Issuu on Google+

OVNNFStKBOVBSJ

1

NIEUWE GENERATIE EKOPLAZA Klaas Boon stopt: Tussen MCD en Boon’s Markt in

01 cover 1

Supermarktvastgoedprijs: Bijzondere Coop, bijzondere AH

Ado Bloemendal & Pure Graze Ander gras, ander beest, ander vlees

13-01-2015 08:40:23


BOLLETJE   NATUURLIJK  PIT   SPELT   

!$ ! '##! %%$$$'!!#  &( )!% !%$$'!!# )! ! %%%!# % (!" # %'$&$ 

!%$  ! %%%!#%)!  #! %!!#$"#!&% $" ( !"%# $#! ! % %&&# !##  #!!#  ! ) %#!&%$ $&$"# %' #$%     !&( (' )$"# '##  ! %%%!# # (#!$'!"#!&%  $"# " $ !"' "#!!%$ '!!#$" '!!#   !!(#$%##!

02 advertentie 2

12-01-2015 12:18:51


INHOUD

FKBBSHBOHtOVNNFStKBOVBSJ

4 



Deze maand Hoofdredactioneel: het zoekende AH

6

Personality’s

8

Formulecijfers GfK

11

Met Pim op straat

11

Superkijken: Marco Rutten (Superunie)



Gefundenes Fressen

13

EFMI/Irene van Berlo: code geel in supermarktland

14

Ekoplaza gaat over op nieuwe generatie

19

Kremer: steeds vroeger oud



Vastgoedprijswinnaars: Coop Stavoren, AH Lindeman

 Van Duin: branchevreemd  Ruzie met Rutte: AH op weg naar ‘king of food’





Klaas Boon neemt afscheid

 Bij Josceline aan tafel: Floris Habermehl

34

(FrieslandCampina) 34

‘Pure Graze’, andere kijk op beest en vlees



Van Kippersluis: de doodgezwegen derving

 Julian Baggini kritiseert de foodkritiek  Aldi Noord en Zuid weer bij elkaar, is de suggestie 46



Lidl watchen

 Ammerlaan: wisselen van aankoopkanaal op internet 48



Hemmes in Dubai: Eataly

 Vleursvloer: Boni in Genemuiden 

Formule-atlas: Haarlem

 Locatienieuws

48

 Productnieuws

3

FoodPersonality januari 2015

03 inhoud 3

13-01-2015 12:14:03


DEZE MAAND

Nieuw idee: minstens € 80,- per m2 Een nieuw idee moet minstens € 80,- tot 85,omzet per m2 vvo opleveren. Dat zegt Erik Hemmes van Erik Hemmes\Trade Marketing Services in zijn traditionele nieuwjaarsbrief. Erik Hemmes van zijn gelijknamige adviespraktijk schrijft elk jaar een nieuwjaarsbrief aan relaties, met daarin zijn kijk op recente ontwikkelingen in de supermarktsector. In de brief van begin dit jaar schrijft hij dat een nieuwe categorietoevoeging dus die 80 tot 85 euro per m2 vvo per week moet opleveren. “Een nieuw idee moet minstens 50% van de gemiddelde omzet halen oftewel € 250,- per stellingmeter. Daarnaast moet de marge minstens 50% hoger zijn.” Hoe komt hij daaraan? Dat vragen we hem zelf. “Ik heb die marge gedestilleerd uit de toevoegingen van fabrikanten van zoetwaren, die vaak extra meters eigen zoetwaren leveren aan supermarkten. De gemiddelde brutomarge van artikelen is 27%, doe daar eenderde bij, dan kom je op 35% brutomarge.” Hemmes hanteert vaak het begrip omzet per stellingmeter, dat een verdrievoudiging is van de omzet per vierkante meter. De gemiddelde omzet per m2 vvo is volgens hem momenteel € 165,-, de gemiddelde omzet per stellingmeter ongeveer € 510,-.

Nieuwe categorieën en nieuwe assortimentsideeën zien we vooral in winkels als Jumbo Foodmarkt, zoals hier in Amsterdam. Op deze foto niet zomaar twee klanten, dit is een beeld van halverwege december, als 25 jongere werknemers van Jumbo fungeren als ‘personal shopper’ van Foodmarkt-klanten. Hier links: Paul Maas, categoriemanager houdbaar van Jumbo, met rechts de klant die hij assisteert.

Maar een nieuw idee moet tijd hebben om aan te slaan. Zo zal bijvoorbeeld een schap met quinoa, bulgur, freekeh, gojibessen, chiazaden etc. niet

meteen de doorstroming hebben die een supermarkt wenst. Hemmes: “Natuurlijk moet alles de tijd krijgen en veel hangt af van de doorstroming

Eerst Biologisch, dan Puur & Eerlijk, dan weer Biologisch AH komt met een nieuw eigen merk: AH Biologisch, aldus AH in een persbericht zo’n twee weken terug. Daarmee neemt het afscheid van AH Puur & Eerlijk. ‘AH Biologisch’ als nieuw merk, dat is wellicht een tikkeltje overdreven, aangezien AH Biologisch al in 1998 werd geïntroduceerd. Elf jaar later, in 2009, kwam AH met het ‘overkoepelende’ maatschappelijk-verantwoord-ondernemen-subhuismerk AH Puur & Eerlijk. Onder AH Puur & Eerlijk vielen verschillende mvo-waarden, waaronder biologisch, dierenwelzijn, fairtrade en ecologisch, maar ook zoiets als de relatie ‘visvangst en overbevissing’. AH wilde ‘het woud aan keurmerken doorzichtiger maken met de introductie van één herkenbaar merk en één herkenbare verpakking’. Puur & Eerlijk kreeg vrijwel meteen de nodige kritiek. Zo zou het label suggereren dat producten met het Puur & Eerlijk-logo zowel biologisch als eerlijk/fairtrade zouden zijn. Hetgeen vrijwel nooit het geval is. AH trok zich daar niets van aan en breidde het Puur & Eerlijk-assortiment verder uit, waarbij veruit het merendeel van het assortiment bestond en bestaat uit biologische producten. Navraag leert: op dit moment bestaat het totale Puur & Eerlijk-assortiment uit 433 artikelen. Daar-

van zijn 360 tot 380 (er zitten ook seizoensartikelen bij) artikelen biologisch, 53 Puur & Eerlijk-artikelen vertegenwoordigen anderen mvo-waarden: scharrelvlees en -eieren, ecologische producten en fairtrade-producten. AH gaat het biologische assortiment de komende tijd met 120 artikelen uitbreiden, tot in totaal zo’n 500 artikelen. De artikelen krijgen een nieuwe verpakking en gaan als gezegd verder onder de vlag AH Biologisch. Belangrijkste reden, aldus AH: één op de drie huishoudens geeft aan vaker te willen kiezen voor biologisch. AH zegt in het persbericht: “Meer aandacht en een duidelijkere herkenbaarheid helpen daarbij. De nieuwe verpakking van AH Biologisch en groene kaartjes bij het schap maken de biologische producten makkelijker te vinden in de winkel. Ook krijgen de producten meer aandacht in Allerhande en de Bonusfolder.” Wat gebeurt er met artikelen als ‘AH Puur & Eerlijk scharrelvlees gerookte kipfilet’, of de ‘AH Puur & Eerlijk ecologische vaatwastabletten’? Die gaan volgens AH door onder het ‘gewone’ AH-huismerk, maar blijven wel herkenbaar aan het onafhankelijke keurmerk op de verpakking. AH lijkt nu te doen wat het Zwitserse Migros jaren geleden al deed, toevallig zelfs vlak na de introductie van AH Puur & Eerlijk. Migros stopte toen

AH Puur & Eerlijk melkchocolade hazelnoot met als toevoeging: fair trade. Met de hernieuwde keuze voor AH Biologisch gaat AH ook dit product onder de naam Puur & Eerlijk verdwijnen.

4

FoodPersonality januari 2015

04 deze maand 4

13-01-2015 16:34:25


Hoofdredactioneel Gé Lommen

versus de kassa-aanslag en de brutomarge. Maar het blijft staan dat de geldomzet een graadmeter is voor de mate waarin een nieuwe categorie wel of niet aanslaat. Je kunt niet zeggen dat een categorie aanslaat terwijl het niet genoeg gekocht wordt. Luisteren naar wat de klant wil, is eerst en vooral luisteren naar je eigen omzetpatronen. Het idee om bijvoorbeeld die nieuwe superfoods toe te voegen, is juist een invulling van een nieuwe assortimentsbehoefte van de klant.” Dan leggen we Hemmes de Jumbo Foodmarkt in A’dam voor, 2.600 m2 vvo en veel, heel veel bewegingsruimte voor de klant. En producten die niet elke dag massaal in alle winkelwagentjes belanden. Hemmes: “Tegenwoordig heb je 1.400 m2 vvo nodig om in alle moderne behoeften te voorzien en om de 70 categorieën goed in te vullen. Daarboven ga je je assortiment invullen met extra’s, of dat nu Jumbo Foodmarkt of AH XL is. Dan gaat de omzet per stellingmeter of m2 altijd omlaag, ‘afnemende meeropbrengsten’, geldt voor iedereen. Jumbo Foodmarkt in A’dam heeft minstens € 250.000 aan omzet per week nodig en volgens mij haalt Jumbo dat wel. Die vier keer dat ik er nu geweest ben, heb ik ook gezien dat iedereen er zijn stinkende best doet om producten aan te bevelen.” O

Het zoekende Albert Heijn

D

e eerste resultaten van supermarkt-

benijdenswaardig is dat, het midden van

ketens over 2014 zijn al bekendge-

de markt? Wel in prijsimago. Maar in andere

maakt, onder andere Jumbo, Coop en

sectoren is het midden de plaats waar klanten

Emté van Sligro Food Group. En Plus

een lauw oordeel over je hebben. V&D, Mexx,

Retail heeft bekendgemaakt de omzetgrens

Opel, voorbeelden te over. Het is precies de

van € 2 miljard te hebben overschreden.

plaats die C1000 innam tot 2003, toen nog

De resultaten van marktleider Albert Heijn

ijzersterk geacht, totdat AH die formule met

zijn nog niet bekend op het moment van

een prijzenslag opzij duwde. Het resultaat:

schrijven, maar het maakt nieuwsgierig, om-

C1000 is bijna weg en AH heeft min of meer

dat het meegroeien van de marktleider in de

de positie van C1000 overgenomen, maar zit

branche-omzet niet meer vanzelfsprekend is.

nu ook klem.

En er is ook zoiets als leedvermaak waar te ne-

En toch is dat ‘klem zitten’ maar de vraag. AH

men in de sector. Zoiets

is vaker uit zijn as

merk je bijvoorbeeld tij-

herrezen. Begin jaren

dens de SCCL-nieuwjaarsbijeenkomst, excuses dat dit een particuliere waarneming is die niemand kan staven, maar ik vond het bijzonder genoeg. Oude reflexen komen dan terug: in perioden waarin AH niet dat vanzelfsprekende succes boekt, gniffelt de concurrentie, die een spartelend Zaandam voor zich ziet. Dezer dagen ook weer. Fabrikanten uitnodigen.

‘In perioden waarin AH niet dat vanzelfsprekende succes boekt, gniffelt de concurrentie, die een spartelend Zaandam voor zich ziet’

Piekema de deur uit. Die

met mvo-paraplumerk Engagement en ging de verschillende mvo-waarden weer uitsplitsen. AH doet nu in feite iets vergelijkbaars, zij het dat AH Biologisch het belangrijkste speerpunt wordt en als enige mvo-waarde een ‘apart merk’ wordt. Zoals het eigenlijk, in 1998, ook ooit begon. Wat voortschrijdend inzicht al niet kan opleveren. O

Correcties & aanvullingen In FoodPersonality december is op de bladzijden 30 t/m 34 een weergave te lezen van een discussie over de verkoop van zoetwaren in de supermarktsector. Aan het eind van blz. 31 en het begin van blz. 32 is te lezen dat Jan-Jaap Jansen, trade marketing manager van Ferrero, zegt dat supermarkten alleen hun kassameubels weghalen als ze overlast willen vermijden van scholieren van een nabijgelegen school. Deze opmerking komt nog terug in een bijschrift bij de foto van Jan-Jaap Jansen op blz. 34. Na interne controle blijkt dat deze opmerking niet door hem gemaakt is en per abuis aan hem is toegeschreven. O

tachtig, in 2003. Tot leedwezen van degenen die voordien er leedvermaak over hadden. De vraag is of AH nu weer die enorme stap zal maken, en wanneer en hoe. Of: de vraag is of AH nu voor het eerst in zijn bestaan die stap niet weet te maken, dat kan in theorie uiteraard ook. Bijvoorbeeld omdat de concur-

Hollandse kip. Allemaal wanhoopspogingen,

rentie inmiddels van een andere orde is. Of

is het commentaar. Geen leedvermaak, maar

omdat een beursnotering eerder een nadeel

een zekere neerbuigendheid spreekt ook

dan een voordeel oplevert.

uit een recent artikel in NRC Handelsblad,

We haken nu even aan bij onze vaste

waarin de voor detailhandel verantwoor-

columnist Gerard Rutte, die een bijzondere

delijke journalist Barbara Rijlaarsdam AH’s

ommezwaai illustreert in zijn bijdrage in dit

recentste stappen, zoals van AH Puur & eerlijk

nummer. Waar hij om de zoveel maanden, zo

naar AH Biologische en de introductie van

niet ruim een jaar al, vaker zei dat AH naar zijn

‘buitenbeetntjes’, als ‘afleidingsmanoeuvres’

mening te weinig met Euroshopper en daarna

omschrijft. Haar boodschap: AH weet niet

AH Basic deed en de prijsperceptie nog meer

meer hoe het zich relevant voor de klant

moest aanscherpen, zo zegt hij nu dat AH op

moet maken en zoekt het in bijzaken.

weg moet naar een nieuwe ‘king of food’-po-

Goed, AH heeft nu na de prijsverlagings-

sitie. Een kentering in Rutte’s kijk op AH, voor

ploegschaar van 2003 en de jaren daarna

wat het waard is. Maar als Rutte al denkt aan

niet meer dat dure imago van weleer, maar

een hernieuwde ‘king of food’-positie voor

ook niet meer die onderscheidende ‘king of

AH, waarom zouden bij wijze van spreken AH

food’-reputatie uit de jaren negentig en de

en de concurrentie van AH daar dan nog over

millenniumperiode. AH heeft zichzelf naar

moeten twijfelen?

het midden van de markt geduwd. Het mid-

Het geld is er. Hoe langer het duurt voordat

den leek een betere plaats dan een plaats

AH die weg naar die aloude reputatie van

van ‘duur’, aan de bovenkant van de markt,

superioriteit uitstelt, hoe ongeloofwaardiger

maar het gevolg is een verlies aan waarge-

het zal zijn als het wél die kant op wil.

nomen onderscheid. Natuurlijk heeft AH nog

Met pick-up points word je geen king of food,

steeds een ijzersterk assortiment – waar veel

met eten wel. O

Nederlanders ook aan gewend zijn – maar het klinkt nu overal alsof dat niet telt. Hoe

ge.lommen@foodpersonality.nl

5

FoodPersonality januari 2015

04 deze maand 5

13-01-2015 16:34:36


Personality’s

De Groot, Hijmans, Ahold

Wie wat waarheen en waarvandaan, in de personaliarubriek van FoodPersonality.

³

Mailen? vakblad@foodpersonality.nl

Jan Ernst de Groot (51) wordt de opvolger van Lodewijk Hijmans van den Bergh bij Ahold. De Groot wordt de nieuwe ‘chief legal officer’. Hij wordt daarmee ook lid van de raad van bestuur van Ahold en hij gaat rapporteren aan ceo Dick Boer. De Groot begint met ingang van februari en wordt verantwoordelijk voor juridische zaken, corporate governance en compliance bij Ahold. Daarnaast gaat hij het Responsible Retailing-programma en de productintegriteit leiden. De Groot is afkomstig van TNT Express, de leverancier van koeriers- en expressdiensten, waar hij de functie van ‘general counsel’ en managing director external affairs & corporate responsibility bekleedde. Daarvoor was hij werkzaam bij KLM in uiteenlopende zakelijke en juridische functies, op het laatst als

Schmit, Makro ³Operationeel directeur Erik Schmit blijkt niet meer bij Makro werkzaam te zijn. Dat kwam naar buiten doordat Het Financieele Dagblad informatie had opgevraagd bij de Kamer van Koophandel. Schmit is op eigen initiatief opgestapt. Bij de groothandelsdochter van het Duitse Metro is volgens die krant dan ook sprake van een leegloop in het management. Dat is in zekere zin te rijmen met eerdere berichten in deze rubriek, zoals Maarten van Hamburg (assortimentsverantwoordelijk, vertrokken naar agf-leverancier Bakker Barendrecht als commercieel manager), financieel directeur Martin Richrath en non-fooddirecteur Hans Brok, nu eens op eigen initiatief, dan weer ‘in gezamenlijk overleg’ met het bedrijf. Daar komt ook het vertrek van Jean-Pierre Bienfait bij, de algemeen directeur die al eerder weg was, opgevolgd werd door een interimmer, en die afgelopen jaar in de media nog omstreden raakte als directeur van Estro, het failliete kinderopvangbedrijf. ■

algemeen directeur en lid van de raad van bestuur. De Groot begon zijn loopbaan bij advocatenkantoor De Brauw Blackstone Westbroek. Ahold maakte al eerder bekend dat Hijmans van den Bergh zou gaan vertrekken en dat Ahold een opvolger voor hem ging zoeken. Hijmans van den Bergh treedt op 1 maart dit jaar terug. ■

Van Manen, C1000, People Select ³

Anke van Manen is sinds november als consultant werkzaam bij People Select Search + Interim. Hiervóór werkte ze bij C1000, eerst als assistent bij het category management voor ‘impuls’ en dranken en daarna voor dranken. ■

Cornelisse, Hoogvliet ³

Met ingang van dit jaar is Albert Cornelisse toegetreden tot de directie van Hoogvliet. Cornelisse is adjunct-directeur voor ict, hiervóór was hij manager voor ict bij Hoogvliet. Cornelisse is sinds 2006 werkzaam bij Hoogvliet. Met deze toetreding bestaat de Hoogvliet-directie nu (naast Cornelisse) uit: Siep de Haan (algemeen directeur), Jan Korevaar (commercieel directeur), Frans Schijf (financieel directeur), Edwin Wit (directeur operations) en Paul Boswinkel (adjunct-directeur logistiek). ■

Van Wijk, Natudis ³

Steven van Wijk is sinds deze maand de nieuwe algemeen directeur van Natudis, de groothandel voor biologische levensmiddelen en de retailorganisatie achter de Natuurwinkel. Van Wijk is de opvolger van Petra van der Linden-Steenvoorden Brussen, die afgelopen oktober vertrok bij Natudis, samen met financieel directeur Eva Visser. Natudis is dit jaar overgenomen door Vroegop Ruhe & Co., nadat Wessanen van dit bedrijfsonderdeel af wilde. Van

der Linden was twee jaar directeur van Natudis. Zij verklaarde achter de overname te staan, maar verliet naderhand het bedrijf. Van Wijk is afkomstig van boekwinkelketen Bruna. Daar was hij sinds maart vorig jaar commercieel directeur, maar in augustus vorig jaar stapte hij op. Van Wijk werkte er sinds 1999 in verschillende functies, waarvan van 2004 tot aan maart 2014 als directeur operations en daarna slechts enkele maanden als commercieel directeur. ■

6

FoodPersonality januari 2015

06 personality’s 6

13-01-2015 16:36:02


Boon neemt afscheid van Boon

Van Herpen, Sligro, Caminor

³

Commercieel directeur Klaas Boon is teruggetreden bij het familiebedrijf Boon, de retailorganisatie achter de keten MCD en Boon’s Markt. Dat heeft hij via een brief aan relaties in de levensmiddelenbranche laten weten. Zijn zoon Willem Boon is hem opgevolgd, sinds begin dit jaar. De directie van Boon Beheer bestaat dan uit: Ary Boon (directievoorzitter en directeur algemene zaken, broer van Klaas Boon), Willem Boon (directeur commerciële zaken, zoon van Klaas Boon) en Harrie Bruijns, adjunct-directeur financiële zaken). Boon heeft 53 jaar voor het gelijknamige familiebedrijf gewerkt. Een absoluut afscheid van Boon is het niet: Klaas Boon blijft nog verbonden aan het bedrijf, ten eerste als commissaris en ten tweede blijft hij nog verantwoordelijk voor bepaalde projecten. Klaas Boon neemt afscheid op een moment waarin het Superunie-lid Boon bezig is met een veranderfase. Ruim een jaar geleden kwam Boon met Boon’s Markt, een variant op MCD, maar dan met meer nadruk op vers en een lager prijspeil dan

³

Rob van Herpen is met een zelfstandig adviesbedrijf begonnen. Van Herpen was directeur inkoop bij Sligro Food Group, voor zowel de Sligro-tak als de foodretailtak. Hij stapte in augustus vorig jaar op eigen initiatief op, na er van 1996 tot 2014 te hebben gewerkt, en verklaarde toe te zijn aan een nieuwe stap. Met Caminor biedt Van Herpen advies op het gebied van inkoopmanagement, category management, assortimentsmanagement, brand management, sourcing, mvo, voor zowel foodretail als foodservice.

MCD. Het zou een formulevariant moeten worden voor vestigingen van Boon of van aangesloten ondernemers, waar meer concurrentie is, zoals in grotere plaatsen. Uiteraard was Boon’s Markt, doordat het net ontworpen was, een belangrijke vernieuwing ten opzichte van MCD, maar ook daar heeft met name Klaas Boon vaak de vernieuwingsbezem gehanteerd, zoals in 2010 (met proefwinkel in Rhoon als begin) en 2006 met proefwinkels in Vlaardingen en 2007 in Dordrecht. Op blz. 28 e.v. een interview met Klaas Boon. ■

Bij Sligro is inmiddels enkele maanden terug de van Albert Heijn afkomstige Dries Bögels als opvolger van Van Herpen aangesteld.■

Kamphuisen, Bacardi ³

Sales director off-trade Evert Kamphuisen is niet meer werkzaam bij Bacardi. Kamphuisen vervulde deze functie sinds 2012. Het is momenteel niet bekend wat de volgende stap van Kamphuisen is en het is ook niet bekend wie hem bij Bacardi is opgevolgd. Hiervóór werkte Kamphuisen van 2001 tot 2012 bij Procter & Gamble, van accountmanager Superunie tot accountmanager Shoprite, Massmart en Pick ’n Pay (in Zuid-Afrika) tot ‘business leader’ voor de papierwaren van Procter & Gamble (zoals Pampers-luiers en Always-dameshygiëne). ■

De Groot, Dekamarkt, Sligro

advertentie

³Onno de Groot (53) werkt sinds afgelopen maand bij Sligro Food Group, als formuleverantwoordelijke voor Emté, naast commercieel directeur Johan van Heerebeek en operationsdirecteur Kees Kiestra. Vorige maand meldden we het onaangekondigde vertrek van De Groot bij Dekamarkt, waar Detailresult verder niets over meldde. De Groot kwam eind 2011 bij Dekamarkt. Daarvóór werkte hij tien jaar bij BP, op het laatst als ‘director retail & supply chain’, en voordien bij Ikea, Scottish & Newcastle, Karsten en Groenwoudt. Onder leiding van De Groot werd

de Dekamarkt-formule vernieuwd en werd de grote Dekamarkt-vestiging in Beverwijk omgebouwd tot het aanstekelijke Dekamarkt World of Food. ■ 7

FoodPersonality januari 2015

06 personality’s 7

13-01-2015 16:36:15


DEZE MAAND

GfK-formulecijfers

Klantenkringen, P12 2014 stijgers/dalers

In FoodPersonality maandelijks de klantenkringen van acht landelijke supermarktformules van onderzoeksbureau GfK. Deze penetratiecijfers - het percentage huishoudens dat per periode een bepaalde formule bezoekt – geven een beeld van het ‘switchgedrag’ van de consument. Deze maand: periode 12 (week 45 tot en met week 48).

Klantenkringen, P12 2014 vs. P12 2013

Wat een beweging bij Albert Heijn! Dit beeld hebben we lange tijd niet gezien: AH omhoog (+3,5) en Lidl omlaag (-0,3). Ook ten opzichte van een jaar eerder staat Albert Heijn met deze stijging in de plus. Ook de stijging bij Aldi (+0,9) mag opvallend heten. Dat C1000 (-1,5) opnieuw inlevert mag geen verbazing wekken, maar de daling bij Plus (-0,7) springt wel in het oog. Op jaarbasis staat Plus met deze daling nu onder het niveau van een jaar eerder.

Penetratie, totaal versus oudere huishoudens zonder kinderen, P12 2014

Dit keer kijken we naar de penetratie naar gezinsfase, en wel naar die van oudere huishoudens zonder kinderen in het bijzonder. In weerwil tot de ontwikkeling van vergrijzing en ontgroening blijven de meeste formules zich richten op gezinnen met kinderen. En dat terwijl de meeste formules al hoog scoren in de categorie oudere huishoudens zonder kinderen ten opzichte van hun gemiddelde penetratie. Aldi heeft verhoudingsgewijs de meeste oudere gezinnen zonder kinderen. De uitzonderingen? Jumbo en – opvallend genoeg – Plus.

In de wetenschap dat de omzet van supermarkten over heel 2014 niet is gegroeid, laat periode 12 een opvallend positief beeld zien. Deze periode – grofweg de maand november – is dan ook een van de beste periodes van het afgelopen jaar met vier opeenvolgende weken van groei. Over de hele maand november steeg de omzet met 0,8% naar € 2,56 miljard. Evenals de maanden ervoor wordt de omzet gestuwd door een toename van het aantal kassabonnen.

Supermarktomzet, P12 2014

8

FoodPersonality januari 2015

08 formulecijfers 8

12-01-2015 12:20:41


Wilt u ook scoren met de meest geliefde

thuisafbak croissants van Nederland ? * *Als beste getest in onafhankelijk onderzoek door CSO en Ivomar

Nu in het thuisafbakschap!

We love natural als beste getest* bereid met 100% roomboter easy af bakken geen toegevoegde conserveermiddelen & smaakstoffen www.easybakery.nl 09 advertentie 9

13-01-2015 13:07:06


sales in food, drug en foodservice. gorymanagement, trade marketing en cate op, inko r voo res ong erkc netw Het

OM EN EN DO EN ! DR , EN RV DU N, LE DE , EN NK DE N GE DA 2 . DE RA AD VA N AD VI ES NO DI GT JO U UI T..

! N I Ú N E J F J I R H C S S DU

11 + 12 M AA RT 20 15

LO CA TIE : SS RO TT ER DA M

Jort Kelder dagvoorzitter

Victor Mids neurocognitief illusionist

Ronnie Degen Zwarte Cross

Marit van Egmond svp merchandising & sourcing fresh Albert Heijn

Roland van den Berg Henk Jan Beltman Michael van den Hurk directeur e-commerce r office late choco directeur commerciële chief Jumbo Supermarkten Tony’s Chocolonely zaken Van Tol Retail

Bram Moszkowicz

Remco Claassen multi-goeroe, kenniskliko, trainer, spreker en auteur

Rogier Leopold & Diederik Nils den Besten jonge boer Frieslandvan Gelder Campina Clercq De & Bilder

VO LG HE T PR OG RA MM A OP Business Connected ers Congres is een project van

Fast Mov

10 advertentie 10

www.fastmoverscongres.nl 12-01-2015 12:21:10


DEZE MAAND Met Pim op straat Elke maand een foto uit de collectie van Pim van den Berg, ‘straat-o-loog’ bij zijn eigen bedrijf Pim van den Berg Perspectives. Van den Berg kijkt naar ‘alles’ in de detailhandel, waar dan ook.

“Frisse winterse buien, en een avond die door de inval van de schemering al om half vier begint. Nog drie uur wachten op het avondeten. Het lijkt wel of de tijd hier in Stockholm drie uur achterloopt. Maar Stockholm loopt niet achter, het loopt voorop, zoals hier, in ‘Urban Deli’, met de versmelting van food en horeca, die steeds vaker in elkaar overlopen. In de VS noemen ze dat blurring. Bij ons inmiddels ook. In Madrid zie je enkele traditionele markten omgetoverd worden: van ‘aanbieders van versproducten’ naar ‘aanbieders en bereiders van gerechten’.

‘Superkijken’ Deze maand: Marco Rutten, adjunct-directeur inkoop Superunie. Op verzoek van: Alwin van den Berg, country manager Vandemoortele, vorige maand. Door: Gé Lommen Foto: Ron Offermans

Waar let je op in de supermarkt? “Bij de entree kom je meestal met vers in aanraking; meteen een gevoel van beleving, prikkelt de zintuigen. Of soms niet, helaas, in dat geval heb ik ook echt minder met de supermarkt. Oogt het personeel energiek, of doen ze gelaten hun ding? De supermarkt is als een theater, daar moet je vol overtuiging de bezoeker bedienen, in een combinatie van de formule zoals het hoofdkantoor die bepaalt en de interpretatie hiervan door de ondernemer/bedrijfsleider en zijn/haar mensen. Je ziet het type manager terug in de rest van de winkel. Verder ben ik benieuwd naar assortimenten: opbouw, gemaakte keuzes, interessante artikelen. Word ik als klant verleid om bijzondere artikelen mee te nemen die me verrassen, of zoek ik zo snel mogelijk de kassa op?”

Eataly heeft dit ooit in Turijn ontwikkeld. Kleinschalige culinaire specialisten die convenience, tijd, smaak en vertier combineren. In grootstedelijke omgevingen is dit een vernieuwend antwoord op de schraalheid waar we de klant al jaren mee confronteren. Die kan nu eindelijk smaak en kwaliteit ontdekken. Boodschappen direct via de mond. Met aangenaam gezelschap – want de vele singles moeten toch ergens een goed gesprek kunnen voeren. Aan Urban Deli zie je dat het andere kernwaarden heeft dan die waar wij tot nu toe in Nederland food mee hebben verkocht. Een andere mentaliteit. Niet de dozen tellen die per kwartier de schappen in verstouwd worden, nee, je beoordeelt dan op grond van hoe je liefhebbers je vakmanschap, smaak, plezier en tijdbesteding waarderen. De vlag van service krijgt zo eindelijk de lading die het moet dekken. Want door de nadruk op de ratio is het met de service in de traditionele supermarkt slecht gesteld. Al vele jaren.” ■

Is je oordeel als consument van invloed op je oordeel als branchepersoon, of vice versa? Weet je hoe dat bij jou werkt of is het onbewust? “Ik kan mijn blik als consument niet uitschakelen als ik een winkel zakelijk bezoek. Andersom kan ik bij het boodschappen doen veel langer in een winkel blijven dan nodig, doordat ik van alles ga bekijken. Heel vervelend voor mensen die mee zijn.” Welke supermarkt of levensmiddelenwinkel in het buitenland maakte een bijzondere indruk op jou? “De lokale markten vind ik overal ter wereld inspirerend. Zelfs in een uithoek van India vind je verkopers bij elkaar, die met passie hun producten proberen te slijten. Er ligt soms weinig, maar wel altijd mooi uitgestald. En de kwaliteit van het verse fruit; smakelijker kun je het niet krijgen! De high end-warenhuizen, als Harrod’s, Bon Marché, KaDeWe en Globus, inspireren weer heel anders; van de traiteurafdelingen krijg ik meteen zin om te koken! Twee uitersten van werelden, maar dat maakt ons vak zo boeiend.” En in Nederland? “Ik ben een trouwe klant van de Sligro: zowel pure markthandel als horeca-inspiratie. Bijvoorbeeld bij de visafdeling, waar specialisten werken die toegewijd zijn aan de vis, maar ook aan de klant. De ultieme combinatie voor een foodie. Maar weinig supermarkten doen dit na. Gelukkig zijn er wel steeds meer initiatieven in Nederland die dit proberen, zoals de nieuwe Markthal in Rotterdam, Dekamarkt World of Food, maar ook Jumbo Food-

markt. Wat mij betreft, mag dit nog veel verdergaan.” Je koopt voor dertien leden in. Moet je hun winkels allemaal even mooi vinden? “Alle leden zijn mij vanuit mijn functie even dierbaar, maar uiteraard heb ik mijn persoonlijke voorkeur, bij welke winkel ik als klant het beste kan slagen. Er is er echter niet één dichtbij genoeg die voor mij de ‘total package’ heeft. Het liefst zou ik alle formules van onze leden in de buurt – Amsterdam – willen hebben, zodat ik daar gecombineerd de boodschappen kan doen en tegelijk kansen voor het collectief kan signaleren.” Wat koop je vaker dan anderen? “Huismerken. Ik weet met hoeveel gedrevenheid ze ontwikkeld worden, door de productontwikkelaars bij de leverancier en de inkopers, kwaliteit- en marketingmedewerkers bij Superunie. Vaak is dit het beste wat je kunt kiezen in het assortiment.” Wat moet er anders/beter in supermarkten? “Logica. Je treft wel eens oplossingen in de winkel aan, die veel uitleg nodig hebben. Maar de klant moet het gewoon vanzelf begrijpen. ” Stel, je begint zelf een winkel. “Ik zie mezelf niet snel een winkel beginnen, eerder nog een restaurant. Behalve dan dat de werktijden zo beroerd zijn.” Wie moet er volgende keer in de rubriek? “Michel Mattheeuws, adjunct-directeur bij Nettorama.” ■

11

FoodPersonality januari 2015

11 met pim op straat 11

12-01-2015 12:21:36


DEZE MAAND Gezond hart versus broodbuik

Eerherstel voor tarwe, hoop voor de broodverkoop Volkorenbrood blijkt te beschermen tegen hartziekten: (volkoren)tarwe is wél gezond. Kunnen De Voedselzandloper, Broodbuik en aanverwante boeken en dieettrends op de brandstapel? Door: Marieke Venbrux Foto: archief FoodPersonality

Gefundenes Fressen

De Voedselzandloper, van de Belgische arts Kris Verburgh , Powerfood, van ‘onze Hollandse’ Rens Kroes, de zus van topmodel Doutzen, en Broodbuik, van William Davis, een Amerikaanse cardioloog. Zomaar wat boeken die de afgelo-

pen paar jaar op de markt kwamen en die een broodvrij dieet promoten. Of beter gezegd: een tarwevrij dieet, want Kroes bijvoorbeeld schotelt de lezer in haar boek wel een smakelijk en onder ‘goodfoodies’ inmiddels immens populair recept voor glutenvrij bananenbrood voor . Vooral Davis en Verburgh dringen in hun boeken aan op het terugdringen van tarwe in onze voeding. Door minder tarwe te eten, vallen mensen af en komen ze af van allerlei vermoeidheidsklachten en vage buikklachten, aldus beide artsen. “Ze worden nog maar een paar duizend jaar genuttigd. In de 180.000 jaar ervoor moest

Het brood (van Bakkerij Verweij) bij Naomi’s Dagwinkel in Driebruggen is doorgaans al voor de middag uitverkocht. Gaan we dat, nu (volkoren) brood wél goed blijkt, weer bij elke supermarkt zien?

“De puinhopen om u heen zijn een teken dat het goed gaat.”

(De bekende zanger in het tv-programma tegenover

* Jan Kuitenbrouwer

lig over. Bauer dan: “Daar zou ik maar eens op letten…

“Piekema was al een Piekema voor hij Piekema werd. Op zijn grafsteen komt ‘hamsteren!’.”

* NRC Handelsblad

Theo!” Maassen: ‘Oké… Frans!”)

* Arjan van Veelen

‘gastheer’ Theo Maassen. Maassen blijft er onverschil-

(De columnist van dat blad over disruptie: volgens hem verkondigen managementgoeroes en jongeren van internet-start-ups een geloof dat vernietiging en ontwrichting als een verworvenheid presenteert, met de nietsontziendheid van IS-strijders.)

* NRC Handelsblad

“Doe triviale zaken daarom juist op de automatische piloot. Eet elke dinsdag andijviestamppot en elke woensdag spaghetti bolognese. Geef boekenbonnen cadeau.”

(Publicist Van Veelen verbaast zich dat er geen

* Lonneke van Genugten

hyperige trending topic is ontstaan met als inzet ‘Piekema moet blijven!’)

“Als je hoort dat de voedselindustrie een miljard euro betaalt om iets níet in te voeren, dan weet je één ding zeker: dan is het waarschijnlijk een fucking goed systeem!”

* NRC Handelsblad

“Je spreekt alleen op zo’n avond als het na je fout weer goed met je gaat.”

(De neerlandica en adjunct bij duurzaamheidstijdschrift

* Arjan van Dam

One World heeft er genoeg van: van Ikea tot Dr. Oetker,

* NRC Handelsblad

van reisbureaus tot wonen, nee, zelfs op de Aldi-folder

(Deze psycholoog en schrijver van ‘De kunst van

* Arjen Lubach

komt ze het woord ‘inspiratie’ tegen.)

het falen’ probeert de nieuwste anti-trend onder

* Zondag met Lubach (De presentator van het comedy-tv-programma zaagt het ik kiest bewust-vinkje door en heeft ook gekeken naar het stoplichtsysteem van Engeland.)

congressen of seminars te begrijpen: op speciaal

“We dienen het platform beurs weer te stimuleren. daarvoor georganiseerde avonden vertellen spreHet moet ondersteund worden door de BV Neder- kers van allerlei rangen en standen niet over hun land. Hopelijk krijgen wij navolging.” business cases en successen, maar over hun grote * Huub van Doorne

mislukkingen.)

“De koers is verdubbeld, maar de winst is nog niet gegroeid. Dat roept wel eens vragen op.”

* Het Financieele Dagblad

* Frederic van Daele

de Amsterdamse beurs wil en dat verdient volgens hem

* Het Financieele Dagblad

navolging.)

(De directievoorzitter van Bols legt uit waarom Bols naar “De tijd van gojibessen eten omdat het trendy

(Van Daele, eerst analist bij investeringsbank Kempen en daarna investor relations officer bij Delhaize, ziet het sentiment rondom Delhaize te veel de koers van het aandeel Delhaize beïnvloeden.)

“Laatst heb ik me gewoon ’t schompes lopen zoeken voor mijn aardbeienjam; 700 verschillende huismerkenjam zie je dan. En ergens helemaal onderin mijn eigen favoriete merk.”

is, is voorbij. De mensen die géén idee hadden wat ze aten, maar erbij wilden horen, die zijn er allang klaar mee.”

“Spelen ze in het Nederlands elftal, vragen ze na afloop of ze met mij op de foto mogen. Dat is toch een soort omgekeerde wereld.”

* Anneke Ammerlaan

* Harry Piekema

een krantenspecial over eettrends van 2015.)

* NRC Handelsblad (De trendwatcher – en columniste van dit blad – in

* De Volkskrant (De acteur Piekema over zijn afscheid als ‘filiaalhouder Van Dalen’ van AH en wat hem overkwam na een wuppies- of beesies-opname.)

* Frans Bauer * 24 uur met…

12

FoodPersonality januari 2015

12 gefundenes fressen 12

13-01-2015 12:14:50


Column EFMI

Code geel in supermarktland de mens het zonder brood, aardappelen, rijst en pasta doen. (…) Onze lichamen zijn evolutionair gebouwd om het zonder deze ‘hedendaagse’ zetmeelproducten te doen”, aldus Verburgh in de Voedselzandloper. De boeken van Verburgh en Davis kennen naast liefhebbers ook haters (zo zouden hun stellingen onvoldoende wetenschappelijk onderbouwd zijn), maar hun oproep (en die van andere, minder bekende, anti-tarwe-adepten) lijkt in ieder geval succes te hebben. De Nederlandse broodconsumptie is de afgelopen jaren flink gedaald, in de eerste drie kwartalen van 2013 daalde deze zelfs met 2,3%. Het Voorlichtingsbureau Brood liet eerder weten de populariteit van de genoemde dieetboeken als belangrijkste oorzaak van deze daling te zien.

‘5% lagere sterfkans’ Maar, misschien is er hoop voor de bakkers en broodliefhebbers in dit land. En voor de broodverkoop in de supermarkt. Want nieuw, grootschalig Amerikaans onderzoek laat nu zien dat volkorentarwe, -rogge en -haver gezond zijn voor het hart. Sterker: iedere dikke volkorenboterham méér per dag, en dan iets minder van wat anders, verlaagt de kans om spoedig te sterven met 5%, schrijven Harvard-onderzoekers in het begin januari verschenen medisch-wetenschappelijke tijdschrift JAMA Internal Medicine. En het vervangen van een dagelijkse portie rood vlees door een portie volkorengranen laat de sterfte in de komende jaren met 20% dalen. Het onderzoek vond plaats onder 120.000 mannen en vrouwen. De onderzoekers hielden bij wat zij tussen 1984 en 2010 aten, waar ze ziek van werden en waar ze aan overleden. De gezonde invloed die volkorenbrood heeft, beperkt zich volgens de onderzoekers overigens wel tot de bescherming tegen hartziekten, op kanker hebben de volkorengranen geen (positieve of negatieve) invloed. Kunnen de anti-broodboeken met dit pro-volkorenonderzoek terug in de kast? Ja en nee. Brood (in ieder geval volkorenbrood) is wellicht toch érgens goed voor, daarbij komen er binnenkort vast weer nieuwe dieet- en voedselboeken op de markt die de Voedselzandloper en Broodbuik van het nachtkastje stoten – zo gaat dat nu eenmaal bij dieet- en voedseltrends. Aan de andere kant: volkorenbrood/ tarwe beschermt dan wel tegen hartziekten, maar daarmee staat nog niet vast dat de alternatieven die de anti-broodgoeroes prediken die bescherming per definitie niet bieden of dat mensen bij het niet-eten van brood best baat kunnen hebben, bijvoorbeeld als het om darm- of vermoeidheidsklachten gaat. Lijkt ons bij uitstek voer voor nader onderzoek. Of is het nou toch slecht nieuws voor bakkers en supermarkten, omdat we net gewend waren aan het bakken en distribueren van speltbrood? O

n februari 2012 nam Jumbo Supermark-

I

op elkaar kannibaliseren.

ten C1000 over van CVC Capital Partners.

Tegelijkertijd neemt de ‘concurrentie’ vanuit

Jumbo koos ervoor om de C1000-formule

C1000 af wanneer steeds minder winkels

te laten verdwijnen en te focussen op de

onder deze vlag opereren. De tijd zal leren

Jumbo-formule. Terwijl de laatste Super de

in hoeverre Jumbo erin slaagt om de vaste

Boer-winkels nog van Jumbo-logo en -inrich-

C1000-klanten tot Jumbo-klanten te conver-

ting moesten worden voorzien, luidde het

teren. De vaststelling van cfo Ton van Veen dat

Veghelse familiebedrijf hiermee opnieuw een

de autonome omzetgroei in de voormalige

(nóg grotere) ombouwoperatie in.

C1000-winkels beduidend hoger ligt dan 3,5%

Hoewel de ombouw en integratie van Super

is een signaal dat de klanten tijd nodig heb-

de Boer als succesvol werden beschouwd, zal

ben om aan de Jumbo-formule te wennen.

menigeen zich destijds hebben afgevraagd

Wanneer de ombouw van C1000 is afgerond,

of de overname van C1000 niet een stap te

is een meerderheid van de winkels in handen

ver (of te vroeg) was. Zo moest Jumbo nu

van franchisers, terwijl de Jumbo-formule in

circa 75% meer winkels ombouwen, lag de

2009 nog voor driekwart uit filialen bestond.

overnameprijs 65% hoger (vastgoed nu niet

De ondernemers zullen een prominenter

inbegrepen) en was het terugverdienpotenti-

deel (gaan) uitmaken van de besluitvorming;

eel minder evident dan bij de overname van

de beheersbaarheid van de processen en

Super de Boer.

de handhaving van de uniformiteit van de

Het persbericht dat Jumbo op 30 december

Jumbo-formule zullen extra aandacht vragen.

jl. publiceerde, doet vermoeden dat men

Niet in de laatste plaats moet Jumbo de

tevreden is over het ombouwproces en

financiële performance op koers zien te

de integratie van C1000 tot op heden. 197

houden. Het bedrijf zal in 2015 meer focus

voormalige C1000-winkels hebben de naam

(moeten) leggen op de beheersing van kosten

Jumbo op de pui en 95 van de 136 verkochte

en de vergroting van de efficiency om (met de

winkels zijn aan Ahold en Coop geleverd.

laagsteprijsgarantie) competitief te kunnen

Naar eigen zeggen realiseert het overgrote

blijven en de schuldenlast terug te dringen.

deel van de omgebouwde C1000’s de ver-

Ondanks het intensieve ombouw- en inte-

wachte omzetten en ‘plust’ ten opzichte van

gratieproces heeft Jumbo de afgelopen jaren

de oude C1000-omzet. De autonome omzet

veel formulevernieuwing doorgevoerd (Food-

van C1000 daalde acceptabel met ‘slechts’

markten, Jumbo.com). Door de toegenomen

3%. Ceo Frits van Eerd kon begin januari met

schaalgrootte wordt de formule-ontwikkeling

een ‘gerust’ hart aan de start van Dakar 2015

wel een complexer proces, waarbij Jumbo

verschijnen.

steeds de juiste balans moet zoeken tussen

Toch liggen er voor de komende jaren nog

slimme aanbiedingen en het handhaven

wel wat uitdagingen voor Jumbo.

van het edlp-model. In hoeverre Jumbo erin

Allereerst is het streven om medio 2015 de

slaagt om al deze uitdagingen het hoofd te

ombouw te voltooien van nog zo’n 75 reste-

bieden, hangt (mede) af van het concurren-

rende C1000’s. De komende maanden moet

tieveld. Ik neem aan dat de concurrenten niet

het ombouwtempo worden verhoogd tot 3 à

achterovergeleund in de stoel afwachten of

4 winkels per week.

‘code geel’ voor hen ‘code rood’ wordt.

Met het toenemen van de ‘Jumbo-dichtheid’, neemt het kannibalisatiegevaar toe van Jumbo’s onderling. Een recent verschenen EFMI-analyse van de ombouw van C1000 door Jumbo laat zien dat er nog relatief veel winkels op de ‘to do-lijst’ staan, die zich in de directe omgeving van een al bestaande Jumbo bevinden. Hier vereist het managen van de ombouw extra aandacht en moet actie worden ondernomen als winkels te sterk

‘Frits van Eerd kon met een ‘gerust’ hart aan de start van 2015 verschijnen, toch liggen er nog wel wat uidgagingen voor Jumbo’

Marcel van Aalst, Irene van Berlo, Koen Hazewinkel, Leo Kivits, Melanie Murk en Laurens Sloot wisselen elkaar af als columnist. Deze maand: Irene van Berlo. Reacties: vanberlo@efmi.nl

13

FoodPersonality januari 2015

12 gefundenes fressen 13

13-01-2015 12:14:52


Ekoplaza bouwt aan nieuwe generatie Na Amsterdam waren Eindhoven en Nijmegen aan de beurt met het nieuwe gezicht van Ekoplaza. De pilotwinkel van ruim 1.000 m2 vvo in Amsterdam blijkt in deze vestiging in Nijmegen goed na te doen, terwijl het toch maar tweederde is van het Amsterdamse vvo. Door: GÊ Lommen Foto’s: Jan Willem Houweling

14

FoodPersonality januari 2015

14 Ekoplaza 14

13-01-2015 08:41:32


15

FoodPersonality januari 2015

14 Ekoplaza 15

13-01-2015 08:41:35


Als alles met alles concurreert in de steeds toenemende branchevervaging, dan concurreert de biologische levensmiddelenwinkel ook steeds meer met de supermarktketens. En dat zal dan zeker voor Ekoplaza gelden, dat de laatste jaren is uitgegroeid tot dé biologische supermarktketen van Nederland. Even wat cijfers: * 71 vestigingen (waarvan 37 franchisevestigingen) * jaaromzet van € 117 miljoen * 0,3% marktaandeel in de levensmiddelensector. Zoals de markt voor biologische producten steeds maar groeit, groeit ook Ekoplaza. Of biologisch groeit? Nou ja, ter illustratie: een paar weken terug besloot AH het merk AH Puur & Eerlijk om te zetten in AH Biologisch. Nu is de reden van dat besluit nog altijd raadselachtig (zie ook blz. 4/5 van dit blad), ook al omdat de voorganger van Puur & Eerlijk AH Biologisch heette…, maar toch. Een jaar geleden sprak Udea-directeur Erik Does van een jaaromzet van € 92 miljoen, dat is dus een stijging waar je in supermarktland niet meer om komt, kijk alleen al naar de ‘bijna-nulgroei’ in de supermarktsector van afgelopen jaar. We zeggen het er maar snel bij: de omzetgroei van de Ekoplaza-keten is niet alleen maar autonoom (stel je voor, zeg, 27% autonoom…), het is vooral een toename van vestigingspunten. Begin vorig jaar ongeveer 60 vestigingen, inmiddels dus 71.

Jaren geleden vormden de biologische winkels een allegaartje, diversiteit is prima, natuurlijk, maar toch. De slagkracht is dan zogezegd wat minder. Je had Natuurwinkel, de winkels van Natudis (de biologische groothandel van toen nog Wessanen), biologische winkels van Udea met vaak de naam van de ondernemer als de formulenaam, en de formule Ekoplaza van toen nog het ondernemersechtpaar Jos en Heleen Kamphuys. Dat is uitgemond in één grote en stevige marktpartij, Ekoplaza, van marktpartij Udea. Dat ging niet zonder slag of stoot. Natudis werd enkele jaren terug geconfronteerd met een uitstroom van franchisers van Natuurwinkel, die niet meer met een beursgenoteerd bedrijf als Wessanen verbonden wilden zijn, of die de marge voor Natudis te hoog vonden en die voor zichzelf te laag, of die het niet zagen zitten om met de formule Gooodyfoods te moeten gaan werken. Het was een tijd lang een haard van conflicten en beschuldigingen. Vanuit Wessanen beschuldigde toenmalig Natudis-voorman Jeremy Deacon dat Udea aan Natuurwinkelfranchisers zat te trekken, bijvoorbeeld. Natuurwinkel-franchisers vonden het maar niets dat Natudis/Wessanen met de nieuwe formule Gooodyfooods experimenteerde (die ook weer ter ziele ging). Voor een achterban van wereldverbeteraars in voeding, als je zo de biologische consument mag noemen, was dat verre van elegant allemaal.

Van een biologische keten is het natuurlijk begrijpelijk dat die veel uitlegt. Dus als Jumbo, Jan Linders of Dekamarkt iets vertelt over telers ‘dichtbij’, dan is dat voor Ekoplaza al helemaal niet gek. Hier bijvoorbeeld komt Martin Carnas aan bod, kweker van winterpostelein, uit Waarland (Noord-Holland). Let ook op de speelsheid die Ekoplaza wil suggereren met verschillende woorden in verschillende lettertypen en -grootten. Het maakt het niet makkelijker leesbaar, maar je bent meer gespitst op de trefwoorden zelf.

Nog eens een verhaal over bio aan de wand bij het fruit. Ekoplaza legt vanzelfsprekend niet de nadruk op ‘gezond’, want dan word je uitwisselbaar met supermarkten, het vertelt meer over ‘vruchtwisseling’, ‘biodiversiteit’ en het tegengaan van bodemuitputting. Daar bereikte je in vroeger dagen alleen de bio-diehard mee, maar die tijd is voorbij. Dit is het ‘manifest’ van de formule, de vijf kernwaarden: betaalbaar biologisch, lekker eten, persoonlijk en dichtbij, verrassend en gevarieerd, eerlijke samenwerking. Het zijn zeker geen ‘zeven zekerheden’, zoals de stadgenoot die heeft; ‘verrassend en gevarieerd’ is niet iets wat je hard kunt maken met garanties, maar een biologische keten zal vooral ook weg moeten blijven van het claimende ‘ik ben de beste’ en al helemaal van ‘de goedkoopste’. ‘Eerlijke samenwerking’ is wel onderscheidend, er is geen supermarktketen die dat als kernwaarde tegenover de buitenwereld hanteert. Trouwens, over ‘stadgenoot’ gesproken, ooit was Amersfoort de hoofdstad van ‘foodretailland’, met drie hoofdkantoren (Schuitema/TSN, Laurus, en Spar afzonderlijk, al was het toen nog Laurus-onderdeel), inmiddels is dat Veghel, met Jumbo, Sligro Food Group en Udea. 16

FoodPersonality januari 2015

14 Ekoplaza 16

13-01-2015 08:41:41


Centraal in deze Ekoplaza; de zelftapmodule voor olijfolie en balsamico-azijn. Ekoplaza biedt twee soorten olie (extra vierge voor koud gebruik en de ander voor bakken en braden) en één balsamico. Het doet meteen denken aan Oil & Vinegar, maar kom, daar zijn maar veertien winkels van in ons land.

Belangrijk strijdpunt was ook: Udea stelde zich op het rekkelijke standpunt, ‘biologisch eten en drinken voor iedereen bereikbaar maken’. Met andere woorden, prijzen niet te hoog houden, mikken op meer volume. Natudis was wat strikter in de leer: prijzen niet te veel verlagen, want de consument die bio wil, moet de maatschappelijke kosten van zijn consumptie dubbel en dwars betalen. Een mix van een meningenstrijd en een marktstrijd tegelijk. En wat krijg je dan? Dat de rekkelijke wint. Na wat geruzie en gedonder in de glazen is Natudis onderdeel van Vroegop Ruhe en is Ekoplaza gewoonweg dé bioketen van Nederland aan het worden, met momenteel 71 vestigingen, terwijl Natuurwinkel is geslonken tot 27 vestigingen en

Als ‘lekker’ een kernwaarde van de Ekoplaza-formule is, dan moet je ook inderdaad laten proeven. We kunnen bij wat Ekoplaza de proeftafel noemt, proberen: cranberry-appelsaus, aardappeltjes in de schil, cupcakes, tortilla-tofu-hapjes en een preisapje.

Nog meer leesvoer in de winkel; op het ene bord benadrukt Ekoplaza nog eens de bijdrage aan het milieu, de boodschappen onder andere: ‘geen pesticiden’, ‘geen kunstmest’, ‘teelt uit volle grond’, dieren ‘hebben buitenruimte’, ‘eten biologisch voer’, krijgen geen hormonen/preventieve antibiotica’, én ‘behouden hun uiterlijke kenmerken. Het andere bord is het leesvoer bij de eieren; over hoe de kippen zijn gehouden. Geen stress, ze houden hun snavel etc. een zandbad om te poedelen, planten om in te scharrelen… De aardigste, vonden wij: ‘ze zitten ’s nachts hoog op stok’. Dan voelen ze zich veilig. En dan ze zijn ‘happy’. Waaruit wij afleiden dat een kip geen hoogtevrees kent, ’s nachts. Het moet kennelijk vooral een blijde boodschap zijn en geen vermanend vingertje.

Vroegop Ruhe/Natudis zich veel meer richt op speciaalzaken en buitenshuisverbruik. Ekoplaza is daarmee niet alleen de grootste biologische keten in Nederland, het is ook de marktpartij met een formule die het meeste op een supermarkt wil lijken. Biologisch bereikbaar maken, die slogan doet uiteraard meteen denken aan Albert Heijns ‘bijzondere bereikbaar,

17

FoodPersonality januari 2015

14 Ekoplaza 17

13-01-2015 08:41:53


Achter de olijfoliemodule komt de bedieningafdeling voor brood en kaas. Met in het midden een bakfiets met koek en koekjes. Het huismerk voor brood heet ‘La Casonette’.

alledaagse betaalbaar’. Daarnaast had Ekoplaza jarenlang – zeker toen het nog een winkelconcept was van de inmiddels overleden bio-ondernemer Jos Kamphuys – het prozaïsche uiterlijk van een supermarkt; agf, brood en anders op versafdelingen en voor de rest schappen met potten, pakken en flacons. Die periode is inmiddels voorbij. Een dag nadat Jumbo zijn tweede Foodmarkt in Amsterdam-Noord opende, opende Ekoplaza in dezelfde stad een ‘concept store’ aan de Stadhouderskade van diezelfde stad. Aan de ringweg die het centrum van Oud-Zuid scheidt; én centraal, én tegelijk in een van de kleurrijkste wijken van die stad. Zo’n 1.000 m2 vvo, met als opvallendste element een lange bedieningsmodule voor brood, kaas, vleeswaren, maaltijden (ter plaatse bereid), sappen/smoothies (ter plaatse bereid) en koffie (ter plaatse bereid) voor wat tegenwoordig ‘on the go’ heet. Met tapapparaten voor olijfolie, met zelfschepmogelijkheden voor koffie en thee. En zelfs met een horecavoorziening, een café-achtig hoekje. Met een aanstekelijke wijnpresentatie en zo meer.

Koffie en thee kan de consument zelf in zakjes en pakjes doen. Op deze tuktuk staan bijvoorbeeld verschillende koffiemelanges. De klant kan de bonen malen. Erachter staat overigens een demonstratrice van ‘raw chocolate’.

Dat wil niet zeggen dat Ekoplaza sinds eind november een strak ombouwschema op de rol heeft staan, veel aangesloten ondernemers zijn immers nog niet zo lang Ekoplaza-franchisers en dan bouw je niet meteen weer om. Udea-directeur Does liet weten stapsgewijs om te bouwen; als er een aangeslotene eraan toe is. Bovendien kan het

Opvallend element in de nieuwe Ekoplaza-aankleding is de wijnpresentatie. Met inderdaad wéér uitleg over de wijnen (‘volle grond’/‘geen kunstmatige toevoegingen’etc.). Alle wijnen liggen diagonaal in kisten. Dat levert een ‘duur gevoel’ op, als je bedenkt dat in supermarkten wijnen in kisten altijd aan de prijs zijn, maar het is maar de vraag of de Ekoplaza-klant zich daar iets van aantrekt. Udea weet het antwoord op die vraag.

zijn dat een Ekoplaza niet honderd procent wordt omgebouwd, maar dat slechts enkele modules worden overgenomen. Niet zo vreemd ook, want lang niet elke Ekoplaza ligt aan een ringweg van een grote stad, met kans op veel ‘on the go’achtige consumenten die een beker koffie voor onderweg willen, bijvoorbeeld.

Lopend langs de dkw-schappen en diepvrieskasten kom je tegen; een ‘zoutlamp’, van Himalayazout. Voor € 35,-, kijk, dat is pas een kassa-aanslag. Een zoutlamp? Kijk voor de aardigheid eens wat daar op internet over vermeld wordt. Maar het geeft wel sfeervol licht.

18

FoodPersonality januari 2015

14 Ekoplaza 18

13-01-2015 08:42:06


Column Frits Kremer

Steeds vroeger oud

En natuurlijk, producten van ‘De Vegetarische Slager’, zoals deze bitterballen van (biologische) lupine.

Odin. Willem & Drees. We weten niet hoeveel tasabonnementsmogelijkheden er inmiddels zijn, maar Ekoplaza doet mee met de groentetas ‘Vitatas’. En nu deze hier, in Nijmegen. Het is niet de eerste in Nijmegen, maar wel de eerste die midden in het winkelhart van die stad is gevestigd. Het is een franchisevestiging, van Koen Ketelaars, die lange tijd filiaalmanager was bij Udea, maar langzaam maar zeker begon te vlassen op een eigen zaak. Die is hiermee een feit. De Ekoplaza aan de Ziekerstraat omvat ongeveer tweederde van de ‘concept store’ in AmsterdamStadhouderskade. Maar het moet gezegd, op de maaltijdenmodule na zijn zo’n beetje alle moderniseringelementen hier te zien. Dat houdt in elk geval in dat Udea een nieuwe generatie Ekoplaza heeft ontworpen die op mindere meters goed kopieerbaar lijkt. ■

nze tijd kent een merkwaar-

O

Hoe bereik je de 2,8 miljoen (!) consumenten

dige paradox. Stierven mensen

in de leeftijdscategorie 60 tot 75 jaar? Niet

vroeger eerder, maar werden

door op je handen te blijven zitten, zoveel

ze laat oud (je was pas bejaard

is duidelijk. Het leesbrilletje van Ole van der

als je op je 65e je AOW kreeg), vandaag de

Straaten mag dan destijds vooral de lachlust

dag sterven mensen later maar zijn ze veel

hebben opgewekt, misschien was het wel

vroeger oud. In het bedrijfsleven is 45 de

het enige onderdeel van de Konmarfilosofie

fatale grens. Met 40 zit je op de top van je

dat van een vooruitziende blik getuigde.

carrière, met 45 ben je al over je houdbaar-

Want de vergrijzing biedt alleen gouden

heidsdatum heen, en op je vijftigste ben je

kansen als we bereid zijn ons werkelijk te

ontslagen.

verdiepen in de behoeften van de oudere

De drempel waaronder je nog jong bent is

consument.

steeds meer naar beneden gegaan. Eerst

In Babyboomers aan tafel, geschreven op

werd 65-plus 55-plus, en nu heeft iedereen

basis van een GfK-onderzoek onder 588

het over ‘de vijftigplusser’. De ‘bejaarde’

babyboomers, worden in dit opzicht tal van

werd ‘senior’, een neutrale term die echter

zinvolle suggesties gedaan. Ontwikkel pro-

gevoelsmatig synoniem is geworden met

ducten met tastbaar gezondheidsvoordeel

‘fossiel’. Het staat allemaal op gespannen

die niettemin langer houdbaar zijn, biedt

voet met de maatschappelijke noodzaak

deze aan in kleinere porties tegen een ho-

langer door te werken, maar past naadloos

gere prijs, verpak ze in makkelijk te hanteren,

in de hysterische jeugdcultuur die onze

hersluitbare verpakkingen, en zorg ervoor

samenleving vanaf de jaren zestig is gaan

dat die duidelijk leesbare teksten bevatten.

kenmerken.

Verstandig is ook de oproep om de oudere

Die cultuur heeft veel jongeren voortge-

consument te betrekken bij de ontwikkeling

bracht die nauwelijks affiniteit hebben

van nieuwe producten. Is je assortiment wel

met mensen die ouder zijn dan zijzelf. Een

voldoende toegespitst op de babyboomer?

verschijnsel dat zich echt niet beperkt tot

‘Een scenarioanalyse op productniveau legt

laagopgeleide hangjongeren. Zo herinner

eventuele zwakheden in het assortiment

ik me een academisch geschoolde oud-

bloot. En een panel van consumenten van

collega, destijds een jaar of 24, die geen

60 tot 75 jaar producten laten proeven en

gelegenheid voorbij liet gaan om te schel-

beoordelen, biedt een schat aan informatie.’

den op de vijftigplussers die ‘s zomers haar

Hear, hear! Nu nog even zorgen dat er straks

geboortestad Maastricht bevolkten. ‘Dan

voldoende oudere werknemers zijn om de

kom je nietsvermoedend het station uit, en

resultaten te analyseren. Best fijn als nog

heb je direct een zwerm vijftigplussers om

iemand in je bedrijf geen hekel heeft aan de

je heen!’ Ze zei nog net niet ‘Bah!’, maar het

doelgroep…

scheelde weinig. Leeftijdsdiscriminatie is een groter probleem dan we denken, veel groter dan Zwarte Piet. Toch hoor je er niet veel over, behalve van machteloze ouderenpartijen. Het besef dat niet de jeugd maar de ouderen de toekomst hebben, is nog lang niet ingedaald in onze samenleving, laat staan in de foodsector. Het is om die reden dat ik hier graag de aandacht vestig op een voortreffelijk rapport, Babyboomers aan tafel, op de valreep van 2014 gepubliceerd door ABN Amro.

‘Het besef dat niet de jeugd maar de ouderen de toekomst hebben, is nog lang niet ingedaald in onze samenleving, laat staan in de foodsector’

Ekoplaza

Om de maand in dit blad: Frits Kremer,

* Ziekerstraat 79, Nijmegen

directeur Mediaset, een communicatiebureau

* ± 600 m2

gespecialiseerd in de levensmiddelen- en agrosector.

* 3 kassa’s

Reacties: frits.kremer@mediaset.nl

* assortiment: ± 3.500 sku’s * 11 personeelsleden (fte)

19

FoodPersonality januari 2015

14 Ekoplaza 19

13-01-2015 08:42:11


Onvergelijkbaar, maar twee toplocaties die alleen door toedoen van de betrokken ondernemers tot stand konden komen.

2x de mooiste Twee supermarkten werden eind vorig jaar uitverkozen tot ‘Mooiste Supermarkt van Nederland’. Die van de familie Van der Werf aan de Bleeck in Stavoren en die van de familie Lindeman aan de Jan Evertsenstraat in Amsterdam. Twee ondernemerszaken dus. Onvergelijkbaar, maar twee keer de maximale score in de jurybeoordeling. Een dubbelportret. Door: Dave van Loon Foto’s: FoodPersonality, Jan Willem Houweling

‘Ruimte om te ondernemen’ Het pand oogt markant en straalt vooral ruimte uit. De Coop van de familie Van der Werf is dan ook eigenlijk een paar maten te groot voor de amper 1.000 inwoners van Stavoren zelf. Ook de toevloeiing vanuit het omliggende marktgebied is beperkt. Maar het voormalige Hanzestadje Stavoren trekt in de zomermaanden wel vele duizenden toeristen. Met name watersporters weten het Elfstedenstadje in het vaarseizoen te vinden. Coop Stavoren is dan ook een supermarkt die in de zomer pas echt tot zijn recht komt, zeker in termen van exploitatie. “Ik snap eerlijk gezegd wel dat we de prijs hebben gewonnen”, begint Bert van der Werf. “We had-

De markante entree en de meer dan forse overstekken geven het pand van Coop Stavoren een royale uitstraling.

den weliswaar als nadeel dat we niet de grootste winkel van de ingezonden projecten waren, maar we hebben hier wel een schitterende locatie.” Van der Werf heeft het dan zowel over het pand als de situering in het plan Middenmeer. Dat bestaat behalve uit de supermarkt uit woningen (deels recreatief) en een Nautisch Kwartier (een kleine jachthaven en passantenvoorzieningen voor watersporters). Coop Stavoren beschikt naast parkeerplaatsen voor auto’s dan ook over een eigen aanlegsteiger voor boten!

Bert en Jeroen van der Werf - vader en zoon - in de koffiehoek van de winkel waarin alle onderscheidingen worden verzameld, ook de oorkonde van Mooiste Supermarkt van Nederland.

Entree als blikvanger De uitverkiezing tot Mooiste Supermarkt van Nederland heeft Van der Werf de nodige mediaaandacht opgeleverd. “Lokale en regionale media; tv, radio, krant. Omroep Fryslân komt nog een keer terug. En we gaan nog spandoeken ophangen. We moeten nog even wachten op de vergunning van de gemeente. Tsja, je moet uitbuiten waar je goed in bent.” Van der Werf is zelf nog altijd een beetje onder de indruk van de winkel die hij nu heeft. Dat is ook niet zo gek als je bedenkt dat zijn oude winkel in het centrum van Stavoren meer dan de helft kleiner was (een CoopCompact van 425 m2 met 8 parkeerplaatsen). “De eerste indruk van de tekening was al goed. Met name de royale entree als blikvanger, met binnen die losse, zwevende sociale ruimtes daar net achter. Het zijn onze ideeën, maar het is de

De centrale koffiehoek nogmaals. Te groot volgens sommigen, maar vanwege de sociale functie van de winkel een bewuste keuze. De koffie is niet gratis, maar de opbrengst gaat naar een steeds wisselend goed doel. creativiteit van K3H geweest om het zo vorm te geven.” Van der Werf had al meerdere projecten van dit architectenbureau gezien. “Ik wilde geen blokkendoos; dit is wel Stavoren. Deze winkel is

20

FoodPersonality januari 2015

20 Coop_AH 20

13-01-2015 16:55:07


Het kantoor, kantine en overige sociale ruimtes bevinden zich op de verdieping net achter de entree en ‘zweven’ als het ware boven de winkel.

Rechts van de entree ligt de supermarkt waar je zonder toegangspoortjes (!) inloopt. Links creĂŤerde Van der Werf een aantal winkeltjes. Bij binnenkomst eerst een bloemenshop (in concessie, maar doet wel mee met de aanbiedingen van Coop), daarachter een drogisterij en cadeaushop en daarachter een slijterij.

Duurzame Coop Coop Stavoren beschikt over het SSK-keurmerk (Super Supermarkt), het duurzaamheidskeurmerk voor supermarkten van het Vakcentrum. Van der Werf: “We hadden bij de ontwikkeling van deze locatie de mogelijkheid alles naar de laatste stand van de techniek uit te rusten. Dat hebben we gedaan en daar speelt energiebesparing een grote rol bij.� De winkel heeft geen gasaansluiting. De restwarmte van de koelingen wordt gebruikt om te verwarmen. Nagenoeg alle verlichting is LED. “Ons energieverbruik ligt in absolute zin nu 15% lager dan in de oude winkel. Neem je het grotere metrage mee, dan ligt het energieverbruik nu 65% lager.� Op termijn legt Van der Werf nog 150 zonnepanelen op het dak. Daar is bij de bouw al rekening mee gehouden. “Op energiekosten en loonkosten kun je sturen. Dat moet je dan niet nalaten. Daarnaast wordt duurzaamheid ook voor klanten steeds belangrijker. Ook jachthavens verduurzamen in hoog tempo. Ik merk dat

De centrale actiestraat van de winkel. Helemaal Coop van nu.

toeristen daar oog voor hebben, bijvoorbeeld dat al het gebruikte hout duurzaam is. Dan heeft zo’n SSK-keurmerk ook meerwaarde.�

in ÊÊn keer door de welstand gekomen. Dat zegt iets over de kwaliteit van het ontwerp. Het paste qua opzet en uitstraling perfect in het masterplan van de gemeente. En: ambtelijke molens mogen traag werken, we hebben de gemeente voor het overige behoorlijk mee gehad.�

‘In alles beter’ Die gemeente (SĂşdwest Frylân) was al jaren bezig met een masterplan om met name de toeristische

kwaliteit van Stavoren te versterken. De gemeente zag Van der Werf graag uit het centrum vertrekken. Het masterplan voorzag echter ook in een nieuwe supermarkt even buiten het centrum. Van der Werf kon met zijn CoopCompact in het centrum geen kant op. Een te kleine winkel, geen ruimte om uit te breiden, nauwelijks parkeerplaatsen en de bevoorrading was een regelrechte ramp. “Op de oude locatie hadden we op termijn moeten sluiten, terwijl ik wel een opvolger heb.� Of eigenlijk: zoon Jeroen kon daar pas over nadenken zodra er zicht was op een toekomstbestendige winkel. Wat de familie Van der Werf voor ogen stond was een ruime winkel, waar je zelfs op de piekdagen in de zomer nog prettig kunt winkelen. Daar

hoorde nadrukkelijk ook het aspect bevoorrading bij. Dat duurde op de oude locatie wel een uur. Dus: een ruim bemeten supermarkt met ruim voldoende parkeerplaatsen en speciale aandacht voor de logistiek. “De nieuwe winkel moest in alles beter zijn dan waar de oude winkel slecht in was.â€? Uiteindelijk werd het dit: tN2 bvo tN2 vvo tN2 supermarkt (daarnaast slijterij, cadeaushop en bloemen en planten) tN2 magazijn tQBSLFFSQMBBUTFO FOFFOBBOMFHTUFJHFS

Eigen invulling Open plafond dat zicht biedt op de constructie – inclusief duurzame maar niet geschilderde balken en alles wat daar aan hardware onder hangt.

Die ruime opzet betekent ook dat Coop Stavoren in de wintermaanden erg rustig oogt. “Dat wisten we van tevoren. En: het plan is nog niet volledig

21

FoodPersonality januari 2015

20 Coop_AH 21

13-01-2015 16:55:27


Column Hans van Duin

Speciale aandacht ging uit naar de expeditie. Laden en lossen was op de oude locatie een crime. “Daar wilden we van af. Hier gaat het bevoorraden zo snel dat ik soms maar amper in de gaten heb.” Ook fraai: een aparte ingang naar de ruimte voor de inname van lege flessen. Daarbij buiten de gebruikelijke containers voor glas en textiel. Maar dan wel netjes ondergronds.

gerealiseerd. Er komen nog 40 woningen – deels recreatief – en ook 40 vaste ligplaatsen en een passanteneiland in de directe omgeving. Dat worden straks allemaal klanten.” Van der Werf profiteert ook van het nabijgelegen sportpark van QVC, de plaatselijke voetbalvereniging. “Op zaterdag combineren veel ouders de boodschappen met het voetbal van de kinderen.” Van der Werf is niet ontevreden: de vaste omzet is verdubbeld en hij denkt 40% daarvan uit het toerisme te halen, terwijl toerisme in zijn oude winkel goed was voor de helft van de omzet. Concurrentie? Een Poiesz in Koudum (8 kilometer) en een Lidl in Balk (18 kilometer). Maar daar maakt Van der Werf zich met zijn Coop-formule niet zo druk over. “We hebben hier nagenoeg alle nieuwe formule-elementen. Een hele overgang. In de oude situatie waren we nog ‘rood/blauw’. We hebben dus een hele formulegeneratie overgeslagen. Het hele traject van oude naar nieuwe winkel heeft dan ook een jaar of zes, zeven geduurd.”

Branchevreemd n november tekende Foodpersonality al uit de

I

Interessanter is het natuurlijk hoe we dit dan

mond van Kees Buur van Kruidvat op dat het

professioneel gaan organiseren in onze branche.

voor een drogist succesvol én ondernemend

Want de traditionele inrichting van de levensmid-

is om treinkaartjes en hotelbonnen aan te

delenhandel biedt niet zo heel veel ruimte voor

bieden. En de Hema heeft er al voor gezorgd dat

ludiek ondernemerschap. Hoewel. Wist iedereen

notarissen bij wijze van ludieke actie rookworsten

al dat Aldi de grootste pc-verkoper van Europa is?

op straat zijn gaan verkopen. Ik laat hier gemaks-

Overigens doen die dat natuurlijk al jarenlang en

Hans van Duin |

halve maar onvermeld dat notarissen niet bekend

daar zit inmiddels een gedegen fundament onder.

Columnist in dit blad

staan om hun humor, de lachwekkende facturen

We gaan verder: consumentenonderzoek wijst al

over het wel een wee

daargelaten. Daarnaast zien we al vers gebakken

jaren uit dat er gezocht wordt naar verrassing, en

van inkoop (Van Duin

brood in de benzinestations, kettingzagen in de

dan doelen we natuurlijk niet op een combinatie-

vervulde commerciële

Aldi, ruimtereizen bij de Mediamarkt en vuurwerk

aanbieding van slagroom en aardbeien, het

en inkoopfuncties

bij mijn tuincentrum. U raadt het al, we moeten

briljante plan waarvan ik nog steeds niet begrijp

bij Albert Heijn,

eens samen over branchevreemd gaan praten.

waarom dat werkt. Ik zou ze zelf met een kleine tussenpoos apart in de actie doen, maar ja, ik ga

Heineken en DA en was voormalig

Natuurlijk ga ik geen interessante verhande-

er niet altijd over. Maar wat ik eigenlijk zoek, is

inkoopdirecteur bij

ling houden over wát u dan precies zou moeten

de prikkeling in het tochtje met de kar langs de

Bijeen).

verkopen – of aanbieden. Ik heb daar wel een

schappen, fietsenspringer of niet, en daar kan nu

mening over, maar de mogelijkheden lijken mij zo

juist écht-branchevreemd een perfecte rol spelen.

onbegrensd dat een kek columpje geen soelaas

Ik geloof dat iedere zorgverzekeraar of energiereus

biedt in deze complexe kwestie. Dat je iets leuks

een moord zou doen voor de aandacht van het

heel goedkoop aanbiedt, waar veel mensen lopen,

winkelende miljoenenpubliek, misschien juíst wel

moet automatisch wel een succes worden, dus laat

als ze de piepers en de sperziebonen net in het

u uw gedachten daar maar eens rustig over gaan.

mandje hebben. Lijkt me ook heerlijk om in te kopen, eens een keer goed volgens de levensmidde-

‘Superdeal: winterbanden bij Jumbo, zomervakantie bij AH en een maatkostuum bij Dirk’

lenhandel calculeren, de bekende gouden bergen met elkaar schetsen en loeischerp prijzen maken en de grote communicatiekracht en traffic gebruiken voor gillend succes! Want nergens wordt beter ingekocht dan in onze handel!

22

FoodPersonality januari 2015

20 Coop_AH 22

13-01-2015 16:55:39


Verbeterpuntje: de prijsbordjes boven deze agf-stelling vooraan in de winkel belemmeren het zicht op de rest van de supermarkt. “We willen de ruimte die we hebben ook laten zien! Die bordjes hangen in de weg. Dat passen we binnenkort aan.” Coop heeft een grote rol bij de invulling van de supermarkt gespeeld, waar het project in handen was van Niels Arts. Maar volgens Van der Werf heeft Coop ook veel ruimte gelaten voor eigen invulling. “We hebben bijvoorbeeld een nogal buitenmaatse koffiehoek, gewoon omdat we zo’n sociale plek voor deze winkel belangrijk vinden.” Opvallend: de koffie is niet gratis – onder meer om hangjeugd te weren – maar de opbrengst gaat steeds naar een wisselend goed doel. De koffiehoek zelf is weer gemaakt door medewerkers van

een sociale werkplaats in de omgeving. Van der Werf wilde naast de supermarkt zelf ook een aantal aparte winkeltjes realiseren. Ook daarin ging Coop mee. Een slijterij, een cadeaushop in combinatie met OTC en een bloemenshop in concessie. Eigen invulling tref je ook op assortimentsniveau aan. Sowieso vanwege de toeristische inslag van de winkel, maar ook als je kijkt naar regionale producten. “Een deel van het vlees komt van de ambachtelijke slager uit het centrum. Daarmee kweek je lokaal niet alleen goodwill, het is gewoon ook goed voor de omzet. Mijn vleesaandeel is met 122% gestegen.”

Mega-investering

Overigens niet alleen voor supermarkten, naar ik dacht. Als A-merk moet je ook eens wat beters kunnen verzinnen dan het tweede Eftelingkaartje voor de halve prijs. En nee, geen goedkope Jupiler League-kaartjes, maar the real stuff van partijen die miljoenen spenderen voor de aandacht van mensen. Aandacht die de levensmiddelenhandel altijd al zo goed weet te pakken. Per verkochte auto is het mediabudget

Dat klanten de nieuwe Coop waarderen, blijkt onder meer uit de gemiddelde besteding. Die is van € 15,- naar € 21,50 gegaan. “En we halen heel veel extra marge uit het toerisme.” Maar vanzelf gaat het uiteraard niet. “We zijn een ondernemersgezin. Mijn vrouw runt de drogisterij/cadeaushop, mijn zoon doet de supermarkt, terwijl ik me bezig houd met het vlees en voor de rest alles wat zich achter de schermen afspeelt. Het betekent ook dat we in de rustige wintermaanden ook zelf regelmatig een uurtje achter de kassa zitten, gewoon om de loonkosten te drukken.

Sowieso kijk je in onze situatie heel anders naar de investering en de exploitatie van deze winkel.” Van der Werf noemt geen bedragen, maar spreekt zelf van een mega-investering naar Stavorense begrippen. “Een ontwikkelaar kijkt heel anders naar de cijfers. Dat geldt ook voor Coop; dit had nooit een filiaal kunnen zijn.” Daar staat tegenover dat Van der Werf bij de bouw naar eigen zeggen meer dan keurig binnen budget is gebleven. “Daar hebben we ook alles aan gedaan. We hebben wel het geluk gehad dat we de oude winkel nog vóór de crisis goed hebben kunnen verkopen en dat we tijdens de crisis hebben kunnen bouwen. Dat scheelde aanzienlijk.”

Geen overdaad Een punt van kritiek van de jury bij de beoordeling van de winkel betrof de materialisatie binnen. Die stak wat zuinigjes af bij de royale uitstraling van buiten. “Ik denk dat de open plafonds daar een rol bij hebben gespeeld. Je ziet daar bijvoorbeeld ook ongeschilderde balken. Ik denk ook aan het ruwe hout van de centrale koffiehoek. Maar dat zijn allemaal bewuste keuzes. We hebben voor ruimte gekozen, niet voor overdaad. Ik denk ook aan mijn prijsimago.” (Lees hierna het portret van AH Lindeman, Jan Evertsenstraat Amsterdam).

een kleine 900 euro, zullen wij eens bedenken hoe dat goed uitgegeven kan worden? En dat is alleen de media… Moet je als fabrikant natuurlijk nog wel even leren inkopen, ha! Enfin, als alle ingrediënten er al zijn, als we snappen dat het werkt en als de klant het wil, dan zal het vanzelf wel goed komen. Ik ga dus rustig wachten op een superdeal voor winterbanden bij Jumbo en voor een zomervakantie via Albert Heijn. Of desnoods een maatkostuum bij Dirk. Actiematig, in en uit, altijd verrassend, om nog maar even dicht bij Kees Buur te blijven. Alleen nog even uitzoeken wie nu het voortouw daarin gaat nemen. Dan gewoon even bellen en afspreken aan de mahoniehouten tafels en tussen de marmeren muren van de financiële instellingen en geprivatiseerde nutsbedrijven. En dan samen ondernemen, natuurlijk wel met een kopje koffie en een koekje.

De combinatie van het bijzondere dak (puntdak met forse overstek) en de ligging (aan het water) maken Coop Stavoren tot een markante verschijning. De jury van ‘De Mooiste Supermarkt van Nederland’ sprak van een verrijking voor de omgeving. 23

FoodPersonality januari 2015

20 Coop_AH 23

13-01-2015 16:55:54


‘Maatwerk van Amsterdamse ondernemers’ Het contrast met Coop Stavoren kan bijna niet groter. Van het Friese platteland naar AmsterdamWest (De Krommerdt). Eigenlijk heeft de familie Lindeman in de Jan Evertsenstraat een comeback gemaakt, maar dan moeten we wel heel ver terug in de tijd. Twee generaties Lindeman zelfs. De komst van deze zesde Albert Heijn Lindeman mag gerust een huzarenstukje genoemd worden. Ga maar na: van 13 winkelunits en twee woningen met diverse eigenaren en huurders één supermarkt maken en dat allemaal in een gebouwencomplex met monumentenstatus. “Albert Heijn is zelf een aantal keren met deze locatie bezig geweest, maar het bleek gewoon te lastig”, aldus Marc Buik, die als projectmanager bij AH Lindeman verantwoordelijk was voor het

project in de Jan Evertsenstraat. Buik maakt deel uit van het vierkoppige managementteam van het bedrijf, naast de broers Peter en Freek Lindeman en Ricardo Dool.

Steeds meer mogelijkheden Goed, de locatie was al enige jaren geleden bij Albert Heijn in het vizier, maar werd uiteindelijk als niet haalbaar beoordeeld. “Wat AH goed zag, is dat deze locatie bijzonder goed ligt. Klinkt gek met alle verhalen over hoe blauw Amsterdam is, maar dit deel van de stad is nog een beetje een witte vlek voor AH, met heel veel passanten.” Lindeman zag dus de potentie van de locatie. Maar ja, als Albert Heijn het zelf al niet voor elkaar krijgt… “We zijn als Amsterdams fami-

Marc Buik was als projectmanager van Albert Heijn Lindeman/Elandsgracht Holding verantwoordelijk voor het project Jan Evertsenstraat. “Nieuwbouw was een stuk makkelijker en goedkoper geweest, maar we zijn ongelofelijk trots op deze winkel.”

Dat Albert Heijn Lindeman trots is op de titel ‘Mooiste Supermarkt van Nederland’ is wel duidelijk. Een groot spandoek buiten, banner met het volledige juryrapport binnen en een flyer van winkelstraatvereniging Jan Eef

liebedrijf, met naast onze supermarkten ook een mooie vastgoedportefeuille, goed thuis in het wereldje. Daarnaast gaan we als ondernemers altijd net een stapje verder. In het geval van deze locatie overigens wel een paar stappen.” Het monumentale (1925, Amsterdamse School) woon-winkelcomplex aan de Jan Evertsenstraat/ Admiralengracht had een probleem. Een kwart van de winkels stond leeg. Wat er nog zat, was een allegaartje; een bruidsmodezaak, een hoorwinkel, een sleutelmaker, een horecagelegenheid. “We zijn begonnen met een plan voor een winkel van 500 m2, later bijgesteld naar 700 m2, wat eigenlijk wel een minimale vereiste is qua metrage voor Amsterdam. In goed overleg met het stadsdeel, makelaarskantoor Keij & Stefels en J. Bakker Holding (vastgoedinvesteerder, red.) hebben we eigenaren uitgekocht, huurders gecompenseerd die wilden stoppen of ergens anders een zaak wilden beginnen. In twee gevallen, waarbij de zittende huurders hoe dan ook in dezelfde straat wilden blijven zitten, is er bemiddeld bij de verhuizing naar de overkant van de straat, waarbij de nieuwe ruimtes geschikt gemaakt zijn voor deze huurders. Je kunt als Amsterdamse ondernemers maatwerk leveren. Daarmee breng je de zaak in beweging.” Maar Buik ging verder: “Naarmate we ons er meer in verdiepten zagen we ook meer mogelijk-

24

FoodPersonality januari 2015

20 Coop_AH 24

13-01-2015 16:56:10


De bijzondere lichtstraat uit 1925 is weer in ere hersteld. Deze werpt zowel daglicht op het overdekte trottoir als in de winkel. Daar was binnen wel weer een speciaal terugwijkend rolluik voor nodig. De Jan Evertsenstraat is een belangrijke verkeersader in Amsterdam-West. Dat maakt de supermarkt tot een echte passantenwinkel.

De luifel wordt richting de brug naar de Admiralengracht breder en wordt daar subtiel aangelicht. Dat oogt niet alleen sfeervol in de avond, maar verhoogt ook de sociale veiligheid.

Uitbouw – voorzien van sedumdak - aan de achterzijde, over de hele lengte van het pand.

De kassapartij. In totaal telt de winkel zeven kassa’s voor 1.205 m2 vvo.

heden Zo hebben we behalve de winkelunits ook twee woningen op de begane grond met tuintjes erbij kunnen verwerven. En aan de achterzijde van het pand lagen diverse uitbouwtjes met tuintjes. Toen we ook die eenmaal in handen hadden, konden we het pand over de hele lengte uitbouwen.” En zo ontstond een unieke supermarktlocatie van 80 bij 20 meter.

Uiterst zorgvuldig Ook de realisatie zelf mag bijzonder genoemd worden. Onder de drie woonlagen werd zo’n beetje alles gesloopt. “Tijdens de verbouwing

kon je dwars door het gebouw kijken. Echt alle voorgevels, achtergevels en tussenmuren waren verwijderd. Alleen het skelet en de trappenhuizen naar de woningen stonden er nog. De hele vloer is eruit geweest, aangezien er over de lengte van de winkel een niveauverschil van anderhalve meter zat.” Dat komt omdat de straat omhoog loopt richting de brug over de Admiralengracht. Die rigoureuze aanpak stelde AH Lindeman echter ook in staat een volledig nieuw keldermagazijn van 300 m2 te realiseren, compleet met een ruim bemeten koelcel. De winkel beschikt namelijk over een klein ontvangstmagazijn aan

Oog voor detail: gevelelementen (brievenbussen, deurbellen etc.) werden allemaal in messing uitgevoerd. De huisnummers werden opnieuw handgeschilderd op steen in de oorspronkelijke stijl.

de straatzijde. Daarin staat twee goederenheffers waarmee de voorraad direct naar het magazijn in de kelder verplaatst kan worden. “Het stadsdeel had de wens om de gevel zo open mogelijk te maken, waardoor er interactie is tussen binnen en buiten.” Maar waar plaats je dan het magazijn? “Dan maar onder de grond in een grote kelder”, was het antwoord van de ondernemer. Bouwtechnisch kan alles, zelfs in de bijzondere ondergrond van Amsterdam. Veel aandacht is ook uitgegaan naar de straatgevel. Die beschikt over een unieke lichtstraat die weer in zijn oorspronkelijke staat is hersteld. Door de luifels aan de gebouwen aan weerskanten van dit eerste deel van de Jan Evertsenstraat was dit in 1925 de eerste overdekte winkelstraat van Amsterdam. “De monumentenstatus dwong ons uiterst zorgvuldig te werk te gaan. De winkel heeft een lang front. Afgezien van de portieken is de gevel grotendeels gelijk gemaakt en hebben we geen ‘pishoeken’ meer. De geveldelen zijn volledig in hout gereconstrueerd, alle gevelelementen zoals brievenbussen, deurbellen etc. zijn in messing uitgevoerd en alle huisnummers zijn opnieuw handgeschilderd op steen in de oorspronkelijke stijl.”

Lang, smal en toch ruimtelijk De ruwbouw begon in 2013. Tien maanden later kon de winkel open. “Daar gingen wel drie jaren

25

FoodPersonality januari 2015

20 Coop_AH 25

13-01-2015 16:56:34


Admiralengracht 180. Een benedenwoning? Nee, niet meer. De lamellen voor het raam ontnemen het zicht op de koelcel van de bakkerij van AH Lindeman. En de voordeur uiterst rechts blijkt een van de nooduitgangen van de winkel (van binnen via een trapje bereikbaar).

De lange koelwand staat niet recht, maar in een knik. Waarom? Om zoveel mogelijk extra ruimte te creëren. De koelingen staan zo ver mogelijk tegen de achterwand. Er is speciaal gekozen voor wandkoelmeubels met de moter bovenop om ruimte te besparen.

Het ontvangstmagazijn vanaf de straatzijde gezien. De uitstraling van de gevel wordt niet onderbroken. Alleen is hier melkglas toegepast.

Achter in de winkel treedt er van twee kanten daglicht toe. Het niveauverschil met de straat – dat geleidelijk over de lente van de winkel met anderhalve meter oploopt – geeft daarbij een bijzonder effect.

Het ontvangtmagazijn van binnenuit met één van de goederenheffers.

Op een aantal plaatsen steken de trappenhuizen naar de bovenwoningen de winkel in. De verloren ruimte wordt echter maximaal benut zoals hier met wenskaarten of even verderop met tijdschriften.

Het magazijn in de kelder is in totaal 300 m2, inclusief een meer dan ruime koelcel.

De winkel is smal, maar oogt niet als zodanig. De dwars op de lengterichting geplaatste afdelingen zoals diepvries en bier dragen daar aan bij. Daardoor is er vanuit de winkel ook veel zicht op de straat (en andersom).

aan vooraf met gesprekken en onderhandelingen tot aan de omgevingsvergunning. De exploitatie is bijzonder. De aanloop van passanten is groot. Daarnaast biedt de vorm van de winkel – lang en smal, met diverse trapopgangen – de nodige uitdagingen. “De stellingen zijn dusdanig neergezet dat we een ruim assortiment kunnen bieden aan onze klanten en toch de gangpaden breed genoeg blijven om plezierig te winkelen. Daar hebben we de nodige ervaring mee. Dat maakt het toch ruimtelijk.” De wand met koelingen is ook bijzon-

der. AH Lindeman koos speciaal voor een ouder type wandkoelmeubel om ruimte te besparen. Die hebben de motor namelijk bovenop de koeling in plaats van erachter waardoor de koelingen nog verder naar achteren geplaatst konden worden. De vorm van de winkel maakt ook dat toezicht houden lastig is. Mede daarom hangen er 86 camera’s. De reacties op de uitverkiezing waren louter positief. “De reacties kwamen vooral van klanten en via social media. We hebben ook spandoeken laten maken en samen met de winkelstraatvereniging Jan Eef brengen we de prijs met flyers en 3.000 gratis boodschappentassen onder de aandacht van de mensen hier in de omgeving.” Dat was overigens eind december. En Albert Heijn? “Ook Albert Heijn is trots op deze locatie. Sander van der Laan is hier al een paar keer geweest.” ■

Jan Eef De winkel van AH Lindeman speelt een belangrijke rol in de revitalisering van de Jan Evertsenstraat. Aan de andere kant van de straat kwam in 2010 juwelier Fred Hund bij een overval om het leven. Mede naar aanleiding daarvan werd Winkelstraatvereniging Jan Eef opgericht. Ook AH Lindeman is daar lid van en is daar in de persoon van supermarktmanager Ali Boukhizzou actief in. Sowieso loste de komst van de supermarkt in één keer de leegstand aan de ene kant van de straat op. Buik: “Jan Eef kan geen criminaliteit uitbannen, maar wel het imago en de levendigheid van de straat verbeteren. De komst van deze winkel levert daar al een flinke bijdrage aan.”

26

FoodPersonality januari 2015

20 Coop_AH 26

13-01-2015 16:57:03


Ruzie met Rutte! De rubriek waarin Gerard Rutte* weer eens de knuppel in het branchehoenderhok

RUZIE

gooit. (En als het nodig is reageren wij daar weer op, om schandalen te voorkomen.)

met Rutte!

Albert Heijn heeft weer focus: ‘king of food’ worden Even mezelf op de borst kloppen: in een interview met NRC Handelsblad heb ik een half jaar geleden voorspeld dat Harry Piekema zou verdwijnen. Ik werd voor gek versleten, maar ik heb gelijk gekregen. De reden waarom ik destijds zijn aftreden al voorspelde, was duidelijk en die geldt ook nu nog onverminderd. Het gaat al twee jaar slecht met Albert Heijn. Albert Heijn verandert niet genoeg mee met de tijdgeest en het retaillandschap. De focus heeft gelegen op kostenbesparing, logistiek en prijsperceptie. Het winkelbeeld is kariger geworden en er is onvoldoende in assortiment, vernieuwing, service en personeel geïnvesteerd. Dat kun je een tijdje zo laten, maar je loopt een keer tegen de lamp. Klanten lopen weg, bestaande klanten komen minder en de besteding holt achteruit. Dan heb je een explosieve mix, zeker als de concurrentie wél doorgaat met vernieuwing. Schokkend om te zien dat Albert Heijn niet meer de beste winkels neerzet. Ga naar een goede Plus Briljant of een Foodmarkt en u ziet het verschil in sfeer en beleving. Ondanks de bijna manische haast waarmee de laatste maanden assortiment is toegevoegd – fabrikanten werden bijna gesmeekt om te leveren – en de toevoeging van een franchiseconcept in sushi en de meer dan voortreffelijke afdeling Meat & Steak (dat dan weer wel),

is de Albert Heijn niet meer (alleen) de winkel waar je heen gaat als je lekker wilt koken. De homogeniteit is uit de winkel en het assortiment uitgekleed. Ook is de marktleider er nog steeds niet in geslaagd goedkoper te lijken. Let wel: wél goedkoper geworden, maar niet goedkoper gevonden door de klant. Ondanks – of dankzij – meer dan onzinnige acties en een koortsige actiedruk. Het heeft de Nederlandse supermarktsector naar een rampzalig actiedrukniveau van 25 procent (of meer) gebracht. Dat de meer dan voortreffelijke Piekema nu verdwijnt, is het teken aan de wand dat de directie van Albert Heijn inmiddels het water aan de lippen staat. Ze worden nu gedwongen om te veranderen. Ik snap dat het bedrijf uit Zaandam een mammoettanker is en dat het even duurt voordat er dingen veranderen. Zeker als je nagelaten hebt dat gaandeweg in de tijd te doen. Te evolueren, mee te veranderen met de markt. Er gaat veel veranderen bij de marktleider. Piekema is weg, het reclamebureau wordt gewisseld en er komt een ander designbureau. Ook hier is er te veel afhankelijkheid van een bureau en dat is nooit slim. Mooi voorbeeld is de Grill & Steakafdeling die recentelijk vernieuwd is. Ontworpen

door een nieuw bureau met visie op de klant en de tijdgeest. Dat zal meer gaan gebeuren. Er komt geen opvolger voor Piekema. Typetjes passen niet meer bij het nieuwe beeld dat Albert Heijn moet gaan neerzetten. Hoe die communicatie eruit komt te zien? Er komt een focus op mooie gerechten, prachtige assortimenten en een voortreffelijke dienstverlening. Die prachtige Allerhande-site komt terug op de winkelvloer en de acties worde spannender. Ik voorspel hierbij ook een verandering in de strategie van de Bonus-kaart. Dat zal veel meer een kortetermijnactie- en spaarkaart worden. Dat zal veel goeds brengen voor Albert Heijn. Ook krijgen Basic en het AH-merk een dominante rol in het winkelbeeld. A-merken worden ondergeschikt. Alleen zo kan Albert Heijn de prijsperceptie in balans brengen met haar communicatieve uitingen. Focus in Zaandam is vanaf nu: Albert Heijn wordt ‘king of food’. Daar wordt alles ondergeschikt aan gemaakt. Piekema is daar het eerste slachtoffer van. * Gerard Rutte werkt voor alle zelfstandig ondernemers van alle formules en voor Plus Retail en Detailresult.

27

FoodPersonality januari 2015

27 Rutte 27

12-01-2015 12:22:11


28

FoodPersonality januari 2015

28 Klaas Boon 28

13-01-2015 17:04:25


Klaas Boon neemt afscheid Klaas Boon, commercieel directeur van Boon, heeft zijn functie overgedragen aan zijn zoon Willem. Door: Gé Lommen Foto’s: Guido Benschop

We spreken met Klaas Boon twee weken nadat hij zijn functie als commercieel directeur heeft neergelegd, op 31 december 2014. In het vertrek waar de directie vergadert en bespreekt, een kamer waar op de grote wand achteraan de ‘heritage’ van het familiebedrijf geïllustreerd is: een oude foto, van zijn overgrootmoeder Elizabeth, die in haar woning een winkeltje begon, in de Alblasserwaard. Boon is altijd een familiebedrijf geweest. En afgaand op de functie-overdracht blijft dat zo, want zoon Willem is sinds begin dit jaar de nieuwe commercieel directeur. Hij vormt samen met een broer van Klaas Boon, Ary, de statutaire directie; Ary is de algemeen directeur. De directie wordt aangevuld met adjunct-directeur Harry Bruins, voor financiën. Die drie ‘genieten het volste vertrouwen’, aldus Klaas Boon in zijn afscheidsbrief. Boon is nog veel meer ‘familiebedrijf ’. Zoals in de afscheidsbrief van Klaas Boon blijkt, is er nog een andere Willem, Willem Wzn (dus Willem, zoon van Willem, een broer van Klaas), die voor de vestigingsplanning verantwoordelijk is. Er werkt nog een Fred, broer van Klaas, hoofd inkoop en verantwoordelijk voor category management. En er is nog een Arie Czn (zoon van ‘broer Kees’, en dus een neef van Klaas), die voor de logistiek verantwoordelijk is. En er werkt nog een neef als filiaalleider van een MCD. Bonen genoeg dus bij Boon. Afscheidsbrief, welke afscheidsbrief? Klaas Boon heeft in december aan relaties een afscheidsbrief gestuurd, waarin zijn vertrek en de aanstelling van zijn zoon kenbaar zijn gemaakt. In plaats van een receptie, want, aldus Klaas Boon, hij is ‘niet zo’n receptiemens’. In die brief vertelt hij over zijn vroegere jaren in de zaak, de start in 1962 al, dan is hij 16. Met een weeksalaris van 19 gulden en 11 cent. Jaren van orders noteren als vertegenwoordiger, administratie, praktijk opdoen in kruidenierswaren, naderhand de commercie in. Conflicten met leveranciers, ja, ook toen al, uiteraard. De verticale prijsbinding. Een loopbaan die contact inhoudt met inkoopclubs die sommigen allang vergeten zijn: NGV, A&O, Tip/Kroon, Enkabé, Sperwer, Vendex Food Groep, TSN, om uiteindelijk in 2001 Superunie-lid te worden. Het bedrijf Boon staat er goed voor, staat in die

brief. Klaas Boon vult dat ‘er goed voor staan’ in het enige afstand te houden, om het beeld te voorkogesprek meteen aan met een woord van waardering men dat ik eraan trek.” voor ‘broer Ary’. “Hij heeft die erkenning meer dan Gaat hij alles anders doen? Bijvoorbeeld omdat verdiend.” hij – ik opper maar wat – op zijn moeder lijkt en niet op u? Boon belevert 55 supermarkten en levensmiddelenzaken. 35 MCD-winkels (19 daarvan zijn aange- “Ja, hij heeft inderdaad heel wat trekken van zijn sloten ondernemers), 3 Boon’s Markten, Agrimarkt moeder. Gelukkig maar! Maar ik heb niet de indruk dat de nieuwe generatie opeens alles wat in Zeeland is afnemer van de groothandel Boon de oude heeft gedaan, omgooit. Hij moet het ook en dan zijn er nog ruim tien andere, zelfstandige samen doen met zijn oom Ary.” winkels. Tegelijkertijd: Klaas Boon heeft onlangs laten En u wordt dan commissaris. En dan gaat u heel weten dat er meer vestigingen van Boon’s Markt erg tegen uw jongere broer en uw zoon zeggen hoe aankomen. Boon’s Markt is de nieuwe formule, het allemaal moet? sinds ruim een jaar nu, naast MCD. Er zijn nu 35 “Neenee. Ik begrijp de suggestie. We hebben daar MCD’s en 3 Boon’s Markt-vestigingen. Die zijn bedoeld voor marktgebieden waar meer slagkracht juist lang en intensief over gepraat. Hoe ga je met elkaar om, wat is de klik tussen Ary en Willem? tegenover de concurrentie nodig is. Wanneer kijk ik te veel op hun vingers? Hoe kan En wie is de projectleider geweest tot nu toe van Willem zijn ei kwijt? Daar zijn duidelijke afspraken dat Boon’s Markt? Klaas’ zoon Willem. En dan dit nog: Klaas Boon vertrekt niet helemaal. over gemaakt.” Hij gaat zich bezighouden met speciale projecten Ja. Dat is nu. binnen Boon en wordt commissaris. “Ja. Je weet nooit hoe dat er over enkele jaren uitziet. Dat zal ook altijd een onderwerp zijn waar je mee Mogen we al iets weten over de uitbreiding van aan de slag moet. De markt kan veranderen en ook Boon’s Markt, met vier vestigingen erbij dit lopende jaar? Eerder is gemeld dat dit twee onder- de personen die leiding geven, kunnen van mening veranderen. Zelfs al zijn dit fundamentele kwesties, nemersvestigingen en twee filialen zullen zijn. dan nog kun je er niet altijd op vooruitlopen.” Boon: “Nee, ik kan daar nu nog niets over kwijt. Alleen dat wij zelf denken dat de eerstvolgende vesAls een bestuurder opstapt, doet hij dat het liefst tiging opmerkelijk zal zijn.” op een moment dat alles er goed uitziet. Maar dat maakt het voor zijn opvolger altijd moeilijk. En U schrijft in uw brief dat uw zoon Willem ‘een dan gaat die opvolger weer binnen het half jaar gedegen inwerkperiode’ heeft gehad. een probleem van jewelste vinden. Of het nu Phi“Ja, zeven jaar. Van vakkenvuller tot dc-medewerlips is. Of Laurus. Of Wessanen. De voorganger ker tot noem het maar op. Zo raak je thuis in ons bedrijf. En op het laatst heeft hij de kar van Boon’s maakte het de opvolger moeilijk… “Ik vind dat dat eerder de reputatie is van ceo’s binMarkt getrokken.” nen de industrie of in het bedrijfsleven algemeen, maar niet voor een familiebedrijf als dit. Het is En u heeft flink aan uw zoon getrokken, om hem zeker niet zo dat ik alle gras voor zijn voeten heb hier te krijgen? weggemaaid. Hij begint in een markt die moeilijk “Nee, juist niet. Ik heb hem dat weliswaar voorgeis; er is niet tot nauwelijks groei en de concurrentie houden, maar: het zou van hém moeten komen, niet van mij. Na zijn studie heeft hij twee jaar voor neemt alleen maar toe. Ik zou ook het tegenovergestelde kunnen zeggen: het kan zijn dat hij het een bedrijf gewerkt dat ict implementeert. Op een moeilijker krijgt de komende jaren dan ik dat heb gegeven moment gaf hij aan er wel oren naar te hebben. Ik heb hem toen gezegd: ‘ga maar eens met gehad. Ary praten’. Ary doet immers ook personeelszaken. Ik heb niets met die scenario’s, er komt wat er komt, ik zal het op de voet volgen zolang ik dat En ik vond het verstandig om op zo’n moment 29

FoodPersonality januari 2015

28 Klaas Boon 29

13-01-2015 17:04:44


kan. En uiteraard, het kan toch niet anders zijn dan dat ik mijn eigen zoon werkelijk alle succes gun?” U schrijft in uw afscheidsbrief over vele mooie jaren, maar ook over moeilijke jaren. Wat vond u in uw werkzame jaren hier het mooist? “Enkele weken geleden, toen ik de opvolging van Willem kon aankondigen. Ik heb gezegd dat dat mij enorm goed doet en zo is het.” En het moeilijkste in al uw jaren? “Het moeilijkste vond ik eigenlijk alle crisisjaren. Ook deze laatste jaren met de krediet- en de eurocrisis. Als ik moet kiezen, dan moet ik toch mijn begintijd aanwijzen, in 1979, als bestuurder. Mijn vader is op jonge leeftijd gestorven, en ook plotseling, zomaar tijdens een wandeling. Mijn broer Kees, de financiele man en ik moesten toen dit bedrijf gaan leiden. Het was een moeilijke tijd, ik weet dat ik een keer naar deze kamer liep, de werkkamer van mijn vader, om hem wat te vragen, maar onderweg hierheen in het gebouw merkte ik dat ik er niet bij stilstond dat hij er niet meer was. Het was een persoonlijk ingrijpende periode en het was ook voor het bedrijf ingrijpend.” U was er niet klaar voor. “Nu terugkijkend zeg ik ‘nee’. En dan zat ik in Bilthoven in een hotel, daar hadden we A&Overgadering, en dan werd mijn mening gevraagd, terwijl ik daar als jong iemand tussen mannen zat die veel meer ervaring in de levensmiddelenhandel hadden. Ik had mijn handen onder de tafel, omdat ze trilden. Het was zeker niet zo dat de anderen mij niet wilden helpen, integendeel, de voorzitter deed zijn best voor mij. Maar ik vond het desondanks heel zwaar.” Uw bedrijf heeft nu drie Boon’s Markten, en 35 MCD’s, waarvan 19 ondernemersvestigingen. Die Boon’s Markten zijn een enorme vernieuwing ten opzichte van MCD, groter, mooier versplein, en bovendien is de slagkracht van Boon’s Markt in de concurrentiestrijd steviger, omdat het prijspeil 1,5% lager is. U zegt dat uw broer Ary en uw net aangetreden zoon Willem verder moeten in een markt met steeds meer concurrentie. Tegelijkertijd; u heeft gezegd dat Boon’s Markt alleen nodig is waar MCD in het lokale marktgebied een marktaandeel heeft van minder

dan 65%. Waarom zou u twee formules willen hanteren voor 38 vestigingen? “Omdat we een goed evenwicht moeten vinden tussen kosten, prijspeil, marge, investeringen en omzetgroei. En daarbij: we wilden géén verschillende prijslijnen binnen één formule. Boon’s Markt begon als een kleine operatie, een bijschaving van MCD. Gaandeweg veranderden we steeds meer in de aanloop naar onze pilotwinkel in Vlaardingen, een van de drie Boon’s Markten. Tot zelfs dus aan de naam toe. Maar om nu alle MCD’s om te bouwen naar Boon’s Markt; nee, dat zou onzinnig zijn, alleen al vanwege het exploitatiemodel. Om een Boon’s Markt rendabel te maken is per vestiging een omzetstijging nodig van 20 tot 25%. De rentabiliteit zit in de toename van de omzet in vers, die kan de lagere marge in de dkw-omzet compenseren. Daar waar een MCD in een dorp zijn klanten heeft en de markt niet verandert, zien we ons ook die 20 tot 25% omzetgroei niet realiseren, er komen immers geen inwoners bij. In die marktgebieden moeten we dat dan ook niet doen.” Boon heeft concurrenten tegenover zich als AH, Jumbo, Lidl, om er maar eens drie te noemen. En u heeft een Boon’s Markt in Kerkdriel, toch ook geen wereldstad. “Laat ik eerst dat misverstand wegnemen; Kerkdriel heeft zo’n 7.300 inwoners. Er is weliswaar concurrentie, maar een goede toevloeiing van klanten uit de omgeving. In Kerkdriel hebben we zelfs de prijscommunicatie versterkt, omdat we uit onderzoek terugkregen dat ons prijs- en actiebeleid wat duidelijker kon. Maar dan nog, ik zie voor 21 marktgebieden van onze MCD’s een kans voor een succesvolle ombouw, mét die omzetstijging. De andere marktgebieden niet. Bovendien, MCD heeft een prijspeil zoals Albert Heijn. Ik wil van de suggestie af dat MCD een probleem is en Boon’s Markt de oplossing. Zo zwart-wit is het niet. Ik voeg er dit aan toe: we hebben een 2014 een omzetindex van 103,1 t/m periode 13 genoteerd. Dat is gezien de markt een mooi getal.” Is het ook omdat uw ondernemers de kosten van de ombouw niet willen? “Nee, ook dat is anders. Juist onder hen hebben we inmiddels verzoeken gehad, die willen juist graag. Nee, we krijgen de ombouwkosten niet terug uit de omzetstijging die dan nodig is.”

“Ik had mijn handen onder de tafel omdat ze trilden”

Maar nu ontstaat de situatie dat Boon slechts vier Boon’s Markten dit jaar erbij krijgt. Dat duurt allemaal zo lang, dan moet u nog jarenlang ombouwen. Bij Plus heeft dit ook te lang geduurd. Zelfs bij AH wordt het verschil in formulebeeld groot. Alleen Jumbo zet er vaart in. Het bedrijf staat er goed voor, zegt u. “Voor ons is de investering in zo’n korte periode te fors.” Jumbo wordt met zijn lagere prijzen een nieuwe referent in de markt, steeds meer… “In de sector zie ik nog steeds dat AH een referent is, Jumbo werkt met meer prijzen. Als AH prijzen verlaagt, gaat iedereen mee. Bij Jumbo is dat nu niet zo.” Als er een zak geld klaar zou staan voor een ombouw naar Boon’s Markt, zou u het dan wél doen? “Ja, dán wel. Dan valt het bezwaar weg. Maar zelfs dan valt nog niet het bezwaar weg dat in die andere marktgebieden die omzet niet zo kan toenemen.” Ik leg u dit voor: uw zoon gaat veel sneller ombouwen dan u van plan was. “Ha! Ten eerste betwijfel ik dat, ten tweede, hoe ingrijpender het bedrijfsplan is, hoe meer het me als commissaris aangaat. Maar nu zijn we aan het praten over situaties die nu niet spelen.” Ik zou u nog graag iets willen voorleggen: de levensmiddelenmarkt en uw christelijke levensovertuiging. Ik weet dat u daar terughoudend in bent, maar ik ben toch zo benieuwd dat ik het niet kan laten: heeft uw persoonlijke levensovertuiging in al die jaren wel eens gebotst met de praktijk van een groothandel of supermarktketen? “Eh (valt even stil) het is inderdaad geen onderwerp waar ik veel over kwijt wil. Mijn persoonlijke levensovertuiging behoort tot de persoonlijke sfeer. Anders gezegd: je moet daar niet mee te koop lopen. Bovendien, het is niet zo dat mijn persoonlijke levensovertuiging zo verschillend is van allerlei andere mensen. Op veel fundamentele kwesties hebben jij en ik dezelfde mening. Dat neem ik althans aan. Als het gaat om goed of kwaad.” Heeft u wel eens artikelen in uw winkels gehad die u op grond van die persoonlijke levensovertuiging zou afkeuren? “Ja. Ik zeg niet welke dat zijn.” Ik begrijp wel dat u het persoonlijke het persoonlijke wilt laten. Maar tegelijk wordt dat persoonlijke uitgedragen in het familiebedrijf. Want de

30

FoodPersonality januari 2015

28 Klaas Boon 30

13-01-2015 17:05:19


“We gaan onze levensovertuiging niet opzij zetten voor het behoud van het bedrijf, dat kan niet” winkels van Boon’s Markt en MCD doen niet aan koopzondagen. En ik ben benieuwd wat u ervan zou vinden, als commissaris, als uw broer en uw zoon dat gaan veranderen. “Daar hebben we het over gehad. Nogmaals, als mensen op zondag boodschappen doen, dan is dat hun zaak. Ik wil mijn overtuiging niet aan anderen opdringen. Ik waardeer de mensen die mijn overtuiging delen en ik respecteer de mensen die een andere overtuiging zijn toegedaan. De directie heeft mij verklaard het principe van de zondag als rustdag aan te houden.” En stel nu eens dat over enkele jaren andere marktpartijen veel meer groeien dan Boon, omdat die die zondagsomzet erbij hebben. En dat het bedrijf Boon in nood is hierdoor. “De situatie is te veel een bedenksel, maar zelfs in dit geval: we gaan onze levensovertuiging niet opzij zetten voor het behoud van het bedrijf, dat kan niet.” Dat is een bijzondere uitspraak van u. “Ik ben nog steeds niet zo gelukkig met dit onderwerp.” Voelt u zich een eenling in een verder geseculariseerde wereld, en zeker de wereld van de levensmiddelenhandel waar altijd bij elk succes enorm publiciteitslawaai ontstaat? Of voelt dat voor het bedrijf zo aan? “Ik begrijp de vraag niet.” U bent terughoudend, ofwel van aard ofwel vanuit overtuiging. Maar alle supermarktketens schreeuwen dat ze de goedkoopste zijn. Met grote borden. U heeft ook wel eens een actie met grote letters in een folder of op een kopstelling gezet, zeker toen MCD flink mee moest vechten met een overspannen marktsituatie. Ik vraag me af of u daar vanuit uw persoonlijke levensovertuiging wel eens moeite mee heeft gehad. “Nee, dat staat er los van. Dat heeft er niets mee te maken. Wel ben ik blij dat we altijd een formule hebben gehad die naast een aantrekkelijk prijspeil en goede acties ook de kwaliteit van het aanbod en de kwaliteit van de service hoog hebben gehouden. Zo hebben we altijd goed geïnvesteerd in opleiding. Dat vinden we belangrijk. Maar kijk, die waarden en normen, die tellen voor het bedrijf en voor de mensen van het bedrijf als ze in het bedrijf zijn. Ik oordeel niet over hun persoonlijke levensovertuiging. Binnen het bedrijf: ik vraag aan nieuwe mensen om het te respecteren dat Gods woord niet verkeerd wordt gebruikt. Daarbuiten ga ik er niet over. Nu zou ik dat onderwerp willen laten voor wat het is.”

En dan, aan het eind van dit gesprek, vertelt Klaas Boon dit. “Dit zou eigenlijk binnenskamers moeten blijven, maar ik vertel het toch omdat ik dat moment zo waardeer. We waren eens een keer binnen het centraal directie-overleg van Superunie bij elkaar om een studiereis te bespreken. Het voorstel: een studiereis van zondag t/m woensdag. Men begreep: ik zou dan

niet meegaan, vanwege de zondag. Fons Deen zei toen: ‘Maar ik vind dit toch wel jammer, want nu kan Klaas niet mee, kunnen we niet op zaterdag vertrekken, of kunnen we niet gewoon van woensdag tot zaterdag?’ En zo gezegd, zo gedaan, de reis werd: van woensdag tot zaterdag. Kijk, zo’n moment. Daar ben ik Fons dankbaar voor.” ■

31

FoodPersonality januari 2015

28 Klaas Boon 31

13-01-2015 17:05:32


Bij Josceline aan tafel Sinds jaren opeens geen Evelyn Günther van Günther + Van Grinsven Executive Search meer? Jawel, maar dan anders. Met ingang van deze maand wisselen Josceline Bogaers, partner van People Select Search + Interim, en Evelyn Günther van Günther + Van Grinsven elkaar af. (Deze twee bedrijven zijn onderdeel van hetzelfde, en daarmee zijn Evelyn en Josceline collega’s. Deze maand dus Josceline Bogaers. Ze interviewt Floris Habermehl, van FrieslandCampina. Door: Josceline Bogaers Foto’s: Jan Willem Houweling

Wat is jouw uitdaging bij FrieslandCampina? Die zit in de complexiteit. We spelen een belangrijke rol in acht categorieën, er zijn veel verschillende belangen en uitdagingen. In de samenwerking met de klant zoek ik de uitdaging in bijvoorbeeld de onderhandelingen; al die belangen tot een deal laten samensmelten waar beide partijen zich in kunnen vinden. Het gaat me om het hele spel, ook de voorbereiding. Ik zeg bewust ‘spel’, want zo voel ik het ook, al is het wel een spel met enorme belangen. Mijn rol probeer ik af en toe wel te relativeren, ik ben maar een klein radertje in het grote geheel. Je hebt een team van negen man op Jumbo Groep Holding. Hebben jullie het druk? Er is dagelijks contact en we zitten elke week bij Jumbo in Veghel en bij C1000 in Amersfoort. Zo werken we samen aan diverse categorievisies en wekelijks doen we meerdere promoties die we geregeld evalueren. Daarnaast spelen er nog vele andere kwesties, van strategisch tot operationeel. We hebben net een aanpassing van de organisatie

doorgemaakt. We waren vrij gelaagd en passen nu beter bij de organisatiestructuur van de klant en zijn beter afgestemd op recente marktontwikkelingen. We zijn iets sneller en platter geworden. Je hebt naast het salesteam op Jumbo Groep Holding een fieldsalesteam van 35 mensen. Hoe gaat het leidinggeven je af? Ik maak een flinke ontwikkeling door. Ik ben hier, na vijf jaar sales bij Unilever, binnengekomen als account manager, als verkoper. Een maand geleden heb ik nog een 360-gradenfeedback gehad in het kader van een management development-programma van FrieslandCampina. Voorheen was ik heel resultaatgericht en minder gericht op de ontwikkeling van mijn teamleden en de menselijke factor. Ik ben best veeleisend voor mijn team en hecht veel waarde aan afspraken nakomen. Ik investeer nu meer tijd in één-op-ééngesprekken met mijn teamleden: waar willen ze naar toe, wat hebben ze nodig om daar te komen en wat voor rol kan ik en de organisatie daar bij spelen? Een sfeer van vertrouwen en

openheid creëren. En gelukkig hoor ik uit mijn team ook wel dat ze vinden dat er een open, vrije band is. Heb je een idee waarom juist jij deze positie vervult? Van nature kan ik mensen gemakkelijk meekrijgen en enthousiasmeren. En als ik een bepaalde doelstelling heb, realiseer ik die wel, of het nu links- of rechtsom is. Daarbij vind ik samenwerken met de klanten heel leuk, wat ook wel van me af zal stralen in de ogen van de klant en van onze organisatie. Wat doe je om fit te blijven en om je te ontspannen? Fit en scherp blijven is belangrijk; de belangen zijn groot, er wordt wat van me verwacht, dus moet ik ook in mezelf investeren. Ik probeer regelmatig te sporten en ben gezonder gaan eten. Elke ochtend zit ik aan de groene smoothies. En daarnaast zorg ik dat ik voldoende slaap, ook al heb ik van nature maar weinig slaap nodig. Door de reistijd van Amersfoort naar Rotterdam heb ik ook wel momenten van bezinning. En in het weekend laat ik mijn werk los. Vrijdagavond en zaterdag ben ik echt vrij. Op zondag ben ik meestal al weer met mijn gedachten bij maandag. Wat is voor jou belangrijk? Op zakelijk gebied wil ik mezelf elke dag verbeteren en samen met het team voor FrieslandCampina iets moois bouwen met de klant op basis van win-win. En uiteindelijk een perfecte balans vinden in de driehoek werk, familie en tijd voor mezelf. Ik vind mijn werk ontzettend leuk, maar het gezin is ook heel belangrijk. Ik ben veel weg, maar mijn rol als vader probeer ik in het weekend heel bewust waar te maken. Dan investeer ik veel tijd in de jongens, ga leuke dingen doen met ze. Een paar jaar geleden was ik daar minder bewust mee bezig en dan merkte ik wel dat de kinderen veel meer naar mijn vrouw toe trokken. Een ander doel waar ik

32

FoodPersonality januari 2015

32 Bij Josceline 32

12-01-2015 12:22:45


pas de laatste tijd aan denk, is om mijn talenten ook maatschappelijk in te zetten en niet meer alleen voor mezelf. Wellicht is dat typisch voor een dertiger als ik. Zou je iets aan je organisatie willen veranderen? Ik vind FrieslandCampina een prachtig bedrijf. Wat het voor mij mooi maakt, is dat wij werken voor onze boeren, die ook zeer betrokken zijn. We krijgen wel eens te horen dat we groot en log zijn en dat is deels ook waar. We hebben in 2012 zes bedrijfsonderdelen laten samenkomen in één organisatie, Branded Retail Netherlands, een matrixorganisatie met op de ene as onze klanten en op de andere as de categorieën. We moeten veel intern afstemmen en de besluitvorming gaat niet altijd zo snel als onze klanten zouden willen. De complexiteit is echter geen excuus om niet snel te kunnen beslissen. Bij FrieslandCampina krijg je veel ruimte om zelf te beslissen, die ruimte moet je dan ook pakken. Waar zou jij samen met je team beter in willen worden? Samen de business sterker maken en de samenwerking met de klant beter. Dat begint bij mij. Heel basaal: bij richting geven, een goede structuur in het team aanbrengen en duidelijke afspraken maken over de manier van werken. Vervolgens kun je de samenwerking met de klant verbeteren. Dan moet je je goed in de klant kunnen verdiepen en goed kunnen luisteren. In de hele commerciële discipline, aan beide zijden, wordt er eigenlijk slecht geluisterd. Dus als je dat kunt, is dat een pluspunt. En de competenties van mijn team moeten divers zijn, zoals creativiteit en analytische vaardigheden. Heb je managementprincipes? Goede mensen om je heen hebben is van cruciaal belang, heb ik gemerkt. Je kunt nog zo’n goede structuur hebben, maar zonder goede mensen red je het niet. Verder probeer ik mijn mensen te vertrouwen en kansen te geven om hun talenten te laten zien.

Terugkijkend, zijn er keerpunten in je leven geweest? Tot mijn dertigste ging het allemaal redelijk gemakkelijk en teerde ik vooral op mijn talenten. Toen kwam er een moment waarop ik mezelf vroeg: wat wil je nu, zo doorgaan of wil je jezelf echt uitdagen? Ik koos voor het laatste en ben een aantal dingen in mijn rol bij Unilever anders gaan doen. De stap naar Campina heeft me daarna geholpen, want toen ging ik voor het eerst leiding geven. Het tweede moment was toen ik vader werd. Sindsdien weet ik dat ik niet alleen voor mezelf bezig ben, voel ik me écht verantwoordelijk en sta ik anders in het leven. Heb je ergens spijt van? Als ik mijn carrière terug zou kunnen draaien, had ik nog wel een paar jaar binnen marketing willen werken. Tot nu toe heb ik altijd een salesrol vervuld, wel zowel in foodservice als in retail, maar dan heb je het met de diversiteit ook wel gehad. Dat heeft er natuurlijk wel voor gezorgd dat ik nu op deze positie zit, want ik heb een bepaalde focus gehad, maar een iets bredere basis was ook goed geweest. In mijn studie heb ik wel veel marketing gehad en Unilever is een marketingbedrijf pur sang, dus ik heb er feeling en affiniteit mee, maar ik heb geen echte werkervaring in marketing. Ik beveel starters in commercie aan om ervaring in marketing, sales en shopper marketing op te doen. Wanneer mis je deze ervaring in je werk? Ik kan prima meedoen aan alle discussies, maar een aantal jaar verbreding helpt altijd. De master of foodmanagement heeft mij die verbreding gegeven en me geleerd een visie te ontwikkelen op diverse zaken zoals de Nederlandse retail. Er was veel ruimte voor groepsdiscussies en aandacht voor het formuleren van standpunten. Daarnaast heb ik aan

Floris Habermehl – werkgever: FrieslandCampina – functie: customer development director voor Jumbo Groep Holding & field sales – 36 jaar –samenwonend, twee zoons

diverse financiële, logistieke en marketingcases gewerkt. Dus de master sloot goed aan op de praktijk. De toepasbaarheid van de kennis was groot. Kom je uit een commercieel gezin? Nee. Ik verschil sterk van mijn ouders en mijn broer. Mijn vader is in de geschiedenis gepromoveerd, mijn broer in de archeologie. Ik heb altijd andere interesses gehad dan de rest van het gezin en steeds mijn eigen keuzes gemaakt. Mijn vader heeft me wel gestimuleerd om naar de universiteit te gaan. Hij werkte bij de overheid en zag dat mensen tegen een plafond aan liepen. Maar ik was praktisch ingesteld en na de middelbare school paste een hbo-opleiding meer bij mij. Onlangs heb ik dus de master of foodmanagement gedaan, dus toch een academische studie, maar dan in een totaal andere fase in mijn leven, waarin ik meer interesse in het vak had. De studie naast het werk was pittig, maar je krijgt er veel voor terug. Ik vind het nog steeds jammer dat het klaar is. Ik volgde colleges van interessante sprekers en het heeft me een mooi netwerk opgeleverd. Heb je iemand als inspiratiebron? Echt geïnspireerd word ik niet zo snel door mensen, maar mijn vader is een uitzondering. Hij heeft een loopbaan gehad, stond altijd klaar voor zijn gezin en is daarnaast maatschappelijk zeer betrokken geweest. Hij is in oktober helaas overleden en het heeft me ontroerd hoe oprecht mensen spraken over wat hij voor hen betekend heeft. Heel mooi als je dat hebt kunnen bereiken. ■

‘Het heeft me ontroerd hoe oprecht mensen over mijn vader spraken’ 33

FoodPersonality januari 2015

32 Bij Josceline 33

12-01-2015 12:22:50


Wat Ado Bloemendal wil met zijn Pure Graze Waar het voor ‘bio’ in de supermarkt soms nog steeds duwen is, gaat voor sommigen biologisch al lang niet meer ver genoeg. Een naam die door duurzaamheidsdenkers dan al snel wordt genoemd, is die van Ado Bloemendal. Met zijn Pure Graze wil hij de landbouw ‘écht verduurzamen’ en consumenten gezonder laten leven. Hij moet alleen de supermarkten nog mee krijgen. Door: Marieke Venbrux Foto’s: Peter Lous

Hij heeft anderhalve meter aan boeken in zijn kast staan over de relatie tussen gras, voeding en gezondheid (want: ‘die relatie is er zeker, en hoe’). Hij is een bewonderaar van Joel Salatin, ‘s werelds meest vernieuwende boer (aldus Time Magazine), die meewerkte aan Michael Pollans boek ‘The Omnivore’s dilemma’ en nu de wereld rond trekt om zijn visie op duurzame landbouw te geven zoals hij die met zijn bedrijf Polyface Farms beoefent. Maar bovenal is Ado Bloemendal zelf jarenlang boer geweest, en weet hij dus wat er bij het runnen van een boerenbedrijf komt kijken. 23 jaar geleden zei hij zijn baan bij een mengvoedercoöperatie op en kocht hij met zijn vrouw een boerderij, 23 hectare grond en 50 melkkoeien in Denemarken. “Ik wilde altijd al boer worden, als kind had ik al veel interesse in dieren. Ook het buitenland trok. Ik was op 19-jarige leeftijd al eens naar Amerika geweest, later ook naar Canada. Dat was goed bevallen. Mijn vrouw wilde het avontuur wel met mij aan. We verhuisden naar Denemarken.” Daar werd de basis gelegd voor wat later Pure Graze zou worden. “Het bedrijf dat we in Denemarken overnamen was financieel niet duurzaam. 50% van de bruto-inkomsten ging op aan krachtvoer. Ik ben gaan onderzoeken: waar wordt nu echt het goedkoopste gemolken? Dat bleek in Nieuw-Zeeland te zijn. Maar het klimaat daar was subtropisch, aan de gebruikte methoden had ik in Denemarken niets. Uiteindelijk hebben we toen zelf een echt duurzaam bedrijfssysteem ontwikkeld. We haalden de factor krachtvoer er tussenuit en lieten koeien zoveel mogelijk vers

gras eten. Zo houd je de kringloop gesloten en reduceer je de kosten. Bovendien is melk van koeien die vers gras eten gezonder dan melk van koeien die daarnaast ook krachtvoer eten.” Bloemendal en zijn vrouw hadden een ‘prima tijd’ in Denemarken. Toch bleek ‘alleen koeien melken’ niet genoeg. “We kregen kinderen en dan ga je je afvragen: waarom waren we ook al weer hier? We misten onze families, vonden het jammer dat opa en oma de kleinkinderen niet zagen opgroeien. We hebben ons bedrijf te koop gezet en zijn terug naar Nederland gegaan.” Eenmaal in Nederland werd hij ziek. Kanker. “Dat was een belangrijk omslagpunt. Ik ging me nog meer verdiepen in de kwaliteit van voeding, de relatie tussen voeding en gezondheid en de invloed van dierlijke voeding op ons eten en onze gezondheid. Ook concludeerde ik al snel: ik heb niet tien jaar in Denemarken gewoond en daar een bedrijfssysteem ontwikkeld om daar nu hier niets meer mee te doen.” Hij startte een bedrijf, Pure Graze, dat boeren (rundveehouders, varkens- en kippenboeren) adviseert hoe zij melk en vlees kunnen produceren op een manier die goed is voor mens, dier en milieu, en tegelijkertijd de kosten kunnen reduceren. “Boeren die bij ons zijn aangesloten, inmiddels zo’n 50, werken volgens ons handboek en onze methode. Als hun runderen slachtrijp zijn, regelen wij voor hen de afzet van de vleesproducten onder onze merknaam Pure Graze. Ook verzorgen wij de afzet van de melkproducten, zoals kaas.” Hoezo gaat Pure Graze veel verder dan biologisch, zoals jullie, maar ook andere ‘duurzaam-

heidsdenkers’ (zoals Sandra van Kampen, van Urgenda) beweren? “In het kort, zonder al te technisch te worden en toegespitst op runderen: waar koeien in de reguliere en biologische landbouw grazen op ‘graswoestijnen’, met hooguit twee gras- en klaversoorten, krijgen ‘Pure Graze-koeien’ saladebuffetten, bestaande uit zes soorten gras, acht soorten klavers en acht soorten kruiden. De dieren krijgen dusdanig te eten dat ze gezond blijven en antibiotica niet nodig is. Ook krachtvoer komt er niet aan te pas, kunstmest en bestrijdingsmiddelen al helemaal niet. De dieren staan minimaal 335 dagen per jaar in de weide, in plaats van minimaal 150 dagen zoals bij biologische landbouw de norm is. Kalveren blijven bij de koe. En het CO2-verbruik van een bedrijf dat werkt volgens de Pure Graze-methode is geen 100%, zoals bij reguliere landbouwbedrijven, of 50%, zoals bij biologische landbouw, maar slechts 30%. Waar biologische landbouw voortbouwt op de traditionele bedrijfsvoering, die is gebaseerd op een traditie van brandstof, machines en kunstmest, hebben wij de die factoren uitgeschakeld. Landbouw wordt daardoor écht duurzaam. Daarbij is als gezegd de melk en het vlees van dieren die alleen grasbuffetten krijgen gezonder. Want doordat de dieren geen krachtvoer krijgen, bereiken de gezonde vetzuren hun maximale waarden. En doordat ze alleen verse grassen grazen, hebben hun producten een hoger gehalte aan Omega-3-vetzuren, een hoger CLA-gehalte (geconjugeerd linolzuur, MV) en bevatten de producten meer vitamine A en E dan gangbaar geproduceerd vlees en melk.”

34

FoodPersonality januari 2015

34 Ado Bloemendal 34

13-01-2015 08:42:53


Oerdieet, Boni Bloemendal verkoopt zijn producten via de eigen Pure Graze-webshop, aan ‘bewuste consumenten, die niet tevreden zijn met het vlees in de supermarkt’. “Die groep groeit snel. Kijk ook naar de populariteit van diëten als het Oerdieet, Zandloperdieet of Paleo-dieet. Daar past dit naadloos in.” Het Pure Graze-vlees en gevogelte (kip) wordt bevroren verkocht en in vriesauto’s door het IJspaleis bij de klant thuis afgeleverd. “We verkopen het daarnaast via een aantal kleine winkels, slagerijen, restaurants en steeds meer Landwinkels. Maar om gezonde, gras gevoerde producten echt en op grotere schaal bekend te maken bij de consument, moeten we eigenlijk gewoon in de supermarkt liggen. Dat is alleen niet zo eenvoudig. Al lopen er op dit moment wel gesprekken met supermarktformules. Ook hebben we even bij Boni gelegen. Bij wijze van proef.”

Boni. Dat is niet de eerste formule waar we aan denken als we denken aan biologisch, laat staan aan ‘verder dan biologisch’. “We wilden proefdraaien bij een wat kleinere formule. Wij horen ook de indianenverhalen die er rond gaan over supermarkten. En of ze nu wel of niet waar zijn: wij wilden grip houden op ons merk en onze producten; we willen niet uitwisselbaar worden. Als we de controle op onze bedrijfsvoering los laten, raken we onze integriteit kwijt. Vandaar de keus voor een wat kleinere formule, dat maakte het makkelijker om controle te houden. ” Inmiddels ligt Pure Graze niet meer bij Boni. “Nee. Volgens Boni was er op zich wel een markt voor, maar waren de producten te prijzig. Maar de producten kregen ook te weinig aandacht in het schap.”

Heeft Boni wat betreft de prijs misschien niet een punt? In onderzoeken geven consumenten aan biologisch belangrijk te vinden, maar op de winkelvloer kiest, ondanks de sterke opmars van biologisch, een groot deel nog steeds voor de reguliere, goedkopere variant. Is een ‘verder dan biologisch’-variant als Pure Graze dan voor de gemiddelde supermarktconsument niet nog een paar bruggen te ver? “Allereerst: de prijs van een stuk Pure Graze-vlees verschilt niet veel met die van een stuk biologisch vlees, zeker niet als het vlees breder beschikbaar wordt. En de prijs ten opzichte van reguliere producten lijkt misschien veel hoger, maar de vergelijking is niet eerlijk. Gangbaar vlees bevat veel antibiotica. Het gevolg daarvan is dat mensen resistent worden tegen antibiotica; dat was onlangs bij kweekvis weer actueel. In de humane gezondheidszorg ontstaan de problemen: mensen worden resistent tegen antibiotica en de kosten

35

FoodPersonality januari 2015

34 Ado Bloemendal 35

13-01-2015 08:42:55


daarvan worden op de samenleving afgewenteld. Die kosten zitten niet verwerkt in het reguliere vlees, terwijl dat misschien wel zou moeten. Dan zou regulier vlees helemaal niet goedkoper zijn dan duurzaam vlees. Verder is het deels een kip-ei-discussie. De vraag of een product aanslaat, wordt mede bepaald door de aandacht die er vanuit de supermarkt voor is. Sommige supermarkten roepen nog steeds: ‘consumenten zeggen wel dat ze geen plofkip willen, maar ze kopen wél die plofkip, dus ze willen het toch’. Dan zeg ik: vergeet niet de kracht van de manier waarop jullie die plofkip presenteren. Als je een hele bak plofkip neerlegt en aan de randjes wat duurzame kip die nog net niet over de rand duvelt, dan zal je inderdaad zien dat consumenten die plofkip kopen en niet die duurzame kip. Door duidelijk te kiezen voor een product – dat doen supermarkten nu ook, maar op een andere manier – kun je consumenten wel degelijk iets extra’s voor iets laten betalen. Neemt niet weg dat boven alles de smaak goed moet zijn. Iets kan nog zo duurzaam zijn, als het niet te eten is, wordt het niks. Dat kregen we van consumenten na onze proef bij Boni wel terug: ze waren verbaasd over de smaak. ‘Het vlees proeft zoals mijn moeder het vroeger bakte’. Een mooi compliment.” Bloemendal mag dan met zijn Pure Graze ‘ietwat voor de muziek uitlopen’, dat maakt dat supermarkten zich er in ieder geval mee kunnen onderscheiden, denkt hij. Mits ze het verhaal achter het product goed vertellen. “Neem het

aspect ‘biodiversiteit’. Als je in een grasland van ‘ons’ gaat staan, dan zie en hoor je een grote hoeveelheid vlinders en insecten; in de grassen en klavers is het hartstikke druk. Ga je in een gewoon grasland staan, dan hoor je hooguit de wind. Daar vliegt en zoemt niets. Saladebuffetten vergroten dus de biodiversiteit. Maar dan moet je wel bereid zijn om consumenten dat verhaal te vertellen, het verhaal van ‘dáárom kost het product een paar centen meer’. Het unieke verkoopargument van supermarkten en grossiers is nu vooral nog steeds prijs.” Dat geldt trouwens ook voor de verwerkende industrie. “Ik was laatst aan het zoeken op internet, er zijn kipverwerkers die alleen nog maar kipfilets doen. Ze kopen de filets in, maken ze klaar en kunnen niet eens meer met een hele kip werken. Ander voorbeeld: onze kippen hebben langere, ontwikkelde poten, ze gaan echt staan zogezegd. Maar de poten zijn zo lang, dat ze niet in de machines van de slachterijen passen. Die zijn afgesteld op het verwerken van 12.000 tot 14.000 kuikens per uur. Het is allemaal gericht op veel, in korte tijd, tegen een zo laag mogelijke prijs.” Toch houdt hij hoop. “Wereldwijd zijn er twee stromingen. Een stroming die snel veel geld wil verdienen en een stroming die oog heeft voor de omgeving. Die laatste stroming wordt steeds belangrijker. Gras gevoerde producten zijn in de Verenigde Staten ook al voorbij de ontwikkelfase. Nederland is nog niet zo ver. Niet vreemd, want we zijn een van de dichtstbevolkte landen

ter wereld, een belangrijk exportland en de kracht van gangbaar en traditioneel zijn bij ons nog steeds overweldigend. Toch zullen ook wij in de toekomst steeds meer gaan kijken naar de relatie tussen gezondheid en voeding. Dat een bedrijf als Unilever er zo sterk mee bezig is, zegt ook wel iets. Als dat verder doorzet, wordt gras gevoerd ook bij ons veel groter.” Over de relatie tussen voeding en gezondheid bestaat ook veel discussie. Kijk naar de commotie rondom superfoods. En Brits onderzoek toonde vorig jaar aan dat biologisch amper gezonder is dan gangbare voeding, terwijl aanhangers van biologisch het tegendeel beweren. “Degene die het hardst schreeuwt heeft gelijk, dat is onze manier van discussiëren geworden. Bovendien is veel wetenschappelijk onderzoek gesponsord en alleen daarom al niet onafhankelijk of volledig. In het genoemde onderzoek bijvoorbeeld zijn salvestrolen niet meegenomen. Biologische groenten en planten die aangevreten worden door insecten, maken stoffen aan om zich tegen dat aanvreten te verdedigen: salvestrolen. ‘Gewone’ groenten en planten maken deze stoffen niet aan, zij hebben dat vanwege de bestrijdingsmiddelen niet nodig. Aan salvestrolen wordt een kankerremmende werking toegeschreven. Dat maakt bio dus wel degelijk gezonder. Wij vinden met z’n allen een super glanzende appel de perfecte appel. Maar een appel die gedeeltelijk is aangevreten is veel perfecter: die appel heeft zichzelf weten te herstellen, dankzij de salvestrolen.”

36

FoodPersonality januari 2015

34 Ado Bloemendal 36

13-01-2015 08:42:57


Pure Graze gaat verder dan biologisch, maar jullie zijn niet biologisch gecertificeerd. “Nee. Biologisch is wat dat betreft een verouderd begrip. Het onderscheid met regulier spitst zich vooral toe op ‘geen kunstmest’ en ‘geen bestrijdingsmiddelen’ en de eisen van Skal (de onafhankelijke organisatie die toezicht houdt op de biologische productie, MV) zijn goed voor de grootste gemene deler, maar zo gauw je iets anders doet of verder wil gaan, word je niet Skal-gecertificeerd. Dat is jammer, want dat remt nieuwe ontwikkelingen en pluriformiteit. Neem onze kippen. Die wandelden het afgelopen jaar de hele dag buiten. Dat maakt ze weerbaar. Vergelijk het met de Iceman, wiens immuniteit 20 tot 30% hoger is dan die van ons ‘gewone’ mensen die acht uur op kantoor en in de auto zitten, ‘s avonds op de bank kruipen en daarna in bed gaan liggen. Zo werkt het ook met kippen. Onze kippen scharrelden tussen de saladebuffetten, krabden in de grond, etc. Maar de percelen waar ze scharrelden waren deels overdekt, om ze te beschermen tegen roofvogels. Dat was echter een proefopstelling, dit jaar willen we starten met kippen die volledig in het open veld grazen en een schuilhut tot hun beschikking hebben. Maar wat zegt Skal? “Jullie kippen zitten in een hokje, te dicht op elkaar, en ze zijn ‘dus niet’ biologisch.” Maar de opstelling waarin de kippen zaten, was als gezegd een proefopstelling. Zonder die proefopstelling konden we echter een volgende fase niet toestaan. Zo rem je als Skal innovatie af.” Tot slot, op Foodlog ontstond een tijd terug enige discussie naar aanleiding van een bericht over Pure Graze. Zo zou het bijvoorbeeld niet mogelijk zijn om koeien 365 dagen per jaar te laten weiden, omdat we in Nederland niet zoveel weiden hebben. Wat vind jij van die discussie? “De discussie over de vraag of het wel of niet mogelijk is om in Nederland jaarrond te weiden met koeien, is terug te voeren op twee basisproblemen die mensen zien: 1) de beschikbaarheid van grond en 2) het klimaat in combinatie met de bodemgesteldheid. Het eerste, de beschikbaarheid van grond, is terug te voeren op de bedrijfsintensiviteit; Nederland is een van de grootste exporteurs van landbouwproducten ter wereld. Maar dit is, door de grote krachtvoerimporten, gebaseerd op grond in het buitenland. Daarvan zijn we economisch afhankelijk en dus moet je die hectares ook meetellen. Het tweede probleem dat mensen zien, het klimaat in combinatie me de bodemgesteldheid, is terug te voeren op bestaande ervaringen. ‘Als het regent is de grond te nat om te weiden’, zeggen de criticasters. Maar de technieken die gebruikt kunnen worden om het weiden te maximaliseren kennen zij waarschijnlijk niet, die zijn niet algemeen bekend. Daarbij kun je, en dat doen wij dus ook, het plantenbestand aanpassen en diepwortelende gewassen gebruiken. Daardoor leg je de organische stof ‘verticaal vast’ en duurt het langer voor de grond verzadigd raakt met water.” ■

Column Van Kippersluis

De doodgezwegen derving oedsel weggooien in de supermarkt

V

pelijk verantwoord ondernemen kan het an-

gebeurt om een aantal redenen.

ders. Daar is weliswaar moed voor nodig, maar

Potjes vallen, etiketten scheuren,

hoe lang anders nog moet het duren voordat

afgeleverde verpakkingen blijken

supermarktketens hun verantwoordelijkheid

ingedeukt. Maar de belangrijkste reden is

voor voedselverspilling, natuur, mens, dier

het verlopen van de houdbaarheidsdatum.

en milieu, onze bronnen dus, serieus nemen?

Vooral bij de groep dagvers met haar korte

Deze bronnen zijn niet onuitputtend.

tht’s. De balans vinden tussen goed bestellen

Door bewust met derving om te gaan is er

en de schappen goed gevuld zien te houden

voordeel te behalen, namelijk: goodwill. In

(lees: verkoop) en zo weinig mogelijk weg te

deze tijd van bewustwording voor mens en

gooien (lees: derving), dat is de uitdaging.

dier wordt voedselverkwisting bestrijden

Alle supermarktbestelsystemen zijn echter

gewaardeerd. Maak daar dan de consument

ingericht om out-of-stock te voorkomen. De

bewust van, dat je dat doet: communiceer

verkoop gaat voor alles. De omzet is vaak

waarom de rucola een keer op kan zijn, maar

nog het uitgangspunt bij beslissingen over

dat de twaalf andere slavarianten prima

derving: bestel voldoende om out-of-stock

voldoen. Leg uit dat als er een stuk vlees

te voorkomen, is het uitgangspunt.

wordt weggegooid, hiervoor een dier heeft

Natuurlijk, de grootste groep ‘weggooiers’

geleefd. Vertel de klant waarom en geef een

zijn de klanten. Dat horen we via de campag-

alternatief. Spreek de klant aan en u krijgt

nes tegen voedselverspilling. Maar super-

ongetwijfeld een positieve houding terug.

marktketens kunnen er ook wat van. Als je

Communiceer met uw klant over wat er ge-

erover nadenkt, is het eigenlijk ongehoord

beurt, vraag hem of haar hoe hij/zij mee kan

dat supermarktketens een derving van

helpen om de derving terug te dringen. Daar

gemiddeld 1,2% van de consumentenomzet

voelt de klant zich goed bij. Hij of zij snapt

incalculeren (op hun miljardenomzetten) en

nu ook waarom en hoeft niet meer met alle

als acceptabel normeren. Een supermarkt

bijkomende ergernissen naar de concurrent.

gooit gemiddeld voor € 100.000,- per jaar

Begrip haalt onvrede weg. En de omzet blijft

weg; dat zijn tien grote trucks vol met voed-

op peil, of groeit wellicht zelfs. Misschien een

sel, of jaarlijks 5.000 klanten die voor een be-

nieuw formule-element?

drag van gemiddeld € 20,- al hun gekochte

Natuurlijk is er ook de winst in geld. Door

boodschappen meteen weer weggooien.

simpelweg de dervingspercentages, die nu

Dat doen we met 4.300 supermarkten lande-

echt belachelijke vormen aannemen, te ver-

lijk en betekent een derving van totaal ruim

minderen. Stel dat het ons, als branche, lukt

€ 400 miljoen per jaar.

om de helft van alle derving te bestrijden – en

Vanwege de drang naar een zo groot

waarom zou dat niet kunnen? – en er wordt

mogelijk assortiment. De fullservicesuper-

op jaarbasis ruim € 200 miljoen netto meer

markt moet alles hebben, mag geen artikel

verdiend door de supermarkten. Mét een

missen. Anders is er geen verkoop en dus

toegenomen waardering van onze klant.

een gemiste omzetkans. Een leeg vak of een out-of-stock betekent een teleurgestelde klant, die, zo is de overtuiging alom, daarna naar de concurrent gaat en daar het artikel wél vindt. En die klant rekent die eerder bezochte supermarkt dan negatief af, door niet meer te komen. Angst voor omzetverlies is de feitelijke drijfveer. Supermarktketens stemmen hun beleid hierop af. Juist dit belachelijke beleid van omzetmaximalisatie moet veranderen om de hoge derving terug te dringen. Omzet hoeft niet ten koste te gaan van derving. Met maatschap-

‘Het is ongehoord dat supermarktketens een derving van gemiddeld 1,2% van de consumentenomzet incalculeren en als acceptabel normeren’

Met ingang van deze maand is Martin van Kippersluis columnist in dit blad. Van Kippersluis is ondernemer van ‘Supermarkt Kippersluis’ in Amersfoort. Hij heeft dus zijn eigen formule (die hij met zijn broer Tom exploiteert) en wordt beleverd door Boon. Van Kippersluis is vooral bekend als oud-voorzitter van de Super de Boer-ondernemers en van de ontruiming van zijn andere vestiging (in Utrecht) in een conflict met Jumbo Supermarkten. 37

FoodPersonality januari 2015

34 Ado Bloemendal 37

13-01-2015 08:42:59


COCAďšşCOLA INTRODUCEERT NIEUWE COLAVARIANT

Coca-Cola life Coca-Cola trapt het jaar af met de introductie van een nieuwe colavariant in een groene verpakking: Coca-Cola life. 33% minder calorieĂŤn en toch een heerlijke smaak; een uitkomst voor de groeiende groep colaliefhebbers die een bewuste keuze wil maken en een voorkeur heeft voor natuurlijke ingrediĂŤnten. “Coca-Cola life is de eerste nieuwe Coca-Cola sinds 2007 en de eerste Coca-Cola met minder calorieĂŤn dankzij ingrediĂŤnten van natuurlijke oorsprong.â€? Aan het woord is Ingrid Siemes-van der Made, director Operational Marketing bij Coca-Cola Enterprises en als zodanig nauw betrokken bij de introductie van Coca-Cola life. “Coca-Cola life heeft een geweldige smaak en 33% minder calorieĂŤn in vergelijking met het gemiddelde aantal calorieĂŤn in cola’s met suiker in de Benelux.â€? Dit wordt bereikt door het gebruik van zoetstoffen uit de steviaplant waardoor de hoeveelheid suikers met 33% kan worden verminderd. “Belangrijker is dat we hiermee tegemoet komen aan de be-

&5+9895H+4 :/989+;/'?/04 F3''2 ?5+9+7*'48:/1+7 +4?54*+7*+ )'257/+G4 -!/$ !0-+-  1)!-,-)" /( (-..+'$%&! ))+,*+)(# 1)( !+ ')+$!2(

De grootste introductie van Coca-Cola sinds 2007: Coca-Cola life.

hoefte van de consument aan een breder aanbod voor een bewuste keuze rondom calorieÍn en ingrediÍnten. Coca-Cola life past, net als alle andere producten die wij op de markt brengen, binnen een gebalanceerde leefstijl.� Goed, je hebt dus reguliere Coca-Cola, smaakvarianten (Cherry en Vanilla) maar ook light en Zero als calorievrije varianten. Wat voegt CocaCola life aan dat portfolio toe? Siemes-Van der

Made: “In 2007 introduceerden we Coca-Cola Zero, wat inmiddels de vierde frisdrank in Nederland is. Het feit dat dit merk groeit in een dalende frisdrankenmarkt, laat zien dat er een toenemende vraag is naar dranken met minder calorieĂŤn of calorievrije dranken. Wij willen deze vraag beantwoorden met nieuwe, relevante introducties. We hopen dat we met de introductie van Coca-Cola life beantwoorden aan de wens van de consument, die tevens vraagt om producten van natuurlijke oorsprong.â€?

Strijd tegen obesitas

Ingrid Siemes-Van der Made (director Operational Marketing) en Bert Baron (director Home Channel) in de speciale Coca-Cola life pop-up store op Rotterdam Centraal. (Foto: Guido Benschop)

Vanaf begin januari staat de opvallend groene verpakking van Coca-Cola life in de schappen naast Coca Cola, Coca-Cola light en Coca-Cola Zero. Coca Cola life is verkrijgbaar in een blikje van 330ml (ook in multipack van zes blikjes) en in een 0,5 liter en 1,5 liter PET-fles. Siemes-Van der Made: “Bijzonder is ook dat Coca-Cola life voor de Nederlandse markt wordt geproduceerd in onze lokale productievestiging in Dongen. Wij geloven in een lokaal marktmodel; zo’n 80% van de producten die Coca-Cola in Nederland verkoopt, wordt in de fabriek in Dongen geproduceerd.� “Wij zijn een bedrijf dat middenin de samenleving staat en we zien dan ook een groeiende aandacht voor gezondheid bij onze consumenten en andere stakeholders�, aldus Bert Baron, director Home Channel. “Met name het thema overgewicht staat in westerse landen hoog op de agenda en ook bij ons. We hebben hier een verantwoordelijkheid in en die willen we ook nemen. We willen de consument helpen in het vinden van een gebalanceerde leefstijl.� Hiervoor

38

FoodPersonality januari 2015

38 ADV Coca Cola 38

13-01-2015 17:02:15


Coca-Cola en stevia Coca-Cola is van mening dat caloriearme of –vrije zoetstoffen, al dan niet in combinatie met suiker, een goed alternatief zijn voor consumenten met een voorkeur voor een lekkere frisdrank met minder of geen calorieën . “We willen de consument in staat stellen om een keuze te maken voor een product dat het best past in zijn of haar leefpatroon”, aldus director Operational Marketing Ingrid Siemes-Van der Made. Zoetstoffen gewonnen uit de steviaplant, ook

Coca-Cola life draait om keuze, ook in verpakkingsformaten (van 350ml blik tot 1,5L PET-fles).

wel honingkruid genoemd, mogen sinds 2011 binnen de Europese Unie gebruikt worden in levensmiddelen. Deze steviolglycosiden zijn

is het van belang een balans te vinden tussen de calorieën die enerzijds worden ingenomen en anderzijds worden verbruikt. Baron: “Bij Coca-Cola zijn we ervan overtuigd dat keuze, innovatie, informatie en voldoende beweging helpen om het verschil te maken in de strijd tegen obesitas. Coca-Cola biedt keuze qua smaak, caloriegehalte en verpakkingsgrootte en versnelt daarmee de groei van caloriearme en calorievrije dranken. Coca-Cola blijft innoveren en waar mogelijk het suikergehalte van de dranken verminderen, zonder concessie te doen aan de smaak die de consumenten zo waarderen. De introductie van Coca-Cola life, maar ook die van Sprite, gezoet met zoetstoffen uit stevia, maken deel uit van onze innovatiestrategie. Net als innovatie op het gebied van verpakkingsformaten; zo brengen we steeds meer kleinverpakkingen op de markt, zoals blikjes van 250 ml en PET-flesjes van 250 ml en 375 ml.”

Meer keuze Ondanks de inspanningen van Coca-Cola heeft de frisdrankenmarkt als geheel een paar moeilijke jaren achter de rug en is de markt ook in 2014 met 3,5% gedaald. “Het lijkt erop dat shoppers gewoon minder frisdranken zijn gaan kopen”, aldus Siemes-Van der Made. “Er is slechts in een zeer beperkte mate sprake van afvloeiing naar andere dranken. Voor een deel wordt dit veroorzaakt door de gezondheidsperceptie van de categorie. Het bieden van betrouwbare en transparante informatie over onze producten en ingrediënten is dan ook belangrijk. Daarnaast vraagt de consument om keuze.” “Coca-Cola Zero, is net als Coca-Cola light, een variant zonder suiker en calorieën en benadert de smaak van de echte Coca-Cola. Coca-Cola life, een smaakvolle cola met minder suikers en ingrediënten van natuurlijke oorsprong, past goed in het bieden van meer keuze”, aldus Siemes-Van der Made.

Heldenrol voor ‘life’

tot 300 keer zoeter dan suiker, geven geen

Introducties van Coca-Cola worden doorgaans groots gebracht. Ook Coca-Cola life zal door consument en shopper niet onopgemerkt blijven. Baron: “De introductie van deze nieuwe colavariant wordt vanaf de start in januari groots begeleid door een intensieve marketingcampagne bestaande uit ondersteuning met een eigen tvcommercial, via online media en in print. En: winkelvloercommunicatie uiteraard. Ook zullen we met grootschalige samplingactiviteiten honderdduizenden consumenten laten kennismaken met Coca-Cola life.” ‘Life had ter gelegenheid van de introductie zelfs zijn eigen pop-up store (van 29 december tot en met 10 januari) op station Rotterdam Centraal, geopend door Froukje de Both en Charly Luske. “Sinds 2 januari zijn we gestart met de levering van Coca-Cola life aan de winkels”, aldus Baron. “En dus zul je ook op de winkelvloer Coca-Cola life veel tegenkomen. Tijdens al onze 1,5L en blikpromoties is er een heldenrol voor Coca-Cola life weggelegd. Die krijgt, als nieuwe colavariant, een prominente rol naast Coca-Cola, Coca-Cola light en Coca-Cola Zero. Daarnaast hebben wij in de eerste weken veel Coca-Cola life displays op de winkelvloer staan. Ook op de online winkelvloer

105 Kcal**

68 Kcal**

calorieën en kunnen zonder problemen door diabetici gebruikt worden. Coca-Cola Enterprises Nederland gebruikt stevia tot dusver in Sprite en in Coca-Cola life. “We zijn transparant over de ingrediënten en voedingswaarde van onze producten. Op alle verpakkingen en op onze website staat alle informatie vermeld, zodat de consument ook op basis daarvan een weloverwogen keuze kan maken.”

zal er veel aandacht voor Coca-Cola life zijn met speciale aanbiedingen en extra banners.” Siemes-Van der Made: “Met de vele winkelvloeractivaties willen we de shopper bekend maken met Coca-Cola life en stimuleren om de nieuwe colavariant te proberen. Middels een leaflet bij de display willen we shoppers informeren over wat Coca-Cola life is, wat zoetstof uit stevia inhoudt - veel consumenten weten nog niet wat stevia is - en hoe Coca-Cola life past binnen het Coca-Cola- portfolio. Deze boodschap zullen wij ook richting consument communiceren via de retailmagazines.” ■

1 Kcal**

1 Kcal**

Een Coca-Cola voor iedereen... Een aanbod waarmee de consument altijd een bewuste keuze kan maken. 39

FoodPersonality januari 2015

38 ADV Coca Cola 39

13-01-2015 17:16:11


BOEK: DEUGDEN VAN DE TAFEL

Eten, bidden en filosoferen In Deugden van de tafel gaat de Britse filosoof Julian Baggini in op de vraag ‘hoe we weten wat we moeten eten’. Daarbij neemt hij de ‘heilige huisjes’ van de hedendaagse foodie kritisch onder de loep. Door: Marieke Venbrux

lometers met zich meebrengt ‘en dus’ duurzamer is. In Essex, in het noordoosten van Londen, worden aardappelen gekweekt. In het 150 kilometer gelegen Lincolnshire ook, sterker: het is dé aardappelregio in Engeland en de oogsten liggen er stukken hoger dan in Essex. “Kijk je naar de CO2-voetafdruk van een zak aardappelen uit deze twee regio’s, rekening houdend met de hoeveelheid land en (kunst)mest die nodig is om die aardappels te telen en met de brandstof die de oogst en het transport vergen, dan hebben de piepers uit Lincolnshire doorgaans een kleinere voetafdruk dan de dichterbij geteelde exemplaren uit Essex.” Een uitvloeisel van de lokaal- en zelfvoorzienendzijn- cultus, is de opkomst van eigen tuintjes, waarin de hedendaagse foodie zijn/haar eigen voedsel verbouwt, vanuit het idee: zelf verbouwen = hip en duurzaam. Ondertussen is de kans groot dat het tuingereedschap uit China afkomstig is en niet uit eigen land. En je boeken over tuinieren zijn gedrukt in Polen en misschien geleverd door Amazon. Zelfvoorzienend zijn: lagere voetafdruk?

Filosofieliefhebbers kennen hem wellicht als oprichter van Philosopher’s Magazine, of van zijn eerdere boek ‘The pig who wants to be eaten’, waarin hij lezers honderd filosofische gedachtenexperimenten voorschotelt. In zijn nieuwste boek Deugden van de tafel gaat de Britse filosoof Julian Baggini in op de vraag: goed eten, hoe doen we dat? Wat zegt eten over onszelf, welke relatie zouden we tot ons eten moeten hebben, hoe doen we verantwoord boodschappen? Hij doet zijn verhaal aan de hand van 23 ‘deugden’, zoals ‘wees onzelfvoorzienend’, ‘wees onauthentiek’, ‘betaal de juiste prijs’ of ‘pluk niet de dag’. Bij de beschrijving van die deugden moeten hyperige trends en de moderne foodies – de voorvechters van ambachtelijk, authentiek, biologisch en lokaal eten, die deze waarden bijna tot religieuze waarden hebben verheven – het nogal eens ontgelden. Neem de cultus van ‘lokaal geproduceerd’, die in zijn eigen woonplaats Bristol volop wordt aangehangen. Een van de argumenten daarbij: het is goed om zelfvoorzienend te zijn, want onafhankelijkheid maakt ons sterker. Het tegendeel is het geval, aldus Baggini. We worden er kwetsbaarder door. “Door de geschiedenis heen zijn over de hele wereld steeds weer steden ten prooi gevallen aan hongersnood doordat de plaatselijke oogst mislukte en ze niet in staat waren voedsel van verder weg aan te voeren.” Vervolgens beschrijft hij uitgebreid hoe en waarom afhankelijkheid noodzakelijk is en ons verder brengt. Zijn conclusie: we kunnen onszelf alleen voeden dankzij onze onderlinge afhankelijkheid, menselijk verkeer en ruilhandel liggen aan de basis van het succes en de productiviteit van de mens. “We zouden juist blij moeten zijn dat we ons voedsel kunnen kweken door toedoen van die verbanden en onszelf niet moeten wijsmaken dat we het allemaal zelf doen.”

Het is volgens Baggini dan ook “hard nodig dat het zichzelf isolerende heiligen van zelfvoorziening wordt bestreden, vooral in het publieke domein”. Te beginnen met ‘lokaal’, dat van de heilige drie-eenheid van biologische, seizoensgebonden en lokale producten de eerste plek inneemt.

Lokaal = niet duurzamer Een misvatting is ook dat lokaal altijd ‘lekkerder’ zou zijn. Zweedse truffels? Ja, ze bestaan. Maar niet voor niets geeft een Zweedse chef-kok desondanks de voorkeur aan truffels uit het Italiaanse Alba, Australië, of de Franse Périgord; Zweedse truffels smaken in vergelijking met deze truffels nu eenmaal nergens naar. Een andere misvatting, zo schrijft Baggini, is dat lokaal geproduceerd voedsel minder voedselki-

Vegetariërs: minder respect De inconsequente houding die mensen ten aanzien van hun voedsel en eetgedrag soms aan- en innemen, komt in Deugden van de tafel geregeld terug. Bijvoorbeeld daar waar Baggini het heeft over vegetariërs. Koeien geven alleen melk als je kalfjes bij ze weghaalt. Vegetariërs die melk drinken zijn dus net zo goed medeplichtig aan het doden van kalfjes als iemand die kalfsvlees eet. Overigens durft Baggini ‘te stellen dat vegetariers minder respect hebben voor dieren dan veel vleeseters’. Want: een oprecht respect houdt in dat je iets ten volle neemt voor wat het zou moeten zijn. Het respect voor een lammetje zou gepaard moeten gaan met het besef dat het geen baby in schaapskleren is, maar een vertegenwoordiger

40

FoodPersonality januari 2015

40 boek 40

12-01-2015 12:23:21


van zijn soort. Vrijwel alle dieren leggen zich simpelweg neer bij het heden, hebben geen toekomstplannen, geen spijt over hun daden uit het verleden, en alleen gedachten over het eigen bestaan op dat moment. Wie op snelle wijze een dier doodt, berooft het niet van een toekomst die het koestert. En ja, de gedachte dat het leven geen uiteindelijk doel heeft, kan existentiële angst oproepen. Vegetarisme kan een manier zijn om deze angst te onderdrukken en biedt de gelegenheid om het rijk van de dieren veel meer betekenis toe te kennen dan het heeft. Wel vlees eten kan daarbij vergeleken een veel te hardvochtig alternatief lijken. Echter, door de bereidheid te doden en te eten, tonen we de bereidheid tot acceptatie van het feit dat de dood nu eenmaal bij het leven hoort en dat het erom gaat hoe we ons leven leiden, niet dat we eeuwig blijven voortbestaan, aldus Baggini. Vlees eten wordt een bevestiging van het leven, omdat we daarmee de waarde van de sterfelijkheid van alles onderstrepen en er geen hogere waarde aan toekennen. Ja, Julian Baggini is een filosoof en dat zullen we weten ook. Wie nu overigens denkt dat Baggini met zijn opvattingen de kiloknallerkopers en plofkipliefhebbers een warm hart toedraagt: dat is allerminst zo. “Onder aan de morele ladder staan degenen die zich totaal niet druk maken over dierenwelzijn en alles eten waarop ze de hand kunnen leggen. Ze zijn consistent in hun onverschilligheid, maar verdienen geen lof daarvoor. Vegetariërs nemen de pijn van dieren in elk geval serieus en proberen daar iets tegen te doen. Door het aanhangen van de weinig verfijnde regel ‘eet geen vlees’ dragen ze vrijwel zeker minder bij aan dierlijk lijden dan de meeste anderen. Ze proberen in elk geval te leven volgens de deugd van compassie, ook al houdt dat het huldigen van een onvolmaakte regel in. Maar om compassie ten volle te belijden, moeten we altijd in gedachten houden dat het niet louter een gevoel is en dat deze deugd gestuurd dient te worden door ratio en bewijs.”

Kleine zelfstandige of ketens? De hedendaagse foodie heeft volgens Baggini de neiging om de wereld te verdelen in deugdzamen en zondaars, in rechtschapenen en verdoemden. “Momenteel is de breedst gedragen en gemakzuchtige morele opvatting over voedsel dat kleine, lokale en zelfstandige winkels en restaurants deugen en ketens niet. Sommige multinationals worden inmiddels als zo ‘onrein’ beschouwd dat een zondaar die

erop wordt betrapt dat hij McDonald’s-frites naar binnen werkt of een slok Starbucks-koffie neemt, vervolgens te biecht dient te gaan en boete moet doen om verlost te worden van zijn zonden. Hoewel er goede redenen zijn om de voorkeur te geven aan zelfstandig boven een keten, behoort de gerechtvaardigde algemene voorkeur geen ongerechtvaardigde absolute regel te worden.”

Supermarkten: roofzuchtig? Ook supermarkten mogen op de minachting van de echte foodies rekenen, hoewel bijna iedereen daar boodschappen doet. Het gevaar bestaat dat we in die mate meegaan met het geklaag van de zogenaamd weldenkenden over supermarkten dat we vergeten welke overduidelijke voordelen ze ons hebben opgeleverd. “Door hun doordachte bevoorradings- en voorraadsystemen is de kans groot dat wat je wilt hebben aanwezig is en in prima staat verkeert. Door hun schaalgrootte hebben ze voldoende aan een winstmarge van tussen de twee en zes procent van hun omzet, minder dan wat andere soorten winkels nodig hebben. En hoewel supermarkten vaak, en doorgaans terecht bekritiseerd zijn om hun verpakkingsmateriaal, zijn ze erin geslaagd de hoeveelheid afval te verminderen door producten langer vers te houden en de schade tijdens het vervoer te beperken. Een supermarktketen, die continu door iedereen in de gaten wordt gehouden, moet meer haar best doen om de herkomst van haar producten te achterhalen. Ook kan een groter personeelsbestand makkelijker bewerkstelligen dat zijn rechten worden geëerbiedigd dan enkele werknemers van een kleine winkel dat kunnen. Niettemin blijven velen bij de bewering dat hoezeer je supermarkten ook temt, hun aard die blijft van een roofzuchtig wild dier zonder welke we beter af zouden zijn.” Nog een probleem van kleine winkels ophemelen is dat vaak niet individuele, bewuste consumenten de grote aanjagers van veranderingen zijn, maar de grote ketens die door verplichtingen aan te gaan, zoals het alleen nog verkopen van scharreleieren, een markt creëren voor producten met meer dierenwelzijn. Betekent dat dat Baggini pleit voor een herwaardering van de ‘liefdeloze maakindustrie’ en groot fan is ? Nee, integendeel. Maar hij wil wél duidelijk maken dat kleinschaligheid, zelfvoorzienend zijn en lokaal, biologigsch en seizoensgebonden boven alles stellen niet zaligmakend is en dat de (food)wereld niet zo

zwart-wit is als de foodies in al hun geloofsijver doen voorkomen. “Waardering voor de ambiguiteiten en ingewikkeldheden van een ethiek van het voedsel vormt een geschikte afsluiting van het deel dat begon met de aansporing ‘Heb de moed je verstand te gebruiken’. (…) Veel van onze meest gekoesterde overtuigingen over wat we zouden moeten eten en hoe we zouden moeten leven, hebben allerminst de status van onbetwistbare waarheid en we moeten allemaal bereid zijn ze aan een onderzoek te onderwerpen en ze eventueel teherzien.”

Weten hoe te eten Baggini lardeert de verschillende hoofdstukken van zijn boek en daarmee de 23 ‘deugden van de tafel’ met filosofische verhandelingen, inzichten van chef-koks, de slowfoodbeweging en de psychologie. Het is geen boek om snel even door te bladeren, als lezer moet je er zogezegd ‘even voor gaan zitten’ (en enige affiniteit met filosofie is ook geen overbodige luxe), maar dan geeft het ook een interessante kijk op hoe wij mensen vandaag de dag met ons eten omgaan, hoe wij er wel en niet tegen aankijken en welke gedachtenkronkels we zoal ten aanzien van ons voedsel hanteren. Baggini zelf zegt er aan het eind van zijn boek dit over. “Hoewel het weinig doordacht zou zijn om de deugden van de tafel terug te brengen tot een praktische puntsgewijze opsomming, is het niettemin mogelijk om een aantal algemene, overkoepelende waarheden te geven over wat het betekent dat je weet hoe je moet eten en dus leven. Weten hoe je moet eten, draait om het besef dat eten de meeste bevrediging schenkt als geest, lichaam, hart en ziel daarbij samengaan, net als bij alle andere dingen die we doen. (...) Weten hoe je moet eten, is weten hoe je moet nadenken over de praktische aspecten van een goed leven, ofwel: we moeten in staat zijn onze gedachten over ethische kwesties te laten gaan. Dat vereist kennis van de feiten en een strenge logische aanpak, waardoor we denkfouten en paradoxen op het spoor kunnen komen. (...) Weten hoe je moet eten is ook inzien welke gevolgen onze voedselkeuzes hebben voor anderen en de verantwoordelijkheden aanvaarden die daarmee samengaan. (...) Tot slot: weten hoe je moet eten houdt in dat je niet leeft als een onvervalste hedonist die slechts op zoek is naar het volgende genot, evenmin als een asceet die zijn vleselijke, menselijke natuur ontkent.” ■

41

FoodPersonality januari 2015

40 boek 41

12-01-2015 12:23:22


ALDI NORD EN SÜD WEER BIJEEN?

‘Nou, Aldi Süd neemt Nord over’ Aldi Nord en Aldi Süd groeien steeds verder uit elkaar. Als dit zo blijft doorgaan, is een hereniging van beide Aldi’s een mogelijk scenario. Pro forma zal dat een fusie zijn, maar in feite een overname van Nord door het steeds grotere en sterkere Süd. Door: Pascal Kuipers

Toen begin jaren zestig van de vorige eeuw de Berlijnse muur werd gebouwd en de DDR een ‘Antifaschistischer Schutzwall’ optrok, vond er nóg een Duitse deling plaats. De twee gebroeders Theo en Karl Albrecht verdeelden in die tijd de Bondsrepubliek in een noordelijke zone – Aldi Nord, aangestuurd door Theo – en een zuidelijke zone – Aldi Süd, aangestuurd door Karl.

De Berlijnse Muur is inmiddels al 25 jaar geleden gevallen en Duitsland is alweer een generatie lang een eenheid. Maar de Noord-Zuidverdeling van Aldi staat anno 2015 nog steeds fier overeind. Alhoewel… er zitten barsten in het fundament van deze tweedeling. Dat concludeert het doorgaans goed ingevoerde Duitse blad Manager Magazin. De opdeling van Aldi in een noordelijk en een

Inmiddels zijn er op internet steeds meer afbeeldingen van Theo en Karl Albrecht te vinden. De bijzonderste, vinden wij, zijn die uit vroeger jaren.

Vader en moeder Albrecht in de jaren voor de Tweede Wereldoorlog, met hun zonen Karl (tweede van rechts) en Theo (geheel rechts). Vader en moeder Albrecht hadden een kruidenierswinkel, die het zwaar had tegenover de concurrentie.

In de winkel van moeder Albrecht, of hier hebben ze de zaak al overgenomen. Geheel links Karl, geheel rechts Theo. Derde van rechts zou hun moeder kunnen zijn.

Theo Albrecht, datering onbekend, vermoedelijk ergens eind jaren veertig of in de jaren vijftig.

Karl (l.) en Theo Albrecht, weer flink wat jaren verder.

zuidelijk bedrijf zou volgens het blad z’n langste tijd hebben gehad. Een eventuele Wiedervereinigung van deze twee is een verandering die bij het leven van de twee broers nooit zou zijn geschied. Maar Karl Albrecht (1920-2014) en zijn twee jaar jongere broer Theo (1922-2010) zijn overleden. En steeds meer managers van buiten de familie bepalen het beleid bij de twee entiteiten, die steeds verder uit elkaar groeien. Waarbij Aldi Süd de laatste jaren structureel beter presteert, terwijl Aldi Nord sterk de neiging heeft om vast te houden aan oude waarden van de harde discount uit de vorige eeuw en omzetgroei van de zuidelijke discountbroer niet meer kan bijhouden Over de reden van de opsplitsing – in 1961 – van Aldi Discount in een noordelijk en een zuidelijk bedrijf doen sinds jaar en dag verschillende versies de ronde. De bekendste is dat Theo tabak in het assortiment wilde opnemen en Karl niet. Voor Karl was dat een principekwestie. Maar Manager Magazin is nu met een volstrekt andere reden gekomen: een financiële principekwestie, waarbij Theo als de strenge fungeert en Karl niet. Karl zou buiten medeweten van Theo een lening van enkele honderdduizenden Duitse mark hebben afgesloten, om het bedrijf verder te ontwikkelen. Dat stuitte de veel voorzichtigere Theo tegen de borst. Omdat hij niet in het plan was gekend, maar ook omdat hij die lening veel te riskant vond. Om een blijvende situatie van twee kapiteins op één schip te voorkomen, besloten beide broers het bedrijf op te splitsen. Wel is er in de decennia na die scheiding altijd geregeld overleg gevoerd, via het AUA (‘Aldi Unternehmensausschuss’), een overlegcomité waarin de top van Nord en Süd hun activiteiten coördineren. Die coördinatie gaat vrij ver, tot en met de vergelijking van inkoopcondities aan toe. Volgens Manager Magazin heeft de Duitse mededingings-

42

FoodPersonality januari 2015

42 Aldi 42

13-01-2015 16:37:39


Marktverdeling Aldi Nord en Aldi Süd wereldwijd Europa 550 435

Trader Joe

1.375

Groot-Brittannië

Süd

225

Ierland

Denemarken

113

Nederland 501 450

VS

België Luxemburg 13

Zwitserland 910 Frankrijk 175

48

85

2.380

Polen

Nord

Duitsland 1.835 Süd

450

100

Oostenrijk Hongarije Slovenië 75

Portugal Spanje 249 350

Australië Aldi Nord

Aldi Süd

autoriteit, het ‘Kartellamt’, er in al die jaren nooit een probleem van gemaakt dat beide Aldi’s samenwerken, onderling marktgebieden verdelen, inkoopcondities uitwisselen en prijzen op elkaar afstemmen. De Duitse mededingingswaakhond slaat hierop niet aan, want Aldi Nord en Aldi Süd zijn volgens het Kartellamt vertakkingen van dezelfde Albrecht-stam. En dus komen de twee Aldi’s weg met praktijken waarvoor andere retailers meteen in het beklaagdenbankje zouden belanden. “Dit heeft nooit tot enig protest geleid”, zegt voormalig topmanager bij Aldi Nord, Dieter Brandes, op vragen van dit blad naar aanleiding van het artikel in Manager Magazin. “Als ze echt identieke prijzen zouden vastleggen, dan zou dat een kritische factor kunnen zijn, maar het is niet duidelijk of ze dit ook echt hebben gedaan. Als ze het structureel hebben gedaan, dan roept dit wel vragen op.” Als voormalig bestuurder bij Aldi Nord zou Brandes toch weet moeten hebben van prijsafspraken met Aldi Süd. “In mijn tijd is dat nooit gebeurd”, antwoordt hij. Brandes geldt als vertrouweling van wijlen Theo Albrecht en maakte

Aldi Nord / Süd (in de VS is Aldi Nord Trader Joe)

van 1975 tot eind 1985 deel uit van het directietrio van Aldi Nord. “Ik weet zeker dat er in mijn tijd geen formele prijsafspraken zijn geweest. Misschien dat er incidenteel wel eens via de telefoon is besproken over een specifiek artikel. Maar het was destijds zeker geen geformaliseerde praktijk.” Geformaliseerd of niet, incidenteel of structureel, het maakt niet uit. Want zoals gezegd, het Kartellamt beschouwt Aldi als één geheel. “Het klopt dat wij in de beoordeling van de concurrentiepositie Aldi Nord en Aldi Süd als dochters van hetzelfde concern beschouwen”, bevestigt Kartellamt-woordvoerder Kay Wiedmer desgevraagd. “Vandaar dat afspraken tussen de beide delen niet verdacht zijn. Van de andere kant, het betekent ook dat wij in de beoordeling van de marktmacht van Aldi geen rekening houden met de opsplitsing in twee delen.” Met andere woorden, de opsplitsing van Aldi Discount heeft voor de mededingingsautoriteit eigenlijk nooit bestaan. Dus zal Aldi bij een eventuele hereniging niet te maken krijgen met gedwongen verkoop van locaties in markten waar Nord en Süd aan elkaar grenzen.

Bron: Planetretail.net

Maar Brandes ziet zo’n hereniging niet zo snel gebeuren. “Niets is onmogelijk, maar onder normale omstandigheden verwacht ik geen fusie. Dit gaat niet gebeuren, tenzij er grote problemen binnen de families zouden ontstaan.” Dat klinkt alsof de kans op familiestrubbelingen klein is, echter, Manager Magazin bericht uitgebreid over jarenlange strubbelingen binnen de twee Aldi-families van Karl en Theo. En over opvolgingsproblematiek door het ontbreken van onbetwiste leiders vanuit de familie. En over de moeizame relatie van de families met externe managers, het speelt zowel Aldi Nord als Aldi Süd parten. Karl en Theo hadden beiden geen hoge pet op van de handelsgeest van hun eigen kinderen. Toch zitten er op dit moment nog steeds familieleden in de hoogste bestuursorganen van beide discountbedrijven.

Aldi Nord: nazaten Theo Bij Aldi Nord zijn Theo’s weduwe Cecilia en zijn oudste zoon Theo junior nazaten in de bestuursorganen. Beiden behoren tot het bestuur van de Markus Stichting. Dit is een van de drie stichtingen waarin de familie van Theo Albrecht het

43

FoodPersonality januari 2015

42 Aldi 43

13-01-2015 16:37:52


familiekapitaal heeft ondergebracht (zie kader ‘Herenigingsvoorwaarden’). De Markus Stichting heeft ook de controle op het operationele bestuur tot taak. In dit bestuur heeft Theo junior ook zitting, maar niet als bestuursvoorzitter. Bij leven van Theo senior ervoer Theo junior dat zijn vader veel meer steunde op een externe manager – Hartmuth Wiesemann – die als vertrouwenspersoon van Theo senior gold. Wiesemann is nu met pensioen en diens opvolger als operationeel bestuursvoorzitter – Marc Heussinger – is weliswaar een hervormingsgerichte manager die Aldi Nord verder wil ontwikkelen, maar hij heeft te maken met Theo junior. En binnen de operationele leiding trapt junior volgens Manager Magazin voortdurend op de rem. Als Theo junior niet de handelsgeest van zijn vader heeft geërfd, dan toch zeker diens conservatisme. Zijn jongere broer Berthold overleed in 2012 op 54-jarige leeftijd en de derde generatie is nog te jong en onervaren om de leiding van het familiebedrijf over te nemen.

Aldi Süd: nazaten Karl Bij Aldi Süd oordeelde Karl senior al snel over oudste zoon Karl junior als: ongeschikt. De zoon heeft zich om gezondheidsredenen teruggetrokken uit het bedrijf. Tegenwoordig zit Karls dochter Beate Heister, samen met haar man Peter Heister en hun oudste zoon Peter Max, in de zogeheten ‘Beirat’. Dit is een soort raad van commissarissen die de operationele managers van de ‘Koordinierungsrat’ controleert. In tegenstelling tot Aldi Nord zitten er geen familieleden in de operationele leiding van Aldi Süd. In 2013 rommelde het behoorlijk in de top van Aldi Süd, nadat de Beirat een stroman aan het operationele bestuur toevoegde. De operationele managers zagen dat als een motie van wantrouwen, die de relatie tot de familie structureel belast. Ook in tegenstelling tot Aldi Nord is er bij Aldi Süd meer zicht op opvolgers vanuit de familie. Dat geldt voor Peter Max Heister, maar het zou ook voor nog een andere zoon gelden, die echter geen – ook geen toezichthoudende – functie vervult. Wat dat nu voor de ene of andere

Heister inhoudt, is onduidelijk, maar volgens Manager Magazin heeft Karl senior deze twee kleinkinderen ooit als ‘gelukstreffers’ gekarakteriseerd.

2008

Het totale familiekapitaal van de nazaten van Theo en Karl Albrecht wordt op dit moment op

Brandes gelooft zoals vermeld niet in een eventuele fusie van beide Aldi’s. Maar Matthias Queck – onderzoeksdirecteur en discountexpert bij Planet Retail in Frankfurt – ziet zo’n scenario wél voor zich. Daarbij kijkt Queck niet zozeer naar familieperikelen, maar veeleer naar bedrijfsontwikkelingen. Queck: “Als het al gebeurt, vrees ik dat de familieleden er pas toe overgaan als het te laat is. Daarmee bedoel ik dat Aldi Nord de afgelopen jaren toch echt op achterstand is geraakt tegenover Aldi Süd en structureel veel minder goed presteert. In verschillende Europese landen gaat het niet zo goed met Aldi Nord. Zo daalt de omzet in Denemarken en schijnen ze daar zelfs verlieslijdend te zijn. Ook in Nederland ziet het er niet meer zo goed uit. Aldi is al sinds 1973 actief in Nederland, waar het een sterke positie en een goede naamsbekendheid heeft opgebouwd. Nederland was altijd een sterk Aldi-bastion en dan is het toch heel merkwaardig dat Lidl – dat pas veel later, in 1997, in Nederland begon – inmiddels Aldi ruimschoots is gepasseerd.” Als het in te veel landen slecht zou gaan met Aldi Nord, dan kan het wel eens te laat zijn voor Aldi Nord. Als de familieleden dan pas besluiten om te fuseren, betekent dat volgens Queck een overname van Nord door Süd. “Dat zal dan pro forma een fusie zijn, maar de facto een overname. Voor het geld hoeft de familie het niet te doen. Verder kun je je afvragen wat een in de problemen geraakt Aldi Nord voor toegevoegde waarde heeft voor Aldi Süd. Hier is vooral de familie-eer in het geding. Dus als er zich al eens zo’n scenario zal voordoen, dan noemt Aldi dit een fusie en dan zal Aldi spreken over ‘elkaar wederzijds versterken door één te worden’.” Volgens Queck kunnen met zo’n verklaring familieleden en managers van Aldi Nord hun gezicht redden. In sommige landen publiceert Aldi cijfers, in

Omzetontwikkeling Aldi Süd vs Aldi Nord (EUR mn) in miljard euro) 2003

Herenigingsvoorwaarden

2013

schatting 2018

Aldi Süd

18,9

26,3

38,3

41,3

Aldi Nord

20,2

24,5

28,7

29,5 Bron: PlanetRetail

Zo’n tien jaar geleden was de omzet van Aldi Nord groter dan die van Süd. Dat is gekanteld en sindsdien neemt Aldi Süd steeds meer afstand van Nord.

zo’n € 35 miljard geschat. Sinds begin jaren zeventig van de vorige eeuw hebben de families hun vermogen ondergebracht in familiestichtingen die als doel hebben de familieleden en hun nazaten te ondersteunen en ook fondsen beschikbaar te stellen voor ondernemende activiteiten. Aldi Süd behoort nu toe tot de Siepmann Stichting en de Carolus Stichting. Aldi Nord is ondergebracht bij drie stichtingen die naar apostelen zijn vernoemd: Markus, Lukas en Jakobus. De stichtingen kunnen worden opgeheven als 80% van de familieleden, die elk ten minste 25 jaar oud moeten zijn, hiermee instemmen. In dat geval kunnen de erfgenamen vrijelijk over hun bezittingen beschikken en hiervan onderdelen verkopen.

andere landen gaat het om inschattingen. Dus Queck houdt een beetje een slag om de arm. Niettemin durft hij te stellen dat in de jaren van 2008 tot 2013 de omzet van Aldi Nord jaarlijks gemiddeld met zo’n 2,9% is gegroeid, terwijl de jaaromzet van Aldi Süd in die jaren met gemiddeld 7,8% toenam. Süd was in 2013 goed voor een omzet van zo’n € 38,3 miljard, Nord in 2013 voor € 28,7 miljard. Die kloof van bijna € 10 miljard zal volgens Planet Retail in de jaren naar 2018 alleen maar groter worden, omdat dit verschil in groeitempo zich zal voortzetten. Queck: “In de jaren zestig, zeventig en tachtig van de vorige eeuw deed Aldi Nord zeker niet onder voor Süd, maar in de afgelopen decennia zie je dat beide bedrijven uit elkaar zijn gegroeid. Süd zit van oorsprong in de meer welvarende Duitse deelstaten, terwijl Nord na de Duitse eenwording de voormalige DDR erbij kreeg. Wellicht hebben ze dat zo met elkaar afgesproken en mocht Süd vervolgens naar Groot-Brittannië en Ierland uitbreiden. Ook internationaal zie je dat Süd toch in wat meer welvarende landen zit. In Zwitserland en Oostenrijk is het besteedbaar inkomen hoger dan in Duitsland. Nord ging naar landen als Frankrijk, Spanje en Portugal, die vergeleken met Duitsland iets minder welvarend zijn. Bovendien, Süd breidde uit naar de Angelsaksische landen, waar in het bedrijfsleven het aandeelhouderskapitalisme de toon aangaf. Bedrijven – en daarmee ook veel retailers – moeten elk

44

FoodPersonality januari 2015

42 Aldi 44

13-01-2015 16:38:05


‘Ik wilde helemaal niet dat jullie zouden komen’ Door: Gé Lommen

kwartaal en elk jaar weer meer winst maken. Aldi Süd had die last van de druk van aandeelhouders niet en gedijde in zo’n cultuur prima. Aldi heeft ook geduld. In de Verenigde Staten heeft Aldi Süd sinds het begin in 1976 leergeld betaald en lang moeten wachten voor de definitieve doorbraak.” De VS zouden wel een extra complicatie vormen. Dat land is naast de Duitse thuismarkt de enige markt waar beide Aldi’s samen actief zijn. Aldi Süd als officiële Aldi-discounter en Aldi Nord sinds 1979, toen het het eigenzinnige Amerikaanse Trader Joe overnam. “Beiden opereren volledig onafhankelijk van elkaar, Trader Joe vanuit Californië en Aldi vanuit Illinois”, zegt Neil Stern, senior partner van retailadviesbedrijf McMillan Doolittle. “Trader Joe en Aldi richten zich op verschillende doelgroepen en voeren een eigen assortimentsbeleid. Als je die twee fuseert, zijn er misschien voordelen te behalen in vastgoed, ict en inkoop. Maar dit alles weegt niet op tegen de nadelen. Want het risico is groot dat beiden hun identiteit en speciale karakter verliezen.” Naast een fusie – of overname van Nord door Süd – is een definitieve scheiding tussen de twee Aldi’s ook een mogelijkheid. Dit is echter vooral theorie, want het eergevoel van de familie staat dat niet toe. Niettemin, Brandes wijst hierop: “Een fusie is uiteraard veel moeilijker dan een volledige scheiding.” Ook Queck ziet elementen voor een volledige scheiding: “Er zijn altijd problemen bij de integratie van bedrijven. Er is veel veranderd en de culturen van Nord en Süd zijn verschillend. Ruim tien jaar geleden besloot Aldi Süd om het woord ‘Süd’ in het logo te integreren. Duidelijk om afstand te nemen van Aldi Nord.” Die afstand creëert Süd ook door een veel eigentijdser benadering van discount: door de strikte discountprincipes uit de vorige eeuw los te laten. Bovendien heeft Süd nog een groot voordeel op Nord. Aldi Süd heeft zicht op opvolging vanuit de familie, terwijl het nog zeer onzeker is of de derde generatie bij Aldi Nord het moeizaam functionerende discountbedrijf weer toekomstbestendig zal kunnen maken. Mocht dat niet lukken, dan komen de draadjes van een fusie of overname toch bij elkaar en zal Aldi Süd zeker in actie komen. Al is het maar om de familie-eer te redden. ■

‘Nazaten Karl/Theo wikken/wegen over Nord/Süd’

Afgelopen december was er een opmerkelijke uitzending op het ‘Zweites Deutsches Fernsehen’ over Aldi en over het leven en werk van de broers Theo en Karl Albrecht. Het is een documentaire, met een paar fragmenten die door acteurs nagespeeld zijn, momenten uit het leven van Karl of Theo die door mondelinge overlevering van anderen in de publiciteit zijn gekomen. De ene anekdote is nog bijzonderder dan de andere. Rode draad is de steeds grotere marktpositie van het bedrijf, terwijl de twee broers steeds zwijgzamer zijn geworden en dat ook in de bedrijfscultuur hebben laten terugkomen. “Ik wilde helemaal niet dat jullie allemaal zouden komen. Ik heb honger. Ik ga zometeen weer naar huis.” Dat moet Karl Albrecht hebben gezegd toen hij op de receptie van zijn negentigste verjaardag op een podium stond. Waarschijnlijk iets te oud om meer uit te brengen. “Tijdschriften publiceren altijd over de rijkste mensen van de wereld. Zoals Forbes. Men maakt een onderscheid tussen de Karl Albrecht-familie en de Theo Albrecht-familie. Als nu eens beide vermogens bij elkaar zouden worden opgeteld, dan is die familie de rijkste ter wereld, veel meer dan Bill Gates of Warren Buffett en anderen.” Dat zegt Dieter Brandes, jarenlang directielid bij Aldi Nord en ooit vertrouweling van Theo Albrecht. “Ik kan me niet herinneren dat ik meneer Theo Albrecht ooit eens hard heb horen lachen. Echt smakelijk lachen.” Eberhard Fedtke, jarenlang directeur bij Aldi Nord. Fedtke vertelt ook over de zeg maar gerust maniakale bezuinigingsdrang van Theo Albrecht. Fedtke stond eens met Theo Albrecht op de wc, Albrecht droogde zijn handen onder de elektrische handendroger. Hij merkte dat de droger ongeveer drie seconden langer werkte dan hij nodig vond. Hij vroeg Fedtke zijn rekenmachientje erbij te halen en te berekenen hoeveel handendrogers het bedrijf had, hoeveel seconden te veel het dan zouden zijn, hoeveel minuten dat zouden zijn op jaarbasis, met 300 werkdagen. Albrecht kwam op 810.000 minuten dat de drogers te veel zouden drogen. “Herr Fedtke, Hände weg, Gerät aus. Und sofort!” Theo Albrecht wordt in november 1971 ontvoerd. Hij wordt op een avond door twee

mannen in zijn eigen auto meegenomen. Ze eisen 7 miljoen D-Mark losgeld. Het wordt een affaire die heel het land bezighoudt die weken, vergelijkbaar met Freddy Heineken en Gerrit-Jan Heijn later in ons land. De daders krijgen hun 7 miljoen, en Theo komt vrij. Dat is het enige moment dat hij enkele minuten een interview geeft aan omstandige journalisten. De daders worden gepakt, maar de helft van het geld zal nooit meer teruggevonden worden. Naderhand wil Theo Albrecht dit bedrag als bedrijfsonkosten van de belasting aftrekken en daar heeft hij een rechtszaak voor over. Die verliest hij. Nog een keer Fedtke: Theo Albrecht controleert facturen en ziet dat een bedrijfsleider vier ballpennen heeft besteld. Hij belt de bedrijfsleider in kwestie meteen. “Wilt u soms met vier ballpennen tegelijk schrijven?” Kennelijk onthutst door dit voorval gaat Theo Albrecht persoonlijk een bureau ontwerpen, met daarin precies voorgeschreven welke bureau-artikelen daarbij toegestaan zijn, en waar die op het bureaublad en in de laden moeten liggen. Voor alle bedrijfsleiders. Wie zich er niet aan houdt, mag op sancties rekenen. Zelfs dit wordt gecontroleerd. Fedtke: “Eerst werd de bedrijfsleidster om wie het ging ter verantwoording geroepen, toen de regiomanager van die bedrijfsleidster, toen de verkoopleider en op het laatst ik zelf ook. Het bedrijf werd hem te groot, het groeide hem boven het hoofd, het ontglipte hem.” Hij ging zich volgens Fedtke gedragen met de benepenheid van een kleine buurtwinkelier. Maar voor een latere Mercedes had Theo Albrecht veel geld over. Anderhalf miljoen. Hij was getraumatiseerd door de ontvoering. De auto was bepantserd, zelfs raketten konden er niet tegen op, de auto had een extra zuurstofvoorziening voor bij een gifgasaanval. En, omdat hij bang was om ooit eens achter in de kofferbak te belanden (tijdens zijn ontvoering had hij daar bijna in gelegen, maar de kidnappers besloten daarna dat hij zelf zou sturen), liet hij in de kap van de kofferbak een telefoon aanbrengen. Karl Albrecht vertelde later, toen hij vlak voor zijn dood een interview gaf aan een journalist van de Frankfurter Allgemeine, dat hij een tijd lang ’s ochtends vroeg wel op de zaak was, maar na de lunch naar huis ging en de zaken aan zijn directeuren over liet. Dan ging hij thuis even een middagdutje doen. Albrecht vertelde dat hij het fijn vond als dan de kinderen thuis kwamen en ccccccdat hij er ook was. ■

45

FoodPersonality januari 2015

42 Aldi 45

13-01-2015 16:38:18


DEZE MAAND

L DL info Lidl houdt de gemoederen in de sector bezig. Lage prijzen, een uitgekiend assortiment en bijzondere initiatieven zorgen voor een groeiende klantenkring en een stijgend marktaandeel. Vandaar dat we de prijzen en het assortiment van Lidl voortaan maandelijks onder de loep nemen.

Het is vrij rustig in termen van introducties en saneringen in het reguliere Lidl-assortiment van ruim 1.200 artikelen. Voor de eerste aflevering van deze rubriek is het reguliere assortiment van week 51 (medio december) vergeleken met dat van week 47 (medio november). Let wel, het Delicieux-eindejaarsassortiment valt hier dus buiten. Wat zien we dan? Volgens de waarnemingen van Pricing Experts waren er 8 introducties (1%) en 12 saneringen (1%). In deze periode zijn echter zowel prijsverhogingen als –verlagingen op de normale manier doorgelopen met meer dan 50 prijsmutaties.

Top-5 prijsverhogingen 1. Augurken pot, 720 ml 2. Groente-, kip-, of runderbouillonblokje, 120 gram 3. Chocoladereep, 100 gram (melk, puur, hazelnoot of wit) 4. Pure chocolade reep, 2 x 200 gram 5. Vlekverwijderaar W5

Top-5 prijsverlagingen 1. Speklapjes naturel, 400 gram 2. Soepgroenten (koelvers), 300 gram 3. Smoothie fles, 250 ml 4. Crème fraîche, 200 gram 5. Vloeibare honing fles, 500 gram

-17% -16% -14% -13% -12%

Wat verder opvalt… Alle soorten energydrinks zijn fors duurder geworden (circa 10%). Bij verse sappen is de helft van het assortiment goedkoper geworden. Bij vers vlees werden ook veel prijsverlagingen genoteerd (circa 12% van het assortiment is (iets) goedkoper geworden). Een opvallend introductie is die van walnoten stokbrood (zie foto), een echt premium artikel. ■

+34% +26%

De informatie in deze rubriek is afkomstig van Pricing Experts

+15% +12% +12%

SUPERMEDIA Een rubriek over de ‘media efficiency’ van supermarkten en A-merken; hoe manifesteren zij zich in de traditionele en nieuwe media, en hoe effectief is die inzet? Sinds het derde kwartaal van vorig jaar registreert GfK in het scanpanel specifiek of FMCG-aankopen in een fysieke winkel zijn gedaan of dat deze online besteld zijn (en vervolgens thuisbezorgd of afgehaald bij een Pick Up Point). Hierdoor is nu inzichtelijk wie online bestellers van FMCG-producten zijn en kan er in het Media Efficiency Panel gekeken worden naar het mediaprofiel van deze kopersgroep. GfK heeft nu specifiek gekeken naar het online profiel en ziet daarin dat online FMCG-kopers niet significant méér online zijn (gemeten in tijdsduur en aantal sessies) dan andere consumenten. Wat wel opvalt is dat ze 11% meer webpagina’s bezoeken. Daarnaast maken ze (veel) meer gebruik van grote sites als Google en Youtube. Dit komt vooral door de tijd die men op de website besteedt. Over de hele linie maken ze meer gebruik van sites waar online besteld kan worden, maar het zijn zeker geen fanatieke of zelfs zware internetgebruikers.

ce gerelateerde sites worden meer en langer dan gemiddeld bezocht. Kijkend naar de cijfers voor Groupon en Kieskeurig, lijken de online FMCG-kopers minder bezig te zijn met dealtjes en vergelijken. Al is het dan wel weer opvallend dat áls Kieskeurig wordt bezocht, dit zeer zorgvuldig wordt gedaan, gezien de lange tijd die er per pagina besteedt wordt.

In de grafiek is voor een aantal van de grootste websites in Nederland en een aantal e-commerce gerelateerde websites het gedrag van online FMCG-kopers afgezet tegen totaal Nederland (middels indices). Daarbij zijn de vragen gesteld zoals die onder de grafiek te vinden zijn. Opvallend is bijvoorbeeld dat de groep een stuk minder vaak op Youtube komt maar per bezoek wel veel meer verschillende pagina’s bekijkt en hier ook aanzienlijk sneller is dan gemiddeld. Binnen de e-commerce sites is die van Albert Heijn een te verwachten uitschieter, maar ook andere e-commer-

Voor dit onderzoek is alleen ‘fixed’ online gebruik meegenomen (desktop en laptop, geen mobiel). Alleen thuisgebruik is meegenomen. De data dateren van oktober 2014. Als online FMCG-kopers geldt iedereen die vanaf Q3 2014 minimaal één keer online FMCG-artikelen heeft besteld. Bron: GfK Media Efficiency Panel

46

FoodPersonality januari 2015

46 Lidl 46

13-01-2015 17:00:57


Column Anneke Ammerlaan

Private label groeit niet meer Voor het eerst sinds de start van de economische crisis staat het private label in diverse Europese landen onder druk (omzetaandeel -0,1%). De grootste markt voor private labelproducten blijft Groot-Brittannië, terwijl de grootste groei van private label afkomstig is uit Duitsland. Spanje laat de grootste daling zien, terwijl Nederland (met een 0,2% dalend omzetaandeel) aansluit bij de gemiddelde Europese ontwikkeling. Dat blijkt uit nieuw onderzoek van IRI. In Europa lag het aandeel van private label in 2014 gemiddeld op 48,9% (volume-aandeel) en 38,7% (omzetaandeel). Dat laatste percentage lag een jaar eerder nog 0,1% hoger en daarmee groeit het private label voor het eerst sinds jaren niet meer. IRI wijst als oorzaken naar de prijsoorlogen die her en der gevoerd worden. Deze verkleinen de prijsafstand tussen A-merk en private label steeds verder. Daarnaast beperkten retailers de promotionele activiteiten rondom hun huismerken, terwijl ze meer aandacht besteden aan hun premium huismerken.

Iedere consument z’n eigen category manager en revolutionaire uitspraak, maar

E

naartoe als hij precies weet wat hij zoekt.

ook de grootste verandering voor de

Je laten inspireren bij zo’n webshop is bijna

retail in de komende tien jaar. Een

ondoenlijk en van de suggesties die je ze

ontwikkeling die niemand over het

geven is het de vraag of ze niet alleen maar

hoofd kan zien.

commercieel gestuurd zijn.

O het te begrijpen, moeten we terugkijken.

Het tweede type provider is de ‘curator’. Ik

Hoe deed de consument pakweg de laatste

neem weer Willem & Drees als voorbeeld.

kwart eeuw zijn boodschappen? Hoe

Als een consument naar de Willem & Drees-

maakte hij/zij zijn/haar keuzes? Op basis

webshop gaat, weet hij dat het aanbod

van het aanbod in de supermarkt. Prijs of

uit het seizoen en van lokale herkomst is.

afstand bepaalde naar welke supermarkt

Willem & Drees heeft de voorkeuze gedaan.

men ging, en soms assortiment, informatie

Hun beperkte, uitgelezen aanbod maakt

over producten kwam uit advertenties en

kiezen en bestellen daardoor makkelijk.

de tijdschriften die de supermarkten zelf

De derde provider is de webshop van de

uitgeven. Het vooraf gemaakte boodschap-

producent. Die is voor de echte fans. Zij

penlijstje – of dat nu op papier stond of

zoeken direct contact met de maker, maar

in het hoofd was opgeslagen – werd net

verlangen voor de genomen moeite infor-

zoals een order in een magazijn bij elkaar

matie en ook extra’s.

vergaard. Vaak waren dit altijd dezelfde producten en/of dezelfde merken. Om snel

Moet je de fysieke winkel vergeten?

de supermarkt door te komen. Je zou dit

Integendeel, hoe vaker consumenten je

gewoonte of gemak kunnen noemen, of

product tegenkomen, hoe groter de be-

misschien zelfbehoud; boodschappen was

kendheid en – als het product goed is – de

nu eenmaal een noodzaak.

bereidheid tot kopen. Of dat nu direct is of later via het net.

Die wereld gaat volledig op de schop. En in een rap tempo. En dat heeft natuurlijk alles te maken met internet. Nee, niet alleen omdat de boodschappen tot in de keuken worden bezorgd, maar omdat internet, social media en de komende tijd vooral de bloggers bepalend worden voor de keuze van de nieuwe consument. Daar infor-

Terwijl in veel Europese landen het private label in toenemende mate wordt geaccepteerd als kwalitatief alternatief, ligt de nadruk in Nederland vooral op prijs. In een poging de prijzen laag te houden worden de huismerken vooral gepositioneerd als ‘value for money’. De daling van het private label (omzetaandeel -0,2%) werd vooral veroorzaakt door een lagere promotiedruk. Volgens de onderzoekers van IRI is de daling in Nederland ook met name in de zomermaanden waarneembaar, wanneer A-merken extra aandacht trekken, met name in categorieën als ijs, bier en frisdranken. Het afgelopen jaar werd dit effect nog eens versterkt door een stijging van de promotiedruk bij de A-merken in deze categorieen. IRI wijst overigens ook op het vervangen van Euroshopper door AH Basic bij Albert Heijn in 2013 als verklarende factor. De zware ondersteuning rondom die operatie zou het private label als geheel in dat jaar behoorlijk hebben geholpen. ■

meert hij of zij zich. Vervolgens kiest hij zijn ‘provider’: het bedrijf dat hem de producten levert. Soms is dat een ‘warenhuis’ à la Bol of Amazon, soms een curator, zoals Willem & Drees, en soms koopt hij liever direct bij de maker. Het voordeel van het warenhuis is het grote aanbod, daar gaat de consument

‘Internet, social media, maar vooral de bloggers worden bepalend voor de keuze van de nieuwe consument’

Anneke Ammerlaan, trendonderzoekster voor voeding en consumentenwensen, beoordeelt de branche op het evenwicht tussen goede smaak en commercie. E-mail: info@ammerlaanfood.nl

47

FoodPersonality januari 2015

46 Lidl 47

13-01-2015 17:01:12


Een reeks foodformules in Dubai, met beelden van Erik Hemmes: deze maand Eataly. Door: Gé Lommen Foto’s: Erik Hemmes

De ruimte waar Eataly mozzarella laat rijpen. Hemmes: “Als je erlangs loopt, denk je ‘wat gebeurt hier nu?’. Dat Eataly brood bakt, is bekend, maar kaas rijpen, dat zie je toch nergens.”

FOOD RETAIL IN DUBAI:

Eataly en Azadea In de reeks formules in Dubai met beelden van Erik Hemmes hebben we tot nu toe laten zien: de foodafdeling van het Franse Galéries Lafayette, het Britse Waitrose, zoetwarenformule Candylicious (oorspronkelijk uit Singapore) en de twee Franse bakkersformules Paul’s Bakery en Éric Kayser. Deze maand de laatste uit de reeks: Eataly. Eataly – voor wie dat kent, denkt: zit dat ook al in Dubai? Ja. Het is er sinds november 2013 en het voldoet helemaal aan de kernwaarden van Eataly; je zou ook niet anders verwachten. Vers, kwalitatief hoogwaardige en authentieke voeding, ambachtelijke en eveneens traditionele/ authentieke productie, met oog voor de komaf

van de producten en ingrediënten, liefst van kleinschalige leveranciers, van fokkers, telers en akkerbouwers, wijnbouwers, kaasmakers, drankproducenten et cetera die zelf ook weer met een levensovertuiging hun ambacht uitoefenen. Met een levenswijsheid als pay-off: ‘het leven is te kort om slecht te eten’. En voor wie Eataly niet goed kent, even in een paar regels Eataly: het begon officieel in 2007, met de opening van de eerste Eataly in Turijn, een 11.000 m2 vvo tellend complex. Eataly is oorspronkelijk een collectief van levensmiddelenfabrikanten uit de omgeving van Turijn, die zich bij elkaar aansloten. Stuwende kracht is Oscar Farinetti, die tot aan 2004 succesvol zakenman

was geweest met elektronica- en witgoedketen Unieuro, die hij uiteindelijk verkocht. Hij verkocht deze aan Dixons. Zijn nieuwe project: hij verenigde ambachtelijke kaasmakers, olijfolieproducenten, tomatenkwekers, pizzabakkers, broodbakkers, slagers, kappertjesproducenten en wat al niet meer (aanvankelijk achttien producenten) en startte een collectief, liet een vroegere vermouthfabriek opknappen, vroeg het veeleisende Slow Food uit Bologna om mee te denken over ‘wat is goed eten en drinken?’ en ziedaar, Eataly was een feit. Bij 11.000 m2 vvo stel je je ettelijke tienduizenden artikelen voor. Fout: de Eataly-oprichters wilden niet meedoen aan de ‘grootste keuze’-strijd van

Dit is het meest typerende beeld voor Eataly in Dubai: het is lunchtijd en tal van klanten dan wel gasten zitten er te eten, midden in de winkel. Links zien we de dkw, aan de andere kant van de gasten zien we versafdelingen.

48

FoodPersonality januari 2015

48 Hemmes 48

12-01-2015 12:24:06


Dit is bijna een ‘store-in-store’, het is de chocolade-afdeling, maar dan alleen met artikelen van Venchi. Dat is een chocoladeproducent uit – net als Eataly zelf – de streek Piemonte. Venchi is een producent van premiumchocolade. Hemmes: “Bijzondere combinatie van bediening en zelfbediening. Op de hoeken verpakte chocolade, variërend van tabletten tot bonbons. Daartussen liggen verse bonbons die na keuze voor je ingepakt worden. De verpakte bonbons kun je zelf in een doos doen, achter de toonbank wordt dan voor je afgewogen.”

Clean en tegelijk toch sfeervol zijn deze wanden met kaas en uitleg over kaas. Vooral de wereldwijd bekende parmigiano reggiano en grana padano worden hier gepromoot. De eerste is de enige echte parmezaanse kaas (uit Parma dus), de andere een kaas die in heel Noord-Italië geproduceerd wordt.

De broodafdeling van Eataly. Broden in allerlei soorten en maten, en daarbij ook deegwaren als pizza. We zien bijvoorbeeld drie soorten ‘pizza Romana’ liggen, met rozemarijn, met tomaat en mozzarella en met tomaat. Verder laat Eataly de klant brood proeven, met een schoteltje olijfolie erbij om te dippen. Hemmes: “Een presentatie met natuurlijke materialen, hout, manden, open, zonder verpakking. En ze laten de blokken hout zien waarmee ze de oven stoken. Ambacht in optima forma.”

Achter deze glazen wand zijn koks of personeelsleden bezig verse pasta te maken. Om mee te nemen of als onderdeel van een maaltijd die je in deze Eataly zelf kunt nuttigen. Hemmes: “Dit is de bar voor gezonde mixdrankjes, ‘frozen drinks’ en tropische dranken met veelal fruit als ingrediënt. In Dubai mag geen alcohol worden geschonken en dit is het alternatief.” levensmiddelenformules van vandaag de dag. Eataly bood 20.000 artikelen. Best veel, maar niet veel als je bedenkt dat die eerste vestiging 11.000 m2 vvo omvat. Een hypermarkt van diezelfde omvang biedt doorgaans 55.000 tot 75.000 sku’s. Ruimte genoeg dus in die eerste Eataly om artikelen mooi te presenteren en veel ruimte te geven aan uitleg over goed eten en drinken. En

om ruimte te geven aan horeca: je kunt er eten en drinken en er is zelfs ruimte voor grotere gezelschappen. En Eataly houdt geregeld workshops en kooklessen. Misschien is de omschrijving die ooit in The New York Times stond, wel het treffendst: ‘een megastore, met elementen van een Europese, overdekte markt, een Whole Foods-achtige supermarkt, een

food court en een ‘New Age’-learning center’. Eataly breidde uit. Allereerst naar andere grote Italiaanse steden, en vrij snel naar Japan, en enkele jaren later naar de VS. Momenteel heeft Eataly bijna dertig vestigingen: zo’n vijftien in Italië (maar dan niet allemaal met 11.000 m2 vvo, de grootste zijn die in Rome en Milaan, van respectievelijk ongeveer 8.000 en ongeveer 5.000 m2

49

FoodPersonality januari 2015

48 Hemmes 49

12-01-2015 12:24:10


Het is niet echt een tekening om goed wijs uit te worden – ook al door de uitleg van de afdelingen in het Italiaans – maar niettemin een origineel idee. In plaats van voor de klant duidelijk te markeren hoe de winkel is opgebouwd, laat Eataly deze schets zien, met als commentaar erbij ‘everything started from here’. Hemmes: “Je mag zodoende even in de keuken van de bedenkers meekijken.” We zijn hier meer richting dkw, met veel ruimte voor de presentatie van olijfolie. Eataly gooit er een echte olijfboom tegenaan om de aandacht te trekken, met daaromheen een rond eiland met flessen olijfolie. En dit is niet de enige plaats in de vestiging waar Eataly olijfolie aanbiedt.

vvo), ruim tien in Japan (allemaal kleiner), twee in de VS (New York, Chicago), één in het Turkse Istanboel en deze hier, in Dubai. Deze hier is relatief klein, met ongeveer 2.000 m2 vvo. Hoe geeft nu dat collectief uit Italië leiding aan deze vestiging? Want de foto’s laten duidelijk flink wat personeel zien. Niet, is het antwoord. Het is een franchiseconstructie. Franchisenemer is het bedrijf Azadea Group. Met die naam komen we op een opmerkelijke detailhandelspartij uit. Azadea is een franchisenemer van vooral westerse formules, oorspronkelijk vooral modeformules, maar sinds enkele jaren is mode zeker geen kernactiviteit meer. Het bezit zo’n 600 vestigingen en opereert in vijftien landen in Noord-Afrika en het MiddenOosten: Algerije, Bahrein, Egypte, Ghana, Irak, Jordanië, Kazachstan, Libanon, Oman, Pakistan, Qatar, Saoedi-Arabië en de Verenigde Arabische Emiraten. En we zien er ook Cyprus bij staan: Nicosia en Limassol. Daarmee kan Azadea van

zichzelf zeggen dat het ook in Europa opereert. Het bedrijf omvat 11.000 medewerkers. Azadea is oorspronkelijk van de Libanese ondernemer Wassim Daher, die in 1978 een kledingwinkel opende in de Libanese hoofdstad Beiroet. Daher werd begin jaren tachtig franchisenemer van de formule MaxMara, maar vandaag de dag moeten we daar namen als Zara, H.E. by Mango, Superdry, Bershka, Jules, Virgin, Decathlon, Gap aan toevoegen, zo’n dertig in totaal. Azadea heeft zich niet tot kleding en de ‘geluidsdragers’ van Virgin beperkt. Het ging vastgoed ontwikkelen, niet zo vreemd in die ‘emerging markets’, waar westerse spullen en een westerse leefstijl soms zeer begeerd worden, al kun je niet van al die landen zeggen dat ze sinds de jaren tachtig alleen maar voorspoed en welvaartsgroei gekend hebben – denk aan de mislukte Arabische Lente in Egypte, denk aan de vele burgeroorlogen en andere gewelddadige perioden in Libanon, denk aan de jarenlange dramatiek in Irak. Maar toch, Azadea groeide verder. Het startte ook met de opmerkelijke formule

We doen nog wat borden, want je kunt best stellen dat Eataly ook een fenomeen is als het om winkelcommunicatie gaat – het zal hier ook wel moeten, zeker gezien het feit dat in thuisland Italië aardig wat personeel het aan klanten en gasten uitlegt, maar hier in Dubai komen heel andere mensen dan alleen Italianen. Allereerst het manifest. Dat gaan we niet helemaal uit de doeken doen (zie de site van Eataly), maar… eerst legt Eataly in veertien punten uit wat het voor mens, dier, gewas, milieu, eetcultuur en voedselproductiecultuur wil betekenen. En dan staat daaronder: ‘We even doubt that this manifesto is right.’ Met andere woorden: wij, van Eataly, stellen onze regels bij en staan open voor discussie, suggestie en verandering. Zeldzaam speels, subtiel en sensibel gedaan.

Nog zo’n bijzonder en onderscheidend idee. ‘Help us nót to call you with a number’, zegt Eataly op dit bord. ‘We willen u in uw gezicht kunnen aankijken, een vriendelijke sfeer creëren, zelfs als u op uw beurt moet wachten.’ Eataly vervolgt: ‘In doing this, we like to be different form the usual experience’. Met daaronder een bijzondere kwinkslag: ‘Waiting can be beautiful when you are in good company’.

Nog een bord. Het manifest zegt: ‘we zijn op zoek naar harmonie’. Dit is er min of meer een vervolg op. ‘De klant heeft niet altijd gelijk’, ‘wij hebben niet altijd gelijk’, en als slotsom hiervan regel drie: ‘door onze verschillen creëren we harmonie’. Vind maar eens in een winkel zo’n filosofische mentaliteit als hier. De vraag is dan wel hoe de medewerkers dat moeten naleven en uitdragen, in een internationale setting als Dubai, maar toch.

50

FoodPersonality januari 2015

48 Hemmes 50

12-01-2015 12:24:13


Zelfs het ijs is vers. Hier wordt het ijs getapt uit deze wand met smaken.

Via dit bord probeert Eataly met z’n Italiaanse komaf aan te sluiten bij het hypermoderne Dubai. Het Colosseum van Rome en de Burj Khalifa van Dubai staan beide hier afgebeeld, met als uitleg: om een goede toekomst te bouwen kijken we terug naar wie wij zijn, naar ons verleden. Eataly Dubai moet een plaats zijn waar verleden en toekomst, traditie en innovatie, samengaan in de liefde voor goed eten.

Zelfs over het bereiden van maaltijden heeft Eataly boodschappen te melden. Zoals deze: ‘ frying’ is op zichzelf niet erg. Zolang het maar kort gebeurt, met weinig olie en dan wel met olie van uitstekende kwaliteit

Gebak en banket in de vitrine, net klaargemaakt, waarschijnlijk. Hemmes: “Elk rijtje gebakjes in een afzonderlijke la van doorzichtig plastic, goed voor de presentatie en de hygiëne.”cc

En dan – ja, nog een bord, we weten het – als contrast met deze doordachte uitspraken: ‘het is moeilijk om eenvoudig te zijn’. Dat geldt dan niet voor alle wijsgerige boodschappen, maar voor het eten zelf. Zoals bekend: met name de Toscaanse keuken staat bekend om haar eenvoud.

‘The Butcher Shop & Grill Restaurant’, een kruising tussen een slagerij en restaurant met vlees uiteraard als uitgangspunt van de menu’s. Afkomstig uit: Zuid-Afrika, oorspronkelijk een slagerij, daarna eenslagerij en ‘deli’ en daarna een slagerij/‘deli’/restaurant. Azadea is ook franchisenemer van Paul’s Bakery, bakkerswinkel annex café, dat we in FoodPersonality december samen met Éric Kayser in deze serie lieten zien. Azadea is niet zomaar een omzet- en winstgericht bedrijf: in thuisland Libanon staat het bekend om z’n maatschappelijke bijdragen via de Azadea Stichting. Die stichting levert elk jaar een bijdrage aan boomplantdagen, het zorgt voor lessen over milieu op scholen, beijvert zich voor groenvoorzieningen in winkelcentra – oké, je kunt je afvragen in hoeverre een groenvoorziening in een woestijnlandschap niet eerder een aantasting van het milieu is als je bedenkt hoeveel water er nodig is voor een stukkie groen, maar Libanon is geen

zandplaat als Saoedi-Arabië of Dubai. Bovendien heeft de stichting een park aangelegd in Beiroet, Sanayeh Park, een groenvoorziening. Die echter ook weer omstreden zou kunnen zijn. Ten eerste: zijn groenvoorzieningen geen publieke (overheids) taak? Maar kennelijk moet je dat in Libanon anders zien. Niettemin, het park is ook in Libanon zelf omstreden. Want de stichting heft entreegeld voor een parkbezoek. Mensen met weinig geld worden door een entreeheffing geweerd, en zo werd Azadea armoedediscriminatie verweten. Maar nou zijn we wel ver van het oorspronkelijke onderwerp Eataly afgedreven. Want wat eigenlijk verbaast, is dat Eataly met deze multinational in zee is gegaan. Het credo van kleinschalige partners telt kennelijk alleen voor de leveranciers, niet voor franchisenemers. ■ Meer foto’s zien? Mail Erik Hemmes via info@erikhemmes.nl.

51

FoodPersonality januari 2015

48 Hemmes 51

12-01-2015 12:24:17


VACATURES.FOODPERSONALITY.NL Vacatures.foodpersonality.nl is de nieuwe vacaturesite voor professionals in de supermarktsector. De website is verbonden met foodpersonality.nl, zodat bezoekers van de website in één oogopslag de actuele vacatures kunnen zien. FoodPersonality werkt voor deze vacatureservice samen met Exenzo, specialist op het gebied van jobboard services. V O O R K A N D I D AT E N : Eenvoudig vacatures zoeken op functie of op bedrijf. Of upload uw cv, zodat werkgevers u voor een functie kunnen benaderen.

V O O R W E R KG E V E R S : Uw vacature komt onder de aandacht van meer dan 1.800 professionals per maand. De focus ligt op managers en beslissers bij supermarktbedrijven en levensmiddelenfabrikanten. Informeer naar de aantrekkelijke tarieven:

› HBO / WO supermarktprofessionals › hoger management en directie › +1.800 unieke bezoekers per maand › + 2.800 LinkedIn-volgers

+31(0)854013113 (of kijk op vacatures.foodpersonality.nl)

FoodPersonality – maandblad voor managers in de levensmiddelenhandel en –industrie

52 advertentie 52

13-01-2015 12:37:28


Vleursvloer Gemiste kansen, rariteiten, misvattingen en flaters (en ook goeie zetten!) uit het oogpunt van een weldenkende shopper. De rol van weldenkende shopper wordt ‘gespeeld’ door Evelyn van Leur, partner bij de Category & Trade Company. Reageren? Mail evelyn@ct-company.nl

Boni, tussen AH en Aldi De verrassing van het laatste GfK-kerstrapport is wat mij betreft: Boni op de derde plaats. Reden om naar de nieuwste Boni-winkel in Genemuiden af te reizen. Daar staat een mooie, ruime winkel, aanzienlijk groter dan de vorige, in dezelfde straat als de AH en naast de Aldi. Hoe zou nu een Boni als deze zogezegd de derde plaats kunnen pakken, los even van het feit dat afzonderlijke filialen altijd boven of onder het formulegemiddelde scoren? Deze zal – omdat-ie nieuw is – wel bovengemiddeld zijn. Hoe houdt deze Boni zich tegenover Aldi en AH staande? Boni maakt andere keuzes. Deze drie elementen vond ik het opvallendst:

keuzestress, meer overzichtelijkheid. Je vindt gemakkelijker je product door de presentatie op dubbele of driedubbele facings. Boni kiest voor een duidelijke no-nonsense-aanpak. Het assortiment bestaat per categorie meestal uit één A-merk, het huismerk/eigen merk Perfekt en een C-merk (van Superunie doorgaans), en per merk/range een beperkt aantal sku’s. Hierdoor kunnen bijna alle producten dubbel gefaced staan, waardoor veel rust in de schappen ontstaat. Dit is in vrijwel alle schappen doorgevoerd, van wc-verfrissers tot wijn, overal dubbele facings. En waarom zou je uit acht geuren wc-verfrisser willen kiezen? De top-drie biedt waarschijnlijk keuze genoeg.

1/ Beperkter aanbod Boni kiest voor minder assortiment dan AH – meer dan Aldi, uiteraard en ook meer vers en meer bekende merken – maar als serviceformule met een beperkter aanbod zorgt het voor minder

2/ Prijs als uitgangspunt bij vleeswaren Boni heeft een ruim assortiment vleeswaren voor € 0,99 en voordeelverpakkingen voor € 1,50. Boni stapt dus af van een beprijzing op basis van volume/gewicht. Een Hema-achtige aanpak waarmee de formule een duidelijk prijssignaal afgeeft in een voor de consument dure categorie. En daarom een goed middel tegen afvloeiing naar discount? Ik stel de vraag maar, het antwoord is niet zo duidelijk. Want ik weet dat andere formules dit ook al eens geprobeerd hebben. Maar ze kwamen ervan terug. 3/ Aanbiedingen grootverpakkingen wasmiddel Wasmiddelen vormen een heel actiematige categorie, zeker hoofdwasmiddelen. Boni heeft een display met enorme voordeelverpakkingen wasmiddelen, die blijkt permanent te zijn. Volgens mij is het reguliere wasmiddelenschap ook aanzienlijk kleiner dan dat van de meeste andere formules. Gezien de lege plekken in de volumevoordeeldisplay vermoed ik dat deze aanpak aanslaat. Het zou kunnen dat dit voor Boni een belangrijke traffic builder is in die zin dat Boni hiermee consumenten vasthoudt. En de klant die daar is, neemt nog

meer mee en dat verhoogt de kassa-aanslag. Dit leidt tot een goede prijsperceptie, waarmee zowel klanten van de AH, die voorheen een C1000 was, als klanten van de Aldi aangetrokken worden. En dat dan in een prettige winkel, want Boni heeft de afgelopen jaren stilletjes heel wat nieuwe winkels geopend en zijn formule gemoderniseerd. Ik zie verder nog wat restvoorraad staan van de ‘Bijzonder Lekker’-serie van Superunie voor de kerstperiode. Het lijkt me dat dat minder bij het nuchtere concept past. Daarnaast krijg ik niet de indruk dat er veel aanbod verse groente en fruit is en de presentatie met dozen en kratten oogt wat rommelig. Dat komt wellicht doordat je bij binnenkomst vooral appels ziet in plaats van groente. Groente bepaalt meestal je maaltijd; het beginpunt van de shoppingtrip. Maar ik vind dat de bekende groenten maar krap gepresenteerd staan. Voor groente zou je toch bijna naar buurman Aldi gaan, die daar groot uitpakt met een straat van 2 x 5 meter. En dan hebben we het niet eens over AH verderop. Desondanks, alles bij elkaar kan ik wel begrijpen dat Boni die derde plaats in dat afgelopen kerstrapport heeft behaald. Over die derde plaats gaf GfK als reden: Boni heeft meer kopers getrokken dan voorheen. En dat zou dan weer op grond van die formulekeuzes kunnen zijn: niet het ruimste assortiment, maar wel beslissingsgemak (keuzestress vermijden), een goede prijsperceptie en een winkel die zonder meer modern genoeg is. Waarbij ik denk dat de betere locaties, de vergroting van winkeloppervlakte en het feit dat de C1000-consument in Boni wellicht een beter alternatief ziet dan in AH ook een rol gespeeld zullen hebben.

53

FoodPersonality januari 2015

53 vleursvloer 53

13-01-2015 08:43:53


FORMULEďšşATLAS: HAARLEM t"BOUBMJOXPOFST



t"BOUBMTVQFSNBSLUFO



t(SPPUTUFTVQFSNBSLU

"MCFSU)FJKO 4PFOEBQMFJO

t,MFJOTUFTVQFSNBSLU

De formule-atlas van FoodPersonality: maandelijks worden van een stad, dorp of ander marktgebied de kenmerken beschreven en de in het gebied actieve supermarktformules. De gegevens zijn afkomstig van BVDW, een in winkelonderzoek gespecialiseerd bureau.

%FLBNBSLU 3BNQMBBO

t5PUBBMPN[FUQPUFOUJFFM

ĂťNJMKPFO

t(FNJEEFMEFWMPFSQSPEVDUJWJUFJU

Ăť 

Haarlem telt circa 156.000 inwoners. Het totale winkelvloeroppervlak (wvo) aan supermarkten bedraagt circa 35.800 m², verdeeld over 38 supermarkten. Elke inwoner heeft 0,23 m² supermarkt tot zijn beschikking. De supermarktdichtheid ligt daarmee vrijwel exact op het landelijk gemiddelde. Nagenoeg alle inwoners zijn voor hun dagelijkse boodschappen aangewezen op de in Haarlem gevestigde supermarkten, wat zich vertaald in een hoge koopkrachtbinding in de dagelijkse sector. Naar inschatting bedraagt deze 95%. In Haarlem geldt dat elke wijk beschikt over een eigen supermarktaanbod.

Deka, Deka, Deka De supermarktstructuur heeft een aantal opvallende kenmerken. Als eerste valt de bijzonder sterke positie van Dekamarkt op. De formule beschikt over niet minder dan twaalf winkels verspreid over de stad. In totaal gaat het om een wvo van ongeveer 9.650 m² (ruim een kwart van het totale supermarktaanbod!). De grootste Deka is gevestigd aan de Rijksstraatweg en telt 2.100 m² wvo. Maar Deka heeft ook een aantal winkels die aanzienlijk kleiner zijn (circa 500 m²) en zelfs een filiaal van ruim 100 m², een echte buurtsuper. Dat Haarlem sterk gedomineerd wordt door Noord-Hollandse supermarktbedrijven blijkt wel uit het feit dat de top-5 van grootste supermarkten gevormd wordt door Albert Heijn (2.400 m²), Vomar (twee keer 2.300 m² en van 1.900 m²) en de grootste Dekamarkt in Haarlem. Het full servicesegment wordt hoofdzakelijk bediend door AH aangevuld met ÊÊn filiaal van Plus (1.300 m²) aan de Rijksstraatweg. Zoals gezegd, in het middensegment is Dekamarkt dominant. Maar ook Vomar (vijf winkels) en Jumbo zijn daarin vertegenwoordigd. Een bijzondere positie nemen de vestigingen van Marqt en Ekoplaza in. Formules in het discountsegment zijn er relatief slecht vertegenwoordigd. Aldi heeft drie filialen en Lidl is met slechts ÊÊn winkel aanwezig. Sinds halverwege 2014 zit in Haarlem ook over een vestiging van Budget Food. Deze nieuwkomer in het discountsegment verkoopt dumppartijen van onder meer A-merken onder de normale winkelprijs.

Actueel overzicht supermarktaanbod in Haarlem Supermarkt(en)

Winkelcentrum

Albert Heijn Soendaplein Vomar Stephensonstraat Vomar Paul Krugerkade Dekamarkt Rijksstraatweg Vomar Leonardo Da Vinciplein Albert Heijn Mentonpassage Albert Heijn Drossestraat Albert Heijn Spoorwegstraat Albert Heijn Marsmanplein Plus Rijksstraatweg Albert Heijn Westergracht Dekamarkt Floridaplein Dekamarkt Gedempte Oude Gracht Jumbo Engelenburg Dekamarkt Prinses Beatrixplein Lidl Professor Donderslaan Vomar BelgiĂŤlaan Albert Heijn Grote Houtstraat Dekamarkt Meester Cornelisstraat Dekamarkt Amsterdamstraat Aldi Werfstraat Albert Heijn Kruisstraat Aldi Westergracht Dekamarkt Schalkwijkerstraat Dekamarkt Anthony Fokkerlaan Vomar Bakkerstraat Aldi Merovingenstraat Marqt Gedempte Oude Gracht Dekamarkt Eksterlaan Dekamarkt Oranjeboomstraat Zelfstandig Zijlweg Dekamarkt Rijksstraatweg Zelfstandig Dr. Schaepmanstraat Coop Compact Stuijvesantplein Ekoplaza Houtplein Zelfstandig Brusselstraat Zelfstandig Schoterweg Dekamarkt Ramplaan TOTAAL Gebruikte bronnen: Supermarktgids, maart 2014 en waarneming op basis van locatiebezoek

m² in WVO 2.400 2.300 2.300 2.100 1.900 1.550 1.500 1.400 1.300 1.300 1.200 1.200 1.100 1.000 900 900 800 800 800 800 750 700 700 650 650 600 500 500 500 450 400 400 400 300 250 200 200 100 35.800

Geen marktruimte Het supermarktaanbod kenmerkt zich verder door een gemiddelde schaalgrootte van 1.000 m² wvo. Dit gemiddelde wordt naar beneden getrokken door een groot aantal supermarkten van niet meer als 800 m². Eigenlijk beschikt maar een derde van de supermarkten over een moderne schaalgrootte (1.200 m² wvo of meer). De verwachting is daarom dat de komende jaren sprake zal zijn van consolidatie van het aantal supermarkten in Haarlem. Formules met te kleine supermarkten zullen locaties moeten sluiten ten gunste van minder supermarkten met een groter metrage. Het totale omzetpotentieel van supermarkten in Haarlem bedraagt circa ₏ 294 miljoen. De toevloeiing is vrij beperkt en wordt geraamd op 5%. Er is een vloerproductiviteit becijferd van ongeveer ₏ 8.200,- en deze ligt net onder de HBD-norm (circa ₏ 8.300,-). Uit een indicatieve berekening van de marktruimte blijkt dat het maximale supermarktaanbod in m² wvo al is bereikt. Er is dus geen ruimte voor nieuw toe te voegen supermarkten.

Groter of solitair klein

Berekening (bij benadering) distributieve ruimte supermarktaanbod in Haarlem Besteding per hoofd ₏ 1.890 Inwoners verzorgingsgebied 156.000 Koopkrachtbinding 95% Omzet verzorgingsgebied ₏ 280 miljoen Toevloeiing koopkracht 5% Omzet toevloeiing ₏ 14 miljoen Totale omzetclaim ₏ 294 miljoen Bestaand aanbod in m² wvo 35.800 Normatieve vloerproductiviteit ₏ 8.300 Gerealiseerde vloerproductiviteit ₏ 8.215 Maximaal mogelijk aanbod in m² wvo 35.400 Distributieve ruimte in m² nihil Gebruikte bronnen: Gemeente Haarlem, HBD, eigen bewerking

De gemeente streeft in haar detailhandelsbeleid naar handhaving van een zodanig fijnmazig netwerk van winkels dat iedere Haarlemmer binnen een redelijke afstand van de woning zijn dagelijkse boodschappen kan doen. De gemeente werkt daarom mee aan plannen om grotere supermarkten te realiseren, mits de supermarkt is gevestigd in een wijkwinkelcentrum met goede toekomstverwachtingen. Prioriteiten worden gelegd bij uitbreidingsplannen van wijkwinkelcentrum Westergracht (Haarlem Zuid-West) en wijkwinkelcentrum Prinses Beatrixplein (Haarlem-Oost). â–  54

FoodPersonality januari 2015

54 Formule Atlas 54

12-01-2015 12:25:07


Locatienieuws

Maandelijks een overzicht van openingen, uitbreidingen, opheffingen en de planvorming van supermarktlocaties. Tips? Mail de redactie: vakblad@foodpersonality.nl UTRECHT - Jumbo gaat in de toekomst 6000 m² invullen in Leidsche Rijn Cen-

GELDROP - De gemeente (Geldrop-Mierlo) wil niet meewerken aan uitbreiding

trum. Jumbo zou zich eerst op een andere plek in het winkelcentrum vestigen,

van de Lidl in winkelcentrum Coevering. De Lidl-vestiging in het winkelcentrum

maar heeft nu een locatie toegewezen gekregen die eerst was bestemd voor

wil echter graag uitbreiden. Volgens de gemeente zijn er in Geldrop-Mierlo ech-

een warenhuis, en die het volgens het foodmarkt-concept wil invullen. De

ter al te veel supermarkten. Door meters toe te voegen, ontstaat er op termijn

gemeente Utrecht heeft ingestemd met de relocatie van Jumbo, omdat er zich

leegstand in een van de bestaande supermarkten, aldus de zienswijze van de

voor de plek waar Jumbo nu gaat zitten geen warenhuis heeft aangediend.

gemeente.

Exploitant Corio heeft op de relocatie aangedrongen, aangezien Jumbo tot dusver de enige geïnteresseerde partij is.

ZOETERWOUDE - Er mag een supermarkt komen in de nieuwe wijk Verde Vista in de Meerburgerpolder. Dat heeft de Raad van State bepaald. Zoeterwoude wil

ALMERE - Albert Heijn sluit de XL-vestiging in het centrum van Almere. De

de voormalige polder langs rijksweg A4 bebouwen met huizen en kantoren. Ook

vestiging – een voormalige Lekker & Laag Superstore – is 2.500 m² groot en ging

winkels en één of mogelijk zelfs twee supermarkten behoren tot die plannen.

in 2006 open als XL. Elders in Almere heeft Albert Heijn nog een vestiging van

Volgens de provincie past een nieuwe supermarkt in Zoeterwoude-Rijndijk niet

3.000 m2. De XL in het centrum sluit in maart. Dan loopt ook het huurcontract af.

in het bestaande regionale detailhandelsbeleid. De provincie Zuid-Holland was

Volgens de verhuurder is er zicht op een nieuwe huurder.

echter te laat met haar bezwaar.

HATTEM – Ondanks protesten van Albert Heijn en Boni komt er toch een

’S-HEERENBERG - De gemeente Montferland wil het pand waar een Lidl is

vestiging van Lidl in Hattem. De gemeenteraad heeft besloten dat er aan de Po-

gevestigd (hoek Oudste Poort/Klinkerstraat) onteigenen om ruimte te maken

pulierenlaan een derde supermarkt mag komen. Dat betekent dat de bestaande

voor woningbouw. De gemeente, Lidl en de eigenaar van de grond hebben de

supermarkten, een Albert Hein en een Boni, concurrentie krijgen van Lidl. Zit-

afgelopen jaren vaak overleg gehad maar zijn er niet uitgekomen. Montferland

tende supermarkten zien de komst van een supermarkt aan de Populierenlaan

trekt daaruit de conclusie dat partijen niet mee willen werken. Met het oog op

niet zitten, omdat als gevolg daarvan de functie van het centrum zou worden

een provinciale subsidie voor de woningbouw start de gemeente daarom nu

aangetast.

een onteigeningsprocedure om verdere vertraging te voorkomen.

NAALDWIJK - Een officieel nog onbekende supermarkt van 3.500 m² gaat deel

WISSENKERKE - De Raad van State heeft bezwaren van inwoners afgewezen die

uitmaken van het te realiseren woon- en winkelcomplex De Rentmeester. Dit

waren ingediend tegen de komst van een Aldi in het Zeeuwse dorp. De Aldi zou

complex krijgt een plaats tussen de Secretaris Verhoeffweg en het overdekte

zich vestigen naast de bestaande Attent in Wissenkerke. Het bezwaar van de

winkelcentrum De Tuinen. Projectontwikkelaar van De Rentmeester is Samen

inwoners was dat de komst van een supermarkt met een laag prijsniveau tot een

Ontwikkelen Westland (SOW), dat onderdeel is van Koorneef Vastgoed & Ont-

overaanbod aan supermarkten in de regio zou leiden. Geen van de vier zittende

wikkeling, een zusterbedrijf van AH Koorneef Westland. Wanneer de supermarkt

supermarkten in Zuid-Beveland, sloot zich echter bij de bezwaarmakers aan.

de deuren opent is niet duidelijk. OPHEUSDEN - Het plan voor de komst van een Lidl is afgewezen door de EMMELOORD - De geplande uitbreiding van een vestiging van Albert Heijn aan

gemeenteraad van Neder-Betuwe. De eigenaar van een meubelzaak wilde zijn

de Lange Achterzijde mag toch doorgang vinden. Uit vrees voor de verkeersvei-

pand verkopen aan de discounter, maar de raad heeft nu besloten dat een su-

ligheid zou het plan moeten worden heroverwogen, maar de gemeenteraad is

permarkt op die plek niet past in het bestemmingsplan. Concurrent Aldi maakte

alsnog akkoord gegaan met de uitbreiding. De Albert Heijn van franchiser Bun

eerder in een brief aan de gemeente duidelijk de voorgenomen forse investe-

wil de bijna 1.200 m² grote supermarkt uitbreiden aan de Oostzijde. Door een

ringen in vestigingen in naastgelegen dorpen te heroverwegen als er toch zou

uitbreiding aan die kant moeten vrachtwagens die de supermarkt bevoorraden

worden besloten om mee te werken aan de plannen van Lidl. De eigenaar van

een andere route nemen, waardoor er bezorgdheid ontstond over de lokale

de meubelzaak wil nu naar de Raad van State stappen om zijn gelijk te halen.

verkeersveiligheid. GRAFT – Deen heeft een intentieovereenkomst gesloten met de gemeente ENKHUIZEN - Deen heeft in winkelcentrum De Koperwiek een (eerste) winkel

Alkmaar om het gemeentehuis van de voormalige gemeente Graft-De Rijp te

geopend waar alleen non-foodproducten worden verkocht. Het betreft een

kopen. Hier moet een supermarkt komen van circa 900 m². De komst van Deen

proef. De winkel heeft geen formulenaam en is gevestigd in een leegstaand

stuit op weerstand. In het winkelcentrum vlakbij het gemeentehuis zijn naast

pand in een winkelcentrum waar ook een Deen-supermarkt gevestigd is. Met de

een Plus tal van lokale ondernemers gevestigd. Zij zijn van mening dat een dorp

opening van de winkel voorkomt Deen leegstand in het winkelcentrum. In de

met 6.000 inwoners te klein is voor twee supers. Het risico bestaat volgens hen

winkelunit was voorheen een bloemenwinkel gevestigd.

dat beide supermarkten aan concurrentie ten onder gaan waardoor er ook geen draagvlak meer is voor zelfstandige winkeliers.

WINTERSWIJK - Nettorama opent in 2015 een vestiging aan de Landbouwstraat. Nettorama neemt het huurcontract van de huidige huurder van het pand over.

ZEEWOLDE - Deen heeft vorige maand een nieuwe supermarkt aan het Flevo-

Nettorama verwacht dat de supermarkt rond het einde van het eerste kwartaal

plein geopend. Het was de 70e supermarkt van het van oorsprong Noord-Hol-

of het begin van het tweede kwartaal geopend kan worden.

landse Deen. Bij de nieuwe vestiging gaat het om een pand waarin eerder een Plus (Vuijst) gevestigd was. De winkel is 1.200 m² groot.

DEN HAM - De vestiging van Jumbo in Den Ham krijgt mogelijk concurrentie van een tweede supermarkt. Jumbo krijgt mogelijk een Aldi of Lidl als concurrent in

BROEK IN WATERLAND - De gemeente houdt de komst van discounter Lidl in het

het bijna 6.000 inwoners tellende dorp. De tweede supermarkt in het dorp zou

dorp tegen en geeft de voorkeur aan het initiatief van twee lokale ondernemers

op de plaats moeten komen van hervormd centrum De Rank. Op de locatie mag

die een buurtsuper willen beginnen. De twee hebben al een mini-supermarkt in

alleen een discounter komen. Dat blijkt uit het plan ‘Dorpsontwikkeling Den

het dorp. Ze willen die verplaatsen en een industrieel pand ombouwen tot een

Ham’. Volgens dat plan versterkt de komst van de discounter de zittende Jumbo.

supermarkt met andere bedrijvigheid en woningen.

55

FoodPersonality januari 2015

55 locatienieuws 55

13-01-2015 13:06:20


PRODUCTNIEUWS

DGS wordt Group of Butchers DGS Group heeft een nieuwe naam: Group of Butchers. De naamswijziging van de leverancier van vleeswaren en toebereide vleesproducten gaat gepaard met een totale herpositionering. Passie, innovatie en vakmanschap zijn de kernwaarden van het nieuwe Group of Butchers. Group of Butchers omvat zes gespecialiseerde productiebedrijven die op een traditionele wijze hoogwaardige vleeswaren maken voor de retailmarkt, de out of home markt en (air-line) cateraars. De naam van het in 1997 opgerichte

Horecava: Verstegen Spice Oil beste foodproduct Bij de innovatiewedstrijd van de Horecava is Spice Oil van Verstegen winnaar geworden in de categorie food & beverage. Verstegen Spices & Sauces is met Spice Oils winnaar geworden in de categorie food & beverage. Met Spice Oils breng je in een handomdraai gerechten op smaak; vijf smaken die allen voldoen aan de Verstegen Pure normen: vrij van 14 wettelijk geregistreerde allergenen, minimale hoeveelheid zout en MSG-vrij.

Dutch Grill Specialties (DGS) dekte de lading echter niet meer. De directie van Group of Butchers, allemaal ambitieuze, jonge ondernemers met liefde voor het slagersvak, heeft als doel om de lekkerste en kwalitatief allerbeste producten af te leveren. Iedere dag vers. De focus ligt daarbij op zeven productgroepen: tHFIBLUCBMMFOFOoTOBDLT tĕMFU"NFSJDBJO tHFHSJMEFBNCBDIUFMJKLFWMFFTXBSFO tSVOEFSWMFFTXBSFO tSPUJTTFSJFQSPEVDUFO tSPPLXPSTUFOFO tMVYFBNCBDIUFMJKLFHFLPPLUFIBNNFO De mensen achter Group of Butchers komen voort uit meerdere generaties ondernemers in vlees en vleeswaren. Nick Visser, Wilbert Wolfs, Ralph de Vries en Geert Verbrugge beschrijven zichzelf dan ook graag als een groep slagers die werken met vlees, maar niet zomaar vleeswaren maken. Ze zijn met elkaar verbonden door een grote passie voor het mooie product en zijn constant bezig met het creÍren van nieuwe concepten met vleeswaren en toebereide vleesproducten. Innovatie en vernieuwing zijn dan ook leidend bij de snel groeiende onderneming

Group of Butchers richt zich op kwaliteit. Dit begint met het gebruik van hoogwaardige grondstoffen als basisvoorwaarde. Het belangrijkste is echter de bereiding. Het zijn namelijk de bereidingswijzen die de producten van de Group of Butchers zo uniek maken. Met jarenlange vakkennis in ambachtelijke bereidingswijzen zoals roken, grillen, koken, bakken en braden, maar ook door het kruiden, zouten, drogen en rijpen van het vlees ontstaat het echte verschil. Group of Butchers heeft de ambitie om zich in 2015 verder te positioneren als marktleider op het gebied van verse kwaliteitsvleeswaren. Hierbij voegen de onderliggende zes gespecialiseerde productielocaties in Nederland en BelgiÍ allen iets van henzelf toe aan hetgene dat zij maken. Het bedrijf laat zich hierbij dagelijks leiden door het nieuwe motto: Let’s make something special! ■ Inlichtingen: Group of Butchers, 013 – 850 59 20 (www.groupofbutchers.com)

Nieuw: Boerensoep van Struik De Boerensoep van Struik; een introductie waar Struik ontzettend trots op is! De soepen zijn op USBEJUJPOFMFXJK[FCFSFJEFOHFWVMENFUFYUSB grote en grove stukken groente.

smaken Tomaat, Erwten en Champignon. De Boerensoep zal onder andere breed ondersteund worden door samplingactiviteiten, print en social media. â– 

%JU[PSHUWPPSFFOFYUSBWFSTCFMFWJOHCJKEF consument! De Boerensoep is verkrijgbaar in de

Inlichtingen: Struik Foods Europe, 0342 – 47 48 48 (www.struik.com)

De overall-winnaar op de Horecava was echter geen voedingsmiddel, maar een computerprogramma van IBM (Chef Watson) waarmee koks recepten kunnen genereren. Zilte Glorie, een ‘zeewierravioli’ van Pit-foodconcepts en Altoni Pasta, won de Karel de Vos Award voor meest gastgerichte innovatie. ■

56

FoodPersonality januari 2015

56 productnieuws 56

13-01-2015 12:16:02


PRODUCTNIEUWS THE FUTURE OF SWEETS & SNACKS www.ism-cologne.com

Premium dagverse chocolademelk van Neleman Uniek in het Nederlandse versschap: dagverse chocolademelk met intense cacaosmaak en ĂŠchte bourbonvanille. In een traditionele glazen melkfles van 500ml, biologisch en fairtrade. Neleman chocolademelk wordt gepresenteerd op de Biobeurs van deze maand en is vanaf deze week te bestellen bij Weerribben Zuivel.

Keulen, 1. t/m 4.2.2015

Suikergoed zoals altijd. Nog meer snacks dan ooit tevoren.

De familie Neleman is dol op chocolade en chocolademelk, warm en koud. Keer op keer proefden ze echter te weinig de smaak van echte chocolade, te zoete of te slappe chocolademelk en vonden ze in het winkelschap alleen de lang houdbare. Ze besloten zelf verse chocolademelk te maken met een rijkere intense smaak van chocolade. En dit te gaan delen met de wereld. Klaas de Lange (Weerribben Zuivel): “Chocolademelk. Wie kent het niet? Vaak besteld en ook vaak teleurgesteld. Goede chocolademelk is bijna niet verkrijgbaar en de chocolademelk die je vindt, staat zo op de plank en niet in het koelvak. Als bioproducent kriebelde het ons om het eens een keer anders te doen. Even opwarmen en echte opgeklopte room erop of juist ijskoud drinken.� Neleman, een initiatief van By the Grape-oprichter Derrick Neleman, is een familiemerk met uitsluitend smaakvolle producten die altijd voldoen aan de eigen standaard: t#JPMPHJTDI GBJSUSBEFPGCFJEF t5PQLXBMJUFJUUPUJOEFUBJMQSFNJVN t(FFONBTTBQSPEVDUJF t.FUMJFGEFHFNBBLUEPPSBNCBDIUFMJKLFTQFDJBMJTUFO t.PPJWFSQBLU VOJFLFEFTJHOT t&DIUFWFSIBMFOWBOGBNJMJFCFESJKWFO Faire Neleman-chocolademelk is daarnaast fair voor iedereen: t%FLPFHSBBTUHFHBSBOEFFSEFFOCFMBOHSJKLEFFMWBOIFUKBBSJOEFXFJ t%FDBDBPFOTVJLFSCPFSFOJOPOUXJLLFMJOHTMBOEFOLSJKHFOFFOFFSMJKLF prijs voor hun product. t%F/FEFSMBOETFCPFSFO,MBBTFO"OOJFWBO8FFSSJCCFO;VJWFMPOUvangen voor de melk en het bereiden een eerlijke prijs. ■

angskaart Koop nu uw toeg r 38 %! online en bespaa

Uw directe contact: Tel. + 31 (0) 30 303 6450 tickets@koelnmesse.nl RS Vision Expo BV Excl. Vertegenwoordiging van Koelnmesse in Nederland Panoven 13, 3401 RA IJsselstein www.koelnmesse.nl www.rsvisionexpo.nl

Inlichtingen: Derrick Neleman, 0575 - 84 53 80 (www.derrickneleman.nl)

57

FoodPersonality januari 2015

56 productnieuws 57

13-01-2015 12:16:03


PRODUCTNIEUWS FoodPersonality Onafhankelijk maandblad voor managers in de levensmiddelenhandel en -industrie

Jeroen Free proeft zijn ‘zelfgebrouwen’ Brand IPA. Links Brand-brouwmeester Rob Habets.

Brand en thuisbrouwer Jeroen Free presenteren de Brand India Pale Ale (IPA), het nieuwste speciaalbier uit de Brand Brouwerij. De IPA een hopbitter bier met een fruitige citrusachtige smaak - is gebrouwen volgens het recept waarmee Jeroen Free deze zomer tot winnaar werd uitgeroepen van de Brand Bierbrouwwedstrijd. Jeroen Free won in mei 2014 de derde editie van de Brand Bierbrouwwedstrijd. Deze zomer brouwde hij in de brouwerij in Wijlre, samen met de brouwmeesters van Brand, zijn eigen India Pale Ale. Met

Shelflife Publishing bv Molenveldlaan 104 6523 RN Nijmegen Telefoon: 024 – 365 16 70 E-mail: vakblad@foodpersonality.nl www.foodpersonality.nl

Brand komt met eigen IPA Brand introduceert een nieuwe speciaalbier: Brand India Pale Ale, gebrouwen door Jeroen Free, winnaar van de Brand Bierbrouwwedstrijd 2014. De introductie vindt plaats in het horecakanaal, de retailmarkt volgt in maart.

FoodPersonality is een uitgave van:

HR 09160015

de frisse, fruitige geur van mango, krachtige smaak van citrus met een bitter fluweelzachte afdronk. Marc Scholten, marketing manager Brand Bier: “De bieren van Brand worden gekenmerkt door een uitgesproken smaak. De IPA van Jeroen is gebrouwen met cascade-, citra- en amarillo hop en valt op door het mooie hopkarakter en dito afdronk. De combinatie van fruitige hoparoma’s en bittere smaken zijn helemaal in balans. Vanwege het hoppige karakter past deze IPA uitstekend in het aanbod van de speciaalbieren van Brand.” Brand IPA is inmiddels exclusief verkrijgbaar bij de Brand horecazaken en vanaf februari bij de overige horeca. In maart kan Brand IPA worden gekocht bij de slijterijen en supermarkten. ■ Inlichtingen: Heineken, 071 - 545 61 11 (www.brand.nl)

Abonnementen: € 208,- per jaar exclusief btw Collectieve afname: prijs op aanvraag Opzegging abonnementen: 2 maanden voor einddatum van het abonnement Prijs los nummer: € 20,50 exclusief btw en portokosten Abonnementsopgave, klachten en/of (verhuis)mededelingen: Vakblad FoodPersonality T.a.v. Klantenservice Molenveldlaan 104 6523 RN Nijmegen Redactie: Gé Lommen, ge.lommen@foodpersonality.nl Dave van Loon, dave.vanloon@foodpersonality.nl Marieke Venbrux, marieke.venbrux@foodpersonality.nl Redactionele medewerking: Constant Berkhout Pascal Kuipers Ivonne de Thouars Jeroen van der Weerd

Orient Plaza Singapore noedels wint goud

Verkoop: Robin Kramp, robin.kramp@foodpersonality.nl Vormgeving: Giesbers Velp, Walter Bouwman, Hans de Vries

De gouden medaille in de categorie koelvers voor de beste convenience producten in Duitsland is gewonnen door Orient Plaza Singapore noedels van Plaza Food.

Druk: Koninklijke BDU Distributie:

Voor de toekenning van de gouden medaille van de Deutsche Landwirtschafts-Gesellschaft (DLG) controleert het instituut voedingsmiddelen op onder meer presentatie, smaak, geur, verpakking en etikettering. Gouden medailles worden alleen uitgereikt aan producten die alle testcriteria foutloos hebben doorstaan. Orient Plaza Singapore noedels voldeden daar volledig aan. Plaza Foods is 20 jaar geleden opgericht door de gebroeders Chang als een zusteronderneming van Europa’s grootste oriëntaals restaurantcomplex, Orient Plaza in Nijmegen. Er wordt bij Plaza Food veel waarde gehecht aan traditionele bereidingswijzen, natuurlijke ingrediënten en authentieke smaken. Daarom maakt zij tijdens het productieproces bijvoorbeeld gebruik van echte woks.

PostNL

Door de unieke woksmaak van de merk- en private labelproducten van Oriënt Plaza, wint Plaza Food steeds meer nieuwe klanten en is er een toenemende vraag naar de producten. Hierdoor is Plaza Food de afgelopen jaren uitgegroeid tot de Europese marktleider in verse Aziatische gemaksproducten.

Auteursrecht Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd bestand, of openbaar gemaakt, in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopie of enig andere manier, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.

Aansprakelijkheid Hoewel FoodPersonality met de meeste zorg wordt samen-

De producten van Plaza Foods zijn intussen bij een groot aantal Europese retailers opgenomen zoals Jumbo, Denner, Dansk Supermarket, Aldi, Carrefour, Edeka, Colruyt en Netto. ■

gesteld, kunnen uitgever en redactie niet aansprakelijk worden gesteld voor mogelijke onjuiste berichtgeving en/of zetfouten.

ISSN: 0925 – 8051 © Shelflife Publishing bv

Inlichtingen: Plaza Foods, 024 - 377 10 66 (www.plazafoods.com) 58

FoodPersonality januari 2015

58 product_colofon 58

13-01-2015 12:16:25


59 advertentie 59

12-01-2015 12:25:34


% 1 +3

’N GROEI OM T E ZOENEN!

90% VAN DE NEDERLANDERS GENIET WEKELIJKS ‘N DAGJE ZONDER VLEES.

GRENZELOOS LEKKER

KOKEN MET BONDUELLE.

DE EXOTISCHE BONEN

VAN BONDUELLE ZORGEN VOOR

31%* GROEI. PROF IT EERT U OOK MEE?

*IRI, volume sales, MAT 48-2014 vs MAT-1 Groei segment + 15%, groei Bonduelle + 31% Exotische bonen: linzen, kikkererwten, rode kidneybonen etc.

60 advertentie 60

12-01-2015 12:25:55


FP_2015_01