wel eens hebben: ‘o, een nieuwe cfo, hmm’ en dan de kat uit de boom kijken. Je moet je als cfo altijd minstens twee jaar extra bewijzen. Als er nu over pakweg een half jaar iets uitzonderlijks met ons bedrijf gebeurt, dán wordt hij opeens wel met de tijd daarvóór vergeleken – terwijl dat mij óók had kunnen gebeuren. Maar daar moeten we niet van uitgaan. Hij gaat gewoon die twee jaar goed doorstaan, klaar.” Los van het feit dat Sligro Food Group tweederde foodservice omvat, kan ik uw werk vergelijken met dat van andere financieel directeuren uit de supermarktsector? Of maakt die beursnotering het juist zo anders? “Het laatste is het grote verschil. Je móet naar buiten kunnen treden, tegenover de financiële pers en tegenover analisten. Ik heb daar ook mee moeten leren omgaan. Dat is uiteraard allereerst aan Koen, als ceo, maar van oudsher ben ik er als cfo sterk bij betrokken en ik voel me daar goed bij. Het was ook een taak die bewust van mij werd gevraagd toen ik aantrad. Sligro Food Group was toen nog niet zo lang een beursgenoteerd bedrijf. En Abel was geen ‘financial’. Dat wil wel eens verkeerd gaan als je dan iets over over cashflows of voorzieningen moet zeggen. Hoewel, tóen kon je nog fouten maken, dat kan nu niet meer. Je kunt wel een verkeerd bedrag noemen tijdens een pers- of analistenpresentatie, maar laat ik zeggen, alleen als je die fout meteen tijdens die bijeenkomst herstelt. Als het de volgende dag in de krant staat, heb je wel een probleem op te lossen.” Ik leg u graag een stelling voor: het aandeel Sligro Food Group is nog hoger gewaardeerd dan het bedrijf Sligro Food Group. Sligro Food Group is gewoon een groothandelstak, een foodbezorgingstak en een supermarkttak. Kwetsbaar door conjunctuur en concurrent. Maar dat aandeel stijgt en stijgt maar. “Eigenlijk hoor ik hier de stelling of het aandeel Sligro Food Group overgewaardeerd is. Daar kan ik niet op reageren. Maar ik kan wel iets zeggen over de mate waarin onze bedrijfsprestatie verweven is met het aandeel. Als je kijkt naar de foodservicemarkt, dan durf ik de stelling wel aan dat de Sligro-vestigingen parels zijn in die markt, parels ook binnen ons bedrijf. Waar leiden we dat uit af? We weten dat onze klanten ze zeer

32

FoodPersonality maart 2015

30 Van Rozendaal 32

09-03-2015 09:53:43


waarderen. En we weten ook dat onze klanten de deskundigheid en klantgedrevenheid van onze mensen waarderen. En ten derde kunnen we dat afleiden uit iets wat bij iedereen bekend mag zijn en dat is onze omzet en onze winstgevendheid, die illustreren die waardering. De Sligro-vestigingen hebben bij elkaar een marktaandeel van 23%, maar ze pakken 50% van de winst uit die sector. En zo komen beurswaardering en bedrijfsreputatie toch weer bij elkaar.” In foodservice en foodretail staat Sligro Food Group voor een grote ombouw. Van de Sligrovestigingen zijn nu die in Maastricht, Eindhoven en Gouda omgebouwd tot de nieuwste generatie, de rest volgt nog. In foodretail wordt een nieuwe generatie Emté afgewacht, onlangs konden we lezen dat de franchisers vinden dat het sneller moet beginnen. Met andere woorden, kort na uw afscheid gaat Sligro Food Group enorme kosten maken. “De investeringen zijn inderdaad niet niks, maar het is geen kwestie waar we ons zorgen over moeten maken. We hebben een stevig eigen vermogen en we kunnen genoeg vermogen aantrekken als dat moet. De financiële wereld kijkt dan naar de ratio ‘net debt’ gedeeld door de ebitda. Dus de netto rentedragende schuld gedeeld door het brutobedrijfsresultaat. Dat is bij ons momenteel 0,3, en 3,0 is de grens ervan. En dus kunnen wij tien keer zo veel vreemd geld aantrekken als dat nodig zou zijn. Hetgeen overigens niet zo is. Dus ik zie het probleem niet. En wat het ombouw-

tempo betreft, ik ga niet over de schouder van Koen en Rob meepraten, maar die ombouw van Sligro-vestigingen heeft geen bijzondere haast en de vernieuwing van Emté mag niet gehaast zijn; eerst een proefwinkel, dan evalueren en dan besluiten.” Als de winstgevendheid van Emté te wensen overlaat en het bestuur besluit daarin te investeren, voelen de mensen van foodservice dat dan weer aan als ‘we werken weer voor de problemen van die anderen’? “Nee. Ik heb zelf bepaald niet het idee dat hier een bloedgroepenkwestie heerst. En we zijn vrij om de inkomsten uit a te gebruiken voor b en andersom. We heten Sligro Food Group, maar het laatste wat we zijn, is een groep van bedrijven.” Onlangs is het aantal commissarissen van Sligro Food Group uitgebreid. Hans Kamps is de nieuwe commissaris, hij is cfo bij baggerbedrijf Boskalis. Maar u, u gaat met pensioen en u wordt het niet. “Ja, dat klopt, en het klopt ook waaróm dat zo is. Want dát hebben de bestuurders en commissarissen ten tijde van de overgang van Louis Slippens naar Abel Slippens met wijsheid geregeld. En dat is dat nieuwe bestuurders niet gek gemaakt worden door commissarissen die voorheen bestuurder waren. Geen inteelt, was het devies toen. En wat kwam daaruit? Abel werd geen commissaris toen Koen in 2008 ceo werd. En verder kun je als commissaris maximaal twee

termijnen van vier jaar vervullen en dan houdt het op. Dus ik kan als cfo niet hier commissaris worden. En wie het wél wordt, is dat maar maximaal acht jaar. Daarom zeg ik ook: een wijs besluit destijds. Sterker nog, wat je vandaag in governanceregels tegenkomt, was hier al jaren eerder de praktijk.” Wat gaat u doen hierna? “Ik ga ‘minder werken’. Als ik op de helft kom van wat ik tot nu toe deed, lijkt het mij goed, al weet je nooit hoe je daar na een paar maanden of zeker jaren later tegen aankijkt. Ik blijf enkele commissariaten doen, en iets op het terrein van opleiding, naast wat ik hier heb...” U bedoelt uw commissariaat van Spar Holding. “Dat is weer anders, het toeval wil dat ik dit jaar ook als commissaris bij Spar opstap. Niet omdat je als Spar-commissaris per se cfo van Sligro of Sperwer moet zijn, maar de termijn loopt dit jaar af, ook twee keer vier jaar. Nee, ik blijf voorlopig hier voorzitter van het pensioenfonds. Pensioenen – en dat zeg ik zonder enige ironie – vind ik een intellectuele uitdaging. Wilco kan dat beamen” (SFG-woordvoerder Wilco Jansen zit tijdens het interview naast Van Rozendaal, GL) “want hij is ook lid van het bestuur van ons pensioenfonds. Het is een uitdaging om voor al die medewerkers hier het onderste uit de kan te halen. Het fonds staat er uitstekend voor nu en ik zeg daar met gepaste trots bij: er wordt geïndexeerd!” ■

33

FoodPersonality maart 2015

30 Van Rozendaal 33

09-03-2015 09:53:47


Bij Josceline aan tafel

Sinds vorige maand wisselen Josceline Bogaers, partner van People Select Search + Interim, en Evelyn Günther van Günther + Van Grinsven elkaar af. Deze maand: Josceline Bogaers interviewt Sepha Smit van Plus Retail. Door: Josceline Bogaers Foto’s: Jan Willem Houweling

Hoe denk jij dat je gezien wordt door collega’s en leveranciers? Ik denk dat ik in eerste instantie niet gezien word als een heel toegankelijk persoon. In tweede instantie is het een ander verhaal. Dan ben ik wel open. Ik zit snel op het persoonlijke vlak en ik ben transparant over onderwerpen die bij Plus spelen. Die openheid is nodig om het maximale potentieel uit het samenwerkingsverband te halen. Ben je zakelijk heel anders dan privé? Nee, ik denk het niet. Zakelijk is er natuurlijk wel een bepaalde snelheid die je moet hebben als retailer. Privé wil ik die snelheid er juist uit halen. Wat maakt de combinatie Plus en Sepha zo succesvol? Het begint ermee dat ik in Plus geloof. Plus bestaat uit een club ondernemers, en ik haal veel energie uit de samenwerking met onze ondernemers. Daarnaast is Plus dynamisch, ondernemend en gefocust, het heeft vechtlust en het heeft nog een enorm groeipotentieel. En dat ik daar mijn steentje aan bij kan dragen, is fantas-

tisch. Soms wordt er gedacht dat het werken bij een coöperatie stroperig is, maar dat ervaar ik helemaal niet zo. Er is altijd ruimte voor een goed idee. Een andere succesfactor is het feit dat ik veel verantwoordelijkheid krijg bij Plus en die vrijheid is voor mij belangrijk om maximaal te presteren. Plus is de grootste van de kleinsten en dat maakt ons een aantrekkelijke partij. Hierdoor kan ik ook echt mijn ondernemerschap kwijt. We kunnen namelijk door slim te zijn grote stappen maken. Zoals op het gebied van verantwoord; Plus verkoopt bijvoorbeeld als enige in de markt alleen maar fairtrade-bananen, fairtrade-koffie en -thee onder eigen merk en alleen maar biologische en vrije-uitloopeieren en geen scharreleieren. Ben jij een winnaar? Ik heb zeker een winnaarsmentaliteit. Het kan mij af en toe niet snel genoeg gaan. Dat maakt mij dan ook drammerig of minder gezellig. Dit is zeker een aandachtspunt voor mij. Ik moet genoeg achterom blijven kijken of men me kan bijhouden. Daarnaast moet ik voldoende toetsen

om te zorgen dat we allemaal dezelfde kant op blijven gaan, zodat we meters blijven maken. Krijg je, omdat je succesvol bent, meer complimenten van de ondernemers dan voorheen? Ondernemers zijn positief kritisch. Complimenten uitspreken is dan ook niet altijd vanzelfsprekend. En ik maak me daar ook schuldig aan. We vergeten vaak ons succes te vieren. De werkdruk is hoog, de markt dynamisch en we zijn ontzettend kritisch op onszelf. We richten ons meer op hoe kan het nog beter, dan even stil te staan en te genieten van het behaalde succes. En ja, daarnaast hebben we bij Plus nogal wat successen. We hebben helaas geen tijd om die allemaal uitgebreid te vieren. Je bent als unit manager onlangs overgestapt van semi-vers naar vers. Zijn de werkzaamheden veranderd? Mijn werk is inhoudelijk zeker veranderd. Er is complexiteit bij gekomen. Vlees en agf zijn voor het merk Plus imagobepalend. Daarnaast is mijn unit zeer belangrijk voor het rendement van onze ondernemers. En deze complexiteitsverhoging merk ik vooral in mijn hoofd. Sommige vraagstukken zijn zo cruciaal voor de organisatie, dat je met je team de tijd moet nemen om er goed over na te denken en alle voors en tegens in kaart moet brengen, voordat je een keuze maakt. Had je die complexiteit verwacht? Ja, ik had het wel verwacht, maar ik had niet verwacht dat ik er continu mee bezig zou zijn. Je blijft er namelijk over nadenken. Ik ben bijvoorbeeld nu een onderdeel van de vleesindustrie. Dit betekent dat ik nu iemand ben die iets kan veranderen, afspraken kan maken, beslissen wat we wel of niet gaan doen. We willen onze consument transparantie bieden zodat zij Plus gaat herkennen als de supermarkt die lekker vlees verkoopt met een uitstekende prijs-kwaliteitverhouding en veel aandacht voor dierenwelzijn.

34

FoodPersonality maart 2015

34 Bij Josceline 34

10-03-2015 14:09:00


Je ziet jezelf als een voorloper? Op het gebied van verantwoord ondernemen is Plus sinds jaren al een van de koplopers. Als je eenmaal bezig bent, is het gemakkelijker daar de volgende stap in te zetten. Klanten verwachten dat op een gegeven moment van je. En je verwacht ook van jezelf dat je op steeds meer vlakken verduurzaamt. Ik ben me er zeer van bewust dat we een maatschappelijke verantwoordelijkheid hebben. We hebben het ook over voeding, onze primaire levensbehoefte. Daar kun je niet in schuiven. Het is aan de consument om er iets van te bakken en het is aan ons om te zorgen dat wij voldoende informatie en de juiste ingrediënten bieden. Zou je de stap naar general manager willen maken? Jazeker. Ik ben nog niet klaar met mijn huidige functie. Ik vind het nu heerlijk op mijn werk. Ik leer veel. Ik heb het nodig om op mijn tenen te lopen en te leren. Ik moet me iets eigen kunnen maken en ik hou niet van routine. Daarmee bedoel ik dan niet de begrotingscyclus en de jaargesprekken, want die komen elk jaar terug, maar in het dagelijkse werk moet ik me kunnen ontwikkelen. Dat lukt nu heel goed en ik heb de vrijheid. Maar als ik general manager wil worden, zal het wel opvallen dat ik in mijn carrière alleen nog maar aan retailzijde gewerkt heb. Je hebt er vast ook over nagedacht wat het voor je privé-leven zou kunnen betekenen. Ja, daarom ambieer ik zo’n functie ook niet nu. Het aantal betaalde uren zou weer omhoog moeten gaan. En dan moet ik thuis wel zorg en opvang anders regelen, want we hebben dat nu op mijn flexibiliteit gebaseerd. Heb je die drijfveer altijd gehad? Achteraf gezien heb ik van mijn studietijd wel een potje gemaakt. Leren was niet mijn eerste bezigheid en ik had geen discipline om te leren.

Ik was al blij toen ik het hbo afgerond had, dus ik dacht er niet over om naar de universiteit te gaan. Toen ik ging werken, zijn er wel een paar kwartjes gevallen. Het smaakte naar meer. Fmcg en retail zitten me als gegoten. Ik bleek er goed in te zijn. Daardoor werd ik ambitieus en actief. De snelheid, het beslissen, de resultaatgerichtheid; die zaken zijn heel prettig voor mij. Had je van thuis uit al feeling met de retail? Nee. Mijn vader zat in het drinkwater. Mijn moeder was thuis. Zij heeft veel studies gedaan, zoals de modevakschool, Frans en wiskunde. En mijn broer zit in de filmindustrie. Mijn ouders zijn zeer maatschappelijk betrokken. Ze hebben meegedemonstreerd tegen kernwapens en mijn vader heeft geen Franse wijn meer gedronken toen Frankrijk kernproeven ging doen. Er zit dus wel pit in hen. Ja, ik heb ook best interessante discussies als ik bij mijn ouders thuis ben, omdat ze eigenlijk geen boodschappen doen in de supermarkt. Ze zijn veel met voeding bezig en wantrouwen de supermarkt. Ze zijn wel trots op mij en op mijn broertje. Het lijkt mij heel hectisch om de zorg voor je jonge kinderen en je werk goed te combineren. Hoe doe je dat? Ach, er valt veel in te plannen. Alleen wat ad hoc gebeurt, is moeilijk. Bij mijn eerste kind ben ik van 40 naar 36 uur per week gegaan. Toen was hij nog een baby en sliep hij twee keer, dus in theorie kon ik een halve dag thuis werken. Maar dat was de meest stressvolle dag van de week. Ik noemde het een mamadag, maar dat was het allesbehalve.

Sepha Smit (37) - unit manager vers Plus Retail, getrouwd, moeder van Max (2 jaar) en Robijn (1 jaar)

Met 32 uur per week ben ik veel relaxter. Ik bepaal nu zelf wanneer ik de laptop aanzet. Wat doe je in het weekend? Heb je nog hobby’s? Het weekend is voor het gezin. Mijn zoontje... ik weet niet wat hij oppikt van de retail, maar als hij gaat tekenen, dan wil hij een boodschappenlijstje maken en hij wil altijd mee om boodschappen te doen. Dan heeft hij zo’n klein wagentje en is hij heel tevreden. Hoe heeft jouw gezin je een andere blik op het leven gegeven? Buiten de onvoorwaardelijke liefde die je krijgt en geeft, heeft het sterk mijn ideeën over voeding veranderd toen ik kinderen kreeg. We koken nu altijd thuis en we gaan minder vaak uit eten. Het zijn wel altijd maaltijden die je in korte tijd in elkaar kunt flansen, maar ik hou me wel bezig met de vraag hoe je je kinderen genoeg fruit en groente kunt laten eten. Dat is voor mij een nieuwe manier om naar de supermarkt en de branche te kijken. Ik zou ook niet bij een bedrijf willen werken dat geen aandacht aan gezonde voeding besteedt. Tussen mijn vijfentwintigste en vijfendertigste was ik vooral met mijn carrière bezig en was ik meer op zoek naar werk dat voldoende uitdaagt, maar ik denk dat mensen van mijn generatie na die leeftijdsfase meer gaan werken bij bedrijven die bij hun levensfilosofie passen. ■

‘Die complexiteitsverhoging merk ik vooral in mijn hoofd’ 35

FoodPersonality maart 2015

34 Bij Josceline 35

10-03-2015 14:09:06


36 advertentie 36

10-03-2015 13:46:36


Insecten als duurzaam alternatief voor vlees? Dat valt nog te bezien. Sinds januari verkopen vijfhonderd Jumbo-supermarkten meelwormen, wasmotlarven en buffalowormen. In burgervorm. De insectenburgers zijn volgens voorstanders dé nieuwe vleesvervanger: insecten zijn duurzamer en gezonder dan vlees. Volgens Hans Blonk van Blonk Consultants, onderzoeker van agro- en voedingsproducten, zijn insectenburgers misschien niet zo duurzaam als ze worden gepresenteerd. Door: Ilse Maas Foto’s: Jumbo, Jan Willem Houweling

Jumbo presenteerde in hun persbericht de zogenaamde buggy balls, buggy burgers en buggy crisps als volgt: “Het is een gezond en goed alternatief voor de bio-industrie. Het eten van insecten wordt steeds actueler.” Een slimme zet van de keten: Jumbo springt midden in de voedseltrend om minder vlees te eten. En inderdaad: de insecten zelf zijn inderdaad duurzamer dan vlees. Zo kost het kweken van een kilo insecten maar drie kilo voer, terwijl er tien kilo voer nodig is om een kilo rundvlees te produceren. Hierdoor kan met minder middelen ‘meer vlees’ geproduceerd worden. In die zin leveren insecten een bijdrage aan de oplossing van het wereldvoedselvraagstuk. De vraag naar vlees uit opkomende economieën als China en India zal de komende jaren sterk stijgen. Verder zijn insecten een goed alternatief voor vlees, omdat ze veel minder broeikasgassen uitstoten tijdens de productie. Een varken produceert bijvoorbeeld per kilo tien tot honderd keer meer broeikasgas dan een meelworm. Ten slotte zijn insecten ook nog eens een stuk gezonder dan vlees. De vetten zijn gezonder, de mineralen zijn beter en er zitten evenveel eiwitten in als in vlees, zo schrijft hoogleraar Marcel Dicke

“Er is nog helemaal geen onderzoek gedaan naar de duurzaamheid van insectenburgers”, aldus Hans Blonk van Blonk Consultants.

van de Wageningen Universiteit in zijn boek Het Insectenkookboek.

Kijk naar het geheel Klinkt als hét nieuwe voedsel voor vegetariërs en flexitariërs: want het is duurzaam, gezond en gaat de voedselschaarste tegen. Perfect voor de huidige kritische consument, toch? “In principe zijn insecten zelf inderdaad duurzamer dan vlees”, zo zegt Hans Blonk. “Maar het is een tweede of de vegaburger met insecten nog steeds in het voordeel is, als je deze burger vergelijkt met de huidige vegaburger.” Want dat is hoe de insectenburgers worden gepresenteerd: als de nieuwe vegaburger. Om de insectenburger een beetje smaakvol en aantrekkelijk te maken voor de supermarktconsument, moeten er allerlei producten aan de insecten worden toegevoegd, zoals soja olie, plantaardige oliën, plantaardige eiwitbronnen en verschillende kruiden. En die producten hebben stuk voor stuk een behoorlijke milieubelasting. Zo is het broeikaseffect voor de productie van plantaardige olien ongeveer 1,5 kilo CO2e/kilo, waar dit voor bijvoorbeeld brood maarongeveer 0,6 kg CO2e/ kg is. “Om dus te controleren in hoeverre een insectenburger duurzamer is dan een vegaburger, zal je een LCA, een Levens Cyclus Analyse moeten doen”, aldus Blonk. Bij een LCA worden de ingrediënten en het productieproces van voedsel onder de loep gelegd. Er wordt gekeken naar zaken als CO2-uitstoot, hoeveel fossiele energie er nodig is om de producten te produceren, en hoeveel land er nodig is om het product te maken. “Wanneer je de scores van de LCA van een insectenburger dan vergelijkt met een vegaburger, weet je pas hoe duurzaam een insectenburger daadwerkelijk is. En dat onderzoek is nog helemaal niet gedaan.” Oftewel: Jumbo presenteert de insectenburger wel als duurzaam, maar Jumbo weet helemaal niet of de insectenburger met alle toegevoegde ingredienten wel duurzamer is dan een vegaburger, het product dat eigenlijk wordt vervangen.

Hier presenteert Jumbo zijn Insecta-lijn van het merk Damhert in de Foodmarkt. De producten op basis van buffalowormen zijn inmiddels landelijk door Jumbo opgenomen.

Vegetariër of vleeseter? Ten tweede is het de vraag hoe supermarkten de insectenburger gaan presenteren. “De kans is namelijk vrij groot dat de insectenburger wel duurzamer is dan bijvoorbeeld een hamburger,” aldus Blonk. “Maar wanneer alleen flexitariërs en vegetariërs de burgers in hun boodschappenkarretje leggen omdat het een nieuw soort vegaburger zou zijn, is er op het gebied van duurzaamheid waarschijnlijk vrij weinig voordeel te behalen. Wanneer een insectenburger daarentegen smaakvol en aantrekkelijk genoeg is, is de kans groot dat een vleeseter deze burger in zijn karretje legt in plaats van een hamburger. In dat geval is de vleeseter aan een waarschijnlijk duurzamer alternatief voor vlees geholpen.”

Rauw Het enige feit dat op dit moment vast staat, is dus dat de insect zelf wel duurzaam is. “Wanneer we ze bijvoorbeeld rauw of licht bewerkt en in zijn geheel zouden eten, zou het wel voordeel hebben op het gebied van duurzaamheid. Maar de Westerse consument zal dat niet zo snel gaan eten.” De enige manier om erachter te komen in hoeverre insecten in burgervorm ècht duurzaam zijn, is door onderzoek naar de hele burger. En niet alleen naar de insect. ■

37

FoodPersonality maart 2015

37 Insecten 37

09-03-2015 09:54:31


DEZE MAAND

L DL info Lidl houdt de gemoederen in de sector bezig. Lage prijzen, een uitgekiend assortiment en bijzondere initiatieven zorgen voor een groeiende klantenkring en een stijgend marktaandeel. Vandaar dat we de prijzen en het assortiment van Lidl maandelijks onder de loep nemen.

We vergeleken het assortiment van week acht (medio februari) met dat van week vier (medio januari) en noteerden 37 prijsverlagingen, zo’n 3% van het hele assortiment. Vooral in frisdrank, houdbare zuivel, kaas en bier waren de prijsverlagingen te vinden. In de vorige editie wezen we al op een aantal van de gecommuniceerde prijsverlagingen, maar Lidl heeft er nu zelf ook (extra) ruchtbaarheid aan gegeven, onder meer middels stoepborden. Maar er zijn ook prijsverhogingen gesignaleerd in het reguliere assortiment. 11 in totaal. Qua assortiment zijn er verder weinig grote veranderingen, behalve het feit dat drie reguliere rode en drie reguliere witte wijnen zijn gesaneerd. Hiervoor in de plaats lijkt een actieschap gekomen te zijn met ‘Maandfavorieten’(zie foto). Top-5 prijsverhogingen 1. Snuggles zoutjes, zak 125 gram 2. Australische cabernet sauvignon, fles 750 ml. 3. Volle vruchtenyoghurt, beker 500 gram 4. Portugese Rosé, fles 750 ml. 5. Chardonnay (Australië) witte wijn, fles 750 ml.

Top-5 prijsverlagingen 1. Glansspoelmiddel, fles 1 liter 2. Power cleaner, fles 750 ml. 3. Citroensap, fles 200 ml. 4. Griekse witte kaas, 250 gram 5. Cassis, fles 1,5 liter

-22% -20% -18% -14% -13%

Wat verder opvalt… In subcategorieën zijn er soms relatief forse wijzigingen: zo zijn er in chocolade drie artikelen gesaneerd, is er een hele nieuwe lijn kaas bij gekomen (De Graafstroom) met een premium uitstraling en zijn er drie nieuwe zuivelproducten geïntroduceerd. Tenslotte is er – vaak gesitueerd bij de AGF – een zelfschepschap voor verse noten bijgekomen. ■

De informatie in deze rubriek is afkomstig van Pricing Experts +19% +18% +14% +10% + 9%

SUPERMEDIA Een rubriek over de ‘media efficiency’ van supermarkten en A-merken; hoe manifesteren zij zich in de traditionele en nieuwe media, en hoe effectief is die inzet?

Action overweegt om in e-commerce te stappen, maar hoe presenteren de onderkantretailers (‘low end’) zich momenteel eigenlijk online? Action heeft veruit de grootste website (7% bereik). Big Bazar volgt op ruime afstand (1% bereik), terwijl Op=Op net geen half procent bereik heeft en Euroland daar niet eens aan komt. Opvallend is dat Op=Op wel een eigen app heeft (Oppie), maar die wordt nauwelijks gebruikt. Action heeft weliswaar geen app, maar de website is wel geoptimaliseerd voor mobiel gebruik (in tegenstelling tot Big Bazar, Op=Op en Euroland). Hieronder de gegevens, afkomstig van Gfk’s Media Efficiency Panel, op een rijtje.

Action

Big Bazar

Op=Op

Euroland

Maandelijks bereik

7%

1%

<0,5%

<0,5%

Aantal bezoeken per maand

3x

1,5x

Bezoekduur per keer

3,5 min.

2,5 min.

Mobiele app

Nee

Nee

Ja

Nee

Website geschikt voor mobiel

Ja

Niet goed

Nee

38

FoodPersonality maart 2015

38 Lidl 38

10-03-2015 14:04:51


Column Anneke Ammerlaan

Het nieuwe normaal Walmart, zaklampen en Kellogg’s Als er in de Verenigde Staten een orkaanwaarschuwing uitgaat, dan ziet Walmart de omzet van batterijen en zaklampen door het plafond gaan. Maar ook de omzet van Kellogg’s Pop Tarts. Pop Tarts zijn deegrolletjes met allerlei, vaak mierzoete vullingen. De correlatie werd ontdekt door scanningdata te analyseren en kwam als voorbeeld terecht in het boek Big Data van Viktor Mayer-Schönberger, een ‘internetprofessor’ in Oxford (hoogleraard Internet Governance & Regulation). Mayer-Schönberger was afgelopen februari een van de sprekers op het Retail Loyalty Congress (zie ook blz. 24-25). Big data is een zegen voor de mensheid, aldus de internetprofessor, maar kent wel zijn beperkingen en risico’s (o.a. privacy). Een van die beperkingen is dat big data doorgaans geen antwoord geeft op de waaromvraag. Het zegt vooral wát er gebeurt. Mayer-Schönberger spreekt van ‘more messy correlations’. In het geval van Walmart is het waarom van de correlatie tussen de batterijen en Kellogg’s Pop Tarts volgens Mayer-Schönberger ook niet relevant. Je kunt er wel gebruik van maken. En zo dacht Walmart er ook over. Het zet nu Kellogg’s Pop Tarts op speciale displays tijdens het orkaanseizoen en verhoogt op die manier de omzet nog verder. ■

J

bijna elk product in je hand moet nemen

Natuurlijk: je wordt weer eens een keer ver-

periment. Niet in het schap, niet boven het

rast en verleid. Je komt weer eens met iets

schap, niet aan het schap… Dat betekent

anders thuis. Maar hoe vaak koop ik die zee-

dat ik gewoon blijf selecteren op de laagste

wierchips of een pak freekeh nu eigenlijk?

prijs. Er zijn nu geen andere criteria.

e kunt er als supermarkt niet meer onderuit: bijzondere nieuwe producten.

om de inhoud te zien. Maar vooral ook ziel-

Een verademing na jaren van verschra-

loos! Geen greintje inspiratie. Geen greintje

ling! Of misschien toch niet helemaal?

verleiding. Geen enkele prikkeling tot ex-

Veel minder vaak dan aardappelen, zuivel of vleesproducten. Juist in die etenswaren

Toch is er een lichtpuntje. Zeker voor

voor alledag zie ik weinig vernieuwing. Het

slimme ondernemers. Want die springen in

is alsof ze het stiefkindje van de supermarkt

op de snel opkomende trend ‘het nieuwe

worden.

normaal’! ‘Het nieuwe normaal’ betekent: ‘normaal, maar dan met een twist’. Zoals: in

Toch liggen dáár de kansen om je straks als

gezondheidsopzicht – zalm en koolsoorten

supermarkt te onderscheiden. Dat huidige

in plaats van duur chiazaad. In combinaties

assortiment zuivel, aardappelen en vlees is

– stamppot met zoete aardappels en rode

namelijk niet toekomstbestendig. Het eet-

peper bijvoorbeeld of een aardappelrisotto.

patroon verandert in een snel tempo. Zeker

En in een bijzonder ras – zoals rode aardap-

bij de jongere generaties – nee, die gaan

pels. En ook in smaak. Verbaas je niet als er

niet meer terug naar de gestampte pot als

straks naturelzuivel in de schappen staat

ze kinderen krijgen. Ze eten wel stamppot,

van verschillende weiden en koeienrassen.

maar dan toch weer heel anders dan hun

Dus melk, yoghurt en room met elk een

ouders. Ze gaan ook weer aardappelen

eigen smaak. Het zijn maar een paar kleine

eten, maar niet meer zoals hun ouders die

voorbeelden, maar wie openstaat voor deze

aten. Eten zonder vlees is voor hen net

trend, ontdekt ontelbare mogelijkheden

zo gewoon als mét. En voor die vleesloze

om tegelijkertijd gewoon, nieuw en vooral

maaltijd zoeken ze een eiwitvervanger.

heel relevant te zijn.

Nee, die hoeft niet op vlees te lijken, want ze eten niet meer de traditionele maaltijd van aardappelen, groente en vlees. Melk en yoghurt blijven ze ook eten, maar ze willen weer zuivelproducten met smaak.

Prijzen omhoog of omlaag

Niet van die naar niets smakende halfvolle

Terwijl de groei van de supermarktomzet in de eerste maanden van dit jaar volgens GfK vooral wordt gestuwd door een stijgende gemiddelde waarde per kassabon (+1,7% in januari, +1,1% in februari), wijst het Economisch Bureau van ABN Amro in haar Agri Monitor van maart juist op de waarschijnlijkheid van dalende voedselprijzen. Dalende grondstofprijzen van onder meer koffie, suiker, mais, soja en tarwe liggen daaraan ten grondslag. De prijzen dalen enerzijds als gevolg van goede oogsten in combinatie met een gelijkblijvende vraag (o.a. tarwe) en anderzijds door zwakker wordende valuta van zoals de Braziliaanse Real (koffie, suiker). Ook de aanhoudend hoge wereldvoorraden zetten volgens de onderzoekers van ABN Amro een rem op toekomstige prijsstijgingen. ■

minder van worden gegeten, zeker op

of magere producten. Dat geldt zeker ook voor vleeswaren. Weliswaar krijgen ook zij concurrentie van vegetarische alternatieven, maar ze blijven wel. Er zal uiteindelijk het brood, maar ze moeten wel ergens naar smaken. Maar het gaat mij niet alleen om de producten zelf, ook op de manier waarop ze vaak in het schap staan. Meestal schots en scheef en zo onduidelijk dat je

‘Juist in etenswaren voor alledag – zuivel, aardappelen, vlees – zie ik weinig vernieuwing; alsof ze het stiefkindje van de supermarkt worden’

Anneke Ammerlaan, trendonderzoekster voor voeding en consumentenwensen, beoordeelt de branche op het evenwicht tussen goede smaak en commercie. E-mail: info@ammerlaanfood.nl

39

FoodPersonality maart 2015

38 Lidl 39

10-03-2015 14:04:53


Een reeks foodformules uit Duitsland, met beelden van Erik Hemmes: deze maand Bio Company. Door: Gé Lommen Foto’s: Erik Hemmes

De puien van Bio Company ogen eerder verouderd dan hedendaags. Dat komt vooral doordat de winkels op de begane grond zijn van hoogbouw, met woningen erboven. In de Nederlandse supermarktsector komt dan al snel het visioen van de ‘winkelstrip’ naar boven, winkels in wijken die achterstandswijk zijn geworden. Maar we zitten hier wel in Berlijn, probeer daar in zo’n stad maar eens van af te komen. Hemmes: “Bovendien heeft Bio Company er een gezelligheidsdraai aan gegeven, door die zitjes en door de strook met ‘kinderkopjes’.”

FOOD RETAIL IN DUITSLAND:

Bio Company Vorige maand zijn we een nieuwe reeks gestart in buitenlandse formules met beelden en commentaar van Erik Hemmes, van Erik Hemmes\Trade Marketing Services. Hemmes was een tijd terug in Duitsland, onder andere in Berlijn en bezocht daar filialen van Bio Company. Bio Company is een bio-supermarktformule. Opbouw, indeling, assortimentspresentatie, mate van zelfbediening versus bediening en de kassa’s aan het eind; of Bio company nu wel of niet supermarkt genoemd wil worden, het is er wél een. Bio Company is gestart door Georg Kaiser en Hubert Bopp-Kempf, dit tweetal is in 1999 met

deze keten gestart, al was het aanvankelijk niet een keten, maar gewoon één winkel, zoals dat zo vaak het geval is en is geweest met ketens. Georg Kaiser is in feite het gezicht van deze keten. Komen we nog op terug. Volgens internetbronnen behaalt Bio Company een jaaromzet van € 114 miljoen. De keten omvat momenteel 42 filialen, 32 in Berlijn, vier in Potsdam, twee in Hamburg, twee in Dresden en de laatste twee elders in de deelstaat Brandenburg. Bio Company heeft gemiddeld een vvo van 600 m2 en het heeft een paar kleinere filialen, van ongeveer 350 m2 vvo, die het ‘Bio Company City’

noemt; gewoon zoals supermarktketens dat ook doen met kleine varianten voor grote steden. Een Bio Company-filiaal heeft doorgaans ongeveer 8.000 sku’s. De kleinere hebben nog altijd zo’n 5.500 sku’s. Dat moet naar onze indruk proppen zijn, maar navraag bij Hemmes zelf leert dat dat wel meevalt. Hemmes: “Dat is volgens mijn berekening gemiddeld 33 artikelen per verticale stellingmeter, net zoveel als bijvoorbeeld bij Albert Heijn, alleen zijn bij AH de stellingen iets hoger.” Is Bio Company groot? Als je bedenkt dat de levensmiddelenmarkt in Duitsland pakweg € 160

En dit verwacht je niet meteen bij een bioformule: een bord met reclame voor soep van de dag. Erwtensoep met room en gerookte zalm. Glutenvrij. Hemmes: “Die soep van de dag haal je dan bij de horeca- en ‘take away’-afdeling van dit filiaal. Gekoppeld aan de broodafdeling.” 40

FoodPersonality maart 2015

40 Hemmes 40

09-03-2015 09:55:28


‘Unsere Partner’, de leveranciers dus, dat komt overal in de winkels terug. Of het nu om chocoladeleverancier Rapunzel gaat (kennelijk genoemd naar het sprookje Raponsje) of om zuivelleverancier Söbbeke of om agf-leverancier Zielke, dat maakt niet uit.

tot 180 miljard omvat, dan is de Bio Companyomzet slechts een druppel. Maar kijk je naar het biologische onderdeel van de Duitse levensmiddelenmarkt, dan is het weer wel groot. Want dan is Denn’s (de keten van biologische groothandel Dennree) nummer één, met ongeveer 140 vestigingen in Duitsland. Alnatura is de nummer twee, met ongeveer tachtig vestigingen – Alnatura is eigenlijk een producent, die ook winkels heeft. En ja, op de derde plaats komt Bio Company, met z’n ruim veertig winkels. Maar dan nog, een formule als Tegut in voornamelijk deelstaat Hessen, enkele jaren geleden

overgenomen door het Zwitserse Migros, behoort niet officieel tot de biologische supermarkten, maar verkoopt met z’n honderden filialen veel meer biologische artikelen. En het is maar de vraag of Edeka en Rewe niet veel meer omzet maken met biologische artikelen. Beide hebben inmiddels aardig wat bio-aanbod opgebouwd. Datzelfde geldt ook voor Aldi (vooral Aldi Süd) en Lidl. Hun bio-aanbod is veel beperkter dan die van het volledig biologische aanbod van Denn’s of Bio Company, maar met hun grote marktaandelen zullen ze best in staat zijn groter te zijn in de biologische markt dan de biosupermarktfor-

mules. Bio Company noemt zichzelf ‘zeer bio’; dat is altijd een punt om naar te kijken, omdat bijna geen één biologische winkelketen een 100% biologisch aanbod heeft, er is altijd wel ergens een niet biologisch artikel te vinden dat toch ook mee moest, het assortiment in. Een discussie waar we trouwens graag even buiten blijven: in welke mate een artikel biologisch genoeg is om biologisch genoemd te worden. Vaak wordt vanuit ‘strenge biologische hoek’ geopperd dat biologische artikelen van supermarkten helemaal

De agf-afdeling van Bio Company is bij de ene winkel wat verzorgder dan de ander. Dit zijn beelden uit twee verschillende filialen. De een: netjes, ruim opgezet. De ander: rommeliger, ‘meer marktgevoel’, zeggen wij dan eufemistisch. Komt ook door die bananendozen. Die jalouzie-achtige decoratie is kenmerkend voor Bio Company. Die wordt overal gebruikt waar beelden van ‘unsere Partner’ hangen, de leveranciers van Bio Company (zie boven). 41

FoodPersonality maart 2015

40 Hemmes 41

09-03-2015 09:55:32


Die plankjesdecoratie wordt ook op kopstellingen gebruikt. En we zien ook een glooiende band aan het plafond, we komen associërend uit op: ‘maakt het geheel organisch’.

Hé, een formule met een straatbord, met daarop reclame voor eten. Dat doet denken aan de bakker, slager en groenteman. Wat is hier gek aan? Hier gaat het om… dat is niet te zien. O ja, het is te zien dat we hier op een quiche uit de Allgäu worden geattendeerd, met jodelgroet erbij. Maar biedt Bio Company die hartige taart zelf aan of moeten we de kaas, de uien, de groene kool en het spek kopen?

Hiermee onderscheidt Bio Company zich, in elk geval van Nederlandse supermarkten. Bio Company doet mee aan een project om meer biodiversiteit in de Duitse bossen te krijgen. Het betaalt de aanplant van een typisch Duitse eik, de Traubeneiche, en vraagt aan de klant daarvoor 1 euro bijdrage om daarmee 1 m2 bos natuurlijker en ‘biodiverser’ te maken.

De agf-afdeling hadden we al gezien, dit zijn de brood-, de vleeswaren- en de kaasafdeling. Hemmes: “Die zien er zeer verschillend uit. Bij vleeswaren een achterwand van krijtbord, maar dan in rood. Bij kaas zwart. En veel glas, zodat het product er goed uitkomt.”

niet zo biologisch zijn. Bio Company zegt in elk geval daar ver in te zijn, het is ook lid van allerlei verbanden en dwarsverbanden in de biologische sector met het gebruikelijke keurmerkengedoe, denk aan Demeter (biologisch-dynamisch) en dat soort. Directeureigenaar Kaiser is ook voorzitter van een biologisch genootschap van de deelstaat Brandenburg (waar Berlijn overigens geen onderdeel van is, want die stad is zelf een deelstaat op zich, terwijl het wel door Brandenburg omringd is). Bio Company is geen formule die flink met korting en value for money strooit om de consument

te verleiden. Nee, het zoekt het tegendeel: zo is op de site te zien dat Bio Company aan een langdurige campagne meedoet om bomen opnieuw te planten die het Duitse landschap aan het kwijt raken is. Bio Company zegt zich in te spannen voor biodiversiteit van gewassen en veeteelt. Het heeft ook flink meegedaan met de Duitse overheidscampagne om voorzichtig te zijn met voedselverspilling. Verder doet de keten zijn best om zoveel mogelijk artikelen uit de directe regio te betrekken. Zeker zo markant is Georg Kaiser. Hij is een bekende ondernemer, ook al doordat hij er flink op

los blogt over vooral maatschappelijke kwesties in relatie tot de voedselvoorziening, zoals fair trade, ecologische voetafdruk, voedselverspilling, voedselprijzen etc. Zijn maandelijkse colums liggen in de vorm van flyers in de winkels klaar voor klanten. Het doet een beetje denken aan de Whole Foods-voorman John Mackey, die ook de publiciteit zoekt met zijn kijk op zaken. Alleen kwam die negatief in het nieuws door jaren geleden op een discussieplatform onder een andere naam een mening te verkondigen dan die Whole Foods welgevallig was. Bio Company heeft wel eens kritiek ondervon-

42

FoodPersonality maart 2015

40 Hemmes 42

09-03-2015 09:55:36


Kan niet missen, bij een bioformule: gescheiden afval inzamelen. Maar het valt op, dat is toch wel zeer bescheiden, vergeleken met wat sommige Nederlandse supermarkten aan afvalunits en afvalstraten in huis hebben. Misschien omdat de winkel zo klein is?

Bij ons is zo’n fietsenstalling bij een winkelvoorziening niet vreemd. Maar in Duitsland zie je dat nauwelijks. Maar: in Berlijn weer wat meer, omdat in grote steden meer gefietst wordt. Maar Bio Company moet de fietser er wel even op attenderen dat-ie de fiets ook weer weg moet halen. Want de stalling gaat kennelijk ’s avonds de winkel in. Hemmes: “Er is bovendien maar plaats voor vier fietsen. Dat kan wel eens krap zijn op de zaterdag.”

“Die kassa’s vielen me op”, aldus Hemmes. “Het zijn er drie, ze staan naast elkaar en achter elkaar. Best ruimte-efficiënt. Het kost zo niet te veel schapruimte bij de ramen.”

den, zo kwam het drie jaar geleden negatief in de publiciteit omdat het zijn ruim duizend medewerkers erg slecht zou betalen. Bio Company zei dat toen meteen aan te pakken en de lonen omhoog te trekken. Het maakte daarbij zijn loongebouw zelfs openbaar. Bio Company heeft een soort formulebijbel, of zeg maar, een soort zeven zekerheden, alleen, het zijn geen garanties en het zijn er twaalf: natuurlijk en authentiek eten, zoveel mogelijk eten uit de regio, traceerbaarheid van artikelen, duurzaam opereren, zoveel mogelijk energiezuinig opereren, ‘Sortimentsvielfalt’ (veel aanbod),

prettige winkelbeleving, deskundig advies, versafdelingen met bediening, een eerlijke behandeling en betaling van leveranciers, ‘people-planet-profit’ (eigenlijk is dit elfde punt een soort herhaling van eerdere criteria van deze twaalf) en onafhankelijkheid. Met dat laatste bedoelt Bio Company: geen investeerders of private equity in de tent. ■ Meer foto’s zien? Mail Erik Hemmes via info@erikhemmes.nl.

Bio Company geneert zich niet voor displays, kan er nog wel bij, op die 600 m2 vvo of minder. Maar toch, dit ziet er bijzonder uit: ‘Borstelhuis Redecker’, een ‘borstelhuis’ van 75 jaar oud: borstels, kammen, stoffer-en-blikken, plumeaus etc. en allemaal ‘ambachtelijk’ en gemaakt van natuurlijke materialen. Misschien aan de dure kant, maar in elk geval geen plastic rommel.

43

FoodPersonality maart 2015

40 Hemmes 43

09-03-2015 09:55:39


VACATURES.FOODPERSONALITY.NL Vacatures.foodpersonality.nl is de nieuwe vacaturesite voor professionals in de supermarktsector. De website is verbonden met foodpersonality.nl, zodat bezoekers van de website in één oogopslag de actuele vacatures kunnen zien. FoodPersonality werkt voor deze vacatureservice samen met Exenzo, specialist op het gebied van jobboard services. V O O R K A N D I D AT E N : Eenvoudig vacatures zoeken op functie of op bedrijf. Of upload uw cv, zodat werkgevers u voor een functie kunnen benaderen.

V O O R W E R KG E V E R S : Uw vacature komt onder de aandacht van meer dan 1.800 professionals per maand. De focus ligt op managers en beslissers bij supermarktbedrijven en levensmiddelenfabrikanten. Informeer naar de aantrekkelijke tarieven:

› HBO / WO supermarktprofessionals › hoger management en directie › +1.800 unieke bezoekers per maand › + 2.800 LinkedIn-volgers

+31(0)854013113 (of kijk op vacatures.foodpersonality.nl)

FoodPersonality – maandblad voor managers in de levensmiddelenhandel en –industrie

44 advertentie 44

09-03-2015 09:56:17


Vleursvloer Gemiste kansen, rariteiten, misvattingen en flaters (en ook goeie zetten!) uit het oogpunt van een weldenkende shopper. De rol van weldenkende shopper wordt ‘gespeeld’ door Evelyn van Leur, partner bij de Category & Trade Company. Reageren? Mail evelyn@ct-company.nl

Lazuur: bij je eigen winkel kopen Lazuur heeft de Wageningse ondernemersprijs gewonnen. Wat is Lazuur? Het is op het eerste gezicht een biologische winkel in Wageningen. Een mooie winkel, met veel verse groente, brood, kaas en houdbare artikelen. Opvallend veel uit Nederland, waarbij Lazuur veel producten direct van de boeren betrekt, ongeveer zestig verschillende producenten waar producten als kaas en groente gehaald worden. Dat geldt uiteraard niet voor producten als koffie, thee of olijfolie. Je ziet in de winkel ‘milieukeuzes’: Lazuur biedt insecten als sprinkhaan en meelwormen aan – naast biologisch vlees. Of producten die een mix van die maatschappelijke normen en waarden vormen, zo zie je er een taartje met de naam Zutkoek, afkomstig uit Zutphen en gemaakt door mensen met een verstandelijke handicap. De leveranciers? Namen als Natudis, Udea en Odin kom je tegen, maar ook namen als Billy’s Farm, Molen De Vlijt, De Nieuwe Band, Terra Sana, Ruig, De Nieuwe Ronde, Stichting Het Blauwe Huis etc., etc. Een goede winkel, die goed voedsel levert: daar hebben we er meer van. Uitvloeisel van gedachten als ‘de wereld wordt steeds mondialer en we weten steeds minder waar ons eten vandaan komt of wie het geproduceerd heeft, wat er eigenlijk in zit en of we er wel een eerlijke prijs voor betalen’. De verpakking verleidt, maar vertelt ons niet wat erin zit.

Dat is ook het ideeëngoed van Lazuur, maar de formule gaat een stap verder en noemt zichzelf ‘food community’. Lazuur ziet zichzelf als tussenschakel tussen producent en consument, en wil deze twee partijen dichter bij elkaar brengen. Klanten kunnen lid worden. Zij financieren daarmee deels de producenten en kunnen mede bepalen wat er in de winkel verkrijgbaar is. En er is direct contact tussen producenten en consumenten. Bijvoorbeeld? In het aardbeienseizoen kun je als consument zelf helpen aardbeien plukken. En er zijn themaweken over eten: bijvoorbeeld de ‘aardappelweek’, over de zoektocht naar de robuuste aardappel. Het schijnt dat we steeds meer gif nodig hebben om de schimmels uit onze aardappels te houden. De Wageningen Universiteit heeft daarom een aantal nieuwe aardappelrassen ontwikkeld, die resistent of sterker zijn, waardoor telers minder gif hoeven te gebruiken. Lazuur, in diezelfde stad gevestigd en dat zal niet voor niets zijn, informeert niet alleen over die aardappelen, Lazuur laat ook proeven, de hele week in de winkel. En er worden recepten mee bereid. Zo zal het ook met de insecten gaan. Op dit moment staan die gewoon te koop in de winkel. Maar binnenkort wordt er ook een thema aan besteed, wordt de verpakking een mooie maar wel doorzichtige zak – je moet kunnen zien wat je koopt – met een bereidingswijze en recept erop.

Ontwikkeld door een student en een natuurvoedingsdeskundige. Lazuur ‘food community’ is gekoppeld aan de Stichting Lazuur ‘food community’. Doel hiervan is de uitbreiding in Nederland van levensmiddelenwinkels op coöperatieve basis. Een producent en een consument kunnen lid zijn. De Lazuur ‘food community’ is een commanditaire vennootschap, waarbij de consumenten- en de producenten in de vorm van stille vennoot deelnemen. De Lazuur-winkel zelf wordt dagelijks geleid door vier personen, die eigenlijk de winkeliers zijn, Jeannette Matser, Karel Houtbeckers, Pieter van Gurp en Inno Kock. Heeft Lazuur toekomst? Of anders, heeft de cooperatieve levensmiddelenwinkel toekomst? Dat vragen, is het betwijfelen. Maar waarom zouden consumenten geen lid willen zijn? Iedereen kan bij Lazuur boodschappen doen. Korting krijg je als je lid bent. Maar de groep consumenten die mee willen bepalen welk eten diezelfde consument voorgeschoteld wordt en aan welk eten verdiend wordt, die wordt eerder groter dan kleiner, lijkt me. Lazuur onderscheidt zich duidelijk van de supermarkt door de mogelijkheid van een lidmaatschap. Dat kan uiteraard ook bij Coop, maar bij Lazuur heeft de consument zelf inspraak over wat er in die schappen en koelingen komt te liggen. Zodoende is Lazuur een uitwerking van trends als authenticiteit, lokaal en ‘sharing’. Echt voedsel, weten waar het vandaan komt, samen optrekken, kennis en ideeën uitwisselen, aan producenten meefinancieren, en daarvoor rendement krijgen in de vorm van korting op je aankopen. Een voorbeeld van een ‘peer-to-peer economy’: gemeenschappelijk aandeelhouderschap waarbij elke deelnemer van de voordelen kan genieten die het systeem met zich meebrengt. En het feit dat er kort geleden een tweede food community is geopend, Rio de Bio in Utrecht, waarbij in korte tijd een mooi aantal aandeelhouders is gaan deelnemen, illustreert dat er voor dit soort initiatieven ruimte is. ■

45

FoodPersonality maart 2015

45 Vleursvloer 45

09-03-2015 09:56:54


FORMULEď&#x161;şATLAS: NIEUWEGEIN

De formule-atlas van FoodPersonality: maandelijks worden van een stad, dorp of ander marktgebied de kenmerken beschreven en de in het gebied actieve supermarktformules. De gegevens zijn afkomstig van BVDW, een in winkelonderzoek gespecialiseerd bureau.

De gemeente Nieuwegein telt circa 61.000 inwoners. Deze vormen het volledige marktgebied van supermarktaanbod in deze plaats. Het totale winkelvloeroppervlak (wvo) aan supermarkten bedraagt ongeveer 14.900 m² verdeeld over 17 supermarkten, waaronder drie zelfstandige winkels. Elke inwoner van Nieuwegein heeft 0,24 m² supermarkt tot zijn of haar beschikking. De supermarktdichtheid in Nieuwegein ligt daarmee een fractie boven het landelijk gemiddelde van 0,23. Nagenoeg alle inwoners zijn voor hun dagelijkse boodschappen aangewezen op de in Nieuwegein gevestigde supermarkten, wat zich vertaald in een hoge koopkrachtbinding in de dagelijkse sector. De bedraagt minimaal 95%. Nieuwegein kent een hiÍrarchisch opget"BOUBMJOXPOFST

bouwde winkelstructuur met supermarkten in het hoofdwinkelgebied, City Plaza. Daarnaast beschikt elke wijk of over een eigen supermarktaanbod.

Aldiloos Nieuwegein huisvest een grote diversiteit aan supermarktformules waarmee alle segmenten worden bediend met uitzondering van hard discount. Waar bijna alle landelijk opererende formules beschikken over tenminste ĂŠĂŠn vestigingspunt, ontbreekt namelijk Aldi. Een ander opvallend aspect is dat er nog maar liefst vier C1000-vestigingen zijn. Het betreft hier een aantal voormalige Super de Boers. Naar verwachting zal Nieuwegein uiteindelijk meer Jumboâ&#x20AC;&#x2122;s tellen dan de enige vestiging tot nu toe van 1.950 m² wvo aan de Laag Raadstede. Dit is overigens wel meteen de grootste supermarkt, gevolgd door de vestiging van AH in de Passage met 1.700 m² wvo.



t"BOUBMTVQFSNBSLUFO



t(SPPUTUFTVQFSNBSLU

N2 (Jumbo)

t,MFJOTUFTVQFSNBSLU

N2 zelfstandig

t5PUBBMPN[FUQPUFOUJFFM

NJMKPFO

t(FNJEEFMEFWMPFSQSPEVDUJWJUFJU

Ăť 

Weinig blauw Albert Heijn is in Nieuwegein maar in beperkte mate vertegenwoordigd met in totaal 2.450 m². Een tweede supermarkt (750 m²) is namelijk gevestigd aan het Muntplein. Zoals gezegd, er zijn veel verschillende formules aanwezig. Albert Heijn en Plus (met ÊÊn locatie in winkelcentrum Nedereind van 1.100 m²) bedienen het topsegment. Het middensegment wordt bediend door formules als Jumbo, C1000, Nettorama en EmtÊ. De doelgroep in het lagere segment kan kiezen tussen Lidl en Dirk. Tenslotte is er in het hoofdwinkelgebied nog een EkoPlaza (400 m² wvo).

Geen marktruimte Het totale omzetpotentieel van supermarkten bedraagt circa â&#x201A;Ź 114 miljoen. Van toevloeiing is vrijwel geen sprake (hooguit 5%). Om Nieuwegein heen liggen plaatsen als Utrecht, Houten, Vianen en IJsselstein. Deze plaatsen beschikken stuk voor stuk over een compleet supermarktaanbod. Er is een vloerproductiviteit becijferd van ongeveer â&#x201A;Ź 7.650,- (HBD-norm circa â&#x201A;Ź 8.300,-). Op basis daarvan kan verkennend worden geconcludeerd dat de lokale supermarktstructuur goed functioneert. Dit blijkt ook uit een indicatieve berekening van de marktruimte; het maximaal mogelijke aanbod is redelijk goed in balans met het bestaande supermarktaanbod in m² wvo. Er moet verkennend worden geconcludeerd dat er geen marktruimte bestaat voor nieuwe supermarkten, behoudens opwaarderingen van bestaand aanbod. Een zestal supermarkten beschikt over een redelijk moderne schaalgrootte (minimaal 1.000 m²). Drie vestigingen van C1000 zitten daar net onder. Het ligt voor de hand dat deze winkels een upgrade in m² zullen ondergaan na de transformatie naar Jumbo. Een toevoeging van een Aldi zou ervoor zorgen dat het supermarktaanbod met recht van alle markten thuis is.

Actueel overzicht supermarktaanbod in Nieuwegein Supermarkt

Locatie

m² wvo

Jumbo Laag Raadstede Albert Heijn Passage Dirk Markt Plus Winkelcentrum Nedereind EmtĂŠ Winkelcentrum Galecop Lidl Kauwenhof C1000 W. Hoogzandveld C1000 Moerbeigaarde C1000 Rapenburgerschans Nettorama Hildo Kropstraat Albert Heijn Muntplein C1000 Makadocenter Lidl Waardijnburg EkoPlaza Markt Zelfstandig Waterliniedok Zelfstandig Dorpsstraat Zelfstandig Makadocenter TOTAAL Gebruikte bronnen: Supermarktgids, maart 2014 en waarneming op basis van locatiebezoek

1.950 1.700 1.200 1.100 1.050 1.000 950 900 900 850 750 700 600 400 350 300 200 14.900

Vaker opzeggingen In het detailhandelsbeleid van de gemeente wordt vrij nauwkeurig aangegeven voor welke winkelcentra versterking van de aanbodstructuur gewenst is. Deze uitgangspunten zijn juridisch verankerd in de bestemmingsplannen. In het algemeen geldt dat voor de kleinere buurtwinkelcentra (zoals De Gaarde of Makadocenter) wordt gesteld dat uitbreiding niet wordt toegestaan. Vanuit dit perspectief is het interessant te volgen hoe de supermarktstructuur zich gaat ontwikkelen. Juist in de buurtwinkelcentra wordt door supermarktformules steeds kritischer gekeken naar de kwaliteit van de locatie. Steeds vaker zijn hier opzeggingen of huurverlagingen aan de orde. De gemeente wil juist dit soort locaties behouden. Een middel daartoe kan is toch vaak uitbreiding van de supermarktruimte, zodat daarmee de winkellocatie als geheel kan worden versterkt. Voor de grotere wijkwinkelcentra (zoals Hoog Zandveld of Galecop) bestaan wel mogelijkheden, met name waar het gaat om toevoeging van een complementaire supermarkt (bijvoorbeeld een discounter. Solitaire supermarkten op bedrijventerreinen zijn wat betreft de gemeente niet aan de orde.

Berekening (bij benadering) distributieve ruimte supermarktaanbod in Nieuwegein Besteding per hoofd Inwoners verzorgingsgebied Koopkrachtbinding Omzet verzorgingsgebied Toevloeiing koopkracht Omzet toevloeiing Totale omzetclaim Bestaand aanbod in m² wvo Normatieve vloerproductiviteit Gerealiseerde vloerproductiviteit Maximaal mogelijk aanbod in m² wvo Distributieve ruimte in m²

â&#x201A;Ź 1.890 61.000 95% â&#x201A;Ź 109 miljoen 5% â&#x201A;Ź 5 miljoen â&#x201A;Ź 114 miljoen 14.900 â&#x201A;Ź 8.300 â&#x201A;Ź 7.650 13.750 geen

46

FoodPersonality maart 2015

46 formule atlas 46

09-03-2015 11:13:16


Locatienieuws Maandelijks een overzicht van openingen, uitbreidingen, opheffingen en de planvorming van supermarktlocaties. Tips? Mail de redactie: vakblad@foodpersonality.nl UDEN – Plus Retail is geselecteerd om een nieuwe solitaire supermarktloca-

nieuwe behuizing met daarboven appartementen en daaronder een

tie in te vullen in de wijk Uden-Zuid. Ondernemer Wim Eijkemans, die al een

parkeerkelder. Direct naast het Aldi-pand komen kleine winkeltjes. De Plus-

supermarkt aan de Udense Botermarkt heeft, gaat de nieuwe supermarkt

supermarkt schuift op richting het gemeentehuis en neemt ook een deel

exploiteren. De locatie, met veel parkeerplaatsen, moet het hart worden

van de parkeerruimte in met de nieuwbouw.

van Uden-Zuid. Bij de supermarkt, een project van Cuore Ontwikkeling (een samenwerkingsverband van BPD en Rialto Vastgoed), wordt ook horeca

KWINTSHEUL - De bouw van een nieuwe supermarkt van Koorneef Vast-

gerealiseerd met een terras aan het water. De nieuwe Plus zal medio 2016

goed raakt waarschijnlijk vertraagd doordat de benodigde vergunningen

haar deuren openen.

nog niet zijn aangevraagd. Het gaat om een supermarkt van circa 900 m² vloeroppervlak met parkeervoorzieningen. Begin 2015 zou er begonnen

HENGELO - Lidl mag bouwen aan de Enschedesestraat. Dat heeft de Raad

worden met de bouw en de nieuwe supermarkt zou in 2016 in gebruik

van State besloten na bezwaren van concurrerende supermarkten. Lidl

worden genomen.

is voornemens een winkel van ruim 1.800 m² met een parkeerterrein van 102 parkeerplaatsen te realiseren. De bezwaren van de concurrentie waren

LIENDEN - De beoogde winkelconcentratie met nieuwe supermarkten komt

divers, maar omdat het bestemmingsplan de functie detailhandel toestaat,

dichterbij. Er wordt een bestemmingsplanprocedure opgestart. Daarna kan

kan een supermarkt ter plaatse niet geweigerd worden, aldus de Raad van

op z’n vroegst ergens in september worden gestart met de bouw. Het win-

State.

kelcentrum krijgt, inclusief de bestaande C1000 supermarkt, een omvang van circa 9.885 m² aan commerciële ruimten. In ieder geval zullen Jumbo

ROTTERDAM - Albert Heijn heeft vorige maand in het centrum van Rot-

(als opvolger van de C1000), Etos, een dierenspeciaalzaak, Gall & Gall en

terdam een nieuwe supermarkt geopend. Het betreft de locatie Calypso.

Aldi zich hier vestigen. Daarnaast wordt er met een aantal kandidaten nog

Albert Heijn telt inmiddels 11 vestigingen in een gebied waar in totaal acht-

gesproken over het betrekken van ruimtes van het nieuwe winkelcentrum.

tien supermarkten te vinden zijn. Het supermarktlandschap in Rotterdam kleurt daarmee steeds meer blauw en de opening van alweer een Albert

BOXMEER – De protesten tegen de uitbreiding van Albert Heijn houden

Heijn heeft de nodige kritische reacties opgeroepen.

aan, ondanks het definitief worden van een rapport van de gemeente dat stelt dat de uitbreiding door mag gaan. De grote vrees is dat andere supers

ENSCHEDE - Eindelijk is de weg vrij voor de bouw van het nieuwe winkel-

door de uitbreiding in de knel komen. Er wordt met name gevreesd voor

centrum Stokhorst. Er is meer dan tien jaar over gesproken en onderhan-

Emté dat door de toenemende concurrentie in moeilijkheden komt waar-

deld. Ruim drieënhalf jaar na de eerste start van winkelcentrum Stokhorst

door verhuurder Orestes met een leeg pand komt te zitten.

komt er een herstart. Met een aangepast plan, een nieuwe ontwikkelaar (Green Real Estate) en Lidl als nieuwe kandidaat-supermarkt. De funde-

STRIJEN - De nieuwe vestiging van Lidl is eerder geopend dan gepland,

ringspalen zijn in 2011 al de grond in gegaan. Nu start de bouw van een

namelijk eind februari. De vervroegde opening is dankzij de gunstige

supermarkt voor Lidl met 56 appartementen. Aan de andere kant van het

weersomstandigheden. Daardoor kon de aannemer eerder opleveren. Ook

winkelcentrum is een tweede supermarkt gepland.

de naast de winkel gelegen vernieuwde en geasfalteerde parkeerplaats is eerder klaar, mede dankzij een investering van de gemeente.

ELSPEET - Plus heeft een nieuwe supermarkt aan de Uddelerweg geopend. Het betreft een relocatie van Plus Van der Horst. Het winkelvloeroppervlakte

SOESTERBERG – De oude Plus-vestiging blijft geopend om vestiging van

is ten opzichte van de oude locatie aan de Apeldoornseweg verdubbeld en

een concurrent te voorkomen. Inmiddels heeft Plus 50 meter verderop een

telt nu 1.200 m². De nieuwe supermarkt beschikt over een parkeerterrein

nieuwe winkel geopend. Naar verluidt hebben Aldi en Lidl interesse in de

met 70 plaatsen.

oude locatie van Plus. Volgens de verhuurder heeft Plus een doorlopend huurcontract voor nog vier jaar voor dit pand. Om aan de exploitatieplicht

ERMELO - De Markt en Chevallierlaan gaan volledig op de schop. Plus en

te voldoen, heeft Plus een buurtsuperconcept ontwikkeld wat nog niet

Aldi kunnen daardoor mogelijk in 2016 uitbreiden. Aldi krijgt een volledig

optimaal functioneert gelet op het beperkte assortiment.

Eindspurt naar einde ombouw C1000 Ook deze maand komen er weer nieuwe Jumbo’s bij. In maart staan er maar liefst twaalf openingen gepland. Het gaat in alle gevallen om getransformeerde C1000-winkels. Tot medio juli wil Jumbo nog 54 winkels ombouwen. Het ombouwtempo

gaat daarbij omhoog. Zo worden er zowel in week 18 als in week 20 vijf winkels ineens geopend. Het hogere tempo wordt onder meer gerealiseerd door meer in te zetten op cosmetische ombouwoperaties.

Jumbo had begin maart nog circa 110 C1000vestigingen om te bouwen. Albert Heijn heeft er nog circa 30 te gaan (van de 82) en Coop laat desgevraagd weten nog acht van 54 overgenomen C1000-winkels te moeten ombouwen. ■

47

FoodPersonality maart 2015

47 Locatienieuws 47

09-03-2015 13:25:10


PRODUCTNIEUWS

Jean Bâton: Verse Mayonaise Glasbest introduceert onder de naam Jean Bâton een reeks verse mayonaises. Jean Baton Verse Mayonaise is mayonaise zoals je die ook zelf thuis in de keuken maakt. Of die je moeder, of je oma, vroeger maakte. Gewoon met olie, azijn, mosterd en eigeel. En naar smaak wat suiker, zout en kruiden. De verse mayonaises bevatten géén conserveermiddelen, géén anti-oxidanten, en géén kleur- of smaakstoffen. De lijn bestaat uit drie varianten: de Hollandse mayonaise is lichtzoet, de Belgische friszuur. De Spaanse mayonaise is gemaakt met lekker

veel knoflook en een beetje rode peper. Jean Bâton brengt leven in de saaie mayonaisecategorie met lekkere producten, in een onderscheidende verpakking. Met een vriendelijke consumentenadviesprijs en tóch een goede marge. De verse mayonaises worden gepresenteerd in het koelschap, naast de panklare aardappelen en de verse frites. In de jaren ’60 werkte Jan Stok in de keuken op de schepen van de Holland-Amerika Lijn. Hij was als ‘chef garde manger’ verantwoordelijk voor de koude keuken. Zijn Franse collega’s vertaalden zijn naam al snel naar ‘Jean Bâton’ en hij stond bekend om zijn lekkere sauzen.

Glasbest ontwikkelt, maakt en verpakt lekkere levensmiddelen in glas. In merken, private labels en als co-maker/co-packer. ■ Inlichtingen: Glasbest, 013 – 511 03 65 (www.glasbest.com)

Nieuw: Koopmans Havermoutkoekjes Havermout is hot! De media-aandacht is groot, de omzet groeit sterk en online wordt er vaker dan ooit gezocht naar recepten met havermout. Daarom introduceert Koopmans Havermoutkoekjes. De introductie Koopmans Havermoutkoekjes binnen het bakschap speelt in op de groeiende vraag naar havermoutproducten en de trend ‘Bewust Genieten’. Een uniek product dat meer variatie en een bewustere keuze biedt aan shoppers. Koopmans Havermoutkoekjes wordt onder meer online en in print ondersteund. De consumentenadviesprijs bedraagt € 1,39. Plaatsingsadvies: naast Koopmans Zandkoekjes. ■ Inlichtingen: Dr. Oetker, 033 – 451 79 00 (www.oetker.nl)

Fred&Ed beleggen groots Food Sense heeft de Fred&Ed broodbelegportfolio flink op de schop genomen met vier nieuwe varianten en een vrolijke opfrisbeurt van het design. Kinderen zullen de Fred&Ed hagelslag melk met discoos en Fred&Ed hagelslag mix XL met goudzoekers gaan waarderen vanwege

de smaak, het gemak (de handige verpakking met draaidop) en de fun (elk pak bevat veel gekleurde chocolade discoos en knisperige goudzoekers). Fred&Ed introduceren ook twee nieuwe tubes broodbeleg: Appelstroop en Pindakaas. De

appelstroop heeft een handige antiknoeidop, zodat het geplak en geklieder van appelstroop tot het verleden behoort. En de Pindakaas ziet het daglicht omdat veel consumenten hier al langere tijd om vroegen. Overigens krijgt de Aardbeienjam ook de antiknoeidop, omdat die voor jam ook erg praktisch is. Alle verpakkingen krijgen verder een nieuw fris en vrolijk design. Want Fred&Ed gaan namelijk op TV en dan moeten ze goed voor de dag komen. Zo krijgen Fred&Ed een rol in Goede Tijden Slechte Tijden op de ontbijt- en lunchtafels en er komt een nieuwe tv-commercial om alle vernieuwingen bekend te maken. ■ Inlichtingen: Food Sense , 038 – 455 41 35 (www.fredened.nl)

48

FoodPersonality maart 2015

48 product 48

09-03-2015 14:16:57


PRODUCTNIEUWS

Nieuw: Koopmans Pannenkoeken Volkoren Volkoren is sterk in opkomst, met veel noviteiten binnen verscheidene categorieën. Deze gezondere keuze past binnen de trend van ‘Bewust Genieten’ die op dit moment waarneembaar is. Met de introductie Koopmans Pannenkoeken Volkoren speelt Koopmans in op deze trend. Koopmans Pannenkoeken Volkoren, met 100% volkoren granen en zonder e-nummers, heeft een lichte bite en is zeer smaakvol. Ook is het een goede aanvulling op het bestaande segment. Met de bewustere variant binnen de pannenkoekenrange wordt naast de bestaande shopper eveneens een nieuwe doelgroep aangesproken. Koopmans Pannenkoeken Volkoren wordt fors ondersteund, onder meer op tv. De consumentenadviesprijs bedraagt € 1,29. Plaatsingsadvies: naast de overige Koopmans Pannenkoeken. ■ Inlichtingen: Dr. Oetker, 033 – 451 79 00 (www.oetker.nl)

Veltins komt met Radler en Grevensteiner Ook bierbrouwer Veltins levert een bijdrage aan de herwaardering van bier met de introductie van ‘oerpilsener’ Grevensteiner. En Radler, dat had Veltins al jaren in het assortiment. Veltins heeft al ruim 20 jaar ervaring met het brouwen van radler en dat proef je! Veltins Radler is heerlijk Veltins-pilsener dat voor 50% gemixt is met citroenlimonade. Het alcoholpercentage is 2,4%. In een opvallend en elegant

smal 33 cl. blik, biedt Veltins Radler meer keuze voor radlerliefhebbers. Met Grevensteiner grijpt Veltins terug op de eerste bieren die Carl en Anton Veltins in de 19e eeuw in de Grevensteiner Brauerei brouwden. Grevensteiner is een mild maar robuust ongefilterd oerpilsener met een alcoholpercentage van 5,2%. Grevensteiner zit in een onderscheidende 0,5 l. zogeheten ‘Steiniefles’ (one way). ■

Inlichtingen: Veltins Nederland, 06 - 51 80 42 18 (www.veltins.nl)

Zuivelhoeve introduceert Boer’n Yoghurt met superfoods Een gezonde start van de dag, dat wil toch iedereen? Om in te spelen op de sterke opkomst van superfoods en de trend naar gezond ontbijten, introduceert Zuivelhoeve Boer’n Yoghurt met Noten, Pitten of Bessen. Sinds week 8 is dit nieuwe Boer’n Yoghurtconcept op de markt, in drie varianten (Noten, Pitten en Bessen). Deze naturel en onbewerkte producten in combinatie met Boer’n Yoghurt zijn bijzonder geschikt voor mensen die bewust willen eten. Dat bessen lekker en gezond zijn, dat wisten we al langer. Maar dankzij de Boer’n Yoghurt met su-

perfoods van Zuivelhoeve kun je er voortaan echt - op en top – van genieten. Heerlijk als ontbijt maar ook ‘onmeunig lekker’ onderweg. In de deksel vind je namelijk een lepeltje en een selectie van de

beste bessen, noten en/of pitten. Even mixen en je kunt er tegenaan! ■ Inlichtingen: Zuivelhoeve, 074 – 242 49 07 (www.zuivelhoeve.nl)

49

FoodPersonality maart 2015

48 product 49

09-03-2015 14:16:59


PRODUCTNIEUWS FoodPersonality

Senseo in het nieuw Douwe Egberts komt met de grootste relaunch van Senseo sinds de introductie in 2001. De herlancering heeft betrekking op de blends, de verpakkingen én de apparaten. Als meest gedronken ‘single serve’ (éénkops) koffie in Nederland blijft Douwe Egberts steeds op zoek naar koffiesmaken voor Senseo die Nederlanders het meest aanspreken. Het resultaat is een nieuwe lijn Senseo Original die helemaal past bij de koffievoorkeur van Nederland van dit moment. Ook zijn alle verpakkingen in een nieuw jasje gestoken. Daarnaast introduceert Philips een nieuw Senseo Originalapparaat, geïnspireerd op het allereerste en meest

Onafhankelijk maandblad voor managers in de levensmiddelenhandel en -industrie

verkochte design. Het nieuwe assortiment blends en de Senseo Original koffiemachine zijn vanaf half maart verkrijgbaar.

FoodPersonality is een uitgave van: Shelflife Publishing bv Molenveldlaan 104

Senseo is nog altijd enorm populair. Zo gebruikt 40% van de Nederlanders dagelijks een Senseoapparaat en worden er elke dag ruim 5,2 miljoen koppen koffie mee gezet. De nieuwe Senseo Original verpakkingen zijn vanaf half maart verkrijgbaar in de Nederlandse supermarkten voor een consumentenadviesprijs van € 3,99 euro voor 36 pads. ■ Inlichtingen: Douwe Egberts, 030 - 297 70 00 (www.de.nl)

6523 RN Nijmegen Telefoon: 024 – 365 16 70 E-mail: vakblad@foodpersonality.nl www.foodpersonality.nl HR 09160015 Abonnementen: € 208,- per jaar exclusief btw Collectieve afname: prijs op aanvraag Opzegging abonnementen: 2 maanden voor einddatum van het abonnement Prijs los nummer: € 20,50 exclusief btw en portokosten Abonnementsopgave, klachten en/of (verhuis)mededelingen: Vakblad FoodPersonality T.a.v. Klantenservice Molenveldlaan 104 6523 RN Nijmegen Redactie: Gé Lommen, ge.lommen@foodpersonality.nl Dave van Loon, dave.vanloon@foodpersonality.nl Marieke Venbrux, marieke.venbrux@foodpersonality.nl Redactionele medewerking: Constant Berkhout Pascal Kuipers

Nieuwe radlervariant: Bavaria Radler Appel Bavaria introduceerde onlangs Bavaria 0.0% Radler Appel en Bavaria 2.0% Radler Appel. Hiermee voegt Bavaria, na Lemon en Grapefruit, een nieuw alternatief toe aan de radler succesreeks. GFK-onderzoek wijst uit dat in ruim 23% van de Nederlandse huishoudens radler gekocht wordt. In 26% van de huishoudens drinkt men alcoholvrij bier. Bavaria bundelt deze twee snelst groeiende biercategorieën met de introductie van Bavaria 0.0% Radler Appel en Bavaria 2.0% Radler Appel.

Ivonne de Thouars Jeroen van der Weerd Verkoop: Robin Kramp, robin.kramp@foodpersonality.nl

Bavaria Radler Appel is een verfrissende mix van (alcoholvrij) bier gecombineerd met appellimonade. Beide radlers zijn gebrouwen volgens een uniek recept met natuurlijk mineraalwater uit eigen bron. Bavaria 0.0% Radler Appel en Bavaria 2.0% Radler Appel zijn vanaf week 12 verkrijgbaar in de supermarkt. Beide in sixpack 33cl blik en 30cl fles. De introductie zal in de media ondersteund worden. ■

Vormgeving: Giesbers Velp, Walter Bouwman, Hans de Vries Druk: Koninklijke BDU Distributie: PostNL Auteursrecht Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd bestand, of openbaar gemaakt, in

Inlichtingen: Bavaria, 0499 – 42 81 11 (www.bavaria.nl)

enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopie of enig andere manier, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.

Aansprakelijkheid Hoewel FoodPersonality met de meeste zorg wordt samengesteld, kunnen uitgever en redactie niet aansprakelijk worden gesteld voor mogelijke onjuiste berichtgeving en/of zetfouten.

ISSN: 0925 – 8051 © Shelflife Publishing bv

50

FoodPersonality maart 2015

50 product_colofon 50

09-03-2015 13:32:04


 &45-0  ++' **&"'% &+,*&

24e

    " ""

=



93355)7&-0)56 "#"'+!*"#."'  .((*   3

" !#"#"

%)52)5$3+)06

!7)9)2&//)5

36)31);

!"!'(%( 12*



1&;32'31

!5384

'"(*"*+"', -+"'++.%()&',

1(&"0('+'"',*



)2<&64)56 "*,(**$,"'

'32&0(6 )()50&2($

5-'335)26  &'-2736, )7&-05384 ('2%)"'((%"+ ,.'/',-&       

&5'3%307)56 (,"%

*

)745&/7-./'&6)69&23&)&7)#,6):2&13 )7&-053)4",)!7-2+0)85343220$27)52&7-32&0

%%% "   51 advertentie 51

09-03-2015 09:57:44


  



  

ARDEERD M WA

V



N

F

AINS      

     

  

A

O.N L / M E NIN

R I ET

FE

Y

CO



    

ITE

    

   

L

G

R

Q UA

GE

O P SE

SE

N

â&#x20AC;¢ GE

EEN â&#x20AC;¢ ET

    8,8

ES

      

 

52 advertentie 52

09-03-2015 09:58:18


FP_2015_03