Page 1

nummer 11 • november 2018

11

MET JANWILLEM DOCKHEER KASSALOOS BETALEN IN DE AH TO GO

100% plantaardig & goed voor het hart

Onze planten zijn de nieuwe koeien. Als je overstapt naar onze plantaardige Becel Original dan draag je bij aan het verminderen van de CO2 voetafdruk*. En de mix van zonnebloem-, lijnzaad- en koolzaadolie in Becel is van nature rijk aan Omega 3, wat bijdraagt aan het behoud van een gezond cholesterolgehalte in het bloed. Probeer nu Becel Original, goed voor het hart. *Op basis van CO2-equivalenten. Kijk voor meer informatie op www.becel.nl.

Leo Linders van Jan Linders Opvolging door kinderen? Ja, graag

01_Cover.indd 1 BF4549 wt Adv Becel Original FOOD PERSONALITY.indd 1

12-11-18 11:05

Albert Heijn Huissen: Mooiste Supermarkt van Nederland

‘Blurring’ bij Beej Benders Drie horecavoorzieningen in één

13-11-18 15:15


www.ism-cologne.com

KEULEN, 27.01 t/m 30.01.2019

LIVE BELEVEN, HOE

HART

HET VAN DE BRANCHE SLAAT. KOOP NU UW ENTREEKAART ONLINE EN BESPAAR TOT 45%! WWW.ISM-COLOGNE.COM/TICKETS

ISM – de grootste beurs ter wereld voor zoetwaren en snacks Uw directe contact: RS Vision Expo BV Excl. Vertegenwoordiging van Koelnmesse in Nederland Panoven 13, 3401 RA IJSSELSTEIN Tel. + 31 (0) 30 – 3036450 tickets@koelnmesse.nl

01_Cover.indd 2 ISM_2019_Anzeige_Food_Personality_240x340mm_NL.indd 1

01.10.18 07:55

13-11-18 15:14


INHOUD

34e jaargang • nummer 11 • november 2018

14

18

Deze maand

05

Hoofdredactioneel: onderscheid zoeken

06

Personality’s

08

Formulecijfers GfK

11

Met Pim op straat

12

Gefundenes Fressen

13

EFMI/Laurens Sloot: ‘serviceretailers aller landen, verenigt u’

14

‘Blurring optima forma’: uit eten bij Beej Benders

18

Na de hipster? De ‘scumbro’… en die eet graag…

21

Liesbeth Oerlemans: topmannen, eten en authenticiteit

22

Met Jan-Willem Dockheer in de ‘tap-to-go’-AH To Go

26

Supermarktvastgoedcongres: AH Huissen is Mooiste Supermarkt van Nederland

22

26

34

04

30

Verstegen doet een nootmuskaat-blockchain

32

Bier met vloekwoorden en kapotte magnetrons

34

Leo Linders (Jan Linders) over (o.a.) zijn opvolgers

38

Bij Evelyn aan tafel: Frank Bieze (Bieze Food Group)

43

Top-50 onlinegroeiers: hardlopers via het net

51

Ammerlaan: betalen voor je verpakking

52

Erik Hemmes in België: de nieuwe Delhaize in Nijvel

58

Slapen in een warenhuis & een ibericoham op wielen

61

Vleursvloer: klant worden bij Stockon, nog even niet

62

Formule-atlas: Zutphen

63

Locatienieuws

64

Productnieuws

52 3 FoodPersonality november 2018

03_Inhoud.indd 3

13-11-18 16:14


DEZE MAAND

Plus wil nog maar één soort display: voor ‘overal’ Plus Retail wil vanaf komend jaar nog maar één soort display, die van displayleverancier Proteus. En dat is om redenen van duurzaamheid. De display van Proteus is én herbruikbaar, én op allerlei manieren aan te passen. Maar Plus wil ook dat dit een standaard voor de sector gaat worden. Plus Retail start meteen komend jaar met de invoering van de ‘Proteus Smart Display’, een display die volgens Plus Retail veel karton bespaart en minder kosten met zich meebrengt. Plus Retail noemt zichzelf in een persbericht ‘de eerste retailers wereldwijd die Proteus als de nieuwe standaard omarmt’. Het wil dat A-merkartikelfabrikanten maar ook andere retailers hierin meegaan. Grote fabrikanten als Unilever, Procter & Gamble, AB InBev, Mars en KraftHeinz maken volgens dat persbericht al gebruik van deze display. Maar nog lang niet alle fabrikanten die leverancier zijn van het Plus-assortiment en ook niet andere formules die met Plus concurreren. In het persbericht zegt Rob Claassens, unitmanager kruidenierswaren en verantwoordelijk voor de promotiedisplays bij Plus Retail, dat het bedrijf in de jaargesprekken van deze en komende maand leveranciers wil aansporen om op deze display

over te stappen. Plus Retail stelt dat wereldwijd per jaar meer dan een miljard kg aan karton wordt weggegooid (‘verspild’) aan displays voor eenmalig gebruik. Proteus maakt een display die herbruikbaar is. Een ‘sleeve’ laat de supermarktbezoeker zien dat het om een actie van een bepaalde fabrikant gaat, maar dat omhulsel kun je wegdoen na een actie en dan kan het voor de actie van een andere leverancier worden gebruikt, de ‘binnenkant’ hoeft niet te worden weggegooid. Daarnaast is die display door z’n opvouwbaarheid aan te passen aan het formaat van verschillende actie-artikelen en bevat de display sensoren die de effectiviteit van een promotie beter meetbaar maken. Plus Retail, dat met Plus al jaren zo verantwoord mogelijk wil zijn, wil met deze oproep aan fabrikanten en retailers initiatiefnemer zijn van een verduurzaming van promotiemateriaal. Een paar vragen aan unitmanager Rob Claassens van Plus Retail. Lang niet elke fabrikant gebruikt Proteusdisplays, toch? Claassens: “Daarom gaan we in de komende jaargesprekken met onze leveranciers hierover

Gezelschap ‘Boerebroelof ’ van Benders Nee, dit is geen groepsportret van een toneelgezelschap dat een stuk van Charles Dickens of Henrik Ibsen gaat spelen (dan zou het ook niet in dit blad staan…). Dit zijn medewerkers van de Plus-supermarkten in Venlo en Blerick en van Beej Benders in Venlo, van ondernemer Geert Benders. Zij maken deel uit van de personeelsvereniging van die drie winkels en die vereniging zal voor het komende carnaval in die stad het ‘Boerebroelofsgezelschap’ zijn. Die ‘boerenbruiloft’ is elk jaar de alomvattende traditie tijdens de carnavalsdinsdag in die stad, elke carnavalsvierder is dan gekleed als uitgenodigde van die bruiloft, in hetzelfde zwart-witte ‘plattelands-chique’ van begin vorige eeuw. De overkoepelende carnavalsvereniging van Venlo wijst elk jaar een groep aan en kiest uit buurt-, muzieken sportverenigingen, maar ook partijen uit het plaatselijke midden-en kleinbedrijf. Dit jaar dus ‘de mensen van Benders’. Een van de dochters van Geert Benders, Niki, zal binnen dat gezelschap de rol van bruid vervullen. Het gezelschap zal het middelpunt zijn van een grote optocht en van een nephuwelijksceremonieel op het bordes van het stadhuis, ten overstaan van duizenden vierders op het plein aldaar. Voor Geerts dochter houdt het ook in dat zij die dag met haar bruidegom het feestende publiek op het plein bij het stadhuis zal moeten voorgaan in gezang – maar dat is maar eventjes, hoor, en muzikale kwaliteiten zijn tijdens die dagen verder geen criterium. Geert Benders was trouwens zelf jaren geleden al een keer ‘de prins’ tijdens het carnaval in Venlo. En los daarvan: ‘blurring’ bij Beej Benders, zie blz. 14 e.v. ■

praten. En we houden uiteraard rekening met een overgangsperiode.” Je kunt ook voorzien dat zodoende fabrikanten een display voor Plus gaan maken en een display voor ‘alle andere formules’ en dan is Plus wellicht in het nadeel. “Maar dat is niet wat we beogen. We hopen dat deze display de nieuwe standaard in de markt wordt. Tot die tijd zal het inderdaad nodig zijn om een aparte sleeve te maken voor de displays bij Plus. Maar het is nu al gebruikelijk om voor verschillende formules verschillende displays te maken. Verschillende sleeves maken voor een standaard-display is echter veel goedkoper en vereist minder kartongebruik dan verschillende displays maken.” Ondernemers nemen geregeld promoties van fabrikanten in hun winkel op, buiten de ‘formulebrede’ promoties van de eigen organisatie om. We stellen het ons zo voor dat dat zich bij Plusondernemer ook kan voordoen… “Ja, dat is zo, ondernemers hebben hier een eigen vrijheid in, maar displays die centraal vanuit Plus gecoördineerd worden, zijn de Proteusdisplays.”■

Correcties & aanvullingen In de passage over de presentatie van directeur Jan Smilde van Red Bull op het Nationaal Food Congres (FoodPersonality oktober, blz. 29) schreven we dat energiedranken ‘alleen bedoeld zijn voor consumenten vanaf 18 jaar’. Dat is onjuist. Het Voedingscentrum adviseert geen energiedranken te nuttigen onder de 13 jaar. Smilde over de kwestie jeugd en energiedranken: “We doen al sinds 2013 samen met retailers en GfK onderzoek naar de vraag wie er zoal energiedranken consumeren, ook al om ‘langdurig overmatig gebruik’ tegen te gaan, een kwestie waar kinderartsen destijds op wezen. Door maatregelen van retailers en van ons is dit sinds 2013 fors afgenomen. Het RIVM heeft dat bevestigd.” Verder laat de passage ‘energiedranken uit de schappen weren zoals AH ooit beperkingen heeft doorgevoerd’ ruimte voor interpretatie. Smilde: “De maatregel van Albert Heijn en Plus was: alleen energiedranken verkopen in een volume van een blik van 250 ml. Dat is ook een portie die de Europese autoriteit EFSA aanbeveelt voor de werking van het product om de suikerinname per consumptiemoment te beperken.” ■

4 FoodPersonality november 2018

04_05_Deze Maand.indd 4

13-11-18 17:08


De veiling van Albada Jelgersma Dit jaar in onze novembereditie geen bericht over de Quote 500 en de mensen uit de supermarktsector. Omdat u waarschijnlijk ook Distrifood leest, of anders een collega van u. En onze ‘concullega’ kwam al met een soort overzicht. Daar gaan we geen ‘me too’ bij maken. Bovendien, sommigen onder u vinden het ook helemaal niet leuk om al die vermogensbestanddelen nog eens door te nemen, terwijl andere onder u – degenen die in die lijst zelf staan – niet willen ‘pronken met rijkdom’. En dat snappen we ook wel weer, in een tijd waarin de Franse econoom Thomas Piketty geregeld wordt aangehaald vanwege zijn onderzoek naar ‘de rijken steeds rijker, de armen steeds armer’ en ‘investeren levert geld op, arbeid veel minder’, met andere woorden, de ‘tweedracht in de samenleving’ waarvoor ooit voormalig premier Joop den Uyl al waarschuwde. Nee, rijkdom kan ook in de weg zitten. Je kunt erop aangekeken worden. Maar, als het gaat over bijzondere rijkdom, hebben we wel een alternatief: liefhebbers kunnen naar Christie’s in Londen, om kunstwerken en antiek te kopen uit de boedel van Eric Albada Jelgersma, een man die de ouderen in onze sector nog goed van naam kennen; vermogend geworden met Unigro (waarna hij met Laurus ook weer heel wat kwijt raakte), en dé uitdager van Albert Heijn destijds. Tijdens een avondveiling op 6 december met als naam ‘The Eric Albada Jelgersma Collection’ zijn er tegen opbod veertig schilderijen van zeventiende-eeuwse Hollandse en Vlaamse meesters te koop. Een dag later volgen nog eens ‘350 kavels’ met antiek en kunst, afkomstig uit Albada Jelgersma’s huizen in Amsterdam en Brussel. NRC Handelsblad meldde hier over: Christie’s verwacht een opbrengst van bijna € 30 miljoen. De bijzonderste stukken? Portretten van Frans Hals uit 1637, ‘Venus en Adonis’ van Anthony van Dyck uit 1620-1621 en een landschapsschilderij van Jan Brueghel de Oudere. Een dag later komen Britse meubels, Chinese keramiek en ‘Wunderkammer-objecten’ voorbij. In het NRC-artikel komt een citaat van Albada Jelgersma voorbij dat niet alleen ‘AJ’ typeert, maar – zeg maar – de hele categorie: ‘Ik val dood op een cent, maar ik hou van mooie spullen.’ Ziehier de paradox van de succesvolle zakenman, die als punt je bij paaltje komt een spiegelbeeld is van de consument die ‘zijn’ supermarkten bezoekt, die zoekt naar de laagste prijs, om van de wiedeweerga de duurste smartphone te kopen. Verder wordt gemeld dat buiten de veiling van Christie’s om de drie kinderen van Albada Jelgersma (‘Dennis, Derk en Valerie’) nog meer verkopen: diverse huizen in binnen- en buitenland. Over ‘Chateau Giscours’, het in onze branche best bekende wijnhuis in de Bordeaux-regio van AJ, wordt niks gemeld. Waarschijnlijk dus niet te koop. ■

Hoofdredactioneel Gé Lommen

Onderscheid zoeken

H

et duurt niet meer lang voordat alle

frontaal het al jarenlang sterk opkomende

supermarktformules in Nederland de

Coolblue aanvallen, of – nog erger – on-

consument weer zullen aanspreken

bewust. We vermoeden het eerste, omdat

op de komende kerst. Sfeervolle tv-

we ervan uitgaan dat een bestuur van een

filmpjes, folders met een fonkelend kerstbal-

detailhandelsketen zijn concurrenten door en

letje tussen de artikelen door, en vast ook

door kent en nauwgezet bijhoudt wat die zoal

weer een flink contingent gourmetschotels

doen en wat hun sterke punten zijn.

(wat eigenlijk een vorm van convenience aan

Het is hommeles in de detailhandel, daar

de kerstdis is, maar ook ‘gebrek aan kookzin’).

zeggen we niks nieuws mee. Hema is voor-

Het is de bijzonderste periode voor super-

lopig weer gered door investeerder Marcel

markten, met bijzondere producten, met

Boekhoorn, maar dan nog is het niet duidelijk

speciale producten die alleen tijdens de

hoe Hema in de toekomst weer zal kunnen

kerstweken te koop worden aangeboden.

floreren. De familie Blokker heeft na jarenlang

Maar is het nog onderscheidend? En is het de

allerlei bestuurders in huis gehaald te heb-

moeite waard om er bij wijze van spreken een

ben, uiteindelijk de handdoek in de ring

jaar lang op te broeden, terwijl het maar om twee dagen maaltijdmomenten gaat? Niemand in de supermarktsector kan er eigenlijk nog omheen, de consument verwacht gewoon niet anders dan dat elke supermarkt een feestassortiment heeft. Dat dan al weken van

geworpen, wat ook

‘Het is comfortabeler als je ook kunt leren van andermans fouten’

niet vreemd is als je een familiebedrijf bent en je ziet elke maand miljoenen verdampen van je vermogen (ook al schijnt de familie voor dat vermogen een stevige muur te hebben gemetseld,

tevoren in de schappen

zodat het bedrijfs-

en koelingen ligt. En dat

vermogen er zo los

daarna meteen weer

mogelijk van staat

weg is, alsof consumenten daarna niet meer

– maar het is maar de vraag in hoeverre die

feestelijk willen eten, terwijl we wel midden in

constructie wettelijk houdbaar is, zo is al in

een hoogconjunctuur zitten.

verschillende kranten geopperd).

Ruim een week geleden interviewde Het

Je kunt leren van je fouten, heet het. Maar het

Financieele Dagblad twee bestuurders van

is wat comfortabeler als je ook kunt leren van

Mediamarkt in Nederland. Het bedrijf is tot de

andermans fouten, van partijen in een sector

slotsom gekomen dat het niet echt klant-

die net een deur verder is. Alles voor een

vriendelijk is geweest, eigenlijk jarenlang.

glimlach, alles voor een wow voor jou.

De vele klachten en scheldkannonades op sociale media getuigen daarvan. Inmiddels is

ge.lommen@foodpersonality.nl

iedereen bij Mediamarkt bezig met een soort klantvriendelijkheidstraining. Er is ook een nieuwe çonsumentenpay-off bedacht: ‘alles voor wow voor jou’. Die is de vervanger van ‘ik ben toch niet gek’. Het klinkt allemaal aannemelijk en het is alleszins te prijzen wanneer een bedrijf klantvriendelijker wil worden en daar z’n best voor gaat doen. Maar als dat interview met een kamer mag worden vergeleken, dan zit daar een grote olifant. Die olifant is blauw en heet Coolblue. De pay-off van Coolblue? ‘Alles voor een glimlach’. Coolblue is ook zo af en toe in tv-reclameblokken te zien: met medewerkers die een nieuwe wasmachine komen brengen, aansluiten, uitleggen hoe hij werkt en de oude wasmachine meenemen, bijvoorbeeld. Dat wat het bestuur van Mediamarkt gaat doen, is ofwel bewust maar wel verzwegen

5 FoodPersonality november 2018

04_05_Deze Maand.indd 5

13-11-18 17:08


Personality’s Wie wat waarheen en waarvandaan, in de ­personaliarubriek

Boersch, Nestlé

van FoodPersonality. Mailen? ­vakblad@foodpersonality.nl

Marc-Aurel Boersch, directeur van Nestlé Nederland, gaat terug naar zijn geboorteland om daar directeur van Nestlé Duitsland te worden. Hij wordt daar de opvolger van Béatrice GuillaumeGrabisch, die Nestlé Duitsland verlaat om bij Nestlé in Zwitserland met ingang van komend jaar ‘executive vice president’ en ‘global head human resources & business services’ te worden. Boersch heeft de rol van directeur in Nederland sinds 2013 vervuld. Daarvóór was hij commercieel directeur bij Nestlé in Duitsland. Nestlé heeft bij het ter perse gaan van dit blad nog geen opvolger voor Boersch bekendgemaakt. ■

Croonen, Ahold Delhaize ➦

Marc Croonen is deze maand teruggetreden bij Ahold Delhaize. Hij was ‘chief sustainability, transformation & communications officer’, een functie die hij sinds 2016 bekleedde en die een uitvloeisel was van de vorming van Ahold Delhaize. Daarvóór, van 2014 t/m 2016, was hij twee jaar directeur voor ‘human resources’, interne communicatie en duurzaamheid bij Delhaize Group. Vóór zijn periode bij Delhaize werkte Croonen bij International Paper, AB InBev, Danone, Volkswagen en Dexia, vooral

in de rol van directeur voor personeel en organisatie. Daarnaast was hij na zijn periode in dienst bij AB InBev nog commissaris bij deze brouwer. Twee Belgische media voor de levensmiddelensector (RetailDetail en Gondola) wezen er bij de bekendmaking van het vertrek van Croonen op dat hiermee nu alle directieleden van het Delhaize voorafgaand aan de vorming van Ahold Delhaize, bij het bedrijf weg zijn, op ceo Frans Muller na. ■

Van der Beek, Staay Food Group ➦ Sinds vorige maand is Paul van der Beek bij groente- en fruitleverancier Staay Food Group vestigingsdirecteur voor het onderdeel ‘Fresh Care Convenience’, gevestigd in Dronten. Hij is de opvolger van Marco Kleijn, die om gezondheidsredenen is teruggetreden.■

Combée, Consumentenbond

➦ Bart Combée vertrekt als directeur van de Consumentenbond. Hij wordt per 1 februari lid van de raad van bestuur bij de Nederlandse Zorgautoriteit. De Consumentenbond heeft nog geen opvolger voor Combée bekendgemaakt. Combée vervulde de functie van directeur sinds 2009. ■

Meskers, Elho, Unilever ➦

Melanie Meskers is in dienst getreden als commercieel directeur bij Elho, producent en leverancier van kunststofpotten en -plantenbakken. Meskers was tot vorig jaar werkzaam bij Unilever, waar ze in 1997 begon. Bij Unilever vervulde ze verschillende category- brand-, account- en marketingmanagementfuncties voor verscheidene categorieën en merken, haar laatste functie was ‘global director family brands cooking, baking & creams’. ■

Van Beerendonk, Heineken ➦ Marc van Beerendonk is bij Heineken benoemd tot regional sales manager out of home. Van Beerendonk werkt sinds 2014 bij Heineken, eerst als account director Superunie en vervolgens als regional sales director home. Vóór zijn periode bij Heineken was hij vijftien jaar in verschillende account- en salesmanagementfuncties werkzaam bij Vrumona, de frisdrankenleverancier die onderdeel is van Heineken. En jaren geleden was hij gedurende enkele jaren bedrijfsleider van een Edah. ■

Elsinga, Zwanenberg

Postma, Ahold Delhaize

Met ingang van begin volgend jaar is Maarten Elsinga (44) binnen Zwanenberg Food Group (vleesconserven, snacks, soepen en sauzen) ceo van Zwanenberg Nederland. Daarnaast wordt hij statutair bestuurder van Zwanenberg Holding. Elsinga is de opvolger van Ronald Lotgerink, die enkele maanden terug bij Vion aan de slag ging. Elsinga werkte al eerder bij Zwanenberg, maar toen Zwanenberg afgelopen jaar vleeswarenfabrikant Offerman aan Ter Beke verkocht, ging hij mee over. Bij Offerman was hij managing director. Verder heeft Zwanenberg vorige maand Coert Beerman tot voorzitter van de raad van commissarissen benoemd en Jeannette van den Ingh-van Wijk als lid van die raad. Beerman was tot zijn pensionering directeur van de ‘wholesale’-activiteiten van de Rabobank, Van den Ingh-van Wijk gaf jarenlang leiding aan een glasleverancier met toen nog de naam Spliet & De Waal Buchsbaum (inmiddels Cura Glass), in 2003 was zij ‘Zakenvrouw van het Jaar’ en naderhand richtte zij coaching- en organisatie-adviesbedrijf ‘De Verbeeldingh’ op. ■

Met ingang van begin 2019 wordt Selma Postma ‘brand president’ van Peapod, het e-commerce-onderdeel van Ahold Delhaize in de VS. De titel ‘brand president’ houdt in dat zij de direct leidinggevende van Peapod wordt. Postma is al jaren voor Ahold Delhaize werkzaam, en wel voor Albert Heijn. Zij is general manager AH online, de direct leidinggevende van alle e-commerce van AH. Onder haar leiding is bijvoorbeeld de app Appie geïntroduceerd. In verschillende media is er al op gewezen dat Peapod, hoewel groot in de markt van levensmiddelenverkoop via internet, hernieuwd elan nodig heeft in de strijd tegen de verder opmarcherende internetgiganten als Amazon. Peapod is sinds 2001 onderdeel van wat dan nog Ahold heet, nadat een jaar eerder een belang van 51% in het bedrijf werd genomen. Ahold Delhaize heeft niet bekendgemaakt of zij bij Peapod iemand opvolgt en zo ja, wie, of dat zij een toevoeging is aan de huidige Amerikaanse directie. Ook is bij het ter perse gaan van dit blad nog niet bekendgemaakt wie Postma bij AH gaat opvolgen.■ 6

FoodPersonality november 2018

06_07_Personality’s.indd 6

13-11-18 18:06


Personality’s Wie wat waarheen en waarvandaan, in de ­personaliarubriek

Boersch, Nestlé

van FoodPersonality. Mailen? ­vakblad@foodpersonality.nl

Marc-Aurel Boersch, directeur van Nestlé Nederland, gaat terug naar zijn geboorteland om daar directeur van Nestlé Duitsland te worden. Hij wordt daar de opvolger van Béatrice GuillaumeGrabisch, die Nestlé Duitsland verlaat om bij Nestlé in Zwitserland met ingang van komend jaar ‘executive vice president’ en ‘global head human resources & business services’ te worden. Boersch heeft de rol van directeur in Nederland sinds 2013 vervuld. Daarvóór was hij commercieel directeur bij Nestlé in Duitsland. Nestlé heeft bij het ter perse gaan van dit blad nog geen opvolger voor Boersch bekendgemaakt. ■

Maatman, OK Betalen, Vomar ➦

Marco Maatman is ‘retail director’ bij OK Betalen, de betaalvoorziening die een betaal- en loyalty-app is en waarvan het gebruik momenteel onder Superunie-leden wordt uitgebreid. Maatman werkte tot deze zomer als commercieel directeur bij Vomar, maar zag geen toekomst voor hemzelf meer bij Vomar, wat wellicht op het aloude cliché ‘verschil van mening over het voeren beleid’ duidt. Hij ging daar in april vorig jaar aan de slag, kwam van Plus Retail, waar hij jaren had gewerkt, op het laatst als marketing

manager. Bij Plus Retail begon hij in 2005, na eerst bij DeWitKomart te hebben gewerkt (als unit manager) en bij marktonderzoeksbureau Nielsen. De manier waarop Maatman bij Vomar vertrok, is opmerkelijk: vóór hem stapte ook een functionaris van Plus Retail (unit manager Arie van Doesburg) naar Vomar over om er commercieel directeur te worden en ook hij hield het daar snel voor gezien. ■

Van der Beek, Staay Food Group ➦ Sinds vorige maand is Paul van der Beek bij groente- en fruitleverancier Staay Food Group vestigingsdirecteur voor het onderdeel ‘Fresh Care Convenience’, gevestigd in Dronten. Hij is de opvolger van Marco Kleijn, die om gezondheidsredenen is teruggetreden.■

Combée, Consumentenbond

➦ Bart Combée vertrekt als directeur van de Consumentenbond. Hij wordt per 1 februari lid van de raad van bestuur bij de Nederlandse Zorgautoriteit. De Consumentenbond heeft nog geen opvolger voor Combée bekendgemaakt. Combée vervulde de functie van directeur sinds 2009. ■

Meskers, Elho, Unilever ➦

Melanie Meskers is in dienst getreden als commercieel directeur bij Elho, producent en leverancier van kunststofpotten en -plantenbakken. Meskers was tot vorig jaar werkzaam bij Unilever, waar ze in 1997 begon. Bij Unilever vervulde ze verschillende category- brand-, account- en marketingmanagementfuncties voor verscheidene categorieën en merken, haar laatste functie was ‘global director family brands cooking, baking & creams’. ■

Van Beerendonk, Heineken ➦ Marc van Beerendonk is bij Heineken benoemd tot regional sales manager out of home. Van Beerendonk werkt sinds 2014 bij Heineken, eerst als account director Superunie en vervolgens als regional sales director home. Vóór zijn periode bij Heineken was hij vijftien jaar in verschillende account- en salesmanagementfuncties werkzaam bij Vrumona, de frisdrankenleverancier die onderdeel is van Heineken. En jaren geleden was hij gedurende enkele jaren bedrijfsleider van een Edah. ■

Elsinga, Zwanenberg

Postma, Ahold Delhaize

Met ingang van begin volgend jaar is Maarten Elsinga (44) binnen Zwanenberg Food Group (vleesconserven, snacks, soepen en sauzen) ceo van Zwanenberg Nederland. Daarnaast wordt hij statutair bestuurder van Zwanenberg Holding. Elsinga is de opvolger van Ronald Lotgerink, die enkele maanden terug bij Vion aan de slag ging. Elsinga werkte al eerder bij Zwanenberg, maar toen Zwanenberg afgelopen jaar vleeswarenfabrikant Offerman aan Ter Beke verkocht, ging hij mee over. Bij Offerman was hij managing director. Verder heeft Zwanenberg vorige maand Coert Beerman tot voorzitter van de raad van commissarissen benoemd en Jeannette van den Ingh-van Wijk als lid van die raad. Beerman was tot zijn pensionering directeur van de ‘wholesale’-activiteiten van de Rabobank, Van den Ingh-van Wijk gaf jarenlang leiding aan een glasleverancier met toen nog de naam Spliet & De Waal Buchsbaum (inmiddels Cura Glass), in 2003 was zij ‘Zakenvrouw van het Jaar’ en naderhand richtte zij coaching- en organisatie-adviesbedrijf ‘De Verbeeldingh’ op. ■

Met ingang van begin 2019 wordt Selma Postma ‘brand president’ van Peapod, het e-commerce-onderdeel van Ahold Delhaize in de VS. De titel ‘brand president’ houdt in dat zij de direct leidinggevende van Peapod wordt. Postma is al jaren voor Ahold Delhaize werkzaam, en wel voor Albert Heijn. Zij is general manager AH online, de direct leidinggevende van alle e-commerce van AH. Onder haar leiding is bijvoorbeeld de app Appie geïntroduceerd. In verschillende media is er al op gewezen dat Peapod, hoewel groot in de markt van levensmiddelenverkoop via internet, hernieuwd elan nodig heeft in de strijd tegen de verder opmarcherende internetgiganten als Amazon. Peapod is sinds 2001 onderdeel van wat dan nog Ahold heet, nadat een jaar eerder een belang van 51% in het bedrijf werd genomen. Ahold Delhaize heeft niet bekendgemaakt of zij bij Peapod iemand opvolgt en zo ja, wie, of dat zij een toevoeging is aan de huidige Amerikaanse directie. Ook is bij het ter perse gaan van dit blad nog niet bekendgemaakt wie Postma bij AH gaat opvolgen.■ 6

FoodPersonality november 2018

06_07_Personality’s.indd 6

13-11-18 18:44


Kromkamp, Ahold Delhaize

Gouwens, Fairphone, Tony

➦ Wouter Kromkamp, tot begin

Eva Gouwens is afgelopen maand tot ceo van Fairphone benoemd. Hiervóór was zij bij Fairphone managing director, maar in de nieuwe functie volgt zij oprichter Bas van Abel op, die nu plaatsneemt in de raad van toezicht. Gouwens werkte jarenlang in de levensmiddelensector, het laatst bij Tony’s Chocolonely, waar zij van 2012 t/m vorig najaar werkzaam was, in de commerciële functie naast directeur HenkJan Beltman. Verder werkte zij bij FrieslandCampina, Bavaria, Sara Lee, SCA, Spadel en Mars. Fairphone is een Nederlandse smartphoneproducent, die op grond van verantwoord grondstoffengebruik en fair trade een alternatief wil zijn voor de gebruikelijke aanbieders van smartphones. ■

vorig jaar nog vastgoedman bij Jumbo en sinds afgelopen maart vastgoedman bij Ahold Delhaize – in de functie van ‘vice president expansion & development real estate, construction and franchise’ bij Albert Heijn – blijkt daar volgens het blad/de site Vastgoedmarkt weer weg te zijn. Kromkamp werkte twee jaar als manager acquisitie en ontwikkeling bij Jumbo en stapte afgelopen maart over naar concurrent Ahold Delhaize/AH. Maar vóór zijn twee jaar bij Jumbo was Kromkamp

juist weer jaren werkzaam bij Ahold/ AH. Hij werkte daar van 2001 t/m 2016, in functies die allemaal met vastgoed te maken hebben.■

Drent, Prinsen Berning, Unilever

Rorink, Apetito

Julius Rorink is vorige maand tot algemeen directeur van Apetito benoemd, aanbieder van maaltijden in de zorgsector en voor particulieren thuis. Rorink was al sinds vorig jaar bij Apetito werkzaam, als marketingdirecteur. Hiervóór werkte Rorink enkele jaren bij cosmeticabedrijf Ficosota en daarvóór van 1994 t/m 2013 bij Kimberly-Clark (o.a. Page, Huggies en Kotex). ■

Henrico Drent is deze maand aangesteld als commercieel directeur van Prinsen Berning, producent van o.a. dieetmaaltijden en sportvoeding. Drent was tot aan augustus dit jaar directeur van Unilever in Denemarken. Hij heeft van 2000 t/m afgelopen augustus verschillende sales- en marketingfuncties bij Unilever vervuld, in Nederland, Duitsland, België en Denemarken. Afgelopen voorjaar meldden we dat Bas van den Berg, voormalig lid van de hoofddirectie van FrieslandCampina, ook bij Prinsen Berning aan de slag was gegaan, als algemeen directeur. Prinsen Berning is een dochteronderneming van Buisman.■

Dikhoff, Lekkerkerker ➦

Sinds vorige maand is Frank Dikhoff commercieel manager bij de Lekkerkerker Groep, op interimbasis, vanuit zijn eigen interimbedrijf. Dikhoff is in die functie verantwoordelijk voor marketing, sales en productontwikkeling. Kaasen zuivelproducent Lekkerkerker Groep bestaat uit de onderdelen Kasi Food, Lebo en de Zuivelmakers. Dikhoff vervulde interimfuncties bij o.a. Xenos, Van Oers, Disney en Diageo en vervulde t/m 2004 marketing- en salesfuncties in vast dienstverband bij o.a. Varta, PepsiCo, Gillette en Diageo. ■

Meyer, CTC, Etos/Albert Heijn ➦

Sinds twee maanden is Nico Meyer werkzaam bij Category & Trade Company, als consultant met retailervaring. Meyer werkte tot afgelopen voorjaar bij Etos als formulemanager en was o.a. verantwoordelijk voor de ontwikkeling van de nieuwe formule, in een functie die hij sinds 2011 vervulde. Daarnaast heeft Meyer van 1997 t/m 2011 bij Albert Heijn en Ahold (Delhaize) verschillende merchandising- marketing- en formulemanagementfuncties vervuld. Van 2009 t/m 2011 was Meyer verantwoordelijk voor formule-ontwikkeling bij Ahold Tsjechië. ■

advertentie

Op zoek naar groei?

Groenewoud, CTC, Bakker Bart/C1000 ➦

Evenals Nico Meyer, maar dan met de nodige categorymanagementervaring, is ook Niels Groenewoud bij CTC aan de slag gegaan. Groenewoud werkte tot afgelopen voorjaar bij Bakker Bart als ‘lead category manager’ en werkte daarvóór zes jaar bij Stegeman, als trade marketing manager en product group manager. Maar van 2001 t/m 2010 was hij werkzaam bij Schuitema/C1000, in verscheidene categorymanagementfuncties. Zijn laatste functie bij C1000 was category manager vers. ■

Wij bieden tijdelijke ondersteuning op het gebied van sales, trade marketing en space management.

Category Leadership / Category Management / Shopper Marketing Omni Channel / Trade Marketing / Space Management Benieuwd naar onze detacheringsmogelijkheden? Neem dan contact op met Evelyn van Leur (+31 6 30 352 147) of Tijn Bresser (+31 6 12 476 536)

www.ct-company.nl 7 FoodPersonality november 2018

06_07_Personality’s.indd 7

13-11-18 18:06


DEZE MAAND

GfK-formulecijfers

Stijgers/dalers, P10 t.o.v. P9

In FoodPersonality maandelijks de klantenkringen van acht landelijke supermarktformules van onderzoeksbureau GfK. Deze penetratiecijfers - het percentage huishoudens dat per periode een bepaalde formule bezoekt – geeft een beeld van het ‘switchgedrag’ van de consument. Deze maand: periode 10 (week 37 t/m 40).

Klantenkringen, P10 2018 vs. P10 2017

Klantenkringen per district, AH vs. Jumbo, P10 2018

weken 37 - 40 2018 Totaal

weken 37 - 40 2018 District I

weken 37 - 40 2018 District II

weken 37 - 40 2018 District III

weken 37 - 40 2018 District IV

weken 37 - 40 2018 District V

Supermarktomzet (x 1.000), P10 2018 vs P10 2017

Na in de voorgaande periode de grootste stijger te zijn geweest, zien we Albert Heijn (-1,0) deze periode weer het rechterrijtje van dalers aanvoeren. In vergelijking met dezelfde periode vorig jaar staat er dan nog steeds een klein plusje. Anders is dat voor de partijen die Emté onder zich verdelen. Met name bij Jumbo (+1,2) wordt de klantenkring nu merkbaar groter. Bij Coop (+0,2) is de penetratiewinst nog bescheiden. Afgezien van Emté, waar de klantenkring om evidente redenen krimpt, zijn alle klantenkringen ten opzichte van periode 10 2017 stabiel of groeiende.

Als verbijzondering van de klantenkringen kijken we dit keer naar de klantenkringen per GfK-district (zie kaartje) en wel in het bijzonder naar Albert Heijn en Jumbo. Duidelijk te zien is hoe het zwaartepunt van de AH-klantenkring in de grote steden (district I) en de overige randstad (district II) ligt (maar ook hoe beperkt de penetratie van Jumbo in deze cruciale marktgebieden eigenlijk is). In het zuiden van het land daarentegen is de klantenkring van Jumbo nu bijna net zo groot als die van AH.

Eén week (week 39) vertoont een minnetje, in de overige weken van periode 10 is er sprake van omzetgroei. In geld resulteert dat in een plus van € 42,3 miljoen ten opzichte van dezelfde periode vorig jaar, wat neerkomt op een groei van 1,54%. De totale omzet in periode 10 komt daardoor uit op € 2,78 miljard.

8 FoodPersonality november 2018

08_GFK-formulecijfers.indd 8

13-11-18 16:55


EFMI Opleidingen voor Food Professionals Advanced food commerce program Een allround en pragmatisch programma voor commerciĂŤle professionals FOCUS Pragmatisch: praktijkgerichte kennis en excellente executie DUUR 24 lesdagen, verspreid over 2 jaar INSTROOMEISEN Academisch of HBO-denkniveau en ruime professionele werkervaring

EXecutive mba DĂŠ executive MBA voor food en retail professionals. MSc-programma van de Rijksuniversiteit Groningen FOCUS Managerial: strategisch en tactisch inzicht en managementvaardigheden DUUR 48 lesdagen, verspreid over 3 jaar & individueel coachingsprogramma INSTROOMEISEN Afgeronde HBO- of academische opleiding en minimaal 4 jaar werkervaring op professioneel niveau

top executive program (vernieuwd) Een intensieve verkenning van de grote transities van de 21ste eeuw en hun effect op strategie, business modellen en leiderschap FOCUS Strategisch: transitie, koers bepalen, reflectie op eigen rol en leiderschap DUUR 14 lesdagen, verspreid over 14 maanden i.s.m. twee buitenlandse universiteiten INSTROOMEISEN Werkzaam op directieniveau met rol in strategische keuzes

Surf naar www.efmi.nl voor meer informatie 11_Advertentie_01L_2.indd 2

13-11-18 14:33


10_Coroos_adv.indd 2 Servero adv FoodPersonality 1/1_11-2018 v4.indd 1

12-11-18 15:24 09:57 05-11-18


DEZE MAAND Met Pim op straat Pim van den Berg (van z’n eigen bedrijf ‘­Perspectives’) kijkt naar de menselijke maat in detailhandel en bedrijfsleven.

“Tijdens mijn boodschappen bij de Marqt in winkelcentrum Gelderlandplein, vlakbij de AH XL met van oudsher die mega-weekomzet, sta ik geïnteresseerd naar de koelverse maaltijden te kijken. Er komt een oudere dame naast mij staan en er ontstaat een gesprek. Mevrouw Nolens – zo heet zij – is speciaal op de fiets uit Sloten gekomen, 11 km hiervandaan, om drie maaltijden van € 6,95 te kopen. Nu zie ik ook dat ze een korte broek en lange kousen draagt, ze oogt strijdbaar fit, iemand die van een gure wind kan genieten en dat ‘uitwaaien’ noemt. Ze heeft zo’n fietstocht er graag voor over, vertelt ze, omdat dit ‘haar warm eten’ voor de hele week is. Drie dagen per week warm eten, andere vier dagen een broodmaaltijd. Ze bespaart zodoende, zo kan ze haar kat immers dag in, dag uit, de hele week, goed te eten geven. En zo, zegt ze, voorkomt ze dat ze met haar kat

naar de dierenarts moet. Want dat kan ze niet meer betalen. Aankopen doen bij Marqt als bezuinigingsmiddel, je moet er maar opkomen. Ja, zij weet ook wel dat ze maaltijden ook bij AH kan kopen, die zijn goedkoper, maar van die maaltijden krijgt ze hoofdpijn. Ik zeg dat ik haar graag als buurvrouw zou willen hebben. Gelukkig ziet zij mij als buurman ook wel zitten. Iets verderop, tegenover de AH XL van dit winkelcentrum, zie ik hoe de agf-zaak ‘La Fourchette’ van traditionele groentezaak naar een

convenience- en maaltijdspecialist van formaat is uitgegroeid. Toegevoegde waarde creëren brengt de eigenaar hier gewoon in praktijk. Met kistjes groente kon ik geen droog brood meer verdienen, legt hij me uit. Zijn aanbod zal voor mevrouw Nolens wel weer net iets te duur zijn, denk ik. Maar dan nog. Voor de aardigheid kijk ik nog even bij de AH naar de maaltijden… Hoofdpijn, zei zij. Ga ook eens in een winkel, uw eígen winkel wellicht, een gesprek aan met mensen, met klanten. Het kunnen de pareltjes van de dag worden.”■

Commandeur, Bakker Barendrecht

Wisselingen Spadel

Spadel (van o.a. Spa) heeft eind vorige maand de commerciële organisatie veranderd. De marketing- en trademarketingfuncties worden Beneluxfuncties, terwijl de sales- en accountmanagementfuncties juist weer een functie per land worden, verdeeld in enerzijds Nederland en anderzijds België en Luxemburg. Daarnaast wordt sales voor out of home en home één verantwoordelijkheid. Walter van de Ven is tot sales director voor Nederland benoemd. Van de Ven werkte al negen maanden bij Spadel, maar dat was tot nu toe op interimbasis, vanuit zijn eigen interimbedrijf Lakefield. Hij treedt nu in vaste dienst. Van de Ven werkte vóór zijn periode bij Spadel bij Mondelez. Sales director voor België en Luxemburg en voor export is Evy Paenhuysen geworden, die al bij Spadel werkzaam was. Mélanie Decelle is tot marketing director Benelux benoemd. Zij is afkomstig van Bacardi en was daarvóór werkzaam bij o.a. Coca-Cola en Unilever. Julie Verstringhe is trade marketing & category development director Benelux geworden en Michel Broeders senior manager customer supply chain Benelux en export. In een brief aan afnemers heeft Spadel gemeld dat Michel Wouda (sales manager home NL), Hilde Stockman (sales manager out of home BeLux), Edwin van Dijken (marketing manager NL), Sophie Bryskère (marketing manager BeLux) en Marianke Verbeek (trade marketing & category development manager NL) het bedrijf verlaten. Rutger van Dijk, voorheen sales manager out of home Nederland, is tot manager trade benoemd binnen de Nederlandse salesorganisatie. Eindverantwoordelijke blijft Dirk van de Walle, country director voor de Benelux en export. ■

Linda Commandeur is afgelopen maand als marketinganalist aan de slag gegaan bij agf-leverancier Bakker Barendrecht (vooral bekend als grote leverancier van AH). Commandeur vervult deze functie op interimbasis, vanuit haar eigen interimmanagementbedrijf Commandeur Advies. Zo was ze herhaaldelijk category manager ad interim bij PepsiCo en account en/of category manager bij Ahold Delhaize Coffee Company, Agrial, Van Oers, Bonduelle en trade marketing manager voor verschillende categorieën bij Mondelez. T/m 2014 vervulde Commandeur functies in vaste dienst bij o.a. Unilever, Mondelez, Ferrero en Danone (toen nog Numico/Nutricia), met daartussendoor een uitstapje naar Sunweb. ■

Alders, Vezet ➦ Lisette Alders is sinds afgelopen maand marketing manager bij Vezet, producent van voorgesneden agf, (maaltijd)salades etc. en bekend als jarenlange leverancier van dit assortiment bij Albert Heijn. Alders werkt sinds afgelopen voorjaar al bij Vezet, als product manager. Hiervóór werkte zij vier jaar bij koek-, beschuit- en broodvervangersproducent Continental Bakeries, acht jaar bij verpakkingsproducent Tetra Pak en twee jaar bij geur- en smaakstoffenproducent Givaudan. ■ 11

FoodPersonality november 2018

11_Met Pim op Straat_01R.indd 11

13-11-18 17:35


DEZE MAAND

Gefundenes Fressen

Non-food in nood, maar de Amazon’er gelooft in winkelstraat wel fijn is omdat Boekhoorn de schuldenlast van Hema zal verminderen, maar ‘de beleggers’ zijn er nog niet uit. Dat houdt in: de hoogrentende obligaties van Hema zijn sinds de ‘redding’ van Boekhoorn nauwelijks gestegen naar hun oorspronkelijk nominale waarde. Verderop in deze FoodPersonality komt een bijzondere actie van de Britse warenhuisketen John Lewis aan bod (zie blz. 58/59), maar dat verheelt niet dat begin deze maand ceo ‘sir Charlie Mayfield’ heeft laten weten dat hij in 2020 vertrekt. Hij zoekt nog wel mee naar zijn opvolger. John Lewis kwam twee maanden terug met halfjaarcijfers die een winstdaling inhielden van 99%. Hij was op zoek gegaan naar een andere positionering en naar ander assortiment en dat vergrootte de kosten natuurlijk, vandaar die klap van 99%. Het doet wel denken aan Blokker, dat zoeken naar ander aanbod en positionering.

Blokker, Hema, Debenham, John Lewis… er is veel berichtgeving voorbijgekomen de laatste maand over de non-fooddetailhandel. De familie Blokker heeft alsnog besloten Blokker te verkopen. Eerder al waren andere ketens verkocht, maar de inmiddels welbekende ‘weduwe’ Els Blokker en ‘broer’ Ab Blokker, weduwe en broer van Jaap Blokker, gooien de handdoek in de ring. Het laatste verlies (over 2017) bedroeg € 344 miljoen, tegenover € 180 miljoen een jaar eerder. Stel, je verliest elk maand meer dan € 28 miljoen, dat houdt geen mens emotioneel vol als je ‘familiebedrijf ’ bent. Maar er staan wel vervelende berichten tegenover van de laatste tijd, veelal met de boodschap dat de familie een constructie heeft opgetuigd die ervoor zorgt dat het verlies van het bedrijf niet het vermogen van de familie aantast. En dat zou dan weer onwettig zijn. Het zou natuurlijk ook kunnen dat de familie dat inmiddels ook inziet en dat daarom de laatste ketens van het

voormalige imperium nu ook te koop zijn gezet. Bovendien, zo meldde Het FD, als het allemaal stopt, heeft de familie Blokker nog panden die veel waard zijn (in grote steden), maar de franchisers hebben panden in plaatsen waar geen shoppingtoerisme voorkomt en daar wordt het nog meer bloeden.

“Albert Heijn overbodig maken, dat zou nou nog eens mooi zijn.”

de afnemende kwaliteitsmaatstaven.)

* Tommie Sjef Koenen

jaar, brouwde een ‘hit’ in de alternatieve craft-

“Ze pakken de flyers aan, maar er staan mensen van het uitzendbureau op de parkeerplaats, grote kans dat ze ze meteen weer moeten inleveren.”

beerscene, Tommie Sjef Wild Ales, en droomt nu

* Marcin Koscielnak

“Ik ervaar geen afstand. Iedereen is gemakkelijk benaderbaar, of het nou de SP, de SGP of de minister is.”

over een proeflokaal in thuisbasis Den Helder, met

* De Groene Amsterdammer

* Ben Tax

vooral ambachtelijk, zelfgefermenteerd eten. En

(Koscielnak wil wél met zijn naam in datzelfde ar-

* Het Financieele Dagblad

hij heeft in zijn onstuimigheid kennelijk een rivaal

tikel. Hij werkte zeventien jaar in de vleesindustrie,

(Tax, ceo van groenteveredelaar Rijk Zwaan, neemt

in gedachten.)

en nu voor de FNV. Hij wil met flyers zijn landgeno-

stelling tegenover andere ceo’s, ook uit de levens-

* NRC Handelsblad (Voormalig conservatoriumstudent Koenen, 25

Hema daarentegen is juist weer ‘gered’, door investeerder Marcel Boekhoorn. Volgens een reconstructie van NRC Handelsblad is dat afgelopen zomer in gang gezet doordat Harry Mens (die van zijn eigen tv-programma) een paar Hema-franchisers uit het franchisebestuur tegen het lijf liep en hij zou hen hebben getipt om toch maar weer ’s contact met Boekhoorn te leggen, ook al bood die jaren geleden ook al een keer op de keten. Maar wat is gered? Het FD wees er naderhand op dat een ‘redding’ uit de handen van Lion Capital

het congres over de zingende en bewegende poppen in elke Hoogvliet. Meer over Schreuder en het Supermarktvastgoedcongres, zie blz. 26 e.v.)

ten erop wijzen dat ze recht hebben op uitbetaling

middelensector, die klagen over een ‘kloof’ tussen

“China is een condoomland bij uitstek.”

van overuren en het niet hoeven te accepteren als

bedrijfsleven en politiek Den Haag.)

* Paul Wiertz

het uitzendbureau hen onbetaald als chauffeur wil

* Het Financieele Dagblad

inzetten.)

“Wij weten ook niet goed of mensen er boodschappen mee gaan doen.” * Wouter Kolk

verkopen. Wat Wingman bedoelt: in China wordt

“Door toegenomen hoeveelheid data krijgen we nu al binnen zes weken opmerkingen van de retailer als de rotatie van een innovatie tegenvalt.”

een condoom veel vaker gebruikt dan andere

* Daniela Busseni

de nabije toekomst veel gebruik gaan maken van

voorbehoedsmiddelen.)

* congres ‘Shopper insights & retail activation’

de Echo of Alexa van Amazon, de Homepod van

(Busseni is ‘hoofd category management’ van het

Apple, de Google Home en andere ‘praatzuiltjes’.)

(Zo typeert Wiertz, commercieel directeur van Wingman, China. Wingman is een condoomproducent die voor de Chinese consument ‘beter passende’ condooms gaat produceren, en via Alibaba

* Het Financieele Dagblad (AH-ceo Kolk komt ook aan bod in een artikel in genoemde krant met als vraag of consumenten in

“Drie jaar geleden verwerkten we 158 kalveren per uur, nu al 180. Eigenlijk te snel om goed controle te kunnen uitoefenen.”

Britse Premier Foods (met merken als Cadbury

* Tomek

een introductie. Een artikel over het genoemde

“Wat heb je nu aan een capabele directie als de familie als aandeelhouder bij elke tegenslag begint te piepen?”

* De Groene Amsterdammer

congres, zie blz. 58.)

* Paul Moers

en Sharwoods). Zes weken, zo snel weet je als fabrikant kennelijk al waar je aan toe bent bij

(Tomek, die niet met zijn achternaam in de media

* Het Financieele Dagblad

wil uit angst voor represailles, is een van de vele

“En mijn favoriet is het bananenlied.”

(Eind oktober, enkele weken voordat Blokker

Polen die in een artikel in genoemd tijdschrift als

* Cor-Jan Schreuder

bekendmaakt dat het te koop is: in een artikel over

arbeidskrachten van slachterijen aan bod komen

* Supermarktvastgoedcongres

de winkelketens Blokker, Ikea en De Bijenkorf is dit

en allen klagen over de toegenomen werkdruk en

(Algemeen directeur Hoogvliet Beheer vertelt op

wat retailadviseur Moers denkt dat er bij Blokker

12 FoodPersonality november 2018

12_13_GefundFRess_EFMI_01L.indd 12

13-11-18 18:22


Column EFMI

‘Serviceretailers aller landen, verenigt u’

B

Is het nou allemaal kommer en kwel bij die nonfood, die altijd maar gekweld wordt door Amazon, Alibaba, Action en andere a’s? Nee. Er is nog Debenhams, ook een worstelend warenhuis, ook Engels. Daar is vorige maand de ‘Spaanse Zwitser’ Sgerio Bucher als ceo aangesteld, die van Amazon vandaan komt, hij was daar drie jaar lang ‘vice president Amazon Fashion Europe’, maar wilde graag bij een retailer van steen en cement aan de slag, aldus een profiel van hem in het FD. Hij gelooft in de werking van ‘social shopping’ (winkelen door iets te beleven) en in een grote rol van de winkelstraat in de toekomstige detailhandel. Goh, dat zegt dan iemand die van Amazon vandaan komt. ■

egin deze maand maakte Ahold

Mijn voorspelling is dat de hard discounters

Delhaize haar derdekwartaalcijfers

in 2018 ongeveer 0,4% marktaandeel gaan

bekend. Die waren een stuk beter

winnen, en dat zonder noemenswaardige

dan verwacht, met als gevolg een

onlineverkopen. En dit proces zal zich de

flink stijgende beurskoers. In één week tijd

komende jaren gewoon blijven voortzetten.

werd Ahold Delhaize een slordige € 2 miljard

De groei van hard discount in Nederland

meer waard, een mooie binnenkomer dus

staat niet op zichzelf, het is inmiddels een

voor de kersverse ceo Frans Muller. Toch heb

wereldwijd fenomeen. In mijn ogen is niet

ik ook nog even goed gekeken naar de ‘Ne-

online food, maar hard discount zelfs de

derlandse cijfers’ van het bedrijf en die zagen

‘retail disruptor’ van deze tijd. Hard discount

er ook prima uit, met een groei van bijna 6%.

pakt namelijk niet alleen marktaandeel af,

Niks mis mee, toch? Eigenlijk niet, al blijkt

het verlaagt ook de referentieprijzen van

dat vooral Bol.com, zeg maar de Amazon

veel artikelen.

en Alibaba van Madurodam, de sterkste groeimotor is.

Servicesupermarkten zullen het roer om

Maar hoe gaat het dan met AH? Dat blijkt in

moeten gooien. Daarbij zit het grootste

Q3 met 4,2% in omzet gegroeid te zijn. Ook

probleem in mijn ogen niet aan de voor-

dat ziet er stevig uit.

kant, want de servicesupers zijn innovatief genoeg. Het probleem zit vooral aan de ach-

Maar is dat wel zo goed als dat het lijkt? Opeens schoot mij de geweldige supermarktzomer door het hoofd, dus ik heb de IRI-cijfers er maar even bijgepakt. Oeps, de

gebeurt: piepen.)

markt blijkt in Q3 met meer dan 5% gegroeid te zijn. Onze marktleider verliest dus ef-

“Ik zou het briljant vinden als investeerder Marcel Boekhoorn, de nieuwe eigenaar van Hema, ook Blokker zou overnemen. Dat zeg ik alleen op basis van m’n gevoel, ik heb geen enkele aanwijzing dat Boekhoorn daadwerkelijk in de markt is voor Blokker.”

fectief marktaandeel. En dat ondanks alle assortimentsverbeteringen, de stortvloed aan digitale vernieuwingen en het sterke formulebeleid. Als zelfs dat niet goed genoeg is om in een hoogconjunctuur sneller dan de markt te groeien, wat dan wel?

* Cor Molenaar

terkant, er wordt door servicesupers gewoon

‘Probleem is niet dat ‘onze’ inkopers niet scherp inkopen, de essentie van het probleem is dat ze te kleinschalig inkopen’

* de Volkskrant

En wie is er dan wel harder dan de markt

ontzettend matig ingekocht. Keer op keer

(Meteen na de bekendmaking dat Blokker te koop

gegroeid? In mijn ogen zijn het de hard

blijkt dat de Actions, Aldi’s en Lidls van deze

staat, fantaseert retailhoogleraar Molenaar er al

discounters Aldi en Lidl die terrein blij-

wereld een vergelijkbare kwaliteit minimaal

lustig op los.)

ven winnen. Aldi scoort met de ‘ANIKO’-

10 tot 15% goedkoper inkopen. Probleem is

ombouwoperatie en Lidl blijft zich sterk

niet dat ‘onze’ inkopers niet scherp inkopen,

“Vlees ligt helemaal niet meer in de winkel als vlees. Het ligt in de winkel als een afbakbroodje: goedkoop, altijd voorradig, gebruiksvriendelijk geportioneerd en voorverpakt in plastic, je hoeft het alleen nog maar even te bakken. Het enige verschil is dat je vlees gekoeld moet bewaren. En dat zompige inlegkruisje eronder.”

doorontwikkelen tot dé ‘quality discounter’

de essentie van het probleem is dat ze vooral

van Nederland. Lidl is zelfs zo sterk dat het

te kleinschalig inkopen. Er wordt op pan-

eigenlijk helemaal geen A-merken nodig

Europese schaal domweg te weinig gesta-

heeft om door te groeien. En als het in een

peld en te weinig ontwikkeld. De volumes

productgroep al wat minder gaat dan bouwt

zijn eenvoudigweg te klein. En zolang de

het desnoods zelf heel ‘Kordaat’ gewoon een

Tesco’s, AH’s, Superunie’s, Delhaize’s en

A-merk. En over de kerstfolder begin ik maar

Edeka’s van deze wereld dit niet oppakken,

* Joël Broekaert

even niet, want ook dat is inmiddels een

blijven hard discounters vrolijk doorgroeien.

* ‘Je bent wat je leest’

‘A-merkwaardig’ feno-

Servicesupers zullen het dak moeten repa-

(In het boekje ‘Je bent wat je leest’ (speciale

meen geworden.

reren wanneer de zon nog schijnt en dat moment is nu aangebroken.

uitgave van ‘Nederland leest’) houdt de restaurantrecensent/culinair journalist van NRC Handelsblad en Vrij Nederland een pleidooi om minder vlees te eten, en wel door méér van vlees te gaan houden.

De wisselende columnisten van EFMI Business School:

Dan moeten mensen wel leren beter te proeven

Marcel van Aalst, Koen Hazewinkel, Melanie Murk-

en zich ervan bewust worden dat vlees geen af-

Severein en Laurens Sloot. Deze maand: Laurens Sloot.

bakbroodje is, maar onderdeel van een dier, aldus

Reacties: sloot@efmi.nl

Broekaert.)

13 FoodPersonality november 2018

12_13_GefundFRess_EFMI_01L.indd 13

13-11-18 18:22


Nam prik ong bij Beej Benders Door: Gé Lommen Foto’s: Rob Keeris/archief Food Personality

Het is een zondagavond en zo’n tachtig gasten zitten boven in het pand van Beej Benders, in de multifunctionele ruimte die als restaurant is ingericht, compleet met bar en keuken ernaast. Daarvoór is er al een stevig contingent klanten geweest, die hier op een eerder tijdstip heeft gegeten. Maar dat niet alleen, wie zich naar het diner boven begeeft, ziet beganegronds nog tal van gasten in het à la carte-restaurant links en verder nog op het ‘Aetplein’, achteraan naast de versafdelingen. Het winkelgedeelte zal straks sluiten, maar horecaklanten zijn er nog genoeg, wat ook niet vreemd is, want het is een zonnige en vrij warme zondag geweest en dan is er meer leven in de binnenstad van Venlo. Bovenin krijgen die tachtig gasten een Thais diner voorgeschoteld van zes gangen, uitgeserveerd vanuit de keuken - die open is, de gasten

kunnen alles zien. Het menu omvat geen grote borden, maar een geheel van zes gangen, originele hapjes, die bij elkaar uiteraard genoeg zijn om verzadigd te raken. De avond heet ‘Try Thai’. Het is deze zondagavond de derde avond in één weekend, na een nog vollere vrijdag- en de zaterdagavond ervoor, met elk zo’n honderd gasten. De keukenbrigade die voor het eten zorgt en de gangen uitserveert met gerechten als nam prik ong en masamancurry, zijn geen mensen die in dienst van Beej Benders werken. Degenen die voor de drank zorgen, echter weer wel. Wie hier aan een tafeltje zit, heeft zich van tevoren via de site of een mailtje ingeschreven als gast voor die avond en heeft vooraf € 29,50 overgemaakt. Zo weten de mensen van Beej Benders en

de keukenbrigade van Thy Thai van tevoren exact hoeveel gasten er zullen zijn. En door vooraf om een betaling te vragen, voorkom je natuurlijk ook dat gasten zomaar niet komen opdagen (noodgevallen daargelaten). Behalve dat het eten origineel en verrassend is voor wie de Thaise keuken niet beter kent dan die tom ka khai-soep met kokos, onderhoudt het Try Thai-team de gasten ook nog eens met een bingo. Dat blijkt geen vaste prik te zijn, maar het team doet ook ’s wat anders en dat doet wat voor de sfeer. De presentatrice van de avond krijgt de gasten mee in haar spel met fakecadeautjes voor de prijswinnaars en ze krijgt de winnaars zelfs zo ver dat er tegen het einde een karaoke-avondje ontstaat… Dit is niet zomaar een winkel met een hore-

14 FoodPersonality november 2018

14_18_BeejBenders.indd 14

13-11-18 14:35


SERIE: ‘BLURREN’

en branches en verschillen in off- en online

Verder hebben we verschillende keren in dit

worden door elkaar als ‘kanaal’ aangeduid.

blad Duitse Edeka’s van ondernemers laten

Wanneer is het zinvol om een horecavoor-

Terug naar blurring in de meest gebruikte

voudig zitje voor een belegd broodje, koffie of

ziening te starten in of bij een supermarkt?

zin van het woord: horeca toevoegen aan

thee, een taartpunt etc. tot een bistro die de

Wat is het potentieel? Wat zijn de verschil-

thuisverbruik. Dat heeft eigenlijk al een lange

vergelijking met een ‘high dining’-restaurant

len in kosten? Waar loopt een onderneming

geschiedenis in de branche.

makkelijk kan doorstaan.

tegenaan?

Zonder compleet te willen zijn: toen Albert

AH To Go, Spar Express en Jumbo City hebben

Vanaf deze maand: een reeks artikelen over

Heijn in 1996 begon met de generatie ‘Wereld

weer een element van ‘voor onderweg’ of ‘ik

‘blurring’. Te beginnen met: de horeca bij Beej

van Werelden’, het filiaal aan het Soendaplein

koop het hier en ik eet het daar’ en dat ‘daar’

Benders, van Geert Benders.

in Haarlem, was het middelpunt van dat filiaal

kan dan in de trein zijn of op het werk.

een horecavoorziening. De klant kon er zitten,

Ikea en Hema, maar ook Intratuin: allemaal met

Blurren. Een raar woord is het. In het Engels

iets eten en drinken, en eromheen waren toon-

horecavoorziening, de supermarkt is zeker niet

wordt het gebruikt als het om beelden gaat.

banken met koffie, thee etc., met maaltijden,

de enige.

Wil een fotograaf of een cameraman een

met koek/chocolade/gebak, en de klant kon

persoon of een kenteken van een auto in beeld

die artikelen ook kopen om mee naar huis te

Daarnaast: branchevervaging is van alle tijden

niet duidelijk laten zien, dan ‘blurt’ hij dat

nemen. Toen in 2002 Albert Heijn de eerste

als het om de supermarktsector gaat. Vroeger

gedeelte van dat beeld: hij ‘vervaagt’ het.

Albert Heijn XL opende, in winkelcentrum

was een supermarkt een winkel met houdbare

Blurren is dus een metafoor voor branche-

Kronenburgpassage in Arnhem, bood die win-

levensmiddelen, maar gaandeweg voegde de

vervaging. En hoewel dus vele partijen in de

kel een ruime horecavoorziening, tegenover

supermarkt vlees, brood, zuivel, agf, vis en kaas

markt, met name adviesbureaus die klanten

de kassapartij. Jaren later begon Jumbo met

toe, wat eigenlijk een vervaging was tussen de

willen en graag uitstralen dat ze ‘modern en

Jumbo Foodmarkt, allereerst in 2013 in Breda,

supermarkt en de speciaalzaak met verswaren.

innovatief’ zijn, de term ‘blurring’ gebruiken, is

met direct naast de winkel een restaurant en

het oude wijn in nieuwe zakken, omdat bran-

Jumbo heeft een restaurant altijd aangehou-

En last but not least: in Nederland hebben we

chevervaging al van decennia terug is, het ligt

den als onderdeel van de variant Foodmarkt.

tal van supermarktondernemers die daarnaast

er maar aan hoe je dat wilt bekijken.

Daarnaast hebben verschillende ondernemers

een horecazaak hebben, los van de super-

Blurring wordt in de supermarktsector vooral

horecavoorzieningen toegevoegd aan hun

markt, bijvoorbeeld in hetzelfde winkelcen-

gebruikt om aan te geven dat een supermarkt

winkels, denk aan Plus-ondernemer Verhoeven

trum, maar ook dat is geen vast uitgangspunt.

of een supermarktketen horeca-elementen

die in Rotterdam bij zijn Plus Briljant 2.0 een

toevoegt. Het wordt nauwelijks gebruikt voor

horecavoorziening heeft, of Plus Vermeulen in

Als je blurring of branchevervaging gestruc-

andere stappen die een traditionele branche-

Amersfoort. Denk aan de vrij nieuwe Spar in

tureerd zou moeten indelen, zou je daar een

grens overschrijden. Niemand heeft ooit bij

Heelsum met horeca helemaal vooraan.

boekwerkje voor nodig hebben.

het besluit om aan e-commerce te beginnen,

In het buitenland geldt Eataly als hét voor-

In deze reeks beperken we ons tot de initi-

gezegd dat hij tussen offline en online gaat

beeld van een vervaging tussen thuisverbruik

atieven waarbij de supermarkt en de hore-

blurren. Dat heet de laatste jaren dan weer

en horeca. Maar ook de vele prestigieuze

cavoorziening bij elkaar horen, in hetzelfde

eerder ‘omnichannel’, maar het is wel degelijk

warenhuizen in grote steden (Galeries Lafay-

winkelpand.

een vorm van spraakverwarring, want in de

ette, KaDeWe, Jelmoli etc.) hebben naast hun

En we beginnen met de ‘grootste blurder’ in

sector wordt gesproken over thuisverbruik als

vele non-food (kleding, interieur etc.) ook food,

onze sector: de horeca van Beej Benders, de

verkoopkanaal en horeca als verkoopkanaal,

in de zin van thuisverbruik, en daarnaast een

formule van Plus-ondernemer Geert Benders.

naast winkels als verkoopkanaal versus inter-

restaurant en afzonderlijke zitmogelijkheden

net als verkoopkanaal. Verschillen in sectoren

bij afdelingen, zoals bij vlees of bij brood.

cavoorziening. Het zal niemand in de sector ontgaan zijn, Plus-ondernemer Geert Benders is twee jaar terug begonnen met Beej Benders, een winkel die het midden houdt tussen vershal en horeca, met formules als Eataly als voorbeeld. Het idee: een podium voor levensmiddelen en hun makers, een bakker, een slager, tuinders en hun gewassen, zo lokaal mogelijk en anders maar van iets verder weg – en als het niet anders kan, aangevuld met eten en drinken van nog verder weg. Dat is niet per se een concessie: als je een ruim aanbod wijnen wilt hebben, kun je niet volstaan met de vier wijnleveranciers uit Limburg. ‘Lokaal’ wordt ingevuld naar gelang de mogelijkheden, buitenlandse kaas bijvoorbeeld kan moeilijk uit de omgeving komen, maar in dat geval is gekozen voor een leverancier uit de omgeving, die in buitenlandse kaas handelt.

zien horeca hebben toegevoegd, van een een-

Benders noemt zijn Beej Benders een ‘podium voor co-creatie’. Beej Benders heeft niet zomaar een broodafdeling, dat is de bakkerij van een lokale bakker, ‘bekker Piëpers’, medewerkers van die bakker verkopen het brood en bakken daar ook. In een kas wordt agf aangeboden van naburige tuinders. En die makers, producenten en kwekers kunnen hun waren allemaal in zijn Beej Benders aanprijzen. De leverancier krijgt een podium om zijn kwaliteit en zijn ambacht te demonstreren. De eerste ideeën ontstonden doordat Benders de supermarktpraktijk van zijn twee Plus-supermarkten in Venlo en naderhand Venlo-Blerick steeds gekker begon te vinden. Vele artikelen met minmarges, een promotiedruk die elk jaar maar weer opliep (naar de huidige ruim 20%), versprijzen die de negatieve marges van de frisdranken

en de kratten bier moeten compenseren, niet vreemd dan ook, dat boeren over de supermarktsector gaan klagen, zo was zijn idee. Benders ging op zoek naar een ander businessmodel, waarbij andere partijen in de keten wat meer lucht zouden krijgen. Inmiddels draait Beej Benders nu zo’n twee jaar. Eerder al heeft Benders, ook in dit blad, verteld over de verhouding tussen retailomzet en horecaomzet, die werd van tevoren ingeschat als 85% versus 15%, maar dat werd al gauw 50-50. Wie op de site van Beej Benders kijkt onder ‘agenda’, ziet dat het weekendje met drie Try Thaiavonden slechts een van de vele initiatieven zijn. We lezen: * een Portugese kookworkshop * een workshop ‘lekker bewust’

15 FoodPersonality november 2018

14_18_BeejBenders.indd 15

13-11-18 14:36


Links: het à la carte-restaurant bij Beej Benders, rechts: het ‘Aetplein’. Beide naast het winkelgedeelte. * de Thaise avonden * een soortgelijke avond met gerechten uit Australië en Oceanië * avondje Grieks, avondje met ‘wild’, avondje met klassiekers uit de Amerikaanse fastfoodkeuken. En jazeker, we zijn in het zuiden en dus is er onlangs een ‘Vastelaovesontbijt’ geweest, op 11 november. Dat is het officiële begin van de carnavalsperiode (na die datum zijn er bals en zittingen, in de aanloop naar carnaval) en die dag is er een groot ceremonieel op het plein voor het stadhuis, en wie dat mee heeft willen maken heeft voorafgaand daaraan bij Beej Benders een traditioneel ontbijt kunnen nuttigen. Succesvol? Die ochtend blijkt Beej Benders zo’n 150 ontbijters over de vloer te hebben gehad… Kijken we naar ‘blurring’ bij Beej Benders, dan is het niet gek dat de verhoudingen en patronen volstrekt anders dan anders zijn. Vooraan zit een à la carte-restaurant, aan de andere kant is er een ‘Aetplein’ (de Venlose taal komt zoveel mogelijk terug in Beej Benders, dat past uiteraard ook bij het uitgangspunt van lokale leveranciers) en aan dat Aetplein kun je hapjes bestellen bij die leveranciers zelf, in samenspraak met de horecakeuken die centraal tussen die twee horecavoorzieningen geplaatst is. En bovenin: een multifunctionele ruimte voor avondjes zoals die Thaise. Maar ook: * een ‘kindercafé’, * een ‘Deli Scene’, een dagelijks ontmoetingplaats voor de studenten van hbo-opleidingen in Venlo,

zoals Fontys of de satelliet van de universiteit van Maastricht en tegelijkertijd een initiatief om de levendigheid van binnensteden te bevorderen of te behouden (de woordspeling is ‘deli’ versus ‘daily’), * ‘TOF’, afkorting van ‘Table of Fantasy’, een afgesloten ruimte, achter de keuken, waar gezelschappen na een boeking in een besloten sfeer met elkaar kunnen lunchen of dineren Waarmee we maar willen zeggen: Benders is de fase van een supermarktondernemer die zich aan een horeca-initiatief waagt, allang voorbij. Maar de vraag is dan: loopt dit nu allemaal zo gesmeerd? Want Benders heeft herhaaldelijk gezegd dat zijn Beej Benders nooit zomaar eventjes winstgevend kan zijn. Is dit nu het Beej Benders zoals je je dat twee jaar terug had voorgesteld? Geert Benders: “Ja en nee. Wie nu denkt dat wij allerlei evenementen en avonden organiseren om maar zo snel mogelijk het break-evenpunt te behalen, nee, zo is dat helemaal niet gegaan. We hebben net als bij een supermarkt een extern bureau een dpo laten uitvoeren, een distributie-

planologisch onderzoek. Dat onderzoek kwam uit op drie scenario’s: een slecht, een gemiddeld en een goed scenario. We besloten toen de kerk in het midden te houden en hielden rekening met een gemiddeld scenario. Wat ons verrast heeft, is de omzetverhouding tussen retail en horeca, de inschatting was 85% retail, 15% horeca, maar dat werd al gauw 50-50. Maar ik heb wel degelijk voorzien dat we enkele jaren nodig zouden hebben om een goede exploitatie te realiseren. We zijn nu nog steeds niet winstgevend, maar volgend jaar behalen we in de loop van het jaar het break-evenpunt, dat kan ik nu met gerust hart zeggen. Zo’n lange aanloop is ook verklaarbaar, een supermarkt heeft een jaar nodig om winstgevend te zijn, dan is bij zo’n heterogeen geheel als Beej Benders drie jaar aannemelijk. En wat die activiteiten betreft; we wisten goed dat we activiteiten bij Beej Benders zouden moeten organiseren, alleen al om klanten voor ons concept te interesseren en hen te verleiden. Van de andere kant: de evenementenomzet is maar 5% van onze omzet. De nadruk ligt op de dagelijkse retail en horeca. Mijn dochters Niki en Robin zouden de horeca en de evenementen op zich nemen, alleen, we

16 FoodPersonality november 2018

14_18_BeejBenders.indd 16

13-11-18 14:36


Boven in de ‘multifunctionele ruimte’: Thaise avond met bingo erbij, een kiekje in de keuken ernaast waar het spitsuur is, en aan het tafeltje (rechtsonder) Geert Benders en rechts zijn dochter Niki, die bij Beej Benders verantwoordelijk is voor horeca.

hebben naderhand Tom Sprengers als ‘event manager’ aangesteld, omdat Niki en Robin hun handen vol hadden aan de hoge horeca-omzet die we van meet af aan draaiden. Ter illustratie: we begonnen met twee koks, er werken er nu negen. Ook de nieuwe aankooppatronen die ik meemaak hier, hebben me verrast. Het bijzondere is dat onze horeca-omzet en onze retailomzet vaak dezelfde klanten betreffen. Ze komen wat eten en drinken bij ons, en ze nemen ook wat mee voor thuis. Dus als je horeca en retail verder integreert, zie je ook een patroon ontstaan dat de klant zelf die scheidslijn sneller opheft. Daarnaast zie ik een steeds kleiner tijdsverschil tussen het moment van aankopen en het moment van consumeren. Ik heb nog steeds wel eens het oude beeld voor ogen, van klanten die een supermarkt één keer per week binnenkomen om daar voor een hele week boodschappen te doen. Dat beeld is al achterhaald, maar hier al helemaal. Klanten komen binnen zonder een lijstje in hun handen of in hun hoofd, en besluiten hier duidelijk wat ze eten, of hier, of ‘straks thuis’. En komen een dag later weer, of laat het twee dagen later zijn. En ze zeggen ook nog: ik ga minder naar de supermarkt. Maar het gekke is: toen we eind 2016 Beej Ben-

ders openden, gingen we ervan uit dat onze Plus, die maar zo’n achthonderd meter hiervandaan is, 10% minder omzet zou gaan draaien. Een jaar later bleek dat volstrekt niet uit te komen, er ging geen enkel percentage van af.” Beej Benders is nog steeds vrij uniek, dan is het toch niet gek dat ontwikkelingen of aankooppatronen etc. je hebben verbaasd? “Dat klopt. Ik had van meet af aan kengetallen in termen van omzet, kosten en brutowinst waar ik zelf van stond te kijken en eigenlijk zie ik Beej Benders nog steeds als een unicum in dit opzicht, waar ik hard aan moet trekken. Je kunt een vlaai verkopen in een supermarkt. Of een vlaaipunt in een lunchroom. Van die laatste is de consumentenprijs per punt hoger en de brutomarge ook, maar de kosten zijn heel anders, want het zijn horecahandelingen. Daarbij, Beej Benders is geen keten met een hoofdkantoor. Met als gevolg dat Beej Benders behalve winkel en horeca ook zijn eigen hoofdkantoor is. Ik heb een ict-manager in dienst, een operationeel manager, een versmanager, een horecamanager, een marketeer, een event manager: dat zijn diensten van een hoofdkantoor. Die mensen zijn hard nodig om het tot een succes

te maken. Maar dan maak je ook kosten die in de supermarktsector gewoonlijk het hoofdkantoor maakt.” Een kribbige vraag wellicht, maar waarom laat event manager Tom dan een extern team zoals Try Thai ‘invliegen’? Dat zijn nog meer kosten… “Begrijpelijk dat je daar zo tegen aankijkt, maar de deal is goed voor beide partijen. Try Thai wordt gevormd door een echtpaar, het is een onderneming met een foodtruck. Try Thai krijgt de omzet, dus alle betalingen van alle gasten. Try Thai betaalt voor het gebruik van onze ruimte: de keuken en de multifunctionele ruimte. Beej Benders krijgt de omzet van de begeleidende dranken. Verder: Try Thai maakt gerechten met artikelen uit het assortiment van Beej Benders, die kopen zij als het ware in. En wij wijzen de gasten aan tafel er weer op dat bijvoorbeeld de begeleidende dranken in het assortiment zitten van het winkelgedeelte van ons. Zo proberen we het commercieel voor beide partijen goed te doen. Bovendien is Try Thai een onderneming uit Venlo, dus ook op deze manier bieden we dat lokale ‘podium voor co-creatie’.” ■

17 FoodPersonality november 2018

14_18_BeejBenders.indd 17

13-11-18 14:36


De afgelopen jaren was het in food veelal ‘hipster’ wat de klok sloeg. Denk aan allerlei ‘ambachtelijke’ monoformules als PapaBubble (zelfgemaakte snoepjes) of Hagelswag, maar denk vooral ook aan al die ‘ambachtelijke’ foodverzamelplaatsen zoals Fenix Food Factory in Rotterdam, Vershal Het Veem in Eindhoven, of Kitchen Republic (een collectieve keuken voor startende foodbedrijfjes) in Amsterdam. En dan hebben we het nog niet over al die foodtruckfestival (waarvan Rollende Keukens, in Amsterdam, in 2008 de eerste was). Zoals dat gaat, hebben gaandeweg ook fabrikanten en supermarkten allerlei ‘hipsterelementen’ omarmd. Nee, we hebben Frits van Eerd of Wouter Kolk nog niet kunnen betrappen op een houthakkersoverhemd of een baard van meerdere weken, we hebben ook nog nergens in een supermarkt een racefiets aan de muur zien hangen, maar we zagen bij Albert Heijn, Jumbo en andere formules de afgelopen jaren wél steeds meer aandacht voor lokale producten (zelfs bij meer prijsgerichte formules zoals Lidl, of Hoogvliet), voor ‘zelf doen’, het vertellen van het verhaal achter een product – als het effe kan handgeschreven op een krijtbord. En ook de foodtruck deed zijn intrede in het supermarktkanaal, niet alleen op het Allerhande Kerstfestival of een evenement als Share a Perfect Day van Jumbo, we kwamen hem zelfs tegen bij de opening van een nieuwe Aldi in Enkhuizen. Met dat alles is hipster wel behoorlijk mainstream geworden.

DE HIPSTER VERSUS DE SCUMBRO

Even een pizzaatje met kaviaar scoren? Heeft de hipster het assortiment in levensmiddelenwinkels veranderd? Ja, zeggen trendwatchers. En de ‘scumbro’, wat wordt zijn invloed, is daar iets over te zeggen? Door: Marieke Venbrux Foto’s: archief FoodPersonality

Amerikaanse tijdschriften als Vanity Fair en Esquire kwamen er een paar maanden geleden mee: de ‘scumbro’ is in opmars. De scum-wat? De scumbro: een samenvoeging van ‘scum’ – letterlijk vertaald: ‘uitschot’ – en ‘bro’, een afkorting van ‘brother’: vriend, kameraad. De scumbro is (vooralsnog) een kledingtype,

dat peperdure merken als Gucci, Versace, Prada of Yeezy draagt, maar die kleding dusdanig combineert dat het geheel zo slonzig mogelijk oogt. Of, zoals het Amerikaanse Esquire schrijft: de scumbro is iemand die eruitziet als een tiener die zich al dagen niet heeft gewassen en wiet gaat verkopen op een afgelegen parkeerplaats. De

scumbro draagt bijvoorbeeld een short of oude trainingsbroek die twee of drie maten te groot is, met een overhemd in fluorescerende kleuren, een peperduur colbert met cartoonprint en crocs of badslippers. Aan die ogenschijnlijk goedkope outfit zit wel een prijskaartje: gemiddeld zo’n 1500 Amerikaanse dollars, omgerekend zo’n

18 FoodPersonality november 2018

18_21_Scrumbo_Oerlemans.indd 18

13-11-18 17:56


1200 euro, berekende de The Wall Street Journal. Als bekende voorbeelden van de scumbro-stijl worden zanger Justin Bieber, en acteur/comedian Pete Davidson genoemd, NRC kwam met Pepijn Lanen, van de hiphopgroep De Jeugd van Tegenwoordig, als Nederlands scumbro-voorbeeld. Googlet u maar eens, zouden we zeggen. De scumbro zou, aldus modebladen en -blogs, de ogenschijnlijk nóg nonchalantere opvolger zijn van de hipster, een type dat in de foodbranche aanzienlijk meer bekendheid geniet. Stond de hipster in de mode de afgelopen jaren garant voor het knotje, de baard, de opgerolde spijkerbroek, het nonchalante t-shirt, al dan niet gecombineerd met houthakkershemd, in de food werd en wordt de hipster vooral geassocieerd met...ja, met wat eigenlijk....Met veel, maar bijvoorbeeld met craft beers, je eigen worst draaien en die verkopen vanuit een foodtruck, een koffiebarretje beginnen met vintage schoolstoeltjes en aan de muur een (race)fiets, of een hamburgertent, met ‘écht lekkere’ hamburgers, en dat wat je verkoopt op handgeletterde krijtborden aanprijzen, foto’s van gavocado’s, voorzien van roze filter en vergezeld van de hashtags #healthy en #hipsterfood, op Instagram plaatsen, en zo kunnen we nog even doorgaan (of die associaties allemaal terecht zijn: daarover verderop meer). Als die hipster in de mode wordt opgevolgd door de scumbro, wat betekent dat dan voor de food? De hipster lijkt behoorlijk bepalend te zijn geweest voor allerlei ontwikkelingen in de food – zowel qua assortiment als qua locaties waar consumenten eten kunnen kopen en nuttigen – geldt zoiets ook voor de scumbro? Wat eet de scumbro, en waar doet hij boodschappen? Of maken we

dan de scumbro veel te groot? En als dat zo is: de hipster is in de mode op zijn retour, hoe zit dat in de food? En wie of wat volgt daar de hipster op?

‘Anti-elitariseren’ van ingrediënten Trendanalist Christine Boland, die een achtergrond heeft in de psychologie en mode, maar ook retailbedrijven (zoals Marks & Spencer) adviseert, ziet in de scumbro vooral het mixen van ‘high en low culture’, op een bijna provocerende manier. “Mensen die niets van design en fashion weten, denken: dat zijn zwerverskleren. Maar het gaat om hele precieze codes, niets is toeval. Hoge en lage cultuur worden door de scumbro zorgvuldig vermengd. Dat wat in de samenleving vaak moeilijk lukt, lukt in vormentaal wel. Als je de scumbro-stijl zou doortrekken naar de food, is de pizza (low food, MV) met kaviaar (high food, MV) daarvan een heel duidelijk voorbeeld.” Die kaviaarpizza is overigens geen nieuw verschijnsel. Al in 2006 maakte de Schotse chef Domenico Crolla de (voor zover wij hebben kun-

nen nagaan) duurste pizza ooit: een pizza belegd met kaviaar die in champagne was gemarineerd, met oesters in cognac geweekt en Schotse zalm. De ‘pizza royale-007’ werd versierd met schijfjes 24-karaats goud, om de prijs verder op te krikken. Die vraagprijs was tweeduizend pond, bijna 3000 euro; de opbrengst ging naar een goed doel. De pizza royale 007 heeft het schap bij AH nooit gehaald... en ook een ‘gewone’ pizza met kaviaar zien we nog niet zo snel in het vriesvak van de Nederlandse supermarkten liggen, al zijn er wel restaurants in het buitenland die hele exclusieve pizza’s serveren (zo heeft een restaurant in New York, Industry Kitchen, een pizza met 24-karaats bladgoud, kaviaar uit de Kaspische Zee, stiltonkaas uit de UK en foie gras en truffels uit

Weten hoe een ‘echte scumbro’ eruit ziet? Googlet u maar eens. Wij van dit blad zijn voorzichtig als het gaat om het ‘zomaar’ plaatsen van afbeeldingen van buitenlandse bekendheden….Portretrecht, weet u wel (iemand die 1200 euro kan besteden aan een ‘zwerversoutfit’, heeft vast ook wat geld achter de hand voor juridische bijstand...). Nederlandse scumbro’s dan? Die zijn zeldzaam, maar volgens NRC komt Pepijn Lanen, van hiphopformatie De Jeugd van Tegenwoordig (zie foto), aardig in de buurt.... 19 FoodPersonality november 2018

18_21_Scrumbo_Oerlemans.indd 19

13-11-18 17:57


Hipster? Scumbro? Botanical! Als het gaat om de vraag ‘wat komt er in food na de hipster’, is dat volgens Ariane van Mancius niet de scumbro, maar de ‘botanical’. Van Mancius adviseert met haar bedrijf NowNewNext bedrijven – waaronder retailers en fabrikanten – bij productinnovatie (zo ontwikkelde ze eerder een ambachtelijke broodlijn, Pandaluz, met Goedhart & Borgesius (toen nog Borgesius-Bakkersland) ook startte ze in het verleden met oud-klasgenoten een eigen sushibar, in Amsterdam). Van Mancius: “De scumbrotrend zie ik wel, maar vooral in de mode. Al zal ook daar een grote groep dit verschijnsel, alleen al vanwege het prijskaartje, aan zich voorbij laten gaan; de scumbro zal als modeverschijnsel nooit zo groot worden als de hipster. Wat binnen food – maar ook in fashion en design – veel en steeds duidelijker zichtbaar wordt, is de ‘botanical’-stijl: eetbare bloemen, herbal icetea, vegan, plantaar-

Zelf kruiden plukken, in de kruidentuin bij AH XL in Purmerend. Het past bij de ‘botanische trend’, die volgens Ariane van Mancius deels voortvloeit uit de hipstergedachte.

dige producten op basis van zeewier of lupine, het gebruik van verse kruiden en kruidenplantjes, ook

Frankrijk op het menu staan, voor 200 euro per pizzapunt). Maar het combineren van ‘high’, in de zin van bijzonder, en low food (pizza, snacks) kan ook subtieler, en op een meer toegankelijker manier. En dat subtielere gaan we wel steeds meer zien, aldus Boland: “Ingrediënten worden steeds belangrijker. Het democratiseren of anti-elitariseren van bijzondere, waardevolle ingrediënten zoals kurkumawortel, door deze te verwerken in heel alledaagse recepten, is iets wat steeds meer gebeurt. Niet uit rebellie of om te provoceren, maar vooral om producten lekkerder, beter of mooier te maken. Het past bovendien naadloos in de blurringtrend die eerder al is ingezet.” Dat alles betekent niet dat een scumbro-prototype als Bieber of Davidson dat soort gerechten ook kookt of eet. Boland: “Ik vind generaliseren sowieso ingewikkeld als het om dit soort stereotyperingen gaat. Het is heel lastig om te zeggen: ‘de hipster eet dit, de scumbro dat’.”

hamburger van McDonald’s, een broodje van de Subway of een literbeker Coca-Cola. Ondertussen eet hij ook die groene salade en gaat hij naar de sportschool – want hij wil er wel goed uitzien – maar daar loopt hij niet mee te koop. “Hij wil wel een soort laksheid pretenderen”, aldus Mosch. De hipster en de scumbro zijn van dezelfde generatie: de millennials. Maar waar de hipstertrend inmiddels mainstream is geworden, wordt de scumbro als modeverschijnsel vooralsnog gedragen door een kleine groep jonge, welvarende mannen ‘die het gemaakt hebben’. “De invloed van de scumbro zal dan ook beperkt blijven. Zeker in de food”, aldus Anneke Ammerlaan.

Scumbro: A-merken mogen weer Hét verschil tussen de scumbro en de hipster is dat de hipster synoniem staat voor een bepaalde levensfilosofie, terwijl de scumbro vooral een modeverschijnsel is, zoals eerder de netkousen, of het gouden naamkettinkje, aldus ‘foodinnovatieconsultant’ Femke Mosch, die met trendwatcher Anneke Ammerlaan (columnist in dit blad) oprichter is van het bedrijf Vision on Food. Mosch: “De hipster wil de wereld verbeteren met mes en vork en zet zich af tegen de grote A-merken, tegen alles wat niet authentiek is. Hij gaat voor het kleinschalige en is daarin zelf ondernemend. Voor de hipster is eten allesomvattend geworden. Dat geldt niet voor de scumbro. De scumbro heeft wel een soort eigen manier van eten, maar het gaat bij de scumbro niet over eten.” De scumbro zet zich via zijn kleedstijl af tegen de gevestigde orde, op een manier die ondoordacht lijkt, maar waarover óntzettend is nagedacht. “Hij zet zich, al staat dat dus niet op de voorgrond, daarmee ook wat af tegen het idee dat eten voor alles een metafoor is geworden. De scumbro ‘bepaalt zelf wel wat hij eet’, eten moet vooral lekker zijn en hij omarmt daarin ook ‘het gewone’.” Voor de scumbro hoeft niet alles gezond, clean label of authentiek te zijn en grote merken mogen gezien worden. En dus nuttigt hij publiekelijk een

thuis op tafel. Groen staat letterlijk volop in de belangstelling, en dat zal de komende tijd zeker zo blijven. De botanical-stijl is deels ingezet door de hipster – die ook oog had en heeft voor duurzaamheid, ‘back to nature’ en een gezondere keuze – maar is inmiddels uitgegroeid tot een volwaardige, eigen trend.”

Minder focus op eten Maar tegelijkertijd: het ‘doe normaal-idee’ dat de scumbro uitdraagt als het om eten gaat, zal de komende jaren wél steeds belangrijker worden. Ammerlaan: “Dat is echter niet de verdienste van de scumbro, het is vooral een reactie op het feit dat de marketeers van grote A-merken de hipster hebben toegeëigend. Hipsters hebben voor de nodige vernieuwing gezorgd, door authentiek en eerlijk te willen zijn. De industrie heeft daarop gereageerd met een hausse aan nieuwe, ‘authentieke’ producten, met nog een nieuw smaakje,

nog een nieuw variantje – en dan neemt de authenticiteit ervan al snel af. Dan weet je: het nieuwe is onderweg”, aldus Ammerlaan. En ‘dat nieuwe’ is minder gefocust op eten. “Nu is alles nog eten: kijk naar alle festivals die draaien om eten, alle congressen over eten; eten is de maatstaf van alles geworden. Daar worden mensen wat moe van. Ze willen een bepaalde vrijheid terug. In die zin kun je de houding van de scumbro ten aanzien van voeding zien als een voorbode van het feit dat straks niet álles meer gelinkt wordt aan eten.” Dat laatste ziet ook Gijsbregt Brouwer, medeoprichter van ‘De Buik’, een journalistiek foodplatform dat ‘de goede eetplekken’ van Rotterdam (De Buik van Rotterdam) en sinds kort ook Amsterdam (De Buik van Amsterdam) in kaart brengt en daarover verhaalt. Brouwer: “Nu is het nog heel sterk: je bent wat je eet. Ook als je niets om goed/authentiek/gezond/lokaal eten geeft, is eten identiteitsbepalend en zegt het iets over jou: jij bent iemand die daar dus níet mee bezig is. Dat is een uitvloeisel van de hipstercultuur, waarin waarden als craftmanship, lokaal en duurzaam belangrijk zijn, maar is versterkt door de ‘Instagramcultuur’, waardoor je extra kon benadruk-

Kordaat, van Lidl, versus craft beers De scumbro als nieuw ‘foodprototype’, dat gaat volgens trendwatchers te ver. Maar er is wel al zoiets gaande als ‘doe maar normaal’, als het over eten gaat. Dat gaan we volgens Femke Mosch en Anneke Ammerlaan straks, met de komst van Generatie Z, duidelijker terugzien in consumentenvoorkeuren. Maar we zien het ook nu al wel, bijvoorbeeld in de manier van reclamevoeren. “Neem een product en de communicatie rondom Kordaat (premium pils van Lidl, gebrouwen door Bavaria; zowel de naam van de pils als de toon van de campagne leidden al tot de nodige ophef, MV). Dat past een beetje bij hoe ook de scumbro ten aanzien van eten staat: ik eet dit, omdat ik het lekker vind, zonder al te veel gedoe eromheen.” En dat terwijl Lidl Kordaat notabene aanprijs met ‘Dat ben je, dat drink je’, wat nu juíst eerder weer een hipstergedachte is... Die aanprijzing moeten we dan ook deels zien als een knipoog naar die gedachte, aldus Mosch en Amerlaan. Gijsbregt Brouwer, van De Buik, ziet door de opkomst van ‘het gewone’ pils sowieso weer wat meer in de belangstelling komen. “Zelf je bier brouwen is niet meer weg te denken, maar nu craft en local mainstream zijn geworden, willen mensen straks ook gewoon weer eens een pilsje of ‘normaal’ tapbiertje.”

20 FoodPersonality november 2018

18_21_Scrumbo_Oerlemans.indd 20

13-11-18 17:47


ken dat je aan de goede kant van het gelijk stond. De hipster- en de Instagramcultuur lopen nogal eens door elkaar heen. Ze zijn beide een uitvloeisel van de millennialgeneratie. Daarbij gaat het bij de hipster vooral om iets ‘met je eigen handen maken’; lokaal en authentiek zijn heel belangrijk. In de Instagramcultuur draait het vooral om kleur – mintgroen, roze – en moet iets vooral visueel aantrekkelijk zijn. Dat staat eigenlijk los van de hipster, want de ‘klassieke hipster’ eet natuurlijk geen avocado’s (een populair Instagram-subject, MV) die met het vliegtuig aan de andere kant van de wereld zijn opgehaald, hij zou eerder een aardpeer door een vriendje laten roken en díe dan op de foto zetten.” Hoe dan ook: eten is door die hipster- en Instagramcultuur gaandeweg een way of life geworden. Maar dat gaat veranderen, ziet ook Brouwer. “De hipstertrend is mainstream geworden. Heineken koopt kleinere craftbiermerken op, zoals Lagunitas, Nestlé neemt Blue Bottle Coffee CO over, zelfs bij Van der Valk drink je tegenwoordig allerlei ‘hipsterkoffies’. Onderscheidend is het hipsterige al lang niet meer. Daar komt bij dat de populariteitspiek van sociale media afneemt, omdat mensen weer meer waarde gaan hechten aan hun privacy. Als je online onzichtbaarder wordt, kun je ook moeilijker publiekelijk laten zien dat je met eten bezig bent.” Tel daarbij op dat er, zeker op horecagebied – supermarkten lopen daarop doorgaans wat achter – heel veel nieuwe concepten zijn opgedoken. “The Avocado Show (een restaurant in Amsterdam dat alleen gerechten met avocado serveert, MV): hoe moet je daar nou nog overheen gaan? Dat, in combinatie met het mainstream worden van de hipster en het minder opscheppen over eten op sociale media, maakt dat mensen de komende tijd weer meer teruggaan naar de kern: gewoon lekker eten. Ze zijn klaar met alle gekkigheid en het jagen op het nieuwste van het nieuwste. Eten wordt niet minder belangrijk – mensen willen, als ze vlees eten, nog steeds graag een écht goed stukje vlees – maar ze zijn minder bevattelijk voor al het showeffect daaromheen. In restaurants vertaalt zich dat bijvoorbeeld in ‘niet meer dan drie ingrediënten op je bord’; er zijn ook al wel zaken die letterlijk adverteren met ‘goed & simpel eten’.”

Column Liesbeth Oerlemans

Het gaat niet om jou, maar om je klant

L

evensmiddelenbedrijven blijven

Want, wat krijgen mensen door de levens-

het lastig vinden om aansluiting te

middelenindustrie, en echt niet alleen

vinden bij hun stakeholders. Ruim

Unilever, toch veel onzin voorgeschoteld.

een maand geleden zag ik een aantal

Eerlijk gezegd dacht ik zelf eerder ook

president-commissarissen uit het bedrijfsle-

dat bedrijven bewust foutieve informatie

ven die in geblindeerde busjes aankwamen

geven. Maar door veel met ze te praten

bij het Catshuis. Om met de premier over de

viel het op dat de marketeers ook bij grote

reputatieschade te gaan praten, o.a. ontstaan

bedrijven goed weten hoe je een feelgood-

door de commotie over dividendbelasting en

verhaal met mooie beelden brengt, maar te

de salarisverhoging van ING-topman Hamers.

weinig over voeding weten. Die kennis is er

In geblindeerde busjes. Omdat ze anders

wel bij de voedingswetenschappers, maar

niet veilig zijn? Omdat ze ‘niet gezien’ willen

commercie is helaas altijd weer de baas.

worden? Het wekt bij mij juist alleen maar meer wantrouwen. Vertrouwen gaat natuurlijk

Authentiek ben je en word je zeker

niet om communicatie, want dat is slechts een

niet door mooie plaatjes en een andere

afgeleide van beleid en mentaliteit.

formulering te kiezen die de suggestie moet wekken dat je product gezond(er) en

Het probleem ligt veel dieper en is verankerd

authentiek(er) is, terwijl dat niet het geval is.

in het dna van veel bedrijven. Als je alleen bij

Een product zonder toegevoegd suiker met

negatieve publiciteit in beweging komt, ben

veel (gedroogd) fruit bevat wel degelijk veel

je niet alleen te laat, maar kun je je ook afvra-

toegevoegd suiker, alleen hoef je dat op je

gen of je het doet voor je imago of omdat je

etiket niet zo te noemen. Zo moet het dus

daadwerkelijk transparant wilt zijn. Je dna ver-

niet! Al dan niet bewust zet je daarmee de

andert niet door weer een nieuw pr-offensief.

consument op het verkeerde been. Terecht

De meeste levensmiddelenbedrijven willen

toch dat het je imago beschadigt?

wel zenden, maar kunnen slecht luisteren. Dat vinden ze bedreigend en daarom gaan

Volgens Rutte zouden topmensen vaker in

ze dus maar op de oude voet verder. Ze doen

talkshows hun verhaal moeten houden. Zo-

domweg wat de consument vraagt in plaats

lang deze topmannen telkens blijven terug-

van de consument te helpen betere keuzes te

vallen op hun voorgekookte verhalen: doe

maken. U vraagt, wij draaien.

het dan maar niet. Dat is ongeloofwaardig en wekt juist irritatie. Het helpt ook niet om

Als de consument clean label vraagt, maken

op bedrijfsfeestjes alleen met je vriendjes te

ze dat. Maar consumenten vragen dit omdat

praten. Juist je grootste criticasters geven

ze denken dat dit gezonder is. Transparan-

je de kans om te verbeteren. Hoe bereik je

tie is uitleggen dat dit niet het geval is. De

verbinding met je stakeholders dan wel?

medewerkers van o.a. Unilever verzinnen veel

Verbinding ontstaat door te luisteren naar

Generatie Z: terug naar de basis

van dit soort producten. Ondertussen mogen

mensen die jou bestaansrecht geven, in dit

Volgens Mosch en Ammerlaan is ‘terug naar de basis’ typisch iets van generatie Z, de generatie geboren tussen 1996 en 2010, de opvolger van de millennialgeneratie en daarmee ook de opvolger van de hipster én de scumbro, die in dezelfde tijd zijn opgegroeid. “Generatie Z wil liever één ding wat écht goed is, dan nog een nieuw smaakje en weer een ander variantje.” Mosch en Ammerlaan noemen als voorbeeld de Pepernotenfabriek van Van Delft, die een paar jaar terug begon als pop-upstore in Amsterdam, maar inmiddels permanente vestigingen heeft door het hele land. Mosch: “De pepernoten die er verkocht worden, hebben bijna niets meer met de oorspronkelijke kruidnoot te maken. Dat geeft niet, want zo is een nieuw koekjessegment ontstaan. Maar straks gaat het voor consumenten weer veel meer om de kwaliteit van die éne kruidnoot. Liever één écht goede, gewone, pepernoot dan allerlei varianten als een gintonic-pepernoot, prosecco-pepernoot etc.” ■

deze medewerkers alleen met mij praten als

geval is dat gewoon de consument, en door

de directeur communicatie toestemming

te praten met mensen die voor het belang

geeft. Ik vind dat echt te bizar voor woorden,

van die mensen opkomen.

aangezien ik vragen stel in het belang van

Paul, ik mag dan geen premier zijn en jij

consumenten en niet om rotzooi te trappen.

geen president-commissaris, maar je bent welkom. De koffie staat klaar in Amersfoort.

Liesbeth Oerlemans, voedingsdeskundige en klinisch epidemioloog, volgt in haar tweemaandelijkse column wat supermarkten, producenten etc. zoal claimen aan gezond eten en of dat ook klopt. Zie ook: www.liesbethoerlemans.nl

21 FoodPersonality november 2018

18_21_Scrumbo_Oerlemans.indd 21

13-11-18 17:56


‘Tèp to go’ en de algoritmestoomcursus van Jan-Willem Dockheer De ‘hightechste’ supermarkt van Nederland is deze hier, de AH To Go in het AMC in Amsterdam. Nou ja, wacht even, het zijn er nu vier… Door: Gé Lommen Foto’s: Ron Offermans

Eerst dit; teppen met je ‘tap to go-kaart? Of met je smartphone? Hoe zat het ook alweer? Je moet dan een ‘soort AH-kaart’ hebben? Nee, hoeft niet per se. De klant kan er op vier verschillende manieren afrekenen: 1/ contant betalen bij de kassa met medewerkers, 2/ pinnen, 3/ door middel van ‘scan & go’ 4/ en door middel van ‘tap to go’, en dat laatste nog eens met een pasje of met een smartphone, dus eigenlijk zijn het vijf manieren. En dat ‘tap to go’ of met je smartphone artikelen aanschaffen is natuurlijk de grote verandering. Voor wie de uitleg hierover nog nergens anders in de media tegenkwam; wie bij die AH To Go artikelen wil kopen, maakt zich bekend via een app. Naam, leeftijd etc. moet dan bij AH bekend zijn en AH moet ook een bankrekeningnummer weten. Hoe werkt dat dan? De klant downloadt een app (Android en iOS, kan allebei), die koppelt hij/ zij weer aan zijn/haar persoonlijke account van Ah.nl. Dan voert hij/zij het nummer in van de ‘tap to go’-kaart; via een sms krijgt hij/zij een code door om zijn/haar telefoonnummer te bevestigen en die moet weer aan een bankrekening worden gekoppeld. En dan doet de klant een ‘proefbetaling’ van, zeg, 1 cent, en klaar is Kees. Nog even een tip van Evelyn van Leur van CTC, die in de vorige editie van haar vaste rubriek in dit blad hier al over schreef na een bezoek aan deze AH To Go: wie klant wil worden, moet zijn kaartnummer koppelen aan dat bankrekeningnummer, maar doe dat vooral eerst thuis, het

Blikvanger bij deze AH To Go is de koffie-automaat, maar waar je als klant ook staat of bent, overal word je in herkenbaar blauw geconfronteerd met uitleg over tap to go met de AH-kaart of je smartphone. 22 FoodPersonality november 2018

22_25_Dockheer.indd 22

13-11-18 17:52


Jan-Willem Dockheer… ja, hij eet ook gewoon een broodje uit eigen assortiment.

werkt niet als je dat in deze AH To Go zelf doet. Wat de klant aankoopt via z’n smartphone of tap to go-kaart, wordt in tien minuten van die opgegeven bankrekening afgeschreven. En wie controleert dan of er niet iemand zomaar een salade meeneemt in die drukte van die kleine winkel? Ten eerste: personeel bij de vleet, hoor, in deze AH To Go. Ten tweede: de aantrekkelijkheid van even snel wat pakken zal ongetwijfeld opwegen tegen de paar passanten die het verleidelijk vinden om wat te pakken zonder te teppen. En het is een testwinkel. Omzet is fijn, maar AH is hier vooral aan het testen, nietwaar? Dus dit is ook een manier om erachter te komen of een klant zich aan de regels houdt en bijvoorbeeld niet in de verleiding komt om te weinig te betalen (stel, je tèpt als klant twee artikelen, maar die andere twee niet; nou ja, we kunnen er ons van alles bij voorstellen…). Bovendien, al dat hoogopgeleid medisch personeel hier steelt toch niet. Denken wij dan. Dit is inmiddels niet meer de enige AH To Go waar dit kan. Er zijn twee AH To Go-vestigingen in dat AMC, beide met kassaloos betalen: deze hier, waar we de foto’s van hebben laten maken, maar er is ook nog een kleinere AH To Go voor vooral medisch personeel, medicijnenstudenten en co-assistenten. En daarnaast gelden de AH To Go op het hoofdkantoor van Ahold Delhaize

‘Tap to go’ in de praktijk, een AH-klant tapt met zijn kaart een artikel.

en de AH To Go op het metrostation van CS Amsterdam als testwinkel. Werd er eigenlijk gefraudeerd in die AH To Go in dat hoofdkantoor in Zaandam? Nou, dat hebben we de general manager van AH To Go, Jan-Willem Dockheer, maar niet gevraagd, want in het ergste geval moet-ie dan iets zeggen over zijn collega’s wat hem niet in dank zal worden afgenomen in Zaandam. AH-baas Wouter Kolk was destijds meteen enthousiast over wat Amazon met Amazon Go liet zien, maar deze manier van boodschappen doen en betalen bij AH To Go is toch weer anders. Dockheer zei eerder in een artikel in Het Parool dat AH voor een andere optie kiest, omdat dit beter over te hevelen is naar andere AH To Go’s. Deze manier van boodschappen doen, een kop koffie pakken etc. en dan tien minuten later is het van je rekeningnummer, dat staat klaar om te worden uitgebreid naar alle ongeveer 80 AH To Go-winkels. Dan even iets anders. Over het assortiment van AH. Want het kan niet anders dan dat we daar de draad een beetje kwijt zijn. Neem bijvoorbeeld die maaltijden in kartonnen ronde bakjes, zoals salade niçoise en salade muhammara. Sinds wanneer die er zijn, geen idee; het assortiment van Albert Heijn is niet meer bij te houden. We

schatten het ongeveer in dat als je echt alle sku’s (alle afzonderlijke producten) van AH voor je netvlies wilt hebben, je dan minimaal een paar zeer verschillende AH To Go-vestigingen nauwkeurig moet hebben ‘gescand’ en je moet dan de koelingen van die ene Albert Heijn in Hoofddorp zo’n beetje om de twee maanden goed hebben bekeken. Neem ook de laatste interviews van Jan-Willem Dockheer, general manager AH To Go bij Albert Heijn. Hij haalde behoorlijk de landelijke pers met de AH To Go hier in het AMC (Academisch Medisch Centrum) in Amsterdam-Zuidoost, maar twee weken later zagen we hem onder meer in Distrifood staan, om uit te leggen wat AH allemaal wilde met die AH To Go langs de snelweg nabij Apeldoorn, in Ugchelen: zelfgemaakte frites en bijvoorbeeld ook ‘broodje spiegelei’, hoe dan ook, veel traditioneler en ‘snackiger’ eten dan wat we afgelopen voorjaar bij de heropeningen van die AH in Hoofddorp zagen, de vele salades met quinoa, de hapjes met harissa, de maaltijdboxen, etc., etc. Hoe dan ook, AH maakt nog steeds een enorme stretch in het assortiment en past inmiddels assortimenten zeer lokaal aan. En test voortdurend; welke maaltijden, welke salades, welke snacks etc., etc. Keuze. Je kunt je afvragen of de buitenwereld precies op de hoogte kan zijn van wat AH als zijn ‘formulekernwaarden’ ziet, maar hoe dan ook, ‘keuze’ is wel degelijk een pijler onder de formule,

23 FoodPersonality november 2018

22_25_Dockheer.indd 23

13-11-18 17:52


Ja, tappen. En dan koffie. Maar we hebben er een nieuw Nederengels woordje bij dus: tappen is hier ‘teppen’. Je kaart of je smartphone ertegenaan houden totdat het bliept.

misschien zelfs wel sinds de jaren zestig. En die ‘keuze’ zit ‘m niet alleen in het assortiment, maar is sinds nu al zeker decennia ook terug te vinden in ‘hoe wil je afrekenen?’. Van de allereerste scanpistolen tot een paar jaar terug die AH aan de Weteringschans in Amsterdam, waar geen traditionele caissière meer te vinden was en waar medewerkers alleen nog maar klanten ‘hielpen’ met afrekenen, gevolgd door een AH in de Zeilstraat in dezelfde stad. En toen twee jaar terug Amazon in de stad waar het hoofdkantoor van deze gigant staat, Seattle, een Amazon Go opende, waarna AH-directeur Wouter Kolk als gezegd vrij snel liet weten dat hij zeer gecharmeerd van deze innovatie, toen kon je erop wachten: die kant gaat AH natuurlijk ook op. (Trouwens, Amazon Go omvat inmiddels vijf filialen. Drie in Seattle, twee in Chicago en een in San Francisco, natuurlijk, in grote steden en zeker één in de plaats die met Silicon Valley wordt geassocieerd.) AH gaat dus die kant op: in twee AH To Go-vestigingen in dat AMC, AH To Go op het metrostation van CS Amsterdam en de AH To Go op het metrostation van CS Amsterdam als testwinkel.

We spraken zelf ook met Dockheer en legden hem wat vragen voor over het kasssaloos betalen bij AH To Go. Op het Fastmoverscongres begin dit jaar zei jij: ‘ik ben veel meer met technologie bezig dan met retailen’. Vóór je functie van general manager AH To Go was je ‘vice president/unit manager near & non-food’, tot najaar 2015. En dan stap

Wat is er nu zo belangrijk aan dat kassaloos betalen? Snelheid. Dat heeft Dockheer in andere media al herhaaldelijk uitgelegd. Het gaat om ‘20 seconden’ boodschappen doen, maar dat is dan niet via een boodschappenlijstje, maar een kop koffie pakken of een belegd broodje. We zien het hier duidelijk, mensen in witte jassen die even naar binnen schieten en net zo snel weer weg zijn. Met een piek vanaf twaalf uur, de lunchtijd. Winkelen of boodschappen doen of hoe je dat nu moet noemen, heeft in AH-termen al deze omschrijving gekregen: naar deze AH To Go lopen moet vergelijkbaar zijn met ‘naar je koelkast lopen om iets te pakken’. En tien minuten later is er dus betaald.

je opeens over en moet je opeens alles weten van snelle betalingsmogelijkheden. Ik denk dat veel formule- en soorgelijke managers die kennisvergaring niet voor zich zien. “Dat snap ik. Je moet gewoon beginnen met je te verdiepen in alle betaalmogelijkheden die er zijn, maar dat is niet het enige. AH To Go doet volop mee in het spel van allerlei marktpartijen om een zo snel en zo correct mogelijke kassa-afhandeling

Albert Heijn heeft heel wat uit te leggen met deze AH To Go en dat doet het dan ook. 24 FoodPersonality november 2018

22_25_Dockheer.indd 24

13-11-18 17:53


Is AH To Go een AH zonder personeel? Integendeel! Je kunt ook aan de kassa’s contant betalen of pinnen en deze vier medewerkers helpen je daarmee. En verder vullen zij ook de koelingen en schappen bij. En tegenover hen in deze AH To Go zien we ook weer medewerkers de verhoudingsgewijs grote afdeling voor brood etc. telkens bijwerken, personeel genoeg hier.

in huis te hebben. En ook: zonder kassa. Als het maar snel is. Op het moment dat we binnen het team van AH To Go begonnen na te denken over deze ontwikkelingen, is iedereen gaan zoeken. Ook ik, je begint dan gewoon internet af te struinen, van filmpjes op Youtube tot het bestuderen van codetaal Tensorflow. Er komt van alles voorbij en inderdaad, ik heb in deze drie jaar flink wat technologische kennis moeten opdoen. Maar ik sta er niet alleen voor. De ongeveer vijftig mensen in mijn team weten natuurlijk meer daarover dan ik, in het begin al helemaal. Zij zorgen dat wij de meeste of de beste kennis op dat gebied in huis hebben.” Maar hoe weet je of je mensen in huis hebt die op dat punt enorm getalenteerd zijn of enorme capaciteiten hebben? Je bent niet plaatselijk maar wel virtueel aan het concurreren met Amazon, Tencent, Alibaba, Google et cetera. Grote bedrijven met een omnichannelbenadering, net zoals

jullie, en waarvan je niet weet wat ze morgen besluiten als het om Nederland gaat. En dan moet jij zorgen dat je de beste algoritmebedenkers in huis hebt. “Dat is een strijd om de markt waarin je zit, je zoekt naar toptalent op allerlei gebied, maar je biedt ook wat; die talenten kunnen bij ons aan de slag, wij zijn een soort start-up, maar dan wel ingebed in een bedrijf met veel mogelijkheden. En inmiddels weten we wel ongeveer waar iemand aan dient te voldoen en wat iemand aan het team kan toevoegen.” En hoe beoordeel je een aanbod van een externe leverancier van bijvoorbeeld software voor nieuwe betalingsmogelijkheden? “Je bekijkt altijd wat het voor onze klant kan betekenen. Daarnaast, we vragen het ook aan externe mensen, we hebben een aantal ‘meedenkers’ met een onpartijdige houding die met ons meekijken om te beoordelen of een aanbod voor

Salade niçoise en salade muhammara, slechts twee van de salades waarvan je al snel denkt: weet ik nog wel wat het assortiment van AH van vandaag de dag is?

ons relevant is.” En hoe beoordeelt de persoon aan wie jij rapporteert, of jij het goed doet? Is dat Wouter Kolk zelf? “AH To Go staat in zekere zin los van AH. Ik rapporteer aan Jan van Dam en dan komt Wouter Kolk. Jan van Dam is binnen Ahold Delhaize verantwoordelijk voor alle formules in Nederland behalve AH en Bol.com: Etos, Gall & Gall en daar hoort ook AH To Go bij. Wij zijn ons allemaal enorm aan het verdiepen in allerlei nieuwe technologische ontwikkelingen.” Gezien de zeer verschillende assortimenten van AH in vooral AH To Go, gaan jullie zo ver dat er artikelen in een AH To Go te vinden zijn die nergens anders in een AH te koop zijn? “Ja, in die AH To Go in Ugchelen. Maar dat is geen doel op zichzelf. De kunst is natuurlijk om per artikel volume te maken. Van de andere kant, AH To Go is eigenlijk één groot testonderdeel binnen AH en zelfs binnen Ahold Delhaize. Annelie, die binnen ons team verantwoordelijk is voor het assortiment, doet dit op een zeer dynamische manier. Die dynamiek van belegde broodjes, sandwiches, maaltijdsalades, sappen etc. is in zekere zin net zo groot als de klantenstroom van deze winkel tussen twaalf en twee. Maar we zoeken natuurlijk een soort ‘ideaal assortiment voor elke klant’. Je moet er alleen niet van opkijken als dat zoeken nooit ophoudt.” Maar ik zie het zo voor me dat sommige mensen binnen AH helemaal gék worden van wat jullie allemaal aan versleveranciers vragen, die enorme snelheid in assortimentswisselingen… “Nee, hoor, dat geldt immers ook voor het assortiment van Albert Heijn zelf. Zo lang mogelijk vasthouden aan hetzelfde assortiment kan ook een vorm van achterover leunen worden. Dat is wel het laatste wat we willen.” ■

25 FoodPersonality november 2018

22_25_Dockheer.indd 25

13-11-18 17:53


SUPERMARKTVASTGOEDCONGRES 2018

Locatie, innovatie en een winnende Albert Heijn

Door: Dave van Loon Foto’s: Djamilla Vierklau en Jeroen Janssen

Team AH Huisen: Hans Geveling ontvangt bloemen uit handen van jurylid Jacqueline van Koningsbrugge. Achter hem Jerry de Leeuw (commercieel directeur Hans Geveling Supermarkten) en architect Daan Josee.

Hans Geveling applaudisseert voor zijn team. Uiterst rechts dagvoorzitter Jeroen Verwaaijen.

Het zevende Supermarktvastgoedcongres stond in het teken van het thema Locatie & Innovatie. Cor-Jan Schreuder, ‘vastgoedbaas’ van Hoogvliet, zorgde daarbij voor de nodige relativering: “We hebben nog steeds ons poppentheater en onze liedjes.” Het hoogtepunt van het jaarlijkse Supermarktvastgoedcongres is toch de uitverkiezing van de Mooiste Supermarkt van Nederland. Die titel gaat dit jaar naar de nieuwe Albert Heijn in het Gelderse Huissen van multifranchiser Hans Geveling. De winkel van 2.500 m2, die in mei dit jaar de deuren opende, maakte vanwege de architectuur en de inpassing in het centrum (en

tegen de stadsdijk) grote indruk op de jury. Voor eigenaar en AH-multifranchiser Hans Geveling is de uitverkiezing de bekroning van een lang proces, aangezien de totstandkoming van de winkel een lange voorgeschiedenis heeft, inclusief vijf jaar in een tijdelijke winkel. Geveling toonde zich dan ook bijzonder vergenoegd met de titel. “Het heeft 25 jaar geduurd. Ik ben bijzonder

Van 21 inzendingen naar één winnaar

Negen supermarktorganisaties hebben dit jaar 21 supermarkten ingezonden om mee te dingen naar de titel Mooiste Supermarkt van Nederland. Daarvan werden er uiteindelijk zeven genomi-

trots op deze winkel, want dit is een compleet eigen project geweest. Gezien alle andere grote projecten die ik voorbij heb zien komen, vind ik het mooi dat ons kleinschaliger project toch heeft gewonnen.” Om vervolgens de architect en andere betrokkenen te bedanken. Geveling, die met zijn holding direct en indirect maar liefst vijftien Albert Heijn-supermarkten exploiteert en deels ook in bezit heeft, mag gerust vooruitstrevend worden genoemd; Geveling wil het altijd beter doen dan gemiddeld. Met AH Vleuterweide had Geveling enkele jaren terug al eens de beste supermarkt, nu heeft hij met AH Huissen ook de mooiste.

neerd. Albert Heijn Huissen moest het opnemen tegen zes geduchte tegenstanders, waaronder de Jumbo Foodmarkt in Leidsche Rijn. En verder tegen: • Deen, Warande, Lelystad • Hoogvliet, Badhuisstraat, Scheveningen • Hoogvliet, Parallelweg, Woudenberg • Lidl, Slaak, Rotterdam • Plus, Adam van Vianenstraat, Schoonhoven Op 18 oktober werden de genomineerden door de voltallige jury bezocht en beoordeeld. Tijdens het aansluitende jurydiner werd de winnaar aangewezen. De vakjury bestond ook dit jaar weer uit voorzitter Aart Jan van Duren (Bureau Stedelijke Planning), Peter ter Hark (Retail Prospect), Gertjan Slob (Locatus), Jacqueline van Koningsbrugge (Bridge Vastgoed) en Kees van Hoek (Van Hoek Spuybroek Architecten).

Het juryoordeel: “In Huissen is men trots een stad te zijn. Tegelijk heeft het de kwaliteiten van een dorp met de kleine schaal en de gemoedelijkheid. De nieuwe Albert Heijn in Huissen combineert deze twee kenmerken op een voortreffelijke wijze. Enerzijds heeft het stadse allure met de grootse en lichte hal opgebouwd uit glas en gemetselde trapgevels. Anderzijds sluit het perfect aan op de kleinschalige ritmiek van de gevels in de winkelstraat en het smalle straatprofiel voor de fietser en voetganger. Het is

26

FoodPersonality november 2018

26_29_Supermarktvastgoedcongres.indd 26

13-11-18 17:34


knap hoe deze grootschalige supermarkt – na een ontwikkelingsperiode van 25 jaar – is ingepast in de kleine schaal van het centrum. Daarbij is het prijzenswaardig hoe er nadrukkelijk voor gekozen is om de winkel niet te camoufleren met bovenwoningen en dagwinkels, wat ten koste zou gaan van de functionaliteit. De architect is erin geslaagd om vakkundig schaal, gevelritmiek en materiaalgebruik te gebruiken om de winkel architectonisch en stedenbouwkundig in te passen. Er is geen concessie gedaan aan de functionaliteit van de winkel door slim gebruik te maken van de ligging aan de dijk. Hierdoor kon er niet alleen een ruime winkel gemaakt worden, maar werd het dak ook makkelijk bereikbaar voor de autoklant. Dat bouwen in de dijk grote technische problemen gaf, vormde geen beletsel om de logistieke knoop van bevoorrading en verschillende klantenstromen vanzelfsprekend op te lossen. Visie, moed en

De markante entree van de Mooiste Supermarkt van Nederland 2018: Albert Heijn Huissen.

doorzettingsvermogen resulteren in een prachtige winkel die laat zien dat een grootschalige winkel absoluut mogelijk is in een kleinschalige omgeving. Voor zowel de regiobezoeker als de klanten uit de directe omgeving is deze Albert Heijn goed bereikbaar. Autoklanten parkeren hun auto op het dak en fietsklanten vinden voldoende plaatsen nabij de ingang. Veel aandacht is besteed aan de

duurzaamheid en laag energiegebruik. De jury is van mening dat de ondernemer achter de Albert Heijn in Huissen ondanks een zeer complexe en langdurige ontwikkelingsfase, een welhaast ideale supermarkt neer heeft kunnen zetten die zowel voor de regiobezoeker, het winkelend publiek als de binnenstadsbewoners een belangrijke functie vervult. Het omzetsucces is daar een resultante van.”. ■

JAAP WIELAND, THOM GROOT STIJL ADVOCATEN

Van Appingedam naar Twello De Europese Dienstenrichtlijn houdt de winkelvastgoedwereld danig bezig. Na ‘Appingedam’ – een zaak tussen de gemeente en een vastgoedexploitant die wilde verhuren in strijd met het bestemmingsplan – die de impact van de Dienstenrichtlijn op bestemmingsplannen voor het eerst duidelijk maakte, is er nu ook ‘Twello’, een zaak tussen de gemeente en vastgoedadviesbureau Retailplan dat een supermarkt wil vestigen op de voormalige locatie van een Intratuin. En opnieuw is de vraag in hoeverre de Dienstenrichtlijn werkingskracht heeft. De Dienstenrichtlijn is niet exclusief voor supermarkten, maar geldt voor de brede retail. En het zijn met name gemeenten die er iets mee moeten. Wanneer is de Dienstenrichtlijn relevant voor supermarkten? • Wanneer deze branchevreemd assortiment wil aanbieden • Wanneer er sprake is van een binnenstadswinkel • Wanneer een supermarkt zich wil vestigen op een bedrijventerrein Het bestemmingsplan vormt vaak een belemmering voor retailers waarbij de Dienstenrichtlijn een breekijzer kan zijn. Ons land heeft een sterke traditie van het plannen van detailhandel via bestemmingsplannen en brancheringsregels.

Maar mag er wel beperkt worden, is nu de vraag. Om te beginnen ligt er nu de uitspraak dat de verkoop van goederen ook een dienst is en dat de Dienstenrichtlijn van toepassing is. Gemeenten hebben hierdoor een zwaardere bewijslast om beperkingen op te leggen. Maar volgens de juristen gaat het nog maar om de eerste voorzichtige piketpaaltjes. In de zaak ‘Twello’ gaat het specifiek om een supermarkt, al is het niet duidelijk welke. De locatie ligt in oorspronkelijk tuinbouwgebied en het perceel en de opstallen staan al een tijd te koop. Het gaat om circa 5.000 m2 commerciële ruimte en ruime parkeervoorzieningen. Bestemming: detailhandel tuincentrum, een maatwerkbestemming voor een tuincentrum dus. De komst van een supermarkt is hiermee zonder meer in strijd. Door Retailplan wordt om ontheffing gevraagd, maar de gemeente wijst het verzoek af. Het beleid is namelijk om reguliere detailhandel te concentreren in het centrum van Twello. Vervolgens komt er een zaak waarbij Retailplan de bestemming wil afdwingen die de komst van een supermarkt mogelijk maakt. En dat met een beroep op de Dienstenrichtlijn. Vooralsnog geeft de rechtbank de gemeente gelijk. Het centrum van Twello mag beschermd worden uit oogpunt

Thom Groot (links) en Jaap Wieland van Stijl Advocaten over de Dienstenrichtlijn als breekijzer van evenredigheid. En er wordt een ruimtelijk argument aangevoerd: de kernen Twello en Deventer kunnen door de ontwikkeling aan elkaar groeien. De gemeente voldoet aan de Dienstenrichtlijn, stelt de rechter. Retailplan gaat nu in hoger beroep bij de Raad van State. Wordt vervolgd. Om welke supermarkt gaat het eigenlijk in Twello, wordt na afloop uit de zaal gevraagd. De advocaten weten het niet. Marktkauf, wordt geroepen. Wie weet. Wim Eilering, de man achter Retailplan in de zaak Twello was jaren geleden in elk geval ook lang betrokken bij pogingen om het Duitse Famila naar Nederland te halen. ■

27 FoodPersonality november 2018

26_29_Supermarktvastgoedcongres.indd 27

13-11-18 17:34


COR-JAN SCHREUDER (HOOGVLIET BEHEER):

‘De demografische groei vindt in ons marktgebied plaats’ Hoogvliet Beheer, de vastgoedtak van Hoogvliet Supermarkten, levert aan de lopende band knappe winkels af. Niet voor niets waren dit jaar twee Hoogvliet-vestigingen genomineerd als ‘Mooiste Supermarkt van Nederland’. Cor-Jan Schreuder vertelde hoe Hoogvliet dat doet. “We worden nog dagelijks geconfronteerd met de restanten van het turbulente verleden van Leen Hoogvliet, die in elke schuur wel een supermarkt dacht te kunnen beginnen.” Cor-Jan Schreuder, algemeen directeur van Hoogvliet Beheer, spaart de grondlegger van Hoogvliet Supermarkten niet. Schreuder, van huis uit marktonderzoeker,

Poppentheater En zelfs het prille begin was vooruitstrevend. Het was namelijk Hoogvliet die in 1968 de eerste cash & carry van Nederland opende, in Kwintsheul nog wel. Later volgden winkels die je als supermarkt zou kunnen aanmerken. Inmiddels is Hoogvliet een regionale keten met 68 winkels, voornamelijk aan de oostkant van de randstad. Marktaandeel 2,1%, maar regionaal 12%. “We verkennen de grenzen van ons marktgebied nog wel eens, maar de toekomstige demografische groei gaat in ons traditionele marktgebied plaatsvinden. We zullen ons marktgebied dus niet verder uitbreiden.” In dat marktgebied wil Hoogvliet prettige winkels bieden en zich onderscheiden met klantvriendelijk personeel, maar bijvoorbeeld ook met brood. “Dat is echt Hoogvliet: beginnen met brood als je de winkel in komt. We zijn dan ook de enige supermarkt die zich warme bakker mag noemen.” Zeker onderscheidend zijn volgens Schreuder het Hoogvliet-poppentheater en -liedjes. “Zelf ben ik groot fan van het bananenlied. Dat moet u thuis maar eens googelen.”

Levensader A12 Cor-Jan Schreuder (rechts) geeft antwoorden op vragen uit de zaal. Links dagvoorzitter Jeroen Verwaaijen.

bekende dat hij zich regelmatig achter de oren had gekrabd toen hij van Ahold overstapte naar Hoogvliet. “Gelukkig zijn we volop met de vernieuwing van het winkelbestand bezig.” De twee genomineerde winkels – de Hoogvliet aan de Badhuisstraat in Scheveningen en het nieuwe filiaal aan de Parallelweg in Woudenberg – zijn daar goede voorbeelden van. Cor-Jan Schreuder werkte 16 jaar bij Ahold en viert nu bijna zijn koperen jubileum bij Hoogvliet. Pas later ging Schreuder inzien hoe bijzonder Hoogvliet eigenlijk was en dat het bedrijf zijn tijd soms ver vooruit was. Bijvoorbeeld toen Leen Hoogvliet in 1995 besloot om elke derde in de rij voor de kassa de boodschappen gratis mee te geven. “Daarbij mag je er wel van uitgaan dat Leen er alles aan gedaan heeft om dat te voorkomen. Hij houdt niet van geld weggeven.”

Schreuder, die zich kennelijk het hoofd had gebroken over de innovaties die de Hoogvlietwinkels te bieden hebben, noemde de elektronische prijslabels waar het bedrijf al jaren mee werkt. “Uniek: met één druk op de knop passen we de prijzen aan.” Nieuw zijn digitale schermen boven de artikelgroepen waarop zowel statische beelden kunnen worden getoond als bewegende beelden. En afrekenen kan meestal op drie manieren; aan de kassa, met de handscan en – terug van weggeweest - de tunnelscan. En ook bij Hoogvliet groeit ‘online’ hard. “We bieden bijna het volledige assortiment aan. Achteraf ben ik blij dat we niet voor Pickup Points gekozen hebben. Wij handelen online bestellingen op drie manieren af: ophalen in de winkel – met als voordeel geen aparte goederenstroom – bezorgen met elektrische toektoek (vooral daar waar Picnic actief is, red.), en verder weg met elektrische bezorgauto’s.” Maar voor de echte innovatie moet je bij het nieuwe dc van Hoogvliet zijn. De bakkerij verhuisde al drie jaar geleden naar een nieuwe

locatie in Landsingerland (Zoetermeer), langs de A12, “de levensader die door ons marktgebied loopt”. Daar is momenteel het nieuwe dc in aanbouw. “De bakkerij is 4.000 m2 en daar komt straks nog 52.000 m2 bij met nog eens ruimte voor 10.000 m2 extra.” Het dc krijgt een afwijkende hoogte: 30 meter. “Het zal volledig geautomatiseerd zijn voor dkw. De opening is voorzien in 2021, maar we houden een marge van anderhalf jaar aan. Eind 2022 sowieso, zeg ik. Het is innovatie en locatie ineen. Saillant detail. Het nieuwe dc komt niet in handen van het vastgoedbedrijf, maar wordt eigendom van Hoogvliet Supermarkten.

Mooie projecten Schreuder en zijn mensen bij Hoogvliet Beheer houden kantoor in de bekende watertoren in Hazerswoude-Rijndijk en houden zich daar met drie dingen bezig: het exploiteren van de eigen vastgoedportefeuille, vastgoedacquisitie en projectontwikkeling. Aanvankelijk was de vastgoedportefeuille heel divers, zo vertelde Schreuder, maar het is naar verloop van tijd een echte supermarktportefeuille geworden. “We hadden veel woningen, maar die zijn verkocht om te investeren in winkels. We doen daarnaast acquisitie. In die hoedanigheid komen we elkaar tegen bij tenders en prijsvragen. Een bijzondere tak van sport: als je niet wint, dan ben je een aantal dagen chagrijnig, en win je, dan denk je dat je teveel hebt betaald.” En verder doet Hoogvliet Beheer zelf aan vastgoedontwikkeling. “We doen mooie projecten en zetten zwaar in op duurzaamheid en vergroening. Bijvoorbeeld in Zoetermeer met Synchroon. We streven naar eigendom, maar huren waar nodig ook panden aan. Laatste aanwinst: Veenendaal. We zaten daar in een beknelde centrumwinkel en gaan daar nu naar een winkel van 2.800 m2.” Of er ook projecten zijn waar hij achteraf spijt van heeft, werd Schreuder na zijn presentatie gevraagd. “Ja, een winkel in het centrum van Ede. Daar zijn we laat bij betrokken geraakt, een project dat we van een ander hebben overgenomen. Tussentijds werden de uitgangspunten gewijzigd met een enorme overcapaciteit en lage bezettingsgraad van een hele dure parkeergarage. Daar heb ik nog vaak aan gedacht.” ■

28 FoodPersonality november 2018

26_29_Supermarktvastgoedcongres.indd 28

13-11-18 17:34


DICK DE PATER (APCOA PARKING) EN JIMMY SMULDERS (IP PARKING)

Innoveren in parkeren Over het belang van parkeren voor supermarkten lopen de meningen uiteen. Volgens Dick de Pater, manager business development bij ‘parkeerplaatsenbeheerder’ Apcoa Parking, moet je parkeren zien als weerstandsfactor, geen attractiefactor. Het van oorsprong Duitse Apcoa is Europees marktleider en weet uit onderzoek dat autoklanten voor 60% verantwoordelijk voor de omzet, in sommige gevallen tot zelfs 75%. De Pater: “Regulering van parkeren is noodzakelijk op plaatsen waar de ruimte beperkt is. Zoiets als gratis parkeren bestaat niet. Een bovengronds parkeergarage van 200 plaatsen kost circa € 4 miljoen. Ondergronds kost vele malen meer.” Daarbij komt dat parkeerplaatsen veel worden gebruikt door niet-klanten, waaronder het eigen personeel. Parkeerproblemen kunnen tot omzetverlies en ontevreden klanten leiden. Reguleren biedt vaak een oplossing. Dat doe je in feite al met een simpel hoogteportaal, maar ook met slagbomen (al dan niet met betaald parkeren. “Je kunt geen winst maken met parkeren, maar wel kosten reduceren, bijvoorbeeld door eventuele overcapaciteit te benutten. Parkeeroplossingen moeten echter altijd laagdrempelig zijn”, aldus De Pater. Wat de mogelijkheden zoal zijn? Gratis parkeren bij de eerste 60, 90, of 120 minuten, een bepaalde minimumbesteding, koppeling met loyaltyprogramma’s, parkeerplaatsen voor bijzondere doelgroepen. Technisch is veel mogelijk. Zo zijn slagbomen met kentekenherkenning nu al best

gangbaar. “Voor supermarkten is parkeren geen core business, voor ons wel. Wij adviseren, maar de supermarkt bepaalt het beleid. In onderhoud, schoonmaak en technisch beheer van parkeervoorzieningen moeten supermarkten eigenlijk niet zelf investeren.” Jimmy Smulders, CEO van IP Parking, een leverancier van parkeersystemen (hard- en software) keek vervolgens naar de toekomst van parkeren. De smartphone gaat daar een steeds grotere rol in spelen. “In de toekomst zullen mensen altijd op zoek zijn naar oplaadpunten. Dat betekent dat er veel vaker parkeerplaatsen vooraf gereserveerd zullen worden via parkeer-apps.” Zo is 65% van alle parkeeractiviteit op Eindhoven Airport inmiddels al vooraf gereserveerd. Naarmate parkeerdruk toeneemt, zul je dat volgens Smulders op steeds meer plaatsen zien. “De auto-industrie wordt hierin de winnaar, voorspel ik. Autofabrikanten als BMW en Mercedes zijn al aandeelhouder in bedrijven zoals dat van mij. Er is over een paar jaar steeds minder autobezit en dus zijn autofabrikanten op zoek naar nieuwe verdienmodellen. Parkeren is daarin heel belangrijk.” Er woedt volgens Smulders al een agressieve strijd om de parkeerconsument. BMW heeft al 35 miljoen leden van parkeer-apps, Mercedes heeft er zelfs al 80 miljoen. En ze praten momenteel over het samenvoegen van hun mobiliteitsdiensten om Google, Uber en dat soort partijen buiten de deur te houden. De deeleconomie is naast

Dick de Pater van Apcoa Parking (links) en Jimmy Smulders van IP Parking. “Supermarkten, let op dat je de boot niet mist.”

autonoom rijden de grootste investering voor automerken. Ze brengen miljoenen consumenten bij elkaar en krijgen op die manier invloed op waar in de toekomst gekocht gaat worden. De rol van exploitanten van parkeerplaatsen, zoals supermarkten, is daarin klein. “Stel je open, want anders mis je de boot”, aldus Smulders. “Als de rest apps gaat gebruiken en supermarkten niet, dan creëer je zelf een grote weerstandsfactor.” Daar komt bij dat parkeerdata heel interessant zijn voor supermarkten. Smulders adviseert supermarkten ook om afspraken te maken over het gebruik van het parkeerterrein met andere partijen, zoals winkeliers en omliggende bedrijven of omwonenden. Daar kun je serieus geld voor vragen en het levert doorgaans ook nog eens extra klanten op.” ■

VINCENT BACAS (CNSTRCT) EN EEF LUCHIES (MVRO)

Trends in foodretail

En ook de huidige urban/industriële ontwerptrend biedt geen onderscheid meer. Supermarkten met betekenisvolle winkels zullen winnen. Beleving is net als blurring een jeukwoord, maar in die richting zal het toch gaan. Na een shake-out in krimpgebieden, zal technologie nog veel meer zijn intrede doen en zal er sowieso veel meer bezorgd worden. Naar de supermarkt ga je dan voor inspiratie en vermaak. ■

In sneltreinvaart namen Eef Luchies (manager Innovatie bij MVRO) en Vincent Bacas (directeur CNSTRCT) de congresbezoekers mee naar met name Azië en de Verenigde Staten voor de belangrijkste (technische) ontwikkelingen in retail. Waar we dan aan moeten denken? Bijvoorbeeld aan voice assistance (Google Home, Amazon Alexa) en visual buying (al dan niet uit een virtueel schap). Van belang daarbij is vooral personalisatie en same day delivery. Niet technisch van aard is de opkomst van duurzaamheid en foodservice in retailomgevingen. Voorbeelden: het Amerikaanse Wegman’s, Whole Foods (inmiddels in handen van Amazon, red.) en het Duitse Zurheide. Mooi voorbeeld is ook een restaurant in Toulouse dat een eigen slagerij is begonnen. En verder heel veel techniek uit China. Ook opvallend: een Coop in Milaan met spiegels boven de agf-afdeling die aankoophandelingen analyseren. Of Walmart, dat met het flexibele Walmart Town Centre invulling geeft aan lege parkeerterreinen. Of het Chinese Bingobox, een onbemande winkel die je al dan niet tijdelijk ergens neer kunt zetten. Data worden steeds belangrijker om de behoefte te voorspellen, niet alleen van aankopen maar ook op het gebied van vastgoed. Waar moet een winkel zich vestigen, hoe groot, welk type. De supermarkt in zijn huidige vorm – een tentoonstelling van de weekboodschappen - heeft de langste tijd wel gehad.

Vincent Bacas van CNSTRCT (links) en Eef Luchies van MVRO worden bevraagd door Jeroen Verwaaijen.

29 FoodPersonality november 2018

26_29_Supermarktvastgoedcongres.indd 29

13-11-18 17:35


De nootmuskaat-blockchain van Verstegen

De presentatie van het blockchainplan tijdens de World Food Day in Den Bosch, afgelopen maand, met op het podium Sander de Jong (directeur Fairfood), Michel Driessen (directeur van Verstegen), en interviewster Marijn Frank, bekend van tvprogramma Keuringsdienst van Waarde.

Kruiden- en specerijenleverancier Verstegen is bezig een blockchain op te zetten met de nootmuskaatleveranciers in Indonesië, en met ngo Fairfood als partner. Klein beginnen, is het devies. Door: Gé Lommen Foto’s: Rob Keeris

Blockchain! Het buzzword van dit jaar tot nu toe in het bedrijfsleven. Een technologie om transacties mee vast te leggen, met de meest mogelijke transparantie en de meest mogelijke collectiviteit. Het verschijnsel wordt van alles toegedicht: oorspronkelijk een middel uit de wereld van de bitcoinminers, wordt er nu over gezegd dat als ooit het hele arsenaal aan ‘fintech’-initiatieven groot wordt, de bancaire sector zoals die er nu uitziet, zal verdwijnen. Blockchain wordt het betaal-, nee, het transactiemiddel van de toekomst, als we de verhalen van de vele congressen en seminars mogen geloven. De presentatie over blockchain tijdens het Nationaal Food Congres, eerder dit najaar, met Martijn Zoet als spreker (zie FoodPersonality oktober),

leverde anders behoorlijk gemengde gevoelens op. Je wilt transparant zijn als bedrijf. Maar wat als alle condities die leveranciers en supermarktbedrijven met elkaar afspreken, ook voor derden te achterhalen zijn? Wat als Procter & Gamble de condities kan zien die AH met concurrent Henkel heeft afgesproken? Wat zal de samenleving over enkele jaren als transparant beschouwen en wat niet? En weer anderen opperen inmiddels dat blockchain gewoon een hype is, zwaar overschat en al helemaal niet het panacee van de toekomst, eerder vergelijkbaar met het verzamelen van ‘favorieten’ op je computer in het eerste jaar dat je internet had. Maar al die onverkwikkelijke dilemma’s en over-

wegingen ten spijt, je moet gewoon beginnen, heet dat dan. En in de sector is het ook al begonnen. Afgelopen voorjaar maakte Carrefour een eerste gebruik van blockchain bekend bij de aankoop van een partij kipfilet. Enkele maanden terug demonstreerde Albert Heijn een blockchain bij de inkoop van sinaasappelsap uit Brazilië. Maar dat leidde meteen tot enige commotie, nadat journalisten van het dagblad Trouw de sinaasappelplantages even gingen nalopen en er via informatie uit Brazilië achter kwamen dat de eigenaren van die plantages niet helemaal door de beugel konden in verband met kinderarbeid en te weinig leefbaar loon. Het is allemaal nog vallen en opstaan. Het is alsof

30 FoodPersonality november 2018

30_33_blockchain_verstegen_WorldFoodDay.indd 30

13-11-18 14:37


het 1902 is en je hebt zojuist een auto gekocht, maar verkeersregels en verharde wegen zijn er nog niet. Verstegen ‘Spices & Sauces’, leverancier van kruiden en specerijen die geheid ook in ‘uw formule’ te koop zijn, heeft het anders aangepakt. Het heeft een ‘third party’ erbij gehaald in de vorm van een ngo, Fairfood. De naam zegt het al, Fairfood is een voorvechter voor betere beloningen en leefomstandigheden van mensen in verre landen die helemaal aan het begin van een voedselproductieketen staan. De mensen die werken op plantages met koffie, cacao, bananen, ander exotisch fruit, en sinds we dat eerste persbericht van Verstegen voorbij zagen komen: ja, natuurlijk, ‘nootmuskaatboeren’. In dit geval is dat op de Sangihe-eilanden, onderdeel van Indonesië en tegen de Filipijnen aan. Verstegen en Fairfood gaan een project doen met blockchain om de productieketen van nootmuskaat transparant te maken. De blockchain is in dit geval niet een kwestie van één dag of één uur: de start werd vorige maand aangekondigd (en gepresenteerd op het evenement World Food Day) en zal ergens eind komende maand z’n beslag krijgen. Wat wil Verstegen ermee? Dat het ten overstaan van geïnteresseerden kan laten zien dat het de nootmuskaatboeren goed betaalt, bijvoorbeeld doordat die boeren zelf in de blockchain akkoord geven op een betaling en de omvang van bedragen. Maar ook: dat deze boeren merken dat zij bij dit proces betrokken worden, dat ze een technologie in handen krijgen die hun een stem geeft. En de consument die nootmuskaat wil hebben, kan – als het goed gaat en als hij of zij geïnteresseerd is – zien dat de nootmuskaat van Verstegen geen ‘foute nootmuskaat’ is. En ja, we horen het u al denken. “En hoeveel mensen denken daar dan over na, bij de aankoop van nootmuskaat?’, inderdaad, dat zijn er vast niet veel, maar het gaat erom dat het kán. Niet omdat het móet, maar omdat het kán, zoiets. Verder hebben Verstegen en Fairfood in hun persbericht gezegd dat ze aanvullend onderzoek zullen doen naar de hoogte van het begrip ‘leefbaar inkomen’ op die Sangihe-eilanden. Bovendien, door blockchain beschikbaar te maken en voor langetermijnrelaties te kiezen, zal het voor de volgende generaties weer aantrekkelijker worden om nootmuskaatboer te worden, dus er zit ook een element in van de bevordering van continuïteit als vorm van duurzaamheid. Verstegen en Fairfood willen aan de hand van deze blockchain aan een transparante en ‘inclusieve’ nootmuskaatketen werken, met een betrokkenheid van die boeren op die verre eilanden. Daarnaast kan Verstegen op zijn beurt weer via de blockchain bepalen of de levering nootmuskaat aan de gestelde kwaliteits- en voedselveilig-

Ook bij de World Food Day: in een beknopte fototentoonstelling leggen Verstegen en Fairfood uit waarom ze met blockchain beginnen en wat het voordeel ervan is voor alle partijen. heidseisen voldoet. Maar dat kan de consument eventueel ook bekijken. Het gaat om een levering van 500 kg, afkomstig van 40 boeren. Maar op termijn moet de schaalgrootte van blockchain groter worden. Bovendien wil Verstegen het gebruik van blockchain uitbreiden naar andere gewassen en producten. Michel Driessen (van Verstegen) in het persbericht: “Wij werken al jaren met een vertrouwde inkoper, maar hoe weet ik zeker dat boeren de afgesproken prijs betaald krijgen? En hoe weet ik of de boeren daaraan voldoende hebben om van rond te komen? Verstegen bouwt aan duurzame relaties met de boeren achter onze kruiden en specerijen. Dat begint met een leefbaar inkomen, zodat zij niet alleen in alle dagelijkse behoeften kunnen voorzien, maar daarnaast in het vergroten van de kwaliteit en kwantiteit van de oogst kunnen investeren, en uiteindelijk de toekomst van hun bedrijf, zichzelf en die van hun kinderen. We vroegen aan Sander de Jong (Fairfood) en Michel Driessen (Verstegen) hoe een en ander nu precies zit. Hoe kunnen deze nootmuskaatboeren aan een blockchain meedoen? Ik stel me hen voor als mensen in huisjes in de buurt van nootmuskaatbomen/-plantages. Ik zie hen er nog niet ‘lustig op los’ blockchainen… Sander de Jong (Fairfood): “Inderdaad, waar zij wonen, is op dit moment nog geen internetdekking. Maar met de technologie die wel beschikbaar is, is er al heel wat mogelijk. De boeren zelf hebben meestal een telefoon met sms-optie. Het mooie is dat zo’n ‘good old Nokia’ volstaat om met de blockchain mee te doen. Het werkt zo: voor elke boer die meedoet, maakt Fairfood een zogenaamde ‘wallet’ in de digitale keten die we bouwen. Eerst stellen we via een verificatie-sms vast dat we de juiste boer ‘aan de lijn’ hebben. Vervolgens koppelen we elke sms van hen aan hun wallet. In die wallet zie je bijvoorbeeld hoeveel nootmuskaat de boer precies heeft aangeleverd, en worden alle transacties vastgelegd. Het is ook niet zo dat internet een compleet

vreemde wereld voor ze is. De kinderen van de boeren met wie wij in deze situatie samenwerken, lopen al volop met smartphones rond. Op hun school is een internetverbinding. Op die plek kunnen boeren bijvoorbeeld met de smartphone van hun kinderen een verbinding maken en zelf de vervolgstappen in de digitale keten bekijken. Wij willen dus niet wachten totdat de technologie voor elke betrokkene 100% optimaal is, maar alvast beginnen, zodat ze zoveel mogelijk mee kunnen doen. Dan zijn ze er straks helemaal klaar voor om mee te doen, zodra hun woonplaats ook een internetdekking krijgt.” Tussen Verstegen en die boeren, zie ik in het persbericht, zit nog een inkoper. Wat doet die? Die werkt voor Verstegen of voor de boeren of is het een zelfstandige tussenpartij?   Michel Driessen (Verstegen): “De stappen zijn als volgt: boer, ‘collector’, ‘processor’ en Verstegen. Die stappen moeten gemaakt worden voordat de nootmuskaat bij ons aankomt.” Stel, nou koopt de consument straks in een supermarkt een zakje nootmuskaat van Verstegen. En die wil dan weten of de claim ‘fair trade’ op het zakje ook waar is. Hij/zij kijkt op een qrcode, op de telefoon. En wat ziet hij/zij dan? De Jong: “We zouden een fairtradecertificaat kunnen laten zien, maar wij bieden een oplossing waarbij we ook zonder certificaat zekerheid kunnen bieden. Boeren kunnen straks zelf bevestigen of ze de afgesproken prijs hebben ontvangen, en wij kunnen dan bijvoorbeeld uitrekenen of die prijs voor hen een goede basis biedt om van rond te komen. Via die qr-code zie je verder verschillende stadia in de reis van de nootmuskaat van Sangihe naar Nederland en je ziet of belangrijke afspraken en beloften worden nagekomen. Je ziet of de noten in het zakje ook echt de beloofde hoge kwaliteit hebben, of de boer daarvoor de juiste prijs heeft gekregen, en ook of de noten aflaxotinevrij zijn, een belangrijke gezondheidsclaim voor voedselveiligheid. En dat alles in een toegankelijke, gebruiksvriendelijke app.”

31 FoodPersonality november 2018

30_33_blockchain_verstegen_WorldFoodDay.indd 31

13-11-18 14:38


Een vraag in deze tijd van nepnieuws: als Verstegen, de boeren en de inkoper besluiten om te laten zien dat de boeren twee tientjes per dag per gezin overhouden en daar prima van rond kunnen komen – en dat besluit is gevallen omdat de boeren anders bang zijn dat ze geen nootmuskaat meer aan Verstegen kunnen leveren – hoe kan ik dan als ngo Fairfood of als consument van die nootmuskaat zien wat de werkelijke hiërarchie en invloed binnen deze besluitvorming is? Wie zegt mij dat zo’n blockchain niet een ‘gecreëerde werkelijkheid’ is? De boer is ‘anoniem’ in het persbericht (een boer die in de blockchain bijvoorbeeld protesteert), maar dat is wel vastgelegd in de blockchain en natuurlijk te achterhalen. En in dat geval is het vergelijkbaar met het uitblijven van klachten van leveranciers bij commissies over oneerlijke handelspraktijken. Driessen: “Het leefbare inkomen wordt bepaald op basis van onderzoek dat Fairfood de komende tijd uitvoert, maar inderdaad, we kunnen niet met volledige zekerheid zeggen dat de boer altijd het gewenste antwoord gaat geven. Wel zullen wij zoveel mogelijk trachten om in de behoeften van de boer te voorzien, zodat hij tevreden is. Het is namelijk in het belang van Verstegen om met een tevreden boer te werken, bijvoorbeeld door hem goed te belonen.” De Jong: “En inderdaad, ook bij blockchain geldt: ‘garbage in, garbage out’. Wij hebben met eerdere projecten echter al ervaren dat ook relatieve anonimiteit toch al de positie van boeren kan versterken. Een voorbeeld: bij ons kokosproject gaven acht van de vijftig deelnemende boeren achteraf, via een sms, in de blockchain aan dat zij niet de afgesproken premium hadden ontvangen voor hun kokosnoot. Dat is daarna snel rechtgezet.” Ik hoorde jou, Michel, tijdens de World Food Day op het podium zeggen: ‘we zijn met retailers in gesprek’ en ‘we zijn aan het nadenken over een verpakking die zich van onze andere verpakkingen onderscheidt’; kun je daar al iets meer over zeggen? En het woord ‘retailers’ viel me op, omdat in dit persbericht melding wordt gemaakt van ‘een nog te bevestigen retailer…’ Driessen: “Wij zijn met één retailer in gesprek, waarschijnlijk niet de retailer waar jij aan denkt. Dit gesprek gaat over: hoe gaan wij de nootmuskaat gezamenlijk op de markt brengen? Omdat het over een bijzonder product gaat, willen wij dat de verpakking een duidelijk andere uitstraling krijgt.” Hoe moet ik het me voorstellen dat ik over zes jaar door een supermarkt loop en bij elk product dat ik wil, even op mijn telefoon moet kijken of de handel wel eerlijk is...Ik begrijp best dat jullie

beiden geen blockchainuitvinder zijn, maar straks zijn er wel vijftig apps hierover... De Jong: “We zijn geen futurologen, maar we durven wel te voorspellen dat de ontwikkeling snel zal gaan en dat de consument er baat bij zal hebben, omdat hij direct toegang heeft tot relevante informatie. Een keurmerk op een verpakking kun je beschouwen als een jury die zegt ‘deze kandidaat heeft voldoende gescoord’, maar je hebt geen inzage in het precieze juryrapport. Bij blockchain kun je straks zien welke beloften en afspraken nagekomen worden, bijvoorbeeld over gezondheid, betaling aan boeren of kinderarbeid. Alleen al het feit dat die informatie beschikbaar is, geeft vertrouwen. Verder kunnen we ons voorstellen dat tegen die tijd supermarkten een app hebben die per product een groen/ rood/oranje vinkje geeft op de onderwerpen die jij als consument belangrijk vindt. Wie weet gebeurt dat al als je je boodschappenlijstje online samenstelt.” Ik kijk op dag 1 in de blockchain van mijn nootmuskaat. Ik zie dat een boer (anoniem, maar wel duidelijk boer) zegt: ‘hé, we zijn niet betaald!’ Ik kijk wel op dag 4 nog eens, om te kijken of het is opgelost. En zie Verstegen reageren met: ‘Ja, klopt, de levering is afgekeurd!’ Is dit reëel in de nabije toekomst, dat ik als consument deelgenoot mag/kan zijn van conflicten binnen een productieketen? Of: schermt Verstegen dat dan voor mij als consument af, terwijl Fairfood het juist aan mij wil laten zien? De Jong: “Goede vraag. We hopen natuurlijk dat als zich zoiets mocht voordoen, het snel rechtgezet zal worden, zoals in het geval van de kokosnoten. Als het goed is, is zo’n ‘error’ in het systeem vooral meteen een signaal richting Verstegen dat er een kink in de kabel zit en om dat direct aan te pakken.” Driessen: “Vergeet niet, deze blockchaintechnologie verbindt boeren in Indonesië met consumenten in Nederland, maar biedt ons vooral ook een kans om zelf meer inzicht te krijgen in het proces en bij te sturen als dat nodig mocht blijken. De vraag die jij stelt, zie ik als een hypothetisch geval. Een boer niet betalen gebeurt naar mijn eer en geweten niet, want zo is het proces niet ingericht. De boeren verkopen hun noten aan de ‘collector’, krijgen daar geld voor, en dat komt in de blockchain te staan. De collector verkoopt het vervolgens aan onze partner. De collector krijgt daar ook voor betaald, wat ook in de blockchain komt. Onze partner doet kwaliteitscontroles, zoekt de juiste kwaliteit voor ons uit, verpakt die voor ons en stuurt ‘m naar ons op. Als bij binnenkomst in Rotterdam blijkt dat er een probleem met de betreffende partij is, is iedereen al betaald en ligt het risico bij ons.” ■

U kent Boon? Vast wel: de bonenmaaltijden van ‘Boon’, het bedrijf van Michael Luesink, die tijdens zijn studie aan de HAS die maaltijden en maaltijdonderdelen van peulvruchten al maakte, en al leverancier werd nog voordat hij het zelf goed en wel doorhad. En inmiddels distributie heeft bij verschillende formules. Boon staat hier met een foodtruck, en wat voor een, je moet er maar opkomen: aan elkaar gebouwd van allerlei oude magnetrons. Zéér retro…

Dit is Janneke Pieters, bierbrouwster uit Den Bosch. Zij heeft een tijd geleden een bier gebrouwen dat onder de steeds grotere groep craftbierliefhebbers opzien baarde. De naam? Kutbier. Gebrouwen voor en door vrouwen – maar mannen mogen er wel van proeven. Met gebruikmaking van pruimen in het brouwproces, dus, ja, wat moeten we ervan zeggen… het concept zit consistent in elkaar, zogezegd. Pieters staat hier op deze World Food Day vrij anoniem haar bieren uit te schenken, maar we kunnen best stellen dat zij in het Nederlandse wereldje van de kleinschalige brouwers behoorlijk naam heeft gemaakt. Waarom, dat spreekt eigenlijk voor zich; de naam was voor iedereen een prikkel, ‘waar komt dat nou vandaan?’. De naam suggereert ook dat het enorm slecht en vies bier is, de naam provoceert. En daarbij: het craftbierwereldje is best wel een nieuw hipsterachtig, modern en alternatief wereldje, maar: mannen domineren; hadden we het anders verwacht? Nee. Pieters gaat daar met haar Kutbier dus tegenin. Inmiddels is ze weer een stap verder, want: een biervariant verder. Haar volgende bier heet: Wanne Klets. Hoe? Het is wat een Bosschenaar zegt als hij ‘wat een onzin’ bedoelt.

32 FoodPersonality november 2018

30_33_blockchain_verstegen_WorldFoodDay.indd 32

13-11-18 14:38


WORLD FOOD DAY

‘The (zero) hunger project’ is een wereldwijd opererend initiatief dat erop gericht is de grote verschillen tussen de westerse en de niet-westerse wereld opgeheven te krijgen. Kort gezegd: in de niet-westerse wereld wordt honger geleden en in de westerse wereld hebben mensen obesitas. Een ongelijke verdeling van calorieën dus. Maar: de mensen die obesitas hebben, hebben meer middelen (geld) om hun probleem te bestrijden, terwijl de mensen die honger hebben daar niet of nauwelijks over beschikken, dus de aandacht gaat vooral uit naar gebieden met honger.

Van WcDonald’s tot Wanne Klets Verstegen en Fairfood vertelden over hun blockchainproject op de World Food Day, een evenement in de voormalige ‘Tramfabriek’ in Den Bosch, afgelopen oktober. Behalve dat we de presentatie van Sander de Jong van Fairfood en Michel Driessen van Verstegen bijwoonden, snoven we een impressie op van dit evenement, dat een soort panorama moest zijn van de dilemma’s over de voedingsmiddelensector wereldwijd. En tegelijk ook een element van ‘ha, leuk dat dat er ook is’, dus het was niet alleen kniezen geblazen. ■

Het gaat ons er niet om om te vertellen wat hier allemaal bediscussieerd is, maar om het rebelse gebruik van het over de hele wereld bekende McDonald’s-logo. Grapjes maken met het logo van een zeer ‘global operating’ fastfoodmerk. De W staat voor World Food Day.

Eerlijk gezegd weten we niet precies wat hier gaande was, maar er werd in elk geval in een grote groep gekookt aan de hand van aanwijzingen van een kok en de aanwijzingen kwamen binnen door middel van een koptelefoon. Wat ons betreft een nostalgische variant van Amazon Alexa, Google Home en andere praatpaaltjes van vandaag de dag.

Nadia Zerouali is een kruising tussen BN’er en kokkin, ze is van Marokkaanse komaf, is/was te zien op 24 Kitchen, vertelt aan wie het maar weten wil over de invloed van de Arabische keuken op de mediterrane keuken en geldt als een verpersoonlijking van de ‘multiculti’-invloed. Ze wordt hier geïnterviewd door Marijn Frank van Keuringsdienst van Waarde.

Waarom staat hier een Picnic-wagentje? Omdat Picnic ook in Den Bosch aan de slag wil en omdat het bedrijf zich op dit alternatieve foodevenement als kleinschalig, vernieuwend en milieuvriendelijk (want: elektrische bezorgkarretjes) wil afficheren.

33 FoodPersonality november 2018

30_33_blockchain_verstegen_WorldFoodDay.indd 33

13-11-18 14:38


34 FoodPersonality november 2018

34_37_LeoLinders.indd 34

12-11-18 10:00


LEO LINDERS, FOODMANAGER VAN HET JAAR

Drie kinderen als opvolgers? Wel degelijk ‘een wensbeeld’ Leo Linders is de nieuwe Foodmanager van het Jaar, bekendgemaakt op het Nationaal Food Congres van afgelopen oktober. De Foodmanager van het Jaar is een initiatief van dit blad, en de bekendmaking vindt altijd plaats op het avondgedeelte van dat congres. Een impressie daarvan stond in onze oktobereditie. De jury motiveert de keuze voor Leo Linders als volgt: “Leo Linders, algemeen directeur van Jan Linders Supermarkten, heeft in 1995 deze ‘erfenis van zijn vader’ in handen gekregen en heeft deze supermarktketen tot een bloeiend geheel uitgebouwd. Vanzelf ging dat allemaal niet. Het bedrijf heeft in al die jaren de nodige tegenslag gekend, variërend van prijsoorlogen tot een moeizame start van een distributiecentrum, maar Jan Linders is er onder leiding van Leo Linders altijd weer bovenop gekomen, het bedrijf werd door zulke momenten alleen maar sterker. Vandaag de dag staat er een keten van 59 moderne en aantrekkelijke winkels, die een onderscheidende positie inneemt in Noord-Brabant, het zuiden van Gelderland en vooral Limburg. De formule wordt jaar in, jaar uit erkend als goede verssupermarkt, spreekt sinds enkele jaren de klant aan met de slogan ‘het voordeel van het zuiden’ en biedt onder dat motto hoogwaardige regionale en lokale producten, met oog voor de traditie uit ‘de keuken van het zuiden’. Daarnaast is Jan Linders een maatschappelijk betrokken onderneming, bijvoorbeeld met het Jan Linders Fonds, dat per lokaal marktgebied goede doelen ondersteunt.”

Door: Gé Lommen Foto’s: Malou Slungers

Toen je bij de bekendmaking de congresgangers toesprak, zei je ook: ‘wat vreemd dat jullie iemand tot Foodmanager van het Jaar hebben gekozen die van alles kan behalve managen’. Dat is een gezonde zelfrelativering, maar zit er ook een kern van waarheid in? “Zelfrelativering kan nooit kwaad, maar het komt vooral door het woord ‘foodmanager’. Managers zijn mensen die doelen voor elkaar moeten krijgen, dingen gedaan moeten krijgen. Ik voel me eigenlijk geen manager. Ik bespreek met andere mensen in ons bedrijf wat we moeten doen, we nemen besluiten, we beoordelen ideeën, maar ik voer die niet zelf uit. Ik was een week na die bekendmaking onder een groep mensen en zij feliciteerden me. Een van hen dacht toen aan wie er allemaal inmiddels Foodmanager van het Jaar zijn geworden en zei toen dat ‘Foodcaptain van het Jaar’ een betere benaming zou zijn. Een goede manager doet de juiste dingen op de juiste manier in de juiste tijdsafbakening. Ik ben meer iemand die hier motiveert, die een visie voorhoudt om te verduidelijken waarom we doen wat we doen.” Het beeld is dat Jan Linders binnen de regionale ketens floreert. Je vertelde in een paar woorden dat het destijds een ingrijpend besluit

was geweest om ‘het voordeel van het zuiden’ naar voren te brengen. Niet meer doen alsof Jan Linders een keten is zoals Albert Heijn, Jumbo, Plus et cetera, maar als het ware ‘erkennen’ dat Jan Linders een stuk kleiner is, Limburg, NoordBrabant en het zuiden van Gelderland. “Ja we hebben onze identiteit een tijd lang tegenover onze klanten als het ware verhuld. We spraken niet over de omvang van ons bedrijf ten opzichte van de landelijke spelers. Dát loslaten, heeft ervoor gezorgd dat onze klanten beter begrijpen wie wij zijn en wie wij voor hen willen zijn. Een regionaal opererend bedrijf met producten uit diezelfde regio. Dat komt dan vooral terug als je naar onze boodschap in de winkels kijkt. Maar het is ook weer niet zo dat al onze klanten altijd voor ons kiezen omdat wij uit dezelfde regio komen. Een klant kiest niet alleen op grond van herkomst, maar ook omdat we boter bij de vis bieden, in de zin van lekkere producten, goede acties en een aantrekkelijk prijspeil.” Kort na die start van het ‘voordeel van het zuiden’ begonnen jullie met een winkel in Sittard met bijzondere kleurstellingen en met ‘de Keuken van Jan Linders’. Ik zie nu dat jullie bij elke opening en heropening consequent daaraan

vasthouden, deze ‘generatie’ krijgt in elk filiaal vorm. Ik zie jullie dat doen, en verder formules als Plus, Boon, Vomar, Aldi en Lidl, maar ik zie ook dat andere bedrijven per locatie veel meer variëren en van het generatiedenken zijn afgestapt, met name Albert Heijn en Jumbo. Hoe zie jij dat verschil? “Ik kan alleen maar constateren dat er meer wegen naar Rome leiden, maar ik zie onze huidige generatie winkels als een vast onderdeel van onze identiteit. Als we ‘het voordeel van het zuiden’ optimaal willen overbrengen, dan is deze generatie supermarkten passend bij die identiteit. Het zijn uitnodigende winkels: allereerst een grote agf-afdeling, dan meteen een ruim aanbod vers vlees, dan ‘de Keuken van Jan Linders’ en daarna een ruim aanbod brood met een keuze van standaard brood tot aan topkwaliteit brood, en dat alles gemixt met duidelijke acties en met verhalen of uitleg over onze producten. Het past bij wat we bijvoorbeeld in onze folder zeggen. Het past bij wie we willen zijn. En als je dat geconstateerd hebt, dan wil je dat ook in elke winkel terug laten komen, of dat nu Maastricht is, Helmond of Lent. De winkel nodigt uit, er zit een sfeer in van verwelkoming, van aandacht voor de klant en voor het product. En dat ademt een zekere

35 FoodPersonality november 2018

34_37_LeoLinders.indd 35

12-11-18 10:01


‘zuidelijkheid’, joie de vivre, bourgondisch eten. Er zit ook iets in van wat ik een typisch zuidelijk kenmerk vind, en dat is ‘leven en laten leven’. Het kunnen verdragen dat er andere opvattingen zijn en dat je andere mensen niet van jouw gelijk hoeft te overtuigen. Dat zit in de toon waarop we met de klant communiceren. Zuidelijke mensen zijn ‘rond’ en niet zo ‘hoekig’. Afgezien van de vele individuele uitzonderingen en karaktertrekken dan, want ‘de Nederlanders’ zijn niet op een sjabloon te leggen.” Als ik de opening in Sittard, drie jaar geleden, met recente heropeningen zoals in Venlo en Nuenen vergelijk, zie ik wel verschillen, met name in die keuken. “O ja, binnen dat geheel zijn we voortdurend aan het bedenken wat het beste aanbod is en hoe we dat aanbod het duidelijkst en het verleidelijkst presenteren.” Nou, je had in Sittard een modulair opgebouwd aanbod van maaltijdonderdelen waar je als klant uit kon kiezen, voor doorgaans 1 euro per onderdeel, maar dat heb ik nergens teruggezien. “We hebben ook door trial and error moeten leren. De stroom klanten daar die allemaal van bedrijven en een middelbare school kwamen en die enorme toevloed van klanten rond het middaguur verrasten ons enorm. We moesten echt aan de slag met dat aanbod. De soep bijvoorbeeld bleek achteraf geen goed aanbod. Verder: als je een winkel gaat openen of heropenen zonder bedrijven of scholen in de directe omgeving en alleen maar omwonenden, dan moet je daar weer andere oplossingen voor bedenken. Binnenkort komen we met ‘warm eten’ vanuit de Keuken. In Zuid-Limburg zullen klanten bijvoorbeeld een ‘bruedje werm sjink’ willen eten, een broodje met warme ham. Ik kan niet zeggen of die het wordt en ook niet hoe we dat gaan presenteren, we zijn ermee bezig.” In een interview in de Gelderlander enkele maanden geleden heb je aangegeven dat je nog maximaal vier jaar de rol van directeur zult vervullen. Je wilt plaats maken voor je kinderen, of andere leidinggevenden. Tijdens de feestelijke stemming op en rond het podium bij de bekendmaking heb ik je drie kinderen leren kennen. Ruth is momenteel formulemanager bij Jan Linders, Jonas doet momenteel ‘business development’ bij Action en Lode is assistent-bedrijfsleider in een Aldi-filiaal. Is er een soort ‘opvolgingsplan’? “Een plan zou ik het niet noemen, maar er is wel degelijk een wensbeeld. Ze mogen alle drie

hier in het bedrijf komen werken en ze moeten natuurlijk het bewijs kunnen leveren dat ze dat willen en kunnen. Kijk ik naar wat zij alle drie momenteel doen, dan hebben ze veel meer een koers voor ogen dan ik destijds. Ze zijn bedrijfskundig opgeleid en ze doen ervaring op in de detailhandel. Maar het blijft hoe dan ook vooropstaan dat zij zelf hun eigen levensweg bepalen, het is hún weg. Als zij straks bereid zijn directielid te worden en die leidinggevende taken op zich willen nemen, is dat mooi. Het blijft dan in zekere zin het familiebedrijf dat het nu is. Van de andere kant, momenteel werken er zo’n 4.700 mensen in ons bedrijf, van wie er ook velen allerlei talenten hebben. En als die mensen de ambitie hebben om leiding te geven binnen de organisatie, zijn ook zij welkom. We sluiten alle andere opties niet uit omdat er maar één scenario zou zijn.”

‘Als je geconstateerd hebt dat de huidige generatie winkels past bij wie je wilt zijn, dan wil je dat ook in elke winkel terug laten komen, of dat nu Maastricht is, Helmond of Lent’ Maar dit is wel iets wat binnen vier jaar zijn beslag moet krijgen. “Ja. Ik ben nu 64 en ik vind dat ik op mijn 67ste met pensioen mag gaan, conform de gebruikelijke pensioneringen nu. Ik schrik er ook wel van, het klinkt zo ouwelijk als ik dat zo zeg, maar die wens is er zeker.” Je bent natuurlijk aan het nadenken wanneer zij er echt klaar voor zijn. “Ik ben daar niet dag in, dag uit mee bezig. Maar het is wel iets wat aandacht vraagt gezien de termijn waar ik aan denk. Het is ook geen klein onderwerp. Stel dat mijn opvolger of opvolgers klaarstaan, hoe gaan we dan de aandelenoverdracht doen, bijvoorbeeld. En je moet ook nadenken over de kwaliteit van de nieuwe leidinggevenden. Degenen die straks aan het roer staan,

moeten zeker een 8 als rapportcijfer hebben. Omwille van de kwaliteit van de bedrijfsleiding.” Maar niemand is meteen klaar op zo’n post, toch? “Nee, en het is zeker niet erg als iemand bij zijn of haar aanstelling niet verder is gekomen dan een 7,9, maar er moet wel een duidelijk perspectief zijn dat die persoon op termijn die 8 kan halen, bijvoorbeeld door meer ervaren te worden. Als er mensen worden aangesteld die die 8 niet kunnen halen, is dat niet goed voor het bedrijf.” Dit proces doe je helemaal alleen? Of praat je met andere mensen hierover? “Natuurlijk praat ik hier met anderen over, we hebben het er thuis over, ik heb het er met onze drie commissarissen over en buiten dat heb ik informele gesprekken met mensen van andere familiebedrijven, die veelal iets groter zijn dan ons bedrijf.” O, andere Superunie-leden, natuurlijk. “Nee, juist niet. Maar wie dat zijn, dat is vertrouwelijk. En dat wil ik zo houden.” De familie Swinkels… “Het is vertrouwelijk en dat wil ik zo houden.” Jij weet uit de sector dat de opvolging vanuit de ene generatie naar de andere binnen supermarktbedrijven wel eens flink mis is gegaan in het verleden. Bovendien, de manier waarop jij hier uiteindelijk de algemeen directeur werd, dat was ook niet voorzien. “Dat klopt. Ik was me aan het oriënteren op een universitaire loopbaan, ik wilde na mijn studie Nederlands verder op dat terrein. Ik moet daarbij wel zeggen dat begin jaren tachtig de bezuinigingen op universiteiten me zwaar begonnen tegen te vallen, de ene formatieplaats na de andere werd opgedoekt. En toen kwam opeens de vraag vanuit het bedrijf van mijn vader.” Ik begrijp best dat ik nu een moeilijk onderwerp aanroer, maar een zus en een broer van je kwamen destijds te overlijden. Uit wat ik begrepen heb uit een presentatie op het Nationaal Food Congres van jou enkele jaren terug, waren zij degenen die je vader zouden opvolgen. “Dat heeft ons allemaal aangegrepen destijds, uiteraard. Ik houd dat eigenlijk liever privé. Het klopt dat het niet meteen in de lijn lag dat ik hier de leiding zou overnemen. De omstandigheden waren tragisch. Desondanks ben ik blij dat ik in die jaren tot nu toe voor dit bedrijf heb gewerkt. Dat komt ook doordat ik gaandeweg kon groeien

36 FoodPersonality november 2018

34_37_LeoLinders.indd 36

12-11-18 10:01


en het bedrijf zelf ook. Aanvankelijk draaide het bedrijf, dat toen veel kleiner was, vooral op de ingevingen en ervaring van mijn vader. Alles was veel minder systematisch en gestructureerd dan nu. Dat is ook niet vreemd, dat geldt voor elk bedrijf als je de situatie van vandaag de dag vergelijkt met de jaren tachtig. Jan Linders was een bedrijf waarbij de persoon Jan Linders eigenlijk altijd besliste. Gaandeweg groeit een bedrijf en blijkt er steeds meer kennis en kunde nodig te zijn op het gebied van operations, logistiek, automatisering en wat al niet meer. Dat is ook vooral mijn rol geweest in die tijd: kijken waar het geld verdiend wordt en waar vooral ook niet, en vandaaruit verder professionaliseren.” Emté wordt nu omgebouwd tot Jumbo en Coop. Had je graag een paar Emtés willen hebben? “Ja. We vormden een partij, samen met Albert Heijn en Plus. Jammer dat wij het niet geworden zijn. Ik vond dat we zeker mee moesten bieden, omdat de kans wel heel klein is dat er opnieuw nog eens 130 supermarkten te koop staan. De aandeelhouders van Sligro Food Group mogen ons wel dankbaar zijn want door onze wens om over te nemen is de overnameprijs natuurlijk gestegen. Maar goed, je wint niet elke wedstrijd.” Is de start van Jan Linders in Wageningen binnenkort niet ook een moeilijke wedstrijd? Wageningen is weliswaar niet echt overbewinkeld door supermarkten, maar je steekt de Rijn over en de pay-off van het bedrijf is ‘het voordeel

van het zuiden’, maar Wageningen is niet meer het zuiden. “We beseffen heel goed dat onze komst in Wageningen iets anders van ons vraagt. Je kunt best zeggen dat een Jan Linders in Wageningen ervoor zorgt dat consumenten daar nu ook ‘het voordeel van het zuiden’ kunnen meepakken, maar we kunnen daar moeilijk gaan doen alsof we uit hun eigen regio komen, dat zou onwaarachtig zijn.

‘Degenen die straks aan het roer staan, moeten zeker een 8 als rapportcijfer hebben. Omwille van de kwaliteit van de bedrijfsleiding’ Het is geen gemakkelijk marktgebied, we komen natuurlijk weer onze bekende opponenten tegen, een Albert Heijn, een Lidl, een Aldi, een Jumbo van franchiser Verberne en verderop Hoogvliet. We zullen de consumenten uit Wageningen meer moeten verleiden aan de hand van prijs dan aan de hand van onze wortels uit het zuiden. Het zal niet makkelijk zijn, maar het is en blijft een uitwedstrijd waar we niet voor weglopen.”

Ben je het met me eens als ik zeg dat Jan Linders geregeld een category manager kwijt raakt aan concurrenten? Ik zie zo nu en dan, maar wel met een vaste regelmaat, iemand naar Jumbo of Emté vertrekken en dat zijn dan mensen die ervaring en kennis en kunde hebben. Soms gaan ze naar Superunie, oké, dat is geen concurrent. “Is het dan zo gek dat mensen van werkgever wisselen? Je kunt het ook als verfrissend zien. Iemand gaat, en er komt weer een ander iemand binnen, met nieuwe ideeën en zijn of haar eigen ervaring. Ik ervaar het niet als een probleem.” Ik opper het omdat tot nu toe die wisseling niet wederkerig is. Je krijgt er geen voormalige category manager van Jumbo of Emté voor terug – nou, wellicht in de komende tijd, bij de opheffing van Emté, maar het was altijd eenrichtingsverkeer. Je wilt toch een ‘brain drain’ voorkomen? “Je maakt het probleem volgens mij groter dan het is. Het klopt dat er mensen naar de concurrent gingen, maar ik vind niet dat we daaronder geleden hebben, uiteindelijk. En ik vind het al helemaal geen probleem als category managers onderling bij ons intern wisselen. Ik vind het bijvoorbeeld een voordeel als een A-merkeninkoper de taak overneemt van een versinkoper, zoiets kun je ook wel als een brain drain zien, maar het zet alles weer op scherp en dat kan soms zelfs hard nodig zijn.”■

37 FoodPersonality november 2018

34_37_LeoLinders.indd 37

12-11-18 10:02


Bij Evelyn aan tafel

food retailer. Hij vroeg mij te regelen dat Heinz Wernsing de productie zou gaan doen. In de acht uur dat ik met Heinz in het vliegtuig zat op weg naar Canada, kwamen de verkoopplannen van ons bedrijf ter sprake. Hij bleek erg geïnteresseerd in Bieze. Uiteindelijk is er geen saladefabriek in Canada gekomen, maar heeft Wernsing ons familiebedrijf overgenomen. En ik ben gebleven, omdat ik toch niet in Canada wilde wonen. Die autonomie is trouwens ook niet veranderd toen in 2000 de zoon van Heinz Wernsing, Stefan, het bedrijf overnam. Hij geeft net zoveel ruimte als zijn vader. En ik hoor van alle bedrijven die tot de ‘Wernsing Food Family’ behoren, dat zij op dezelfde manier worden aangestuurd. Stefan Wernsing zegt: ‘Jij bent verantwoordelijk voor je bedrijf. Wij gaan je niet zeggen, je moet daar producten afnemen, of dit doen. Want als ik je dat zou opleggen, krijg ik het mogelijk terug als verklaring waarom de resultaten bijvoorbeeld tegenvallen.’ Stefan wil dat de directeuren ultieme verantwoordelijkheid voelen voor hun resultaten. Daardoor krijg je veel vrijheid. Ik ‘klankbord’ graag met hem, maar hij hangt niet wekelijks aan de telefoon. Soms zien wij elkaar een paar maanden niet.

Frank Bieze, algemeen directeur Bieze Food Group Door: Evelyn Günther Foto: Jan Willem Houweling

Wat is het verband tussen Bieze Food Group en het Duitse Wernsing? De samenwerking tussen de Duitse familie Wernsing, onze grootaandeelhouder, en ons vind ik uniek. Heinz Wernsing leidde het bedrijf met vertrouwen en ondernemerschap als uitgangspunt. Die twee en een langetermijnvisie hebben ons succes gebracht. In de praktijk werkte dat zo: als ik een kans zag, liet ik dat aan grootaandeelhouder Heinz Wernsing weten en dan bespraken wij het kort. Hij zei: ‘Mach mal’ en dan kon ik beginnen. Toen ik bijvoorbeeld constateerde dat we in Almere uit ons jasje groeiden en ik in Nijkerk een nieuwbouwlocatie met meer mogelijkheden had gevonden, liet ik Heinz Wernsing de tekeningen van het nieuwbouwobject zien. Hij paste met potlood een paar details aan en dat was het dan. We werkten niet met investeringsrapporten of analyses over vele jaren.

Hoe leid jij de directeuren binnen de Bieze Food Group? Die visie van de familie Wernsing hebben wij eigenlijk overgenomen. Bijna alle bedrijven uit de groep zijn ook familiebedrijven. De meeste oprichters en eigenaren zijn nog steeds zeer actief in hun bedrijf en hebben meestal nog een aandelenbelang van 5 tot 25 procent. Misschien werken ze nog wel harder dan voorheen. Het is best bijzonder hoe gemotiveerd ze zijn. Zou je die manier van werken aan iedereen adviseren? Nee, dat kan niet. Investeerders hebben een ander businessmodel, zij sturen anders aan dan de familie Wernsing met die familiecultuur. Bij investeringsbedrijven staat na drie jaar de draaimolen stil, en springen er mensen op en af. Als de bel luidt, begint de volgende ronde. Wij willen als familiebedrijf voor de lange termijn iets opbouwen, voor de volgende generatie.

Hoe is die samenwerking ontstaan? Mijn vader is in 1954 gestart met de import van delicatessen en dat bedrijf is enorm gegroeid. In 1982 is hij met mijn moeder en zus naar Canada geëmigreerd. Daar wilde hij een nieuwe business gaan opzetten. Ik zou later volgen, maar eerst nog het bedrijf verkopen. Een van de kansen die mijn vader zag, was om salades te gaan leveren aan Loblaw’s, Canada’s grootste 38

FoodPersonality november 2018

38_39_Interview_Evelyn.indd 38

12-11-18 09:56


Wat zie je als jouw grootste succes? Een Belgische collega zei eens:’ Jij bent de mayonaise in de salade. Jij verbindt iedereen.’ Dat trof me wel, ik vind het inderdaad leuk om uiteenlopende karakters en eigenschappen te verbinden. Ik wil graag motiveren, stimuleren en inspireren. De ideale situatie is er een waarin collega’s die een minderheidsbelang hebben, zich gedragen alsof het bedrijf voor 100 procent van hen is. Dat elke cent die verdiend wordt, ook hun cent is. Het zijn allemaal ondernemers pur sang. De rode draad van alle ondernemingen is ook dezelfde. Wij hechten veel waarde aan verantwoordelijkheid geven, de klant centraal stellen, duurzaam en milieubewust handelen en zonder kapsones werken. Dat is de kern van de cultuur van onze groep familiebedrijven en daar ben ik trots op. De Bieze Food Group bestaat uit heel verschillende bedrijven. Wat is het uitgangspunt daarachter? Klopt, van salades tot kruiden en van zuivel tot prachtige kanten-klaarmaaltijden. Dat is zo ontstaan. De uitdaging is om daarmee zoveel mogelijk synergie te bereiken. Ik heb daar als ceo een dubbele uitdaging aan. Het is soms best lastig om directeuren die zich gedragen als zelfstandige ondernemers met hun eigenzinnigheden succesvol onderdeel te laten zijn van een team. Verantwoording afleggen is soms nieuw voor hen, maar dat gaat over het algemeen goed. Ik moet iedereen alleen in de kruiwagen houden. De tweede uitdaging is ons doel om synergie te zoeken tussen de bedrijven onderling. Als je dat kunt vinden tussen bijvoorbeeld een zuivel- en een kruidenbedrijf, heb je goud in handen. En is die synergie ook te vinden? Jazeker. Die zit in verschillende zaken. Kennisoverdracht, productontwikkeling, de ontwikkeling van nieuwe smaken en nieuwe producten, maar ook op logistiek gebied. Wij hebben de samenwerking gezocht met familiebedrijf Müller Fresh Food Logistics. Daarbij hebben zij onze chauffeurs en wagens overgenomen. Samen realiseren wij een duurzame logistiek. Dat vinden wij beiden erg belangrijk. Müller huurt bij ons nieuwe dc in Nijkerk een crossdockruimte. Wij leveren daar wekelijks 4.000 pallets en Müller doet hetzelfde. Dan worden alle pallets op postcode gesorteerd en wordt elke wagen weer volgeladen met alleen pallets voor hetzelfde postcodegebied. Dat levert 300 tot 400 ton CO2-besparing per jaar op. Hoe vinden jullie de bedrijven voor de Bieze Food Group? Daar heb ik een filosofische reden voor: als je je gedachten in het universum neerlegt, komt het op je pad. In mijn leven zijn zo vaak dingen gebeurd waarvan ik later dacht: hoe is dit mogelijk? Als zoiets dertig keer gebeurt, kan het toch geen toeval zijn? Dat is de verbazing van mijn leven: dat je ziet hoe dingen op hun plek vallen, die je je niet had kunnen voorstellen. Jij gaat binnenkort opgevolgd worden. Wat ga je doen? Ik ga eerst mijn opvolger inwerken, daarna heb ik tot 2020 mijn commitment gegeven om nog 100 dagen per jaar projecten voor het bedrijf te doen. Ik ga zeker niet achter de geraniums zitten. Ik vind twee weken vakantie in Spanje al spannend.

Wat zijn de uitdagingen voor jouw opvolger? Nog meer onderlinge synergie in de Bieze Food Group aanbrengen, maar met het behoud van de veerkracht en het ondernemerschap van de afzonderlijke bedrijven. Daarnaast: voor verdere groei zorgen. Vanaf de jaren negentig zie ik elke vijf jaar een verdubbeling van de omzet. De enige dip was in de crisisjaren, maar toen groeiden we toch nog met 15 procent. Daarna is het in de periode 2012 t/m 2017 weer verdubbeld. Het piketpaaltje dat ik wil slaan, is dat er in 2022 voor de groep een gezamenlijke omzet is van € 600 miljoen. Wat vind jij momenteel goede retailers? Dat is een gevaarlijke vraag. Kijk ik naar het buitenland, dan vind ik Delhaize mooi; als kwaliteitssupermarkt in België. En in Duitsland vind ik dat van Edeka Zurheide ‘Düsseldorf City’. Weet jij nog tot innovaties te inspireren? Dat probeer ik nog steeds. Ik krijg volop inspiratie van de ondernemers om me heen, de jonge garde in ons bedrijf, maar ook van wat ik overal in de markt zie gebeuren. Maar: ik draag het aan en zeg erbij wat ik zou doen. Als mensen in hun wijsheid besluiten het niet te doen, kan dat. Een gevleugelde uitspraak die ik vaak doe: ‘you can lead a horse to water, but you cannot make him drink’. Het is mijn taak om kansen en inspiratie aan te dragen. Erger jij je als mensen dan iets anders besluiten? Zeker, groen en geel zie ik er af en toe van.

‘Als mensen dan iets anders besluiten, zie ik er af en toe groen en geel van’ Laat je dat merken? Ik bespreek het vaak met mijn vrouw en af en toe spreek ik het uit. Soms kan ik mij moeilijk beheersen. Maar dan geef ik later toe dat ik iets niet had moeten zeggen. Dat wordt geaccepteerd. Ik waardeer eerlijkheid. Onze groep is gebaseerd op vertrouwen. Als iemand daar misbruik van maakt, vind ik dat heel vervelend. Ik ben niet echt nadragend. Wat doe je om te ontspannen? Het gras in de tuin maaien. Daar word ik zen van. En in mijn sloep varen. Lekker op het water, dat kalmeert enorm. De overeenkomst tussen die bezigheden is dat het niet hard gaat. Je moet je erbij neerleggen dat het niet harder gaat dan het gaat. Dat geldt ook voor met de hond wandelen. Hardlopen is dan te intensief, dan ben je daarop geconcentreerd. Tijdens het wandelen krijg je ideeën en kun je dingen verwerken. Het is me laatst op vakantie zowaar gelukt een middag in een boek te lezen, op een ligbed op het strand. Gewoonlijk lukt me dat niet. Dan schieten er allemaal dingen door mijn hoofd die ik nog zou willen doen. Misschien dat dit straks in mijn nieuwe levensfase vaker gaat lukken. ■

Is het fijn om het stokje voor de dagelijkse verantwoordelijkheid over te dragen? Ja, daar ben ik wel aan toe omdat ik nog zoveel plannen heb. Ook is het goed dat er nieuw elan en vers bloed komt. Er gebeurt veel in de markt en het is goed dat er weer jonge enthousiaste leiders komen die het bedrijf weer verder ontwikkelen.

Evelyn Günther van Günther & Van Grinsven en Josceline Bogaers van People Select Executive + Interim Search wisselen elkaar af met interviews. Deze maand: Evelyn Günther interviewt Frank Bieze, algemeen directeur van Bieze Food Group.

39 FoodPersonality november 2018

38_39_Interview_Evelyn.indd 39

12-11-18 09:56


De plantaardige waardecreatie van Upfield Vanaf de start in juli is Upfield, de verzelfstandigde spreadsdivisie van Unilever, bezig met bouwen. Letterlijk en figuurlijk. Upfield manifesteert zich als wereldleider in ‘plant based nutrition’ en wil daarmee met bekende merken als BlueBand en Becel opnieuw waarde creëren in markten die al jaren dalen. Er wordt druk gebouwd aan de margarinefabriek aan de Nassaukade in Rotterdam. In en om de fabriek wordt ruimte gecreëerd voor de commerciële organisatie van Upfield, zoals de voormalige geelvettendivisie van Unilever sinds 1 juli heet. Tot die tijd blijven de Upfield-mensen gehuisvest bij Unilever in De Brug, het markante kantoorgebouw dat in 2004 over de oude margarinefabriek gebouwd is. “Wel jammer dat Unilever straks een beetje op ons neerkijkt”, grapt general manager Berend-Jan Taken. Taken kwam vijf jaar geleden naar Unilever en ruim voor de verkoop naar wat nu Upfield heet. Hij heeft zich als buitenstaander – “ik ben eigenlijk een Procteriaan” – wel verwonderd over de emotionele reacties op het moment van de verkoop. “Natuurlijk begrijp ik het vanuit de historie wel, maar het geelvettenbedrijf is drie jaar geleden al apart gezet binnen Unilever. De verkoop kon voor niemand een verrassing zijn.” En Taken heeft in die drie jaar iets zien ontstaan. “Doordat we los kwamen te staan van Unilever, werden tal van zaken die vanzelfsprekend waren ter discussie gesteld; waarom doen we de dingen eigenlijk zoals we ze doen. We zijn allengs slagvaardiger geworden, ondernemend.” Dat moet ook wel, want de nieuwe eigenaar (private-equitybedrijf KKR, red.) en het nieuwe management laten er volgens Taken geen gras over groeien en zijn heel duidelijk: de business moet groeien. “Dat is de nieuwe realiteit.”

Hogere prijs Groeien in een markt die al jaren daalt, dat zal niet eenvoudig zijn. Taken: “En toch is dat precies wat we gaan doen. Ik ga niemand wijsmaken dat we de volumes in deze markt de andere kant op laten bewegen, maar wel dat we waarde gaan creëren en daarmee de markt weer laten groeien. Sterker nog, daar zijn we al mee begonnen.” Want hoewel Upfield in veel opzichten nog met Unilever verbonden is, heeft het bedrijf al een

Door bestaande producten te verbeteren en opnieuw in de markt te zetten tegen een hogere prijs, creëert Upfield waarde voor de categorie, zoals hier met BlueBand. Nagenoeg alle producten zijn verbeterd en nu 100% plantaardig.

duidelijk nieuwe koers uitgezet. Upfield staat voor producten van plantaardige herkomst. En voor zover dat nog niet het geval was, is dat – een enkele uitzondering daargelaten – nu wel zo. Upfield benadrukt daarbij het natuurlijke karakter van de producten en gebruikt die positionering om waarde te creëren. Hoe? Door bestaande producten te verbeteren en opnieuw in de markt te zetten tegen een hogere prijs. “Die ruimte is er. Daar ben ik van overtuigd”, aldus Taken. “Waarom kost een kuipje margarine al jaren hetzelfde, terwijl de prijs van een pakje roomboter zo sterk gestegen is. In veel andere marktsegmenten rechtvaardigt de plantaardige herkomst van producten juist een aanzienlijk hogere prijs dan de referentie. Maar in spreads is het net andersom. Dat is gek. Niets ten nadele van mijn voorgangers, maar hier is een logische ruimte voor waardecreatie te lang onbenut gebleven.”

Technische marketing Ziedaar de opdracht voor het nieuwe Upfield. En aan die opdracht wordt volop gewerkt, terwijl het bedrijf letterlijk ‘under construction’ is. “Inderdaad, aan mijn nieuwe werkplek wordt nog gebouwd, de facturatie verloopt nog via Unilever, we delen nog een distributiecentrum in Veghel en we hebben ook nog dezelfde buitendienst.” Taken is vooral blij dat de overgang bij afnemers goed is verlopen en dat inmiddels eigen account managers klanten bezoeken. De banden met Unilever zullen afgebouwd worden, maar er ligt een goede service level agreement en niet voor alle dingen die samen worden gedaan is het logisch om ermee te stoppen. “Maar Upfield is ook een kostenbewust bedrijf – niet gek als je naar onze eigenaar kijkt – dus we houden al dit soort zaken tegen het licht.” Bijzonder is volgens Taken wel dat die eigenaar

40 FoodPersonality november 2018

40_41_advo_Upfield.indd 40

13-11-18 19:26


behalve in rendement ook gelooft in investeren en bouwen én in de positionering van Upfield als uitgesproken groene en duurzame voedingsproducent. “Dat is niet zomaar een reclamepraatje, want die positionering heeft echte impact op onze fabrieken en onze producten. Om dat aan consumenten duidelijk te maken, moeten we transparant zijn en moeten we veel meer uitleggen. Dat onze producten natuurlijk, lekker en gezond zijn.” Te lang is er in de ogen van Taken met de grote merken die nu bij Upfield horen vooral technische marketing bedreven – dat een product niet spettert in de pan bijvoorbeeld – waardoor het onderliggende verhaal - zoals over de natuurlijke herkomst van de ingrediënten – op de achtergrond raakte.

Planten versus koeien Het verhaal van Upfield zal ook zijn dat in veel gevallen producten van dierlijke oorsprong niet per se nodig zijn. De campagne ‘Planten zijn de nieuwe koeien’ laat in dat opzicht weinig aan duidelijkheid te wensen over en doet her en der wenkbrauwen fronsen. Taken: “Maar we gaan er zeker mee door. Dat we uit een oogpunt van duurzaamheid moeten overgaan van dierlijk naar plantaardig is onmiskenbaar. Onder consumenten bestaat een groeiende voorkeur – gemotiveerd door uiteenlopende overwegingen – voor plantaardige producten zoals die van ons. Zonder het te weten hadden we altijd al goud in handen.” In hoog tempo worden de bestaande producten tegen het licht gehouden en – voor zover nodig – volledig plantaardig gemaakt. En 100% lactosevrij, want ook dat is een voordeel dat Upfield wil gebruiken. Het betekent onder meer dat voortaan

General manager Nederland Berend-Jan Taken: “Dat we uit een oogpunt van duurzaamheid moeten overgaan van dierlijk naar plantaardig is onmiskenbaar.” alleen natuurlijke geur-, kleur- en smaakstoffen worden gebruikt. “We zijn met BlueBand en Becel al een heel eind. Maar sommige producten laten zich vanwege hun specifieke samenstelling moeilijker aanpassen. BlueBand Idee bijvoorbeeld bevat visolie vanwege de Omega 3-vetzuren. Daar is weliswaar een alternatief voor, gebaseerd op algen, maar de aanvoer daarvan is nog niet stabiel genoeg voor continue productie.”

Private equity spannend Upfield ziet mogelijkheden voor waardecreatie te over. Maar belangrijk is uiteraard dat ook de retail de koers van Upfield onderschrijft. “De productverbeteringen worden goed opgepakt”, aldus Taken. “Ook retailers zien de categorie graag groeien en uiteraard delen supermarkten mee in de hogere prijs die gevraagd kan worden. Ik wil af van het incrementalisme en met onze merken

grote groepen mensen in beweging brengen, door te vernieuwen en te innoveren.” De eerste aanzetten daarvoor werden nog onder de Unilever-vlag gegeven, zoals met de introductie van groente- en fruitspreads van BlueBand met 80% minder suiker. “De prijs van roomboter laat zien dat er ruimte voor het toevoegen van extra waarde is. We moeten samen met de handel gebruik maken van het momentum om de categorie weer in beweging te krijgen. Tegelijkertijd begrijpt iedereen dat plantaardig de toekomst heeft en dat je hiermee ook iets goeds doet. Ik merk in contacten met de handel dat ze private equity best spannend vinden. Dat vinden wij ook. Wij willen vooral een betrouwbare partner zijn en daarvan weet ik zeker dat onze eigenaar dat ook wil.” ■

Wat Upfield in petto heeft Upfield wil vernieuwen, niet alleen in het bestaande assortiment, maar het wil ook nieuwe wegen inslaan. Maar ‘plant based nutrition’ is een breed begrip. Waar moeten we zoal aan denken? • Een voedingssupplement van Becel ProActiv. Het betreft een pilot in het drogisterijkanaal

(op korte termijn).

• Een nieuwe melange van BlueBand, een mix van margarine en roomboter in een wikkel. Wanneer? De introductie wordt ondersteund met een kerstcampagne… Upfield wil naar een transitiesegment tussen roomboter en margarine, omdat juist daar een duidelijke consumentenbehoefte ligt. • Ook de producten van het merk Croma zullen worden vernieuwd. Met Croma wil Upfield ook de succesvolle acties met keukengerei (vooral door Superunie-leden groot gemaakt) voortzetten en uitbreiden. • BlueBand Finesse culinaire ‘room’ is een sterk ondergewaardeerd product. Upfield wil Finesse via de professionele markt opnieuw onder de aandacht brengen en het daarmee ook in de retailmarkt een impuls geven.

Upfield wil nieuwe wegen inslaan en daar was het al voor de verkoop mee begonnen. Deze groente- en fruitspreads van BlueBand bevatten tot 80% minder suiker dan andere soorten zoet broodbeleg.

• Upfield wil met alle verpakkingen overschakelen op 100% recyclebaar plastic. Op termijn wil het bedrijf zelfs helemaal van het gebruik van plastics af. • Op langere termijn kijkt Upfield (internationaal) naar uitbreiding van het aanbod plantaardige producten. Te denken valt bijvoorbeeld aan vleesvervangers.

41 FoodPersonality november 2018

40_41_advo_Upfield.indd 41

13-11-18 19:26


Trots op onze 9 merken in de top 50 online

Hartelijk dank aan alle partners voor dit gezamelijk succes!

BF4547 wt Advertentie Unilever2Food Personality.indd 1 42_Advertentie_Unilever.indd

30-10-18 09:50 14:38 12-11-18


A-merk belangrijk in aanhoudende online groei Steeds meer consumenten ervaren het gemak van online boodschappen doen. Het online verkoopkanaal groeit hard door, maar met name de grote A-merken doen het nog aanzienlijk beter, blijkt uit de Top-50 online snelst groeiende merken. Door: Dave van Loon

Met name grote A-merken investeren fors in het online verkoopkanaal. Dat resulteert niet alleen in bovengemiddelde groei, maar ook in het versterken van toekomstige merkvoorkeur. Deze tweede editie van de Top-50 online snelst groeiende merken is voor het eerst gebaseerd op cijfers over een heel jaar (MAT 32 2018). Vorig jaar was er nog onvoldoende data beschikbaar binnen de online read van IRI voor een heel jaar en gebruikten de onderzoekers year-to-date cijfers tot en met week 32 om een eerste top-50 samen te stellen. Dat maakt vergelijkingen maken met de uitkomsten van vorig wel lastig, al vindt business insights director IRI Sjanny van Beekveld dat je wel degelijk naar verschuivingen in de ranglijst kunt kijken. “Sommige merken kunnen daarbij wel last of juist baat hebben van seizoensinvloeden doordat de winterperiode vorig maar deels werd meegenomen. Maar een merk als Unox, dat in de winter de hoogste omzetten behaalt, is van plaats vier naar plaats acht gegaan en heeft dus niet geprofiteerd van de gewijzigde meetperiode. Een aantal biermerken, die in de zomer meer gekocht worden, zijn juist gestegen in de ranking, terwijl dit jaar de volledige winterperiode is meegenomen.”

online snelst groeiende merken daarin ruim 18% bedraagt. “Er bestaat geen benchmark voor, maar kijk ik naar het offline aandeel van deze top-50, dan is het aandeel 14%. De merken zijn online dus aanzienlijk sterker vertegenwoordigd dan offline in de winkels ”, aldus Van Beekveld. Het marktaandeel van ‘online’ is een veelbesproken onderwerp. Op basis van de definities van IRI ligt het in de gemeten periode op 2,8%. In de jongste meting van de Monitor Online Supermarktbestedingen (oktober 2018) van Supermarkt & Ruimte - dat het online marktaandeel doorgaans laag inschat - zou het marktaandeel op 2,9% liggen. IRI zegt in aanvulling dat, gemeten over de laatste vier weken, het online marktaandeel op 3,1% ligt. Van Beekveld: “Dat zegt vooral dat de groei doorzet. We liggen hiermee op koers richting een marktaandeel van 5% in 2020.”

Veel bulkproducten Anders dan vorig jaar ziet IRI minder aanwijzingen voor een groot aandeel zakelijke bestellingen.

Die zijn er zeker nog en groeien waarschijnlijk ook nog steeds, maar zakelijke bestellingen lijken onderliggend minder verantwoordelijk te zijn voor de groei. Client service executive Vera van den Oord: “Kijk je naar de nummer één, CocaCola, dan zie je dat drie van de vijf best verkochte items weliswaar blikproducten zijn, wat in de richting van zakelijke bestellingen kan wijzen. Maar tegelijkertijd is het 4-pack Coca-Cola zero het grootste item, wat volledig aansluit bij de populariteit van bulkproducten bij gezinnen.” Bij Douwe Egberts – nummer twee op de lijst – wijzen de beste verkochte items ( snelfilterkoffie en koffiecups) ook niet in de richting van zakelijke bestellingen. En bij Heineken zijn het ook bulkproducten – kratjes pils – die voor de groei zorgen. En Heineken 0.0, maar ook dat lijkt geen uitgesproken product voor zakelijke bestellingen. Van Beekveld: “We zien gewoon minder aanwijzingen voor zakelijke bestellingen. Het lijkt er veel meer op dat gezinnen de overhand krijgen met veel bestellingen van bulkproducten

2020: 5% marktaandeel De 50 hardst groeiende merken realiseerden het afgelopen jaar een gewogen groei van maar liefst 41,3%. Dat is nog aanzienlijk hoger dan de al hoge groei van de totale online markt. Die kwam in de meetperiode namelijk uit op 36%. In geld bedroeg de gezamenlijke groei € 46 miljoen op een totale omzet van de top-50 van € 157,3 miljoen. Van Beekveld: “Je ziet dat de grote merken veel investeren. Daardoor hebben ze hun zaken beter op orde dan andere partijen en dat vertaalt zich in bovengemiddelde groei.” Volgens de online read van IRI (zie de verantwoording) bedraagt de totale online omzet € 857 miljoen, wat inhoudt dat het aandeel van de Top-50

Dé hardloper van nummer één Coca-Cola is het 4-pack Coca-Cola zero. Bulkproducten en grootverpakkingen zijn nog altijd de omzetbrengers in het online verkoopkanaal. 43 FoodPersonality november 2018

43_47_top50_onlinegroeiers.indd 43

13-11-18 17:17


© 2018 The Coca-Cola Company. Coca-Cola, Coca-Cola zero, the Coca-Cola script logo, the design of the Coca-Cola contour bottle and the Coca-Cola red disc icon are registered trademarks of The Coca-Cola Company.

WHAT ELSE HAVEN’T YOU TRIED? Coca-Cola snelst groeiende FMCG merk online; uw partner voor groei in het online verkoopkanaal! Coca-Cola European Partners is ook graag úw partner voor groei in het online verkoopkanaal. Met internationale learnings en expertise helpt CCEP haar klanten het aantal online winkelmandjes sterk te laten groeien en voller te maken. Daarnaast biedt CCEP innovatieve oplossingen om uw online kanaal nu en in de toekomst verder te ontwikkelen.

cocacolavoorondernemers.nl 010-2456900

43_47_top50_onlinegroeiers.indd 44 40661.CC Adv 50 groeiers tbv FoodPersonality 240x340mm V1.indd 1

13-11-18 10:05 17:17 01-11-18


18 10:05

Top 50 snelst groeiende merken online Totaal IRI Online read MAT 32, 2018

Rank

Merk

Absolute groei (x € 1,000)

% groei tov vorig jaar

Omzet in Miljoenen €

1

COCA-COLA

3.307

34%

12,9

2

DOUWE EGBERTS

2.600

49%

7,9

3

HEINEKEN

2.170

40%

7,5

4

HERTOG JAN

2.108

75%

4,9

5

CAMPINA

1.951

36%

7,4

6

LAY S

1.746

51%

5,2

7

MARLBORO

1.619

119%

3,0

8

UNOX

1.462

32%

6,0

9

LIPTON

1.297

53%

3,7

10

SPA

1.161

26%

5,5

11

GROLSCH

1.040

36%

3,9

12

OPTIMEL

959

29%

4,3

13

OLA

892

54%

2,6

14

DR OETKER

850

34%

3,4

15

LU

835

39%

3,0

16

AMSTEL

834

44%

2,7

17

VALDIVIESO

822

83%

1,8

18

MORA

806

41%

2,8

19

CALVE

768

41%

2,7

20

FANTA

744

33%

3,0

21

ARLA

721

46%

2,3

22

PICKWICK

709

31%

3,0

23

SUN

694

40%

2,4

24

KNORR

692

48%

2,1

25

KARVAN CEVITAM

690

34%

2,7

26

KENT

689

321%

0,9

27

ROBIJN

685

21%

4,0

28

GARDEN GOURMET

682

2053%

0,7

29

QUAKER

671

55%

1,9

30

ARIEL

660

40%

2,3

31

ZWITSAL

646

96%

1,3

32

BOLLETJE

645

45%

2,1

33

IGLO

636

33%

2,5

34

CONIMEX

623

56%

1,7

35

PAGE

598

23%

3,2

36

BLUE BAND

577

52%

1,7

37

HAK

573

36%

2,2

38

CHIQUITA

570

21%

3,3

39

ALPRO

562

29%

2,5

40

AVIKO

560

48%

1,7

41

CLEARWATER COVE

553

64%

1,4

42

BECEL

552

37%

2,0

43

NUTRICIA

538

12%

5,1

44

L’OREAL

528

147%

0,9

45

ARROGANT FROG

507

83%

1,1

46

VERSTEGEN

507

78%

1,2

47

TOMMIES

502

108%

1,0

48

NESCAFE

496

30%

2,2

49

DREFT

496

46%

1,6

50

PURINA

468

29%

2,1

45 FoodPersonality november 2018

43_47_top50_onlinegroeiers.indd 45

13-11-18 17:18


2000% groei! Garden Gourmet betreft echter deels een omzetting van het merk Tivall.

Drie keer wijn van Albert Heijn / Gall & Gall in de top-50.

en grootverpakkingen als gevolg.”

ten liggen sinds kort ook bij Jumbo. “De impact daarvan is nog maar heel beperkt; 95% van de groei komt voor rekening van AH.nl”, aldus Van Beekveld. Groeit AH.nl dan ook het hardst? Volgens Van Beekveld is het duidelijk dat Jumbo en Plus met een inhaalslag bezig zijn. “Albert Heijn blijft online weliswaar groeien, maar minder hard dan andere spelers. Wel is het zo dat AH.nl in absolute groei nog altijd bovenaan staat. Kijken we buiten de online read van IRI, dan schat de Monitor Online Supermarktbestedingen de marktaandelen van de belangrijkste online supermarkten als volgt in: Albert Heijn 53%; Jumbo 26% en Picnic 12%.

Groeiers, dalers Maar ondanks dat bulk- en routineproducten veel online worden besteld, zien we een merk als Page dit jaar een flinke duikeling maken, van plaats zeven naar plaats 35 (let wel, het merk groeit daarbij nog altijd met 23%). Andere spelers doen het kennelijk beter. Van Beekveld: “Het private label is hier de verklarende factor. Dat is namelijk met € 3 miljoen gegroeid en Page met een kleine zes ton.” Nog een bijzonder geval: Nutricia: van plaats vijf naar plaats 43. Van Beekveld: “Dit is het bekende verhaal van de babyvoeding die naar het buitenland verdwijnt. Er worden steeds weer nieuwe kanalen voor de export aangeboord. Die export schommelt erg. Mijn informatie is dat deze het afgelopen jaar weer is aangetrokken, maar dus niet via online supermarkten.” Het andere uiterste betreft het merk Garden Gourmet van Nestlé dat meer dan 2000% groeit. Het betreft echter deels een omzetting van het merk Tivall. Maar zou je rekening houden met die omzetting, dan zou de groei volgens IRI nog altijd meer dan 200% bedragen. Tivall lag exclusief bij Albert Heijn en dat gold aanvankelijk ook voor Garden Gourmet, maar sommige produc-

De Top-50 online snelst groeiende merken telt dit jaar één versmerk minder: Dole. Het bananenmerk van Jumbo daalt van plaats 48 naar plaats 73. Alleen Chiquita en Tommies (snacktomaten) blijven over.

Gall, Etos De samenstelling van de online read van IRI lijkt Albert Heijn – of liever gezegd Ahold Delhaize – in een wat gunstiger perspectief te plaatsen. Doordat ook Gall & Gall er deel van uitmaakt staan er bijvoorbeeld drie wijnen (Valdivieso, Arrogant Frog en Clearwater Cover). Die blijken alle drie geïmporteerd te worden door Gall & Gall maar zijn ook bij AH.nl te koop. Iets vergelijkbaars doet zich voor bij drogisterijartikelen, waarin Albert Heijn een hoger aandeel heeft dan Jumbo en Plus. Van Beekveld: “Op categorieniveau is er inderdaad wat vertekening, op het totaal niet. In het geval van drogisterijartikelen wordt de link met Etos voelbaar. AH.nl verkoopt om te beginnen veel Etos-assortiment en heeft daardoor een veel groter cosmetica-assortiment (Etos-huismerken maar ook merkproducten). Zo zal veel van de groei van het merk L’Oréal – dat met name in oogmake-up groeit – en van plaats 158 naar 44 stijgt, wel bij AH.nl terechtkomen, maar niet bij Jumbo en Plus. Dat geldt ook voor het merk Zwitsal, waar met name doekjes en luiers voor de groei zorgen, en die laatste liggen exclusief bij Albert Heijn, zowel in de winkels als online.

Eén versmerk minder Terug naar food, waarin ook de online verkoop van vers (agf, vlees, brood) vaak de aandacht

Zwitsal, een van de negen merken van Unilever in de top-50. Hard gegroeid. Met name doekjes en luiers zorgen voor groei. trekt. Eén van de kenmerken van vers is nog altijd het nagenoeg ontbreken van merken. De verscategorieën worden gedomineerd door merkloos aanbod dan wel aanbod waar de retailer de afzender is. Ook in de Top-50 online snelst groeiende merken zijn nauwelijks versmerken te vinden. Alleen Chiquita en Tommies (snacktomaten). Dat betekent dat er ten opzichte van vorig jaar één versmerk minder is. Dole – het bananenmerk van Jumbo – is namelijk uit de top-50 gevallen en staat nu op plaats 73. Van Beekveld: “Vers wordt nog altijd minder online gekocht. Gemeten over de laatste vier weken zien we dat het online marktaandeel van vers 2,7% bedraagt tegen 3,3% voor houdbare producten, Het is dus niet zo dat vers online gemeden wordt. Sterker nog, de groei in vers is met 36,5% zelfs iets groter dan de groei in houdbare producten. Die groeien namelijk met 35%. Naarmate online een gangbaarder verkoopkanaal wordt, ligt het voor de hand dat vers ook meer online gekocht gaat worden.”

Veel multinationals Het overheersende beeld in de deze Top-50 online snelst groeiende merken is toch opnieuw de dominantie van de grote A-merkleveranciers. Als we de merken die tegenwoordig aan Upfield toebehoren nog tot Unilever zouden rekenen – gezien het moment van verkoop pleit daar zelfs veel voor – dan zou dat bedrijf met maar liefst 11 merken in de top-50 vertegenwoordigd zijn. En Unilever is niet de enige met meerdere merken in de lijst: • Unilever (Unox, Lipton, Ola, Calvé, Sun, Knorr, Robijn, Zwitsal en Conimex) • Nestlé (Garden Gourmet, Nescafé en Purina) • Heineken (Heineken, Amstel) • JDE (Douwe Egberts, Pickwick) • FrieslandCampina (Campina, Optimel) • PepsiCo (Lay’s, Quaker) • Procter & Gamble (Ariël en Dreft) • Upfield (BlueBand en Becel) En uiteraard rekenen we ook bedrijven als AB InBev (Hertog Jan), Dr. Oetker en Mondelez tot het groepje grote A-merkleveranciers. Het gehalte multinationals in de lijst is sowieso erg hoog. En

46 FoodPersonality november 2018

43_47_top50_onlinegroeiers.indd 46

13-11-18 17:19


Verantwoording De Top 50 online snelst groeiende FMCG-merken is gebaseerd op de IRI online read. Deze bestaat uit: Albert Heijn (inclusief het Etos-assortiment), Jumbo, Plus, Deen, Gall & Gall, Plein.nl en Hema (voor wat betreft drogisterijartikelen). Uitgangs-

L’Oréal is van plaats 158 naar plaats 44 gestegen. Volgens IRI vooral door oogmake-up. Vanwege de hoge kassa-aanslag en diefstalgevoeligheid is de verkoop van cosmetica in supermarkten lastig. Online is dat makkelijker en doordat Albert Heijn al veel Etos-assortiment verkoopt via AH.nl, komt een aanzienlijk deel van de groei van L’Oréal juist daar terecht – en dus niet bij andere online supermarkten.

punt zijn alle producten die in categorieën vallen die in supermarkten worden verkocht. Voor de ranking van de merken zijn moving annual total (MAT) cijfers tot en met week 32 2018 gebruikt, waarbij de merken op basis van absolute groei (eurosales) zijn gerangschikt.

het zijn juist deze bedrijven die veel in online (kunnen) investeren en zo profiteren van de groeiende groep consumenten voor wie de online supermarkt een regulier aankoopkanaal wordt. Volgens IRI blijven bulk- en routineproducten

– veelal houdbare producten dus - nog wel de belangrijkste omzetbrengers. In het toevoegen van grootverpakkingen liggen volgens de onderzoekers dan ook nog extra groeikansen. ■

47

43_47_top50_onlinegroeiers.indd 47

13-11-18 17:59


Shoppen met je stem? Unilever is er klaar voor Spraakassistentie wordt misschien wel de volgende grote ontwikkeling in e-commerce. En dus wil Unilever daarin vooroplopen. “We willen op die plekken zijn waar consumenten zijn, met de voor hen relevante communicatiemiddelen. Hiermee investeren we in toekomstige groei.” Evenals vorig jaar heeft Unilever weer een groot aandeel in de Top-50 van merken die online het snelst groeien. Met negen merken dit keer (Unox, Lipton, Ola, Calvé, Sun, Knorr, Robijn, Zwitsal en Conimex). En eigenlijk horen daar de merken Blue Band en Becel nog bij, aangezien deze pas enkele weken voor het einde van de meetperiode (MAT 32 2018) overgingen in handen van Upfield. Het gaat dus goed met de online business van Unilever, leggen we directeur e-commerce Merijn Koelewijn van Unilever voor. “De online handel groeit inderdaad hard. Dat zie je wel aan de groeipercentages van onze merken. Ook in geld neemt het serieuze vormen aan.” Tegelijkertijd waarschuwt hij: “De betaalbaarheid van het e-commercemodel blijft voor retailers en leveranciers een uitdaging die door groei als zodanig niet wordt opgelost. Met name omnichannel retailers lopen met de huidige snelle groei tegen de grenzen van die groei aan. Ik denk dat we daar in de komende 12 tot 24 maanden

de eerste tekenen van gaan zien.” Koelewijn doelt dan met name op de logistieke grenzen aan de huidige modellen. Er is een groot personeelstekort aanstaande als het gaat om het picken en vervoeren van online bestellingen. Online retailers komen volgens Koelewijn voor fundamentele keuzes te staan die ofwel leiden tot grote investeringen (in automatisering van al dan niet gezamenlijke dc’s) ofwel tot het afremmen van de groei. “In Groot-Brittannië zien we dat al bij een retailer als Tesco”, aldus Koelewijn.

Omnichannel journey Maar dat is voor Unilever geen reden om de eigen investeringen in e-commerce terug te schroeven. Koelewijn: “Consumenten willen het en daarom zullen we als Unilever hierin blijven investeren. Wel is het zaak voor omnichannel retailers om anders naar e-commerce te kijken. Proberen e-commerce binnen een omnichannelmodel af te rekenen als een op zichzelf staand verkoopkanaal

heeft geen zin. Dit is nou eenmaal geen cashmargerijke business. Het gaat om het creëren van waarde in de totale keten, dus inclusief de winkels. We moeten op zoek naar een meer holistische benadering van omnichannel retail; de supermarkt als ontmoetingsplaats om geïnspireerd te worden, ‘high involvement’-producten te kopen en je top-up boodschap te doen. Het online kanaal is er dan om je te oriënteren en je standaard boodschappen en bulktrip te doen.” 65% van alle aankopen in het supermarktkanaal begint momenteel met een digitaal ‘touchpoint’, oftewel een online confrontatie van welke aard dan ook (zoekvraag, online folder, commercial etc.) Koelewijn: “Het klassieke beeld van een huisvrouw die met een boodschappenlijstje naar de winkel gaat bestaat eigenlijk niet meer. Voor zover dat lijstje nog bestaat zit het inmiddels steeds vaker in de smartphone. Het percentage gezamenlijke maaltijden van huishoudens thuis daalt ook sterk. Er wordt steeds meer ready-toeat bezorgd, veel aankopen gebeuren ongepland. Daar moeten wij onze benadering op aanpassen willen we voor die veranderende consument relevant blijven.”

Google Home

Directeur e-commerce Merijn Koelewijn en commercieel directeur Rob Viguurs van Scrambled in de proefkeuken van dat laatste bedrijf. Met: Google Home en de Lenovo SmartDisplay die beide door middel van voice assistance bediend kunnen worden.

Daar hoort wat Koelewijn betreft wel een kanttekening bij: “Het gevaar is dat we ons teveel op de techniek en de nieuwste trends focussen. Waar het om blijft gaan, is dat consumenten geholpen willen worden rondom het voortdurende vraagstuk ‘wat eten we vandaag?’ Dan moet je je realiseren dat 60-70% van alle aankopen bij supermarkten nog wel gepland wordt gedaan. Maar ook dat veel van onze online recepten in de spits, als mensen op weg naar huis zijn, worden geraadpleegd.” Dan ontzorg je bijvoorbeeld door recipe-to-basket mogelijkheden, het vertalen van een ingredientenlijstje naar een concreet boodschappenlijstje met bestelknop bij een online retailer. Een volgende stap is ‘voice assistance’, oftewel spraak als mogelijkheid om online handelingen, inclusief bestellingen, te verrichten. Google Home en Amazon’s Alexa zijn hiervan de bekendste voorbeelden. “We zijn voortdurend bezig

48 FoodPersonality november 2018

48_49_Top50_Unilever.indd 48

13-11-18 17:40


De Google Action ‘Iedere dag lekker eten’ is door Scrambled voor de zes grote foodmerken van Unilever ontwikkeld en biedt consumenten op basis van voice assistance de lekkerste recepten, stap-voor-stap bereiding en bestelmogelijkheden bij online retailers. met leren en testen. Of voice assistance daadwerkelijk zo groot gaat worden als we denken is lastig te zeggen, maar we willen er klaar voor zijn als het zover is. We leren nu om voorbereid te zijn op de komende 10, 20, 30 maanden.” Als het gaat om voice assistance werkt Unilever nauw samen met Scrambled, een Amsterdams bedrijf dat zowel content creëert (met name voor foodbedrijven) als innovatieve technologie ontwikkelt op het gebied recipe-to-basket en op het gebied van voice assistance. Dat laatste gebaseerd op Google Assistant (de technologie waar ook Google Home gebruik van maakt).

Wekelijkse ‘sprints’ Unilever realiseert zich terdege dat het hiermee investeert in het succes van overmorgen. Het creëren van eigen Google Actions, zoals spraakapps in Google Assistant heten, is kostbaar terwijl ze in eerste instantie slechts door enkele consumenten worden gebruikt. Koelewijn: “Tegelijkertijd willen we als Unilever hierin voorop lopen. Als bedrijf democratiseren we al sinds jaar en dag de grote trends. Dat doen we met onze producten zoals Andrélon Zilver Care en ons nieuwe vegan merk Love Beauty & Planet, maar wil je dat ook met technologie dan moet je er vroeg bij zijn. Later een inhaalslag maken is veel lastiger. Daarom zoeken we actief partnerships met clubs als Scrambled. Ze maken ons sneller en beter.” De eerste Google Action die Scrambled voor Unilever maakte is er een voor haarverzorgingsmerk Andrélon, in samenwerking met Kruidvat. ‘Iedere dag lekker eten’ is de volgende. Deze action helpt je bij het vinden van de lekkerste recepten, stapvoor-stap bereiding en bestelmogelijkheden van de ingrediënten voor de zes grootste foodmerken van Unilever. Volgens Rob Viguurs, commercieel directeur bij Scrambled, staat de relevantie voor gebruikers voorop: “Google Home wordt groots uitgerold,

maar eigenlijk is voice assistance nog relevanter met je eigen telefoon. Die heb je immers altijd bij je.” Viguurs waakt ervoor niet verliefd op de technologie te raken, maar steeds de toepasbaarheid voor consumenten centraal te stellen. “‘Iedere dag lekker eten’ moet naadloos aansluiten op de customer journey. Consumenten moeten zich door middel van een optimale gebruikservaring echt geholpen voelen. Tegelijkertijd levert de action hele rijke data op; je ziet precies wat en waarop mensen zoeken tijdens hun customer journey.” De eerste versie van ‘Iedere dag lekker eten’ is inmiddels gelanceerd, maar dat is zeker niet de definitieve vorm. Viguurs: “Het doorvoeren van verbeteringen en het toevoegen van nieuwe features horen erbij. Dat gebeurt met updates die we in wekelijke ‘sprints’ plannen.” Koelewijn: “Door te werken met een flexibele schil en een vaste partner zoals Scrambled, realiseren we een snellere oplevering.”

Gezamenlijk doel Unilever zet voice assistance vanaf de start in om verkopen bij retailpartners te stimuleren. De Andrélon- en ‘Iedere dag lekker eten’-action

hebben beiden een aankoopmogelijkheid. Uit gebruikstests weten Scrambled en Unilever ook dat juist die bestelmogelijkheid door gebruikers hoog gewaardeerd wordt. “De action voor Andrélon was wereldwijd zelfs de eerste binnen Google Assistant die naar een derde partij – in dit geval Kruidvat – verwees”, aldus Viguurs. Koelewijn: “We zetten met Unilever onze digitale media anders in dan een aantal jaren terug en sturen steeds vaker gericht op conversie richting onze retailers. In bepaalde promoties komen 10-15% van de kopers rechtstreeks vanuit onze digitale media-inzet. Hiermee helpen we onze online consument, maar zeker ook de categoriegroei van onze retailpartners. Voice assistance zal daar weer een nieuwe dimensie aan toevoegen. We staan nog maar aan het begin en samen met onze partners is er zo veel te ontdekken. Het online kanaal heeft baat bij de open en constructieve sfeer die er heerst. Juist in deze leerfase zijn er nog weinig zaken die afleiden van het gezamenlijke doel van structureel trouwere klanten die meer besteden. Zolang we ons hier met de hele keten, inclusief technologiepartners op richten, zet de groei de komende tijd zeker door.”

Unilever en tech

Het online team van Unilever is in omvang in een jaar tijd verdubbeld. Die groei wordt gerechtvaardigd door de sterke groei van de online verkopen bij Unilever en de ambitie om die verkopen jaar-op-jaar met 50% te laten groeien. Koelewijn: “Anders dan de fysieke supermarkt, vraagt deze markt om veel meer snelheid. En zeker als het om technologische ontwikkelingen gaat, werken we met een flexibele schil van vaste partners. Scrambled is er daar één van. Die vaste partners werken wekelijks bij Unilever in huis en regelmatig werken onze mensen bij Scrambled in Amsterdam.” Viguurs: “Natuurlijk, er zijn meer bedrijven met voice assistance bezig, maar de manier waarop Unilever dit aanpakt, is wel erg bijzonder. Ze gaan uiterst serieus en voortvarend te werk, waarbij je merkt dat het draagvlak voor dit soort nieuwe ontwikkelingen merkbaar groot is binnen de totale organisatie.

49 FoodPersonality november 2018

48_49_Top50_Unilever.indd 49

13-11-18 17:41


Dr. Oetker: met kleine stappen sprongen vooruit De online verkopen van Dr. Oetker groeiden het afgelopen jaar met 34%. Pizza’s hebben daarin veruit het grootste aandeel, maar Dr. Oetker ziet ook voor bakproducten nog veel groeikansen door consumenten te inspireren. In de ranking van online snelst groeiende merken stijgt Dr. Oetker ten opzichte van vorig jaar van plaats 21 naar plaats 14: 34% groei (MAT 32 2018), zo becijferde IRI. “Dat is een herkenbaar percentage”, aldus Bas van Opdorp, eRetail specialist bij Dr. Oetker. “Wij schatten de absolute groei op basis van onze jongste cijfers – MAT 40 2018 - zelfs nog hoger in, mede ook door de aanhoudend sterke groei van online retailers.” Dr. Oetker is als bedrijf met de merken Dr. Oetker en Koopmans een belangrijke speler in bakproducten, koelverse desserts en in vriesverse pizza’s. “Vriesvers is al een aantal jaren onze grootste categorie. Dat zien we online ook terug. Pizza’s hebben nou eenmaal een hogere rotatie dan bakproducten. Tegelijkertijd bieden bakproducten online juist weer veel mogelijkheden om consumenten te verleiden om zelf te gaan bakken. Wel is er een uitdaging met de online zichtbaarheid van deze categorie bij online retailers.”

Digitale transformatie Dr. Oetker ziet online niet als een separaat verkoopkanaal, maar benadert e-commerce vanuit een omnichannel-gedachte. Van Opdorp: “Waar producten gekocht worden maakt voor de consument steeds minder uit en dus is het aan ons om

ons assortiment overal beschikbaar te maken. Dat bekekent dan ook dat wij binnen de verschillende business teams vanuit een 360 graden aanpak werken om die consument op de verschillende ‘touchpoints’ te kunnen bereiken.” Om die veranderende consument, die steeds meer online actief is, steeds beter te kunnen bedienen, maakt Dr. Oetker een digitaal transformatieproces door. Met verschillende thema’s zoals: • change management met het verminderen van silo-denken en investeren in de digitale kennis; • implementatie PIM-tool met daarin de productinformatie van alle producten van Dr. Oetker wereldwijd; • customer engagement, via het inspiratieplatform Bakken.nl en • focus op eRetail partnerships en nieuwe online kanalen. Dat laatste punt zorgt ervoor dat Van Opdorp nagenoeg dedicated met online bezig is. Van Opdorp: “Een mooie, nieuwe rol binnen Dr. Oetker met ruimte om te pionieren middels ‘Test & Learn’-initiatieven bij verschillende retailers, met als doel om de categorieën verder te laten groeien. Denk hierbij aan gezamenlijke optimalisatie van de online pizza navigatie en het versterken van

promoties bij online retailers.” In Nederland is Dr. Oetker een kleine organisatie met zo’n 50 mensen op het hoofdkantoor in Amersfoort. “Dat betekent dat er vooral pragmatisch te werk moet worden gegaan, waarbij de online zichtbaarheid en beschikbaarheid van de verschillende producten in de genoemde categorieën prioriteit heeft”, aldus Van Opdorp.

Bakken.nl Een belangrijke stap was de lancering van Bakken.nl, een inspiratieplatform voor zelfbakkers in oktober 2017. Dr. Oetker heeft er daarbij bewust voor gekozen om er geen merkgedreven platform van te maken. “Met dit platform willen we Nederland nog meer aan het bakken krijgen. Als dat lukt, dan zullen onze producten ook in scope zijn. Dit platform biedt nog volop ontwikkelkansen, zoals een directe koppeling met de boodschappenlijstjes van online retailers.” Ondanks de ‘last mile’-uitdagingen voor het opzetten van een eigen online verkoopkanaal binnen food, ziet Van Opdorp wel kansen voor direct-to-consumer-activiteiten. “De afgelopen jaren hebben wij op dit gebied de eerste ervaringen opgedaan met ons online loyalty programma Bak & Spaar.” Direct-to-consumer is niet zozeer interessant om er retailers concurrentie mee aan te doen, maar juist vanuit een servicegedachte, waarbij je consumenten het complete assortiment kunt aanbieden vanwege de beperkte schapruimtes bij de supermarkten. Ook kan het helpen om je consumenten beter te leren kennen. Daarnaast biedt de recente acquisitie van het Amerikaanse premium bakmerk Wilton ook mogelijkheden voor de toekomst. Maar ook aan het aanbieden van geschenkverpakkingen wordt gedacht. “We starten een dezer dagen in samenwerking met Yoursurprise.nl met het aanbieden van een gepersonaliseerde bakbox. Net op tijd voor de Sint. We starten kleinschalig met een aantal varianten om te zien of gifting potentie heeft.”

Oetker Digital Pizza’s zijn sinds enkele jaren de grootste productgroep voor Dr. Oetker, ook online. Nieuw zijn deze pizza’s met bodems waar groenten in zijn verwerkt.

Dr. Oetker is dus bouwende als het om ecommerce gaat. Internationaal werden online

50 FoodPersonality november 2018

50_51_Top50_Oetker_Ammerlaan.indd 50

13-11-18 17:37


Column Anneke Ammerlaan

Betalen voor je verpakking

V

erpakkingstaks! Een knuppel in het

verpakking, materiaal dat minder belastend

hoenderhok, ik weet het. Maar vol-

voor het milieu is, allianties die zich inzet-

gens mij is het een supersimpele en

ten voor duurzamer verpakken etc., etc. Als

doeltreffende manier om duurza-

ik dat allemaal goed bekijk, is het toch niet

mer te leven. Je wordt beloond als je moeite

meer dan gewoon alles blijven verpakken en

doet om minder verpakking te gebruiken. En

dan ietsje beter voor het milieu. Of: de klant

waarom? Omdat de manier waarop we leven

kan zichzelf goed voelen door een katoenen

en consumeren er net zoveel toe kan doen

zakje te gebruiken (en dan blijft het de vraag

om een klimaatcatastrofe af te wentelen als

of dat katoenen zakje wel echt bijdraagt aan

technologie. Dat staat in het recentelijk gepu-

een verminderde milieubelasting). Tot nu toe

bliceerde verslag van het IPCC, het weten-

is er nog maar weinig in de supermarkt dat

schappelijke klimaatpanel van de VN. Gaan

onverpakt is, dus dat heeft ook niet zoveel

we allemaal voort op de huidige weg, dan is

effect. Nu waren de verpakkingsvrije super-

een klimaatramp onontkoombaar (tenzij u

markten ook niet het ideaal (ze vergen zoveel

tot de groep ‘klimaatsceptici’ behoort die dit

moeite van de klant dat de meeste daarvan

weigeren te geloven). Het voorkómen van

weer dicht zijn), maar daar tussenin liggen

zo’n klimaatramp vereist grote veranderingen

vast heel veel mogelijkheden. Waarom geen

en gaat hoe dan ook veel geld kosten.

(doorzichtige) bakjes met een streepjescode

Het panel stelt in dat verslag: willen we de

die je in de winkel zelf kunt vullen, met uiter-

opwarming beperken, dan zal dat invloed

aard de producten van de streepjescode? En

hebben op alle lagen van de samenleving. Interessant in dit verband is de mening van minister Blok, die vindt dat het (huidige) klimaatakkoord de burger niet met hoge kosten mag opzadelen. Dat kan (bijna) zonder moeite als een duurzame keuze goedkoper is. Maar nu is dat omgekeerd: wie duurzaam wil leven, betaalt meer. En ook… Wie rijk is, kan makkelijker kiezen voor duurzaam. Je moet

Inspiratieplatform Bakken.nl met ruim 1,1 miljoen unieke bezoekers in het eerste jaar na de lancering.

activiteiten voorheen niet als topprioriteit gezien. “In de Duitse markt speelt e-commerce nog lang niet zo’n grote rol als hier, al verandert het nu ook snel. Ik ben dan ook erg benieuwd of Picnic in staat is de Duitse foodmarkt open te breken.” Het moederbedrijf investeert steeds meer in online kansen, onder andere door het opzetten van Oetker Digital GmbH, die de hele Oetker Groep verder gaat helpen met digitaliseren. Daarnaast heeft Dr. Oetker ook recent in diverse online startups geïnvesteerd binnen food, zoals het online taartenbestelplatform Deinetorte.de en diepvriesmaaltijdenbezorger Juit.com. “Van al deze ervaringen kunnen we hier straks ook weer leren. Al met al zijn er de laatste maanden op het gebied van e-Commerce veel interessante ontwikkelingen binnen Dr. Oetker. Voor 2019 zetten wij de huidige koers door met zowel kansen voor bakken als voor pizza’s.” ■

´Het weggooien van al die verpakking maakte die kip gewoon minder lekker´

wel geld hebben om in zonnepanelen te

waarom kan ik eierdoosjes maar één keer ge-

kunnen investeren of om zo’n behoorlijk dure

bruiken? Met belasting op verpakkingen móet

elektrische auto te kunnen kopen.

er wel een antwoord komen. Niet makkelijk

Maar: met een verpakkingstaks doet iedereen

voor de supermarkt, maar op creatief vlak juist

mee. Iedere laag van de bevolking, elke

heel uitdagend.

consument. Elke consument kan dan zelf

Hoe ik overigens bij dit onderwerp kom?

bepalen in hoeverre hij of zij verpakkingen

De duurzame kippen die ik online bestelde,

kan ‘vermijden’. Nou ja, de verpakkingsindu-

ontving ik: ingepakt met droogijs, omhuld in

strie zal er geen baat bij hebben, zo op het

een soort aluminium warmhouddeken. Het

eerste gezicht, maar wellicht kan die sector er

weggooien van al die verpakking maakte die

juist ook baat bij hebben als bedrijven zoals

kip gewoon minder lekker. Dat doe ik nooit

supermarkten massaal andere verpakkingen

meer! Hetzelfde gevoel gaf mij de online be-

willen gaan gebruiken.

stelde maaltijdbox, ondanks dat veel in papier

De hele discussie, of hype, of trend, rond

was verpakt. Inmiddels vind ik het een sport

verpakkingen zou er ook veel eerlijker en rus-

om zo min mogelijk in die bak met de oranje

tiger van worden. Nu buitelen alle bedrijven

handgreep te gooien.

over elkaar heen om te roepen hoe goed ze

O, ja en dan een dingetje! Zou er niet een

wel bezig zijn met het

bezorgingstaks moeten komen? Er zijn zes

veranderen van hun

redenen waarom de filedruk met 20% is toe-

verpakking: verminde-

genomen en het groeiend aantal bezorgbus-

ring van de hoeveelheid

jes is er daar één van.

Anneke Ammerlaan, trendonderzoekster voor voeding en consumentenwensen, beoordeelt de branche op het evenwicht tussen goede smaak en commercie. E-mail: info@ammerlaanfood.nl

51 FoodPersonality november 2018

50_51_Top50_Oetker_Ammerlaan.indd 51

13-11-18 17:37


In de reeks impressies van buitenlandse formules, met beelden van Erik Hemmes: deze maand de nieuwe Delhaize in Nijvel. Door: Gé Lommen Foto’s: Erik Hemmes

Vooraan in deze Delhaize: een soort mission statement van het bedrijf. Vrij vertaald: ‘Wij van Delhaize zijn ervan overtuigd dat beter eten een centraal onderdeel is van beter leven, daarom werken wij er elke dag aan om u een iets eenvoudiger leven te bieden om dat te bereiken.’ We zien het in een compactere formulering terug op de zijkant van deze tas: ‘Beter leven begint met beter eten, dat geloven we met heel ons hart.’ De pay-off van Delhaize is sinds een tijd: ‘mee met ’t leven’.

FOOD RETAIL IN BELGIË

De nieuwe Delhaize in Nijvel In de rubriek met opmerkelijke buitenlandse levensmiddelenzaken en -ketens met beelden van Erik Hemmes van Erik Hemmes\Retail Advies zijn we vorige keer geëindigd aan de Britse oostkust. Eerst een formulevariant van Iceland, vervolgens een M&S Food Hall. Vanaf deze maand kijken we weer naar België. Te beginnen met een supermarkt die twee maanden geleden groot nieuws was bij vakmedia aldaar zoals RetailDetail en Gondola: de nieuwste ‘pilootwinkel’ – zeggen zij zo; mooi, toch? – van Delhaize. Nou, een pilootwinkel is het weer niet helemaal. Want Delhaize is meteen na de opening van deze winkel voortgegaan met verbouwen, het is dus geen testwinkel in de zin van ‘even een kwartaal kijken wat er gebeurt’, het is meteen de opmaat naar een nieuwe generatie Delhaize-winkels. Delhaize is van oudsher de mooiste en aanstekelijke supermarktformule van België. Ooit jarenlang marktleider ook en in België toch

zo’n beetje de ‘king of food’. Dat laatste kan nog steeds wel worden gezegd, al moeten we meteen daarbij vermelden dat de grote twee aartsrivalen van Delhaize in België daar niet veel voor onderdoen. Carrefour heeft een assortiment waar menig Nederlandse supermarktketen ook voor zou terugdeinzen, denk alleen al aan wat je als klant tegenkomt als je een Carrefour-hypermarkt binnenloopt, een enorm aanbod aan wijnen, bieren, maaltijden, delicatessen, vlees, vis etc. en de laatste tijd is Carrefour zich ook min of meer aan het ontpoppen als de kampioen van biologisch, nadat de ceo van Carrefour heeft verklaard dat biologisch een ijkpunt in het assortiment moet gaan worden. Voor Colruyt geldt ongeveer hetzelfde: ‘Colruyt Laagste Prijzen’ is de bijnaam die Colruyt voor zichzelf hanteert en de formule is vanuit de geschiedenis van het bedrijf weliswaar vergelijkbaar met in ons land Dirk en Nettorama, met veel private labels die prijsgericht zijn, maar ook dat doet de formule eigenlijk te kort als je denkt aan bijvoorbeeld het wijnaanbod

van Colruyt. Dus dat ‘king of food’, dat is best een moeilijke voor ons, om dat bij onze zuiderburen te bepalen. En dat is een mooie omstandigheid, want: de Belg hecht nu eenmaal meer waarde aan een smakelijke (avond)maaltijd dan de gemiddelde Nederlander. Hij/zij hecht naar ons idee ook meer waarde aan variatie en geldt ook als ‘vaardiger in de keuken’. Kort door de bocht gezegd; wij koken witlof of we snijden het fijn voor een salade, de Belg kan er alles mee, hij kookt ‘m, bakt ‘m, smoort ‘m, nee, ‘braiseert’ ‘m, heet dat in goed Vlaams. En dan laten we de wildcultuur vanuit de Ardennen nog maar onvermeld. ’t Is toch effe wat anders dan kruidkoek. Maar: het gaat er niet zozeer om wie het mooiste assortiment heeft. De laatste jaren is de Belgische supermarktsector een beetje te vergelijken met de Britse. De Britse grote vier (Tesco, Sainsbury, Asda en Morrisons) zijn er eigenlijk sinds een jaar of zes achter wat het betekent als Aldi en Lidl hun best gaan doen om er wat van te maken, in

52 FoodPersonality november 2018

52_57_Hemmes.indd 52

13-11-18 14:42


Delhaize Fresh Atelier, een nieuweling Vooraan in deze Delhaize is meteen het ‘Fresh Atelier’ te zien. Dat is een blikvanger, ook al omdat het een nieuwe afdeling is waarbij Delhaize vers en ter plekke bereid eten en drinken aanbiedt, koffie, sappen, smoothies, maar vooral ook: soepen, maaltijdsalades en warme maaltijden, om mee te nemen. Uitgangspunt: dagelijks verse bereiding. Fresh Atelier is hier in deze Delhaize een samenwerkingsvorm van Delhaize en ‘de Foodmaker’, het horecabedrijf van de Belgische ondernemer Lieven Vanlommel, die eerder al met Starmeal begon. In dit Fresh Atelier zijn de medewerkers deels in dienst van de Foodmaker. De opkomst van dit bedrijf is voor de Nederlandse markt geen ver-van-m’n-bedkwestie meer, zo is er bijvoorbeeld een vestiging van de Foodmaker in Den Haag, maar vooralsnog is de Foodmaker groter in België, met ruim tien vestigingen. Fresh Atelier, zo heeft Delhaize eind vorige maand bekendgemaakt, gaat daarnaast een zelfstandige formule worden. De naam? Delhaize Fresh Atelier. Daarmee start Delhaize een nieuwe naam, naast Delhaize, AD Delhaize, Proxy Delhaize en pompshopvariant Shop & Go. De eerste Fresh Atelier is al in Brussel geopend, de tweede zal dit jaar nog in Leuven opengaan. Delhaize heeft een inschatting gemaakt voor het aantal vestigingen in België: 200, te openen binnen drie jaar en voornamelijk in grote steden. Die Fresh Ateliers zullen worden gerund door de franchisers van Delhaize, die nu merendeels een AD Delhaize exploiteren. Met die formule heeft de Foodmaker zelf niets meer van doen, het assortiment is een en al Delhaize en het personeel bestaat uit medewerkers die in dienst van die franchisers zijn. ‘Foodmaker Lieven Vanlommel’ is hiermee inmiddels behalve partner voor het Fresh Atelier in deze Delhaize ook leverancier van Delhaize. En dat is hij inmiddels ook van Albert Heijn. Want die ronde bruine ‘kommen’ met maaltijdsalades zien we ook in een koelwand in de reportage van AH To Go in het AMC, op blz. 22 t/m 25 van deze FoodPersonality.

een samenleving die niet alleen politiek polariseert, maar die ook een grote scheidslijn laat zien tussen welvarend en minder welvarend (de ‘City’ versus de modaal en minder dan modaal verdienenden in bijvoorbeeld het noorden van Engeland). Eh, nee, we gaan het niet over de brexit hebben, we waren met België bezig. Om maar met grote stappen snel iets te verklaren: we durven de stelling aan dat België iets collectivistischer is dan Engeland, maar ook een Belgisch gezin moet soms per maand maar zien te rooien, niet iedereen is immers aandeelhouder van AB Inbev of ‘De Generale’, sorry, Fortis, sorry, Dexia. En dan word je natuurlijk ook gevoelig voor de prijsprikkels van formules als Colruyt, Aldi en Lidl. Als bedrijf – dat is de formule Colruyt, de formule Okay, de formule Spar etc. bij elkaar – is Colruyt ook al jaren marktleider. Terwijl Lidl bijvoorbeeld weer vrij veel winkels opende. Al-

lemaal factoren die Delhaize en Carrefour dan weer in de wielen rijden. Er is ook nog iets anders wat meespeelt hierin en dat is de komst van Albert Heijn in België. De ‘king of food’ in ons land speelt daar een rol van nononsenseformule en is gezien het hogere prijspeil in dat land prijsattractief; je zou kunnen zeggen dat ook Albert Heijn zelf de marktpositie van Delhaize heeft ondermijnd in de afgelopen jaren (we zeggen er wel bij dat Ahold Delhaize geen cijfers geeft over AH in België, afgezien van het aantal winkels aldaar van 37 volgens het jaarverslag 2017 van Ahold Delhaize; het is meer een aanname als je kijkt naar populariteits- en waarderingsberichten van bijvoorbeeld GfK). Gaat het dan zo slecht met Delhaize? Nou nee, dat zou overdreven zijn. Delhaize is nog steeds een stevige nummer twee, oké, het heeft een paar jaar achter de rug waarin het marktaandeel licht-

jes daalde, van een piek van 26,3% in 2010 naar 24,1% in 2016 naar 23,8% in 2017… Maar wacht, in het nu lopende jaar heeft Ahold Delhaize in een bericht over de cijfers uit het tweede kwartaal wel gemeld dat de omzet van Delhaize weer aan het stijgen is. En verder houden we een beetje een slag om de arm als het om dat marktaandeel gaat. Net als in Nederland zijn er in België verschillende metingen, ofwel gebaseerd op kassabonnen van consumenten, ofwel gebaseerd op scandata, het ene: Gfk, het andere, Nielsen en IRI. En daar zitten verschillen in. In de Belgische sector baseren partijen als Colruyt en Delhaize zich eerder op Nielsen, terwijl Carrefour, Aldi en Lidl eerder GfK-cijfers aanhouden. Delhaize maakt eens per jaar het marktaandeel bekend, afgelopen voorjaar werd dus dat percentage van 23,8 gemeld, over het jaar 2017.

53 FoodPersonality november 2018

52_57_Hemmes.indd 53

13-11-18 14:42


Van hieruit hebben we enigszins overzicht op de hele winkel; 2.250 m2 vvo, ongeveer 18.000 artikelen. Hemmes: “Het plafond en de verlichting levert veel visuele ruimte op. Het plafond is donkergrijs en hoog, het is geen systeemplafond. De verlichting zit er een of anderhalve meter onder. Verder: witte muren, tegels of gesaust, en één wand met rode baksteen. Het levert een mooi contrast op. De verlichting bepaalt vervolgens de sfeer, veel spots, royale verlichting en in de gangpaden met dkw en non-food tl-balken met ledverlichting. Met een grote lichtafgifte aan het assortiment. Prima om in rond te lopen.”

De broodafdeling volgt meteen na het ‘Fresh Atelier’. Geheel volgens Belgische supermarktgewoonte: in glazen of plastic doorzichtige wandkasten en een broodsnijmachine erbij. De broodafdeling is er in een Belgische supermarkt bijna nooit een met bediening. Hemmes: “Maar het aanbod is altijd ruim, er staan zeker elf verschillende soorten stokbrood en afhankelijk van hoe je de soortverschillen definieert, wellicht wel vijftien.” En in de looprichting volgt na het brood de afdeling met wijn en bier. Delhaize wil de ‘zwaardere artikelen’ vrij vooraan in de looprichting. Dan volgt de agf-afdeling en daarna volgen de afdelingen met sushi, met vlees en met kaas. Sushi en vlees vormen ieder een afdeling in bediening, kaas is in zelfbediening. In deze Delhaize is bediening als het ware teruggekeerd (bij Fresh Atelier, bij sushi en bij vlees), want daarvóór was Delhaize bediening aan het laten verdwijnen. De keuze van Delhaize voor die roodbruine muur langs dit hele stuk is opvallend. Hemmes: “Dat maakt de winkel enerzijds huiselijk, anderzijds industrieel – de uitstraling van een fabriekshal uit de jaren twintig, dertig van de vorige eeuw. Je moet dat ook weer in combinatie zien met het donkere plafond, vlamgrijze vloertegels en de accentverlichting.”

54 FoodPersonality november 2018

52_57_Hemmes.indd 54

13-11-18 17:44


In het artikel noemen we Delhaize de ‘king of food’ van de Belgische supermarktsector. Dat baseren we op wat we van de formule en het assortiment weten (hoewel we er Carrefour en Colruyt niet echt te kort mee willen doen, hè). En dat zie je dan duidelijk ook terug: oesters, bijvoorbeeld. Tegelijkertijd is ook het Belgische assortiment in hoog tempo aan het ‘verconveniencen’, er is een opmars aan voorverpakte en bereide producten, zoals in deze koelwanden: sandwiches, wraps etc. Daarmee heeft Delhaize in de Belgische sector altijd vooropgelopen. En bij de maaltijden zien we ook weer maaltijden van de Foodmaker terug, zoals deze bekers met couscous. Anders dan bij het Fresh Atelier hebben deze artikelen een langere tht. We vermoeden dat het om twee verschillende versstromen gaat.

Delhaize heeft eind vorig jaar een flinke verandering in de directie doorgevoerd, gevolgd overigens door nog een paar wisselingen twee maanden terug. Xavier Piesvaux is de nieuwe ceo (sinds eind vorig jaar). Die directie rapporteert aan: Wouter Kolk. U kent hem. Baas van AH, maar wacht even, hij is inmiddels ceo voor Europa en Indonesië binnen Ahold Delhaize, dus de ultieme verantwoordelijkheid voor deze ‘roodwit-zwarte leeuw’ (het Delhaize-logo) in België ligt bij een bestuurder met een Zaans blauwe signatuur.

Geregeld komt in de Belgische pers de boodschap naar boven dat Delhaize langzaam maar zeker een soort kopie van Albert Heijn moet gaan worden, dat is dan veelal de verontrustende suggestie dat de Nederlanders bezig zijn België naar hun hand te zetten. Kijk je naar lijnen van bevoegdheden en beslissingen, ja, dan valt Delhaize in Brussel onder Ahold Delhaize en dat zit in Zaandam, dus die suggestie is altijd vol te houden. Onlangs ook weer: Marc Croonen stapt op uit de directie, gaat met pensioen. Daarmee verdwijnt de laatste voormalige Delhaize-directeur van vóór de

vorming van Ahold Delhaize uit de directie. Het is een toontje van ‘Nederland-België 1-0, wie wint, wie verliest…’ Maar tegenover dat sentiment staat toch ook weer het nodige voorbehoud: Frans Muller is na Dick Boer de nieuwe ceo van Ahold Delhaize, en die was afkomstig van Delhaize. Kijken we echter naar de invloeden in het assortiment, dan is er tot nu toe duidelijk sprake van tweerichtingsverkeer. Inderdaad, Delhaize heeft als cosmeticamerk Etos in de schappen. Maar vrij snel na de vorming van Ahold Delhaize had AH onder Excellent-huismerk Belgische

Veel meer dan Albert Heijn pronkt Delhaize met lokale en regionale producten. En, net als Albert Heijn, komt er steeds meer aandacht voor kleinschalige leveranciers. Zo zien we op de agf-afdeling beelden van groenteleveranciers (zie de foto hieronder), maar dat is niet zo onderscheidend meer. De foto’s van de kaasmakers des te meer, zoals de makers van Moerenaar en Gillot, kazen met een onderscheidende smaak (ligt aan de koe en het weiland waar zij graast, ‘terroir’ dus). Ook heeft Delhaize een apart display (zie de foto hiernaast) met artikelen uit Nijvel zelf. Let ook op de woordspeling ‘ici, c’est d’ici’: deze hier, zijn van hier. En dan kom je nog iets tegen als ‘bijenplasje’. ‘Pipi d’Abeille’ is een honingnectar van een kleinschalige producent uit België, ooit bedacht door een familie van Poolse immigranten. Bijenplasje. Goeie naam, die onthou je meteen.

55 FoodPersonality november 2018

52_57_Hemmes.indd 55

13-11-18 17:44


Deze Delhaize is een vrij nieuwe winkel, maar ‘strak’ is hij zeker niet. Gangpaden en hoeken staan redelijk vol met displays, kennelijk wil Delhaize verre van ‘strak, steriel’ en wat dies meer zij blijven. In Belgische vakmedia is al gezegd dat deze Delhaize een vrijere looprichting heeft dan voorgangers, en kortere stellingen, meer eilandopstellingen. Er is ruimte voor displays van allerlei chocoladeproducenten, maar we zien ook een opstelling van wijnen tussen koelingen met vis en met vlees. Je kan dat ‘rommelig’ vinden, je kan dat ook ‘levendig’ vinden. Hemmes: “De consument die géén haast heeft, zal zo overal wel iets ontdekken en verrast worden.”

mayonaise in de schappen. AH en Delhaize wisselen met elkaar ideeën, systemen en artikelen uit. En AH is en blijft een formule die ook in België actief is, in die zin zou een verdere samensmelting weer raar zijn. Kijk je naar fusies en overnames door de jaren heen en in vele landen, dan zie je dat formules internationaal worden en dat andere formules verdwijnen (denk aan Walmart, Carrefour etc.), en dat is ook de ‘waarschuwing’ die zo af en toe in de Belgische pers te lezen of te horen is, maar Ahold Delhaize heeft bij monde van Wouter Kolk herhaaldelijk duidelijk verklaard dat Ahold Delhaize altijd Delhaize zal willen aanhouden. En even nog wat cijfers; Delhaize heeft – volgens het laatste jaarverslag van Ahold Delhaize – 764 winkels (het leeuwendeel in België en waarvan een ruime 40 in Luxemburg). Ahold Delhaize

behaalde in 2017 een omzet van € 4,9 miljard, en dat is ‘Delhaize-omzet’, niet van AH in België. De verdeling in formulevarianten hebben we al ’s eerder uitgelegd, bij een eerdere serie beelden van Hemmes van Delhaize, maar je kan niet blijven verwijzen naar eerdere edities. Dus, komt-ie: * ongeveer 135 Delhaize-supermarkten; de reguliere filialen * ongeveer 230 AD Delhaize-supermarkten: buurtwinkels, met aangesloten ondernemers * ongeveer 250 Proxy Delhaize-supermarkten; buurtwinkels, stadssupers, ook merendeels aangesloten ondernemers * ongeveer 150 Shop & Go-vestigingen; convenience/pompshop * daarnaast inmiddels ongeveer 130 afhaalpunten (onderdeel van winkels) * en kijk ook even naar de nieuweling: Delhaize

Fresh Atelier (zie de uitleg bij de foto’s), nu 2, maar dat gaat snel oplopen. En nu naar Delhaize in Nijvel zelf. Tijdens de langdurige procedure van de samensmelting tussen Ahold en Delhaize startte Delhaize zelf ook het nodige om een daling van het marktaandeel te stoppen. Zoals de nodige prijsverlagingen, maar denk ook aan saneringen binnen het dc-netwerk (mensen eruit, tsja) en in 2016 was er nog een proefwinkel van ‘Delhaize nieuwe stijl’, in Wezembeek-Oppem, tegen de oostkant van Brussel aan. Maar die winkel was maar kort het paradepaardje binnen de organisatie; want afgelopen september heropende Delhaize deze winkel, waar u de beelden van ziet, in Nijvel. Deze Delhaize omvat 2.250 m2 vvo en 18.000

’s Lands wijs, ’s lands eer, en dat geldt ook voor de supermarktwereld. In ons land is AH met zijn Allerhande-maaltijdboxen een grote concurrent van Hello Fresh. Hello Fresh werkt in Nederland samen met Plus. Maar in België werkt Hello Fresh weer samen met Delhaize, de ‘zus’ van AH. Over dat soort tegenstrijdige verbanden hoeven we niet verbaasd te zijn. De sushi-shop-in-shops in de Nederlandse AH XL’s staan in België in Carrefour-winkels. Persil is een wasmiddelmerk van Henkel, maar in Engeland is Persil van Unilever, dat daar de rol van Omo vervult. Voorbeelden te over. 56 FoodPersonality november 2018

52_57_Hemmes.indd 56

13-11-18 17:44


sku’s – even tussendoor: die in Wezembeek-Oppem, daar weten we het vloeroppervlak niet meer van, maar hij had wel 19.000 sku’s. Heeft Delhaize daarmee welbewust het aantal artikelen verlaagd? Dat blijkt uit navraag niet zo te zijn, sinds een tijd al heeft Delhaize een artikelbestand van ongeveer 25.000 sku’s, en net als bij elke supermarktformule schommelt dat aantal op en neer al naar gelang het aantal introducties en saneringen, daarnaast varieert uiteraard de asssortimentsomvang per vestiging, omdat die altijd verschillende vierkante meters hebben. Behalve dat ‘Fresh Atelier’, waarmee Delhaize aan de slag gaat als afzonderlijke formule voor in de grote steden, gaat het bedrijf ook verder aan de slag met wat hier in Nijvel staat: na de opening maakte het bekend dat dit lopende jaar na Nijvel er nog acht supermarkten zullen worden omgebouwd zoals deze. Daarnaast zullen AD Delhaize en Proxy Delhaize onderdelen uit deze Delhaize overnemen. En in 2019 wil Delhaize ongeveer dertig filialen ombouwen zoals deze in Nijvel. Bij de fotokeuze hebben we ons beperkt tot de grote lijnen (de verspresentaties, de grote afdelingen) en tot bijzondere assortimenten en artikelen. Wat u niet ziet: afrekenen met zelfscan, een kinderhoek, een bijbehorende koffiecorner, veel informatie en aanraakschermen in de winkel om de klant deelgenoot te maken van de Delhaizeapp, de ‘Wijnwereld’ waarmee je als klant nog veel meer wijnen kunt bestellen dan hier in de winkel klaarstaat, het vele bio-aanbod etc., etc.

Nog meer verwarring over de grens. Sinds een tijd gebruikt Ahold Delhaize het Etos-huismerk als cosmeticamerk buiten de formule Etos om. Het was een besluit waar de Etos-franchisers in Nederland aanvankelijk niet om stonden te applaudisseren, maar kennelijk is dit conflict uit de wereld geholpen (of wellicht sluimert het nog…).

Wat we ermee willen zeggen? Ook al is bij ons het ‘fileseizoen’ alweer begonnen (meteen vanaf de wintertijdinstelling) - dat u toch maar een keertje zelf naar Nijvel moet. Om een volledige indruk te krijgen van een formule die in de komende jaren naar ons idee veel met AH zal gaan uitwisselen. En dan hebben we deze zijtak nog: Delhaize en Nijvel… doet dat ergens aan denken? Voor ons Nederlanders misschien niet meteen, maar voor veel Belgen trekt dat meteen een pijnlijke wond open: de ‘Bende van Nijvel’, die nog steeds raadselachtige groep, die in de jaren tachtig supermarkten van Colruyt en Delhaize overviel, waarbij zelfs doden vielen onder de bezoekers en het personeel. In het geval van Delhaize ging het om een winkel in Aalst en Beersel, de supermarkt in de plaats Nijvel zelf was een Colruyt. Een merkwaardige geschiedenis, omdat die overvallen nooit zijn opgelost. Dat komt, zo luidt doorgaans de verklaring, dat de vele justitiële instanties in dat land langdurig langs elkaar heen

werkten. Maar er is ook al jaren een soort samenzweringstheorie: de overheid zou die bende z’n gang hebben laten gaan om de nodige angst onder de bevolking teweeg te brengen, vergelijkbaar met destijds Gladio in Italië. Er wordt ook gezegd dat die bende Delhaize zou hebben afgeperst. En het is een affaire die telkens terugkeert. Vorig najaar werd bekend dat ene Christiaan B. in 2015 op zijn sterfbed zou hebben gezegd dat hij ‘de reus’ was binnen die bende. En B. was als ‘rijkswachter’ werkzaam geweest, vergelijkbaar met onze marechaussee. En toen was de ophef in België enkele weken groter dan het land zelf, want dat gaf opnieuw stof aan die samenzweringstheorie. Volgens Wikipedia wordt de Rijkswacht in België al decennialang gezien als een geïnstitutionaliseerde broedplaats van rechts extremisme. Een zijtak, zeiden we, maar wel een zijtak die nog lang nazwiept. ■ Meer foto’s zien? Mail Erik Hemmes, info@erikhemmes.nl.

Delhaize pakt hier enorm uit met wijn en bier. En ook met gedistilleerd, want dat hoeft anders dan bij ons niet wettelijk in afzonderlijke ruimten met toezichthoudend personeel te worden gepresenteerd. We zien een mooie collectie wijnen in kisten, we zien ook glazen wijn aan een rekje hangen, zoals in de horeca. Voor een proeverij? Hemmes: “Het ziet er inderdaad uit als een demonstratietafel. De glazen in deze opstelling vielen me meteen op, ze dragen bij aan de beleving van de wijncultuur.” 57 FoodPersonality november 2018

52_57_Hemmes.indd 57

13-11-18 17:44


HOE BLIJF JE IN CONTACT MET DE SHOPPER?

Slapen in een warenhuis en Spaanse ham op wieltjes Door: Constant Berkhout Foto’s: John Lewis

Een ontwerper van Ferrari’s en McLarens, een ‘storyteller’ van Philips, een ‘chief technology officer’ van de stad Amsterdam: als de sprekers op het congres ‘Shopper insights & retail activation’, enkele weken terug in Amsterdam, een afspiegeling vormen van hoe shopper marketing zich verder ontwikkelt, dan staat retailers nog heel wat moois te wachten. Juist bijdragen van mensen buiten de levensmiddelensector leverden voor de ongeveer tachtig congresbezoekers uit Europa ideeën op voor innovatie binnen de levensmiddelensector. Uit de presentaties pakten we vier kwesties, die ook voor de Nederlandse levensmiddelenbranche relevant zijn.

‘Digital or die’ Ook voor een kaasproducent ontkom je er niet meer aan om ervoor te zorgen dat je merk ‘Instagram-waardige’ momenten voor consumenten oplevert, zodat zij zelf verhalen over je merk delen. ‘Digital marketinginnovatiemanager’ Charlie Clinton van de Groupe Bel streeft met de kaasmerken Babybel en Leerdammer naar maximale aanwezigheid: in de fysieke wereld, digitaal en - wat hij noemde - ‘mentaal’. Ondanks interne twijfel voegde hij koopbuttons voor elk product toe op de websites van de kaasmerken en vergemakkelijkte het delen van inhoud op sociale media. Uiteindelijk bleek het bijna vergeten wapen van onlinerecepten een van de meest effectieve instrumenten. Bij digitale aanwezigheid denken we niet direct aan warenhuizen. En toch kan het. Of moet het zelfs, om te overleven. Het Engelse warenhuis John Lewis, dat net als andere warenhuizen niet de makkelijkste tijden meemaakt, is zowel voor online als voor winkels naar de tekentafel teruggegaan om voor consumenten relevant te blijven. Mijn conclusie is dat John Lewis transformeert van stenen netwerk naar een digitaal warenhuis met fysieke ondersteuning. Het warenhuis biedt meer dan een miljoen producten aan, bouwde een nieuw dc dat voor online geschikt is en de enorme retourenstroom aankan, en heeft het aantal afhaalpunten uitgebreid door samen te werken

Een artikel van Constant Berkhout, zelfstandig adviseur op het gebied van retailmarketing en shopper insights. Berkhout is verder auteur van het boek ‘Retail marketing strategy, delivering shopper delight’. Berkhout werkt daarnaast als interimmanager bij detailhandelsbedrijven en levensmiddelenfabrikanten.

met zusterbedrijf en supermarktketen Waitrose, tenminste, dat bleek uit de presentatie van Louisa Nicholls, senior manager ‘online trade’ bij de warenhuisketen. Dit maakt je als retailer klaar om de strijd aan te gaan met de Amazons van deze wereld. Maar om je te onderscheiden is meer nodig. Daarom zet John Lewis in op meer onderscheidende producten: het huidige aandeel eigen merken wordt verhoogd van 30% naar 50% en uit de VS worden ongebruikelijke merken geïmporteerd. Daarnaast biedt John Lewis exclusieve ervaringen aan zoals een nacht doorbrengen in een John Lewis-winkel (zie de uitleg bij de foto’s). Bovendien, een dialoog met de klant kun je niet aangaan als het personeel geen of slechts een verouderd mobieltje heeft, daarom kregen alle medewerkers bij John Lewis een smartphone van het bedrijf. John Lewis noemt die medewerkers ‘partners’ en dat heeft een reden, het is immers een werknemerscoöperatie. En, zoals dat zo mooi heet, John Lewis moet wel ‘omnichannel’ zijn, dus tegelijkertijd opent de keten meer winkels en biedt het nieuwe diensten in de winkels aan, zoals gratis advies van een styliste.

Design: liefde op het eerste gezicht Als de kwaliteit van merken niet merkbaar onderling verschilt en de producten overal te koop zijn, hoe maak je dan nog het verschil? Bij merken als Apple, Bang & Olufsen en Dyson is het ontwerp van doorslaggevende reden bij een aankoop. Hoe ontwerp en verpakking tot liefde op het eerste

gezicht voor een merk leiden, hoorden we van Frank Stephenson. Hij is inmiddels ontwerper van alledaagsere producten, maar werkte eerder als ontwerper bij Maserati, BMW en Ferrari. Om echt nieuwe concepten te bedenken, doet hij niet wat anderen doen. Hij bezoekt niet de beurzen en congressen die hij beroepshalve zou moeten of willen bezoeken en vraagt niet wat de klant wil, onder het motto ‘only bad designers need customer input’. In plaats daarvan haalt hij inspiratie uit de natuur, onderzoekt hij nieuwe materialen, bestudeert hij het menselijk lichaam en doet hij psycho-analyse bij consumenten. Nadenken over de vorm van een rennend luipaard leidde tot een lange, gegolfde sportauto. Nog sneller dan het luipaard is de zeilvis, waarvan de huid de inspiratie vormde voor de McLaren P1sportauto. Ook het ontwerp van de nieuwe Mini is zijn werk. Stephenson erkende dat hij een week lang de vorm van de vrouwenborsten bestudeerde voor de spiegels van de Mini. Tja, als shopper marketeers moeten we misschien ook wat vaker buiten de gebaande paden van Nielsen- en IRIcijfers kijken. Naast productontwerp speelt verpakking een steeds grotere rol om onderscheidend te zijn. In deze tijden van nepnieuws heeft de consument een steeds groter vertrouwen in wat op de verpakking staat. Immers, de consument weet dat de overheid de claims en de ingrediëntenlijst streng controleert en dat feit maakt de verpakking een meer relevante, betrouwbare informatiebron. Ook kleur is belangrijk. Danielle Sauvé bijvoor-

58 FoodPersonality november 2018

58_59_BerkhoutCongres.indd 58

13-11-18 16:46


beeld, van kleuradviesbureau Pantone, vertelde dat het verschil in de kleur zoals de shopper die online ziet en die van het ontvangen product thuis, een belangrijke reden is om het product naar de winkel of ‘de site’ terug te sturen. Meer praktisch liet Francisco Casassas van het Spaanse Campofrio (in Nederland bekend met het merk Stegeman) zien hoe je met verpakking het verschil maakt in een verder verzadigde markt. Onder het merk Navidul verschenen voor Vaderdag verpakkingen in de vorm van een stropdas, sok en handschoen, met daarin Spaanse ham. Met kerst kwam er een verpakking in de vorm van een kerstboom, maar ook een handige kartonnen verpakking op wielen om zo’n zware varkenspoot te vervoeren. De shopper marketeers hadden bij supermarkten waar ze dat mochten, een weg op de supermarktvloer gemarkeerd om het gemak van het meenemen te benadrukken.

Niet meer, maar betere data De vorige uitgave van FoodPersonality wierp een blik op de formulevariant M&S Food Hall, maar beschreef ook de roerige jaren en de worsteling die het Britse Marks & Spencer vandaag de dag in het thuisland doormaakt. M&S verkoopt levensmiddelen, maar ook mode. Maar: mode waarvan klanten zelf zeggen dat hun moeders die droegen.

Dit wordt nog pijnlijker als je je realiseert dat klanten van 70 jaar en ouder dit hebben gezegd. Om het tij te keren richt M&S zich niet zozeer op de oudere klanten, maar veeleer op vrouwen van 30 jaar en ouder, met kinderen. En om hen beter te bedienen integreert M&S alle bestaande data in één database bij elkaar, bijvoorbeeld over tevredenheid met een onlinelevering of prijsinformatie van concurrenten, die van internet ‘geschraapt’ is. Zoveel mogelijk op persoonlijk niveau, zoals Julian Highley, ‘head of insight delivery’, aangaf. Dat levert allerlei interessante inzichten op: klanten in Schotland zoeken al vanaf juli op winterjassen, de opening van een Lidl in de buurt levert doorgaans een omzetplus voor M&S, de modestijl van de shopper wordt zichtbaar aan de hand van productafbeeldingen voor de category manager, en met informatie over het verschil in weersomstandigheden per filiaal kun je per filiaal weersafhankelijke productgroepen actief sturen.

Alexa, ik heb zin in chips! Het onderzoeksbureau SKIM liet zien hoe snel shoppers de bestelling van producten met stemgestuurde apparaten als Amazons Alexa en Google’s Home omarmen. Vooralsnog gebruiken de meeste mensen de ‘smart speaker’ om muziek te beluisteren of om een gekke vraag op de

speaker los te laten. Echter, 23% van de shoppers in het VK, de VS en Duitsland met een apparaat in huis heeft ook echt al een keer iets gekocht, aldus twee sprekers van SKIM. De helft van hen doet dat uit pure nieuwsgierigheid om te kijken of het werkt, maar zo’n 25% van hen verwacht ook dat de bestelling makkelijker en sneller gaat. De voornaamste toepassingen zien ze 1) als het merk niet echt belangrijk is, 2) als je toch steeds hetzelfde product gebruikt en 3) als het apparaat een bijzondere aanbieding doet. Op de een of andere manier voel ik me lichtelijk ongemakkelijk bij de productsuggesties van ‘retailers’ als Amazon, Alibaba en Google, elk met hun eigen praatapparaten. Als ik zeg ‘Alexa, ik heb zin in chips!’, krijg ik dan de chips aangeboden die ik de laatste keer kocht, of wat Amazon mij ‘toewenst’ op basis data-analyse en profilering, of wat Amazon denkt dat het beste voor mij is? Ik ben er nog niet uit. En dat waren de door SKIM geïnterviewde bedrijven zoals Heineken en Danone ook nog niet. Geen van de bedrijven gaf aan succesvol te zijn, maar experimenterend te leren. Zo heeft Beiersdorf voor het cosmeticamerk Nivea een dienst ‘binnen Alexa’ waarin je advies krijgt over de juiste crème bij verschillende weersomstandigheden.

OVERNACHTEN BIJ JOHN LEWIS, DINER EN ONTBIJT VAN WAITROSE Vorig jaar kwam de Britse warenhuisketen John Lewis (ook eigenaar van de Britse supermarktketen Waitrose) met het idee om klanten te kunnen laten overnachten in enkele van de vestigingen, in Londen, Liverpool en Cambridge, op de bovenste verdieping. Het ging om een smaakvol ingericht appartement, waarbij elk object of product van het interieur ook kon worden gekocht, van meubels tot cosmetica. De ervaring moest er een zijn van een overnachting in een luxueus hotel. De campagne had de naam ‘the Residence’ (verblijfplaats, maar in het Engels doet dat ook denken aan een landgoed buiten de stad). De bedoeling? Dat degenen die overnachtten, verleid werden door de kwaliteit van het assortiment van John Lewis. Verder was er een kok beschikbaar die voor een diner kon zorgen als de gasten op hun beurt weer anderen uitnodigden voor een diner in hun ‘residence’. De producten waarmee dan gekookt werd, waren afkomstig van Waitrose, maar ook als de gasten geen diner met anderen wilden, waren het diner en het ontbijt de ochtend erna samengesteld uit het assortiment van Waitrose. John Lewis berichtte naderhand dat de ‘Residence’ in twee weken 17.000 bezoekers opleverde, en 3.000 van hen overnachtten er daadwerkelijk. Voor alle duidelijkheid: voor die drieduizend nam John Lewis wat meer tijd dan twee weken. (We hebben John Lewis nog gevraagd wat het bedrag per persoon was dat de overnachters moesten betalen, maar het antwoord heeft de deadline van dit blad niet gehaald.) Inmiddels is John Lewis begonnen met de activatie ‘poolside’: diezelfde bovenste etage is nu ingericht als een zwembad van een hotel in een tropisch gebied, compleet met rieten strandhutjes waar je je cocktail kunt drinken na een plonsje in het bad.

59 FoodPersonality november 2018

58_59_BerkhoutCongres.indd 59

13-11-18 16:47


PRICINGPRICINGPRICINGPRICINGPRICING EXPERTSEXPERTSEXPERTSEXPERTSEXPERTS

PRICING EXPERTS

Pricing Experts Adv FP.indd 1 60_vacatures_adv.indd 2

20-04-16 13-11-18 10:23 16:59


Vleursvloer Evelyn van Leur, partner bij de Category & Trade Company, bezoekt een supermarkt of levensmiddelenwinkel en kruipt in de huid van de weldenkende shopper. Reageren? Mail evelyn@ct-company.nl

Boodschappen doen bij Stockon Sinds begin van dit jaar is er Stockon, een boodschappenplatform dat aan de consument houdbare producten levert, ‘direct van de leverancier’, dus zonder tussenkomst van een supermarkt. Stockon is een start-up van PostNL, dat bedrijven opzet om zelf een partij te blijven in alles wat bezorgd moet worden; zijn het geen brieven meer, dan maar andere zaken, dus ook eten en drinken. Met PostNL als grootaandeelhouder hebben we ook meteen de distributeur te pakken: PostNL. Aanmelden is eenvoudig: je downloadt de app en zoekt je producten, stopt ze in het mandje, kiest een bezorgtijd en laat ze bezorgen. Er is geen minimumbestelbedrag, maar vanaf € 25,- is de bezorging gratis. Anders kost de bezorging € 2,49. Leveren kan elke dag, met uitzondering van zondag. Je kunt zelf je bezorgtijd kiezen, in blokken van twee uur. De claim van Stockon is dat je nooit meer misgrijpt in je voorraadkast. Stockon wil graag elke twee weken langskomen en dan je vaste boodschappenlijst elke keer leveren. Dus eigenlijk, een automatische nieuwe levering van de vaste artikelen die je nodig hebt, een soort abonnement. Het zou een slim abonnement moeten worden, waarbij Stockon weet welke artikelen je bij elke levering wilt hebben en welke, zeg, maar eens in de zes weken. Een soort slimme voorraadkast. En je krijgt korting: hoe meer je bestelt, des te hoger de korting. Daarnaast spaar je voor een ‘stocktegoed’. Je spaart het tegoed door het bedrag aan boodschappen die je doet of door vrienden of bekenden met Stockon kennis te laten maken. Die korting kan best oplopen, je kunt sparen voor € 10,- korting op je boodschappen van € 25,-. Bovendien claimt Stockon klimaatneutraal te zijn, omdat je ten eerste niet meer naar de super-

markt hoeft te rijden, omdat ten tweede producten minder snel over datum zijn en ten derde omdat Stockon zegt geen plastic maar papieren tassen te gebruiken. Je denkt dan meteen: wat is er klimaatneutraal aan die PostNL-bus voor mijn deur? Is dat dan een elektrisch busje? En komt die elektriciteit dan ook níet van een Chinese kolencentrale? De uitleg: Stockon claimt aan compensatie te doen, door geld te spenderen aan de bevordering van het gebruik van fornuizen in huishoudens in Oeganda, waardoor mensen daar minder op open vuur eten koken. Bestellen bij Stockon valt me niet mee. Stockon werkt alleen met een app, dus je moet op je telefoon op zoek naar de artikelen. Die zijn in eerste instantie ingedeeld in drie categorieën: acties, producten en favorieten. De acties zijn redelijk overzichtelijk, circa 18 producten in de aanbieding. Maar de rest van mijn boodschappenlijstje is best zoeken. Als je een categorie aantikt, krijg je een lijst met alle producten onder elkaar, zo op het eerste gezicht te zien in willekeurige volgorde. Als ik rijst zoek, komt gele rijst van Lassie bovenaan, gevolgd door onbekende producten van merken als Silvo, Riseria Costanzo en Boni (die laatste, daar kom ik zo op terug). Omdat er maar vier artikelen getoond worden, moet ik telkens per vier door de lijst scrollen. Bij grote categorieën is dat onwerkbaar. Voor frisdrank moet ik door zeventien pagina’s scrollen om erachter te komen dat Stockon het merk dat ik zoek, Fïnley, niet heeft. Om het artikel van mijn keuze te vinden, lijkt daarom de zoekfunctie makkelijker. Het artikel intoetsen en dan kijken of Stockon het heeft. Ook dat valt nog wel tegen: Stockon heeft lang niet alles wat ik wil bestellen. Natuurlijk, als ik al een jaar Stockon-klant zou zijn, zou het allemaal veel eenvoudiger zijn. Mijn boodschappenmandje is dan grotendeels bepaald. Van de andere kant, zo’n grotendeels vaste bestelling weerhoudt je ook van variatie. Bij een afwijking van wat je wilt hebben moet er toch weer gezocht worden. En dan Boni: nee, we moeten nu niet gaan denken dat Boni opeens zowel Picnic belevert als Stockon, want Boni is geen huismerk van Boni.

Het gaat om ‘Boni Selection’, prijsvechtershuismerk van het Belgische Colruyt. Wellicht prima producten en voor mij zou dat geen obstakel zijn, maar ik vraag me af of de Nederlandse consument op zo’n onbekend huismerk zit te wachten. Wat des te meer wringt, is dat Stockon op zuivel na nog geen verse producten heeft: geen agf, brood, vlees, vis etc. Alleen houdbaar en zuivel. Daarmee is de milieuclaim, met ‘al die autoritjes naar de supermarkt’, die dan niet meer zouden hoeven, meteen weer ongedaan gemaakt. Voor brood, agf, vlees, etc. moet ik toch naar de supermarkt. Of ik zou alle vers dan bij andere sites moeten bestellen, maar daarmee laat ik het aantal busjes voor mijn deur weer toenemen en dan red ik het niet met die fornuizen in Oeganda… Daar staat weer tegenover dat Stockon heeft gemeld dat het in de loop van dit jaar nog agf, vlees en brood gaat toevoegen. Oké, dan heb ik te snel geroepen… Dit jaar nog? Nou, dan mag je wel opschieten, Stockon… Maar dan zou ik wel willen weten hoe de logistiek voor mij als klant in z’n werk zal gaan, want vers erbij vereist een andere logistieke operatie dan alleen houdbaar. Verder vind ik de site van Stockon vrij saai. Ik had er een verwacht waar fabrikanten meer de gelegenheid zouden aangrijpen om de gebruiker te vertellen over nieuwe artikelen etc. Wellicht is dat mijn beroepsbril, maar ik mis dat… Ik geef toe, dat zou de kans weer groter maken dat je je als consument gaat zitten ergeren aan het feit dat je te lang op zo’n site naar ‘storytelling’ zit te kijken. En dat is het tegendeel van wat ik eerder al zelf aangaf als minpunt: het lange zoeken bij scrollen door een categorie als frisdrank. Stockon heeft duidelijk niet gekozen voor storytelling en wat dies meer zij, veeleer wil Stockon gewoon de voorraad bij de consument thuis aanvullen, met korting als verleider. Het zit al in de naam, ‘stock’ = voorraad. Maar bij het gebrek aan gebruiksgemak en het voorlopige ontbreken van versartikelen ben ik voorlopig nog geen Stockon-klant. ■

61 FoodPersonality november 2018

11_Vleursvloer_01R.indd 61

13-11-18 14:52


FORMULE-ATLAS: ZUTPHEN De formule-atlas van FoodPersonality: maandelijks worden van een stad, dorp of ander marktgebied de kenmerken ­beschreven en de in het gebied actieve supermarkt­ formules. De gegevens zijn afkomstig van BVDW, een in winkelonderzoek gespecialiseerd bureau.

De gemeente Zutphen telt ongeveer 45.700 inwoners, verdeeld over circa 21.800 huishoudens. Naast de plaats Zutphen omvat het grondgebied van de gemeente ook de kern Warnsveld. De gemeente Zutphen telt in totaal ruim 14.500 m² wvo (winkelvloeroppervlak) verdeeld over 14 supermarkten waarvan twee gelegen in Warnsveld (Lidl en Albert Heijn). Het gemiddelde m² wvo per supermarkt bedraagt circa 1.040 m² wvo. Ter vergelijking: landelijk ligt het gemiddeld wvo per supermarkt op ongeveer 950 m². De supermarktdichtheid in de gemeente Zutphen (aantal m² wvo per inwoner) bedraagt 0,32 en ligt daarmee boven het landelijke gemiddelde (0,25). Het supermarktaanbod in Zutphen vervult een bovenlokale verzorgings-

functie (o.a. dankzij de aanwezigheid van een Albert Heijn XL) en trekt de nodige klanten uit de omliggende kernen. Verder profiteert het supermarktaanbod in de zomermaanden van extra bestedingen dankzij toerisme en recreatie in de omgeving.

• Aantal inwoners: 45.700 • Aantal supermarkten: 14

AH XL grootste

• Grootste supermarkt: Albert Heijn XL

In beginsel kunnen inwoners van de gemeente Zutphen voor hun dagelijkse goederen (boodschappen) terecht in de eigen wijk, want het winkelaanbod in dagelijkse goederen is als volgt verspreid over Zutphen: de grootste supermarkt in Zutphen is de genoemde Albert Heijn XL aan de Polsbroek van bijna 3.200 m² wvo. Op enige afstand volgt de Albert Heijn aan de Runneboom met 1.950 m² wvo en de Jumbo aan de Ruys de Beerenbrouckstraat met bijna 1.600 m² wvo. Zutphen huisvest diverse supermarkten met een schaalgrootte van 1.000 tot 1.200 m² wvo. Deze supermarkten vervullen hoofdzakelijk een verzorgingsfunctie op wijkniveau. Goede voorbeelden daarvan zijn de Coop aan de Weg van Laren (1.016 m² wvo) of de Albert Heijn aan de Brink van 1.200 m² wvo. De kleinste supermarkten zijn die van Attent, Spar City, Odin en een zelfstandige supermarkt. Het centrumgebied met Albert Heijn XL, Lidl en Aldi en ook de Jumbo in Waterkwartier hebben een functie voor heel Zutphen en hebben ook aantrekkingskracht op consumenten uit de omgeving van Zutphen.

• Kleinste supermarkt: Attent • Totaal omzetpotentieel: € 104 miljoen • Gemiddelde vloerproductiviteit: € 7.200,-

2x Aldi, 2x Lidl Gekeken naar marktsegmentering kan worden geconcludeerd dat inwoners van Zutphen en omgeving kunnen beschikken over een breed palet aan supermarktformules. Albert Heijn en Jumbo bedienen het hogere segment met formuleconcepten waar service centraal staat. Van deze twee heeft Jumbo de sterkste prijsfocus. Het middensegment wordt bediend door Coop. Het lagere segment wordt ‘verdeeld’ tussen Lidl en Aldi. Beide discountformules beschikken over twee vestigingen in de gemeente Zutphen.

Actueel overzicht supermarktaanbod in de gemeente Zutphen Supermarkt(en)

Straat

AH XL

Polsbroek

m² in WVO 3.150

ALBERT HEIJN

Runneboom

1.950

JUMBO

Ruys de Beerenbrouckstraat

1.550

ALBERT HEIJN

De Brink

1.200

LIDL

Emmerikseweg 1.050

COOP

Weg naar Laren

1.000

Meer meters, minder mensen

JUMBO

Rudolf Steinerlaan

1.000

De afgelopen tien jaar is het supermarktaanbod qua metrage fors gegroeid van bijna 10.000 m² wvo in 2009 naar de huidige circa 14.500 m² wvo. Het aantal inwoners is echter niet toegenomen, sterker, er was in de gemeente Zutphen per saldo sprake van een lichte bevolkingsafname. De toename van het metrage supermarktaanbod is hoofdzakelijk het gevolg van schaalvergroting. Zo vergrootte de Albert Heijn in het centrum door tot XL-formaat en diverse supermarkten in de wijken vergrootten hun wvo, niet zelden na een formuleombouw. In 2009 was bijvoorbeeld Super de Boer in Zutphen vertegenwoordigd met maar liefst vier vestigingen. Deze zijn overgenomen door de formules Coop, Albert Heijn, Jumbo en Lidl. Verder was er in de afgelopen jaren sprake van nieuwvestiging door Aldi aan de Ruys de Beerenbrouckstraat (700 m² wvo), Odin in het centrum (400 m² wvo) en Spar City aan het Stationsplein met 250 m² wvo.

LIDL Breegraven 900 ALDI

Jan Vermeerstraat

800

ALDI

Ruys de Beerenbrouckstraat

700

ODIN Spittaalstraat 400 Zelfstandig Donkeresteeg

350

SPAR Stationsplein 250 ATTENT Molenweg

170

TOTAAL

14.470

Gebruikte bronnen: Supermarktgids en waarneming op basis van locatiebezoek Bureau van der Weerd Benadering van functioneren supermarktaanbod in de woonplaats Gemert Besteding per hoofd*

€ 2.038

Inwoners verzorgingsgebied

45.700

Overschot supermarktmeters

Koopkrachtbinding 95% Omzet verzorgingsgebied

€ 88,5 miljoen

Toevloeiing koopkracht

15%

Omzet toevloeiing

€ 15,5 miljoen

Totale omzetclaim

€ 104 miljoen

Bestaand aanbod in m² wvo

14.470

Gemiddelde vloerproductiviteit

€ 8.282

Gerealiseerde vloerproductiviteit

€ 7.200

Het totale omzetpotentieel van supermarkten in de gemeente Zutphen bedraagt circa € 104 miljoen. Er is een vloerproductiviteit becijferd van circa € 7.200 en deze ligt daarmee onder de landelijke norm volgens de omzetkengetallen van INRetail (€ 8.282,-). Op basis daarvan kan worden geconcludeerd dat er sprake is van overaanbod. Er is sprake van een substantiële onderlinge concurrentiedruk. Vanuit distributief oogpunt is uitbreiding van het supermarktaanbod in kwantitatieve zin dan ook niet te verantwoorden; de markt kent feitelijk een overschot aan supermarktmeters. ■

* Gecorrigeerd voor inkomenselasticiteit Gebruikte bronnen: CBS, Supermarktgids, INRetail Omzetkengetallen 2017, bewerking Bureau van der Weerd

62 FoodPersonality november 2018

62_Formule-Atlas.indd 62

13-11-18 14:53


Locatienieuws Maandelijks een overzicht van openingen, uitbreidingen, opheffingen en de planvorming van supermarktlocaties. Tips? Mail de redactie: ­vakblad@foodpersonality.nl STEIN - De plannen voor een nieuwe supermarkt in Stein gaan in de

GORREDIJK - De plannen rond de verhuizing van Aldi naar de Hoofd-

koelkast. De gemeente wijzigt alle bestemmingsplannen om de komst

straat zijn weer een stapje verder. De gemeente Opsterland presen-

van een achtste supermarkt te blokkeren. Sittard-Geleen en Beek gin-

teerde een ruimtelijke verkenning, een studie naar de eisen waaraan een

gen Stein voor met de stap die de gemeenteraad daar al in het geheim

eventuele supermarkt op deze plek moet voldoen. Aldi wil graag verhui-

gezet heeft. Op voorstel van het college werd besloten alle vigerende

zen naar een locatie aan de kop van de Hoofdstraat. De supermarkt ziet

bestemmingsplannen binnen een jaar aan te passen. Daarvoor is een

in de huidige locatie aan de Schoolstraat geen toekomst. Een nieuwe

zogeheten voorbereidingsbesluit genomen. Stein telt, verdeeld over

supermarkt betekent ook een grotere supermarkt: 1.800 m² tegenover

verschillende kernen, in totaal zeven supermarkten en het gemeentebe-

1.000 m² op de huidige locatie.

stuur vindt dat voldoende en vreest een overdaad aan supermarkten. LOCHEM - De gemeenteraad van Lochem is in meerderheid akkoord geALMELO - In Almelo heeft Coop aan de Corridor in het centrum een

gaan met de vestiging van een nieuwe Lidl aan de Julianaweg. De komst

Coop Vandaag geopend. Na de sluiting van de Albert Heijn vorig jaar, is

van Lidl stuitte op heftige protesten van omwonenden die nu een gang

de nieuwe Coop Vandaag de enige supermarkt in het centrum.

naar de Raad van State overwegen.

AMSTELVEEN - Vomar heeft de plaats van Deen overgenomen in

DRONTEN - In Dronten-West wil Lidl een nieuwe supermarkt realiseren.

winkelcentrum Westwijk. Het gaat om de eerste Vomar in Amstelveen.

De gemeente staat hier positief tegenover, mits de supermarkt niet

Deen heeft sinds 2014 nog een Amstelveense vestiging in Bankrashof.

groter wordt dan 1.200 m² en er appartementen bij worden gebouwd.

De Deen werd in winkelcentrum Westwijk twee jaar geleden geopend

De plaatselijke ondernemersvereniging is echter tegen de komst. Albert

op de oorspronkelijke locatie van de supermarkt van een Albert Heijn.

Heijn daarentegen ziet de komst van Lidl weer wel zitten wegens ver-

AH verhuisde destijds naar een nieuwe locatie in het winkelcentrum. De

wachte synergie-effecten.

reden waarom Deen vertrekt is niet duidelijk. HELMOND - De wijken Rijpelberg en Brouwhuis krijgen deze maand elk SANTPOORT-ZUID - De ondergrondse parkeergarage van de nieuwe

een nieuwe supermarkt. In de Rijpelberg wordt een Emté omgebouwd

Dekamarkt in Santpoort-Zuid is nagenoeg klaar. De werkzaamheden

naar Jumbo en in Brouwhuis opent Aldi een nieuwe supermarkt. De

aan de begane grond, waarop de supermarkt komt, zijn net begonnen.

discounter krijgt een winkeloppervlakte van 1.200 m². Het filiaal van Aldi

Op het dak van de Dekamarkt komen negen huurappartementen in het

in het centrum van Helmond sluit op het moment dat de nieuwe vesti-

hogere segment. Volgens de ontwikkelaar zal dit project over een jaar

ging in Brouwhuis opengaat. Aldi vindt de huidige winkel aan de Noord

klaar zijn en opent Dekamarkt na de zomer van 2019. Vervolgens maken

Koninginnewal te klein.

de huidige Dekamarkt en de erboven gelegen appartementen plaats AMSTERDAM - Dirk van den Broek opent begin volgend jaar een nieuwe

voor 22 nieuwe huurappartementen in het middensegment.

winkel op de Burgemeester de Vlugtlaan. De nieuwe supermarkt gaat DOMBURG – Rond deze tijd opent Albert Heijn een nieuwe supermarkt

deel uitmaken van winkelcentrum Plein 40-45 in Geuzenveld-Sloter-

aan de Traverse in Domburg. De vestiging aan de Singel zal sluiten. De

meer.

ondernemer heeft lang moeten wachten op zijn nieuwe supermarkt. In 2015, toen de C1000 omgebouwd werd tot Albert Heijn, uitte hij al

APELDOORN - In Apeldoorn wil Lidl op de hoek Asselsestraat/Prinses

zijn wens voor een grotere winkel. De plannen voor nieuwbouw liepen

Beatrixlaan een nieuwe supermarkt realiseren op de plaats waar voor-

destijds vertraging op, waardoor de franchisenemer niet in één keer een

heen een vestiging van Karwei gevestigd was. Het betreft een plan van

volledige ombouw kon realiseren. Pas in maart klonk het startsein voor

projectontwikkelaar Nikkels voor een supermarkt met twee apparte-

de nieuwbouw.

menten.

HEGELSOM - Aan de Stationsstraat in Hegelsom komt geen Aldi, is de

LEERDAM - Nettorama vertrekt definitief uit Leerdam. De huidige winkel

conclusie van een daarover gevoerde rechtszaak. De gemeente Horst

is te klein voor de formule en er is geen uitzicht op een groter pand.

aan de Maas keurde de bouwvergunning voor een nieuwe supermarkt

De supermarktketen heeft het huurcontract opgezegd en vertrekt half

vlakbij station Horst-Sevenum al eerder af. Aldi wil daar een nieuwe

december. De beperkte oppervlakte van het huidige pand van circa 400

supermarkt openen op het perceel van een voormalige hardloop- en

m² wvo is daar de doorslaggevende reden voor.

wandelspeciaalzaak. Reden voor afkeuring was een toename van de verkeersdrukte. Ook wil de gemeente dat supermarkten zich in het

ENSCHEDE - In het vernieuwde winkelcentrum op de Wesselerbrink is

centrum van Horst vestigen, en niet aan de rand van een kern.

een nieuw filiaal van Aldi geopend. De Aldi aan De Posten gaat dicht. Ook de vestiging aan de Lipperkerkstraat sluit de deuren en wel per 1 januari 2019, maar daarvoor in de plaats komt eind deze maand een Aldi in het Miro Center.

63 FoodPersonality november 2018

63_Locatienieuws.indd 63

13-11-18 16:49


PRODUCTNIEUWS

Kokosbrood ontwikkelt eerste zoete broodbeleg zonder toegevoegde suikers Theha, producent van het enige echte kokosbrood, biedt graag keuze. Het Theha Kokosbrood-assortiment is breed en daarom kan vrijwel iedereen genieten van heerlijk en makkelijk kokosbrood. Met deze introductie brengt Theha nog meer verantwoorde keuze naar het zoete broodbelegschap. Theunisse Kokosbrood Zero bevat 0% toegevoegde suikers. De suikers worden grotendeels vervangen door cichoreiwortelvezel, een natuurlijke suikervervanger. Deze suikervervanger komt van de wortel van de witlofplant. Deze vezel zorgt ervoor dat het kokosbrood nóg meer vezels bevat, terwijl het zijn zoete smaak behoudt. Kokosbrood Zero is daarom een vezelrijk broodbeleg met minder suikers, en daarmee een gezonder broodbeleg. Het ontwikkelen van dit product heeft even geduurd, maar Theha is er trots op om als eerste in

Verkade heeft een nieuw koekje gelanceerd: Kletskoek, het ideale koekje voor tijdens het bijkletsen met je beste vriendin of de buren.

het zoete broodbelegschap een alternatief zonder toegevoegde suikers aan te kunnen bieden. Zonder concessies aan de structuur en de smaak, is Theunisse Kokosbrood Zero hét zoete broodbeleg voor het hele gezin! Vanaf week 48 ligt Kokosbrood Zero in de schappen. Consumentenadviesprijs: €1,79. Kokosbrood Zero: 100% smaak, 0% toegevoegde suikers.■ Inlichtingen: Theha, 0341 – 41 28 60 | www.kokosbrood.nl

Servero lanceert Rode Kool Met Appel – 100% natuurlijk Servero introduceert dé nieuwe standaard in rode kool met appel, gemaakt van 100% natuurlijke ingrediënten. “Bij Servero snappen we dat rode kool zoet moet smaken, maar wat ons betreft hoeft dat niet per se door een grote hoeveelheid suiker toe te voegen. We gebruiken appel als smaakmaker.” Door naast de mix van friszoete appels een milde, langgerijpte kruidenazijn te gebruiken voor een frisse bite, hoeft Servero nog maar een snufje zout en suiker te gebruiken. “Géén gemodificeerd zetmeel, geen conserveermiddelen en geen kunstmatige geur-, kleur-, en smaakstoffen. 100% natuurlijk dus.

Nieuw: Verkade Kletskoek

Bij Servero willen we consumenten helpen aan hun dagelijkse portie gezondheid. Onze missie is om het goede van groente en fruit zo veel mogelijk te behouden door tijdens het verwerken zo min mogelijk toe te voegen en toch de lekkerste te zijn. Dat noemen we ‘natuurlijk de lekkerste’. Dat wij het verschil kunnen maken, hebben we bewezen met Servero 100% Appelmoes. Er kan er natuurlijk maar één de lekkerste zijn.” Servero Rode Kool Met Appel is binnenkort beschikbaar in twee varianten, Original en Biologisch. En in een kleine en een grote pot, voor ieder wat wils.■ Inlichtingen: Servero, 06 – 21 59 03 40 | www.servero.nl

Kletskoek is verkrijgbaar in de varianten PeerKaneel, Gember-Citroen en Honing-Appel. Met deze verrassende smaakcombinaties maakt Kletskoek het theemoment helemaal compleet. Soraya Hoetmer, senior brand manager bij Verkade: “Verkade is groot geworden met trommelbiscuitjes, zoals Maria en San Francisco. Deze koekjes worden nog steeds veel gegeten, maar er is behoefte aan smaakvariatie. Deze smaakvariatie biedt Verkade met Kletskoek.” Voor consumenten die van ‘warme’ smaken houden, is er Kletskoek in de smaak Peer-Kaneel, Honing-Appel is voor de liefhebbers van een frisse, zoete smaak en voor wie echt verrast wil worden, is er Kletskoek Gember-Citroen. Kletskoek is geïnspireerd op de wereld van thee, dat is terug te zien in de illustraties en de teatag op de verpakking. Op de koekjes zelf staan verschillende teksten, zoals ‘Theetje erbij?’ en ‘Vooruit nog ééntje’. De mediacampagne voor Kletskoek is inmiddels begonnen en is te zien in outdoor, print en digitale media. In de campagne staat het kletsen centraal en wordt er gerefereerd aan herkenbare momenten, zoals het kennismaken met de buren, de schooldag bespreken en het proberen te vergeten van je ex. Ook op de winkelvloer wordt Kletskoek ondersteund door middel van displays en schapcommunicatie.■

Inlichtingen: Kon. Verkade, 075 – 655 61 11 | www.verkade.nl

64 FoodPersonality november 2018

64_65_Productnieuws.indd 64

13-11-18 16:01


PRODUCTNIEUWS

Stegeman introduceert vleeswaren mét groente en tot 65% minder vet Groente als gedeeltelijke vervanger van vet. Dat is het kenmerk van Stegeman Vollof, een nieuwe lijn traditionele vleeswarenproducten van marktleider Stegeman. Met Stegeman Vollof speelt Stegeman in op de groeiende behoefte van de Nederlandse consument aan verantwoorde voedingskeuzes die passen bij een evenwichtiger eetpatroon. Stegeman Vollof is verrijkt met 30% groente en bevat zelfs tot 65% minder vet, maar is net zo smakelijk en makkelijk in het dagelijks gebruik als vergelijkbare reguliere vleeswaren. Stegeman wil mensen helpen makkelijker gezonde keuzes te maken door betere alternatieven aan te bieden voor dagelijkse producten die makkelijk in eetgewoontes kunnen worden geïntroduceerd. Theo Toering van Stegeman: “Consumenten zijn zich steeds bewuster van wat ze eten en daar spelen we met Stegeman Vollof op in. We bieden de consument met Stegeman Vollof de mogelijkheid om te genieten van vleeswaren die echt aanzienlijk minder vet bevatten door hier groente aan toe te voegen.” Bij de ontwikkeling van Stegeman Vollof was het de kunst om te zorgen voor minder vet, meer

groente, vitaminen en vezels en tegelijk de smaakbalans te behouden. Na een uitgebreide ontwikkelingsfase en testen met consumentenpanels is Stegeman daar naar eigen zeggen in geslaagd. De Stegeman Vollof-producten bevatten één derde aan groente - bij smeerleverworst is dat zelfs de helft - en tot zelfs 65% minder vet dan het marktgemiddelde. Uit terugkoppeling van consumenten blijkt dat de smaak als vanouds gewaardeerd blijft. Stegeman Vollof voegt sinds begin november nieuwe producten aan het assortiment van Stegeman toe: boterhamworst, grillworst, gehakt en gelderse gekookte worst (allen verpakt per 125 gram), leverworst (200 gram) en filet americain (125 gram). Vanaf begin 2019 komen daar nog drie producten bij: palingworst (125 gram), kookworst (stuks van 200 gram) en smeerleverworst (5x 24 gram). De producten zijn vooralsnog alleen verkrijgbaar bij de grotere Albert Heijn-filialen en online via AH.nl.

Ter introductie van de nieuwe productlijn opende Stegeman eerder deze maand de ‘Bammetje Stegeman Vollof ’ pop-upstore in de Amsterdamse Hallen. Daar konden bezoekers zelf ervaren hoe de nieuwe producten op een boterham smaken.■ Inlichtingen: Stegeman, 0570 - 505 505 | www.stegeman.nl

SIAL 2018 Het combineren van de trends proteïne, ‘vegan’, biologisch en gemak levert een ‘organic vegan protein spread’ op, in dit geval van het merk La Vida Vegan van de Nederlandse levensmiddelenproducent Brinkers. In deze ene introductie komen een aantal van de belangrijkste trends van deze editie van de SIAL samen.

gewoon heel aantrekkelijk uit. Pure indulgence als tegentrend van alle verantwoorde voeding die er te zien was.

FoodPersonality was er op de eerste dag van de beurs. Uiteindelijk zouden maar liefst 310.000 foodprofessionals uit 200 landen de Parijse beurs bezoeken, opnieuw een record. Nog wat feiten: 7.200 exposanten uit 119 landen en niet minder dan 2.355 inzendingen voor de SIAL Innovation Awards. FoodPersonality keek met name naar de Nederlandse inzendingen en buitenlandse producten met kans van slagen in de Nederlandse supermarkt. Mooi gedaan vonden we bijvoorbeeld Rudolphs Jars van de Roerink Food Family. Het toetje in een pot, naar een recept van en vernoemd naar tv-kok Rudolph van Veen, zag er

In het oog sprong ook een Mexicaanse Agave Spread die vertegenwoordigd bleek door een Nederlandse bedrijf (Naturel West Corp EU in Amsterdam). Agave smeerden we al lang en dronken we ook al. Nu gaan we het kennelijk ook eten. Een trendfood zouden we het nog niet durven noemen. Dat geldt dan weer wel voor guacemole, dat in honderden varianten op de beurs gepresenteerd werd. Ter illustratie deze Guacabites van de Salud Food Group uit Oosterhout. Vermeldenswaardig vonden we ook de studenteninnovaties die in een speciaal paviljoen werden gepresenteerd. Naast de innovaties van

bedrijven werden door diverse landen innovaties van studenten ingestuurd. Nederlandse studenten wisten ook een plek te veroveren met hun inzending: spinazie-, broccoli- en wortelpannenkoeken.■

65 FoodPersonality november 2018

64_65_Productnieuws.indd 65

13-11-18 16:02


PRODUCTNIEUWS

Nieuwe vega-vleeswaren van Quorn

FoodPersonality Onafhankelijk maandblad voor managers in de levensmiddelenhandel en -industrie

FoodPersonality is een uitgave van: Shelflife Publishing bv Molenveldlaan 104 6523 RN Nijmegen Telefoon: 024 – 365 16 70 E-mail: vakblad@foodpersonality.nl www.foodpersonality.nl www.fpplus.nl

Nederlanders zijn verstokte vleeseters op brood, maar met het nieuwe vegetarische en veganistische broodbeleg van Quorn kan daar gemakkelijker in worden gevarieerd. Nederlanders zijn verknocht aan hun broodje ham of worst tijdens de lunch. Waar tijdens het avondeten steeds vaker wordt gekozen voor een vegetarisch alternatief, blijkt dit voor de lunch of het ontbijt dus nog wat lastiger. Om ook tijdens het ontbijt en de lunch op een lekkere en makkelijke manier vleesvrij te eten, introduceert Quorn exclusief bij Albert Heijn,

een nieuw assortiment ‘vleeswaren’ met twee vegetarische en twee veganistische alternatieven: • Vegan chicken free slices, 100 gram, € 2,29 • Vegan smoky ham free slices, 100 gram, € 2,29 • Vegetarische spinach & red pepper slices, 100 gram, € 2,29 • Vegetarische pepperoni, 100 gram, € 2,29 Ideaal voor op een cracker of boterham, maar de vegetarische pepperoni doet het ook perfect op een pizza.■ Inlichtingen: Quorn Foods, 06 – 11 39 87 75 | www.quorn.nl

www.shelflife.nl HR 09160015 Abonnementen: € 258,- per jaar exclusief btw Collectieve afname: prijs op aanvraag Opzegging abonnementen: 2 maanden voor einddatum van het abonnement Prijs los nummer: € 24,- exclusief btw en portokosten Abonnementsopgave, klachten en/of (verhuis)mededelingen: Vakblad FoodPersonality T.a.v. Klantenservice Molenveldlaan 104 6523 RN Nijmegen Redactie:

Nieuwe Weide Weelde

Sinds begin deze maand is de zuivel van Weide Weelde verkrijgbaar in een nieuwe verpakking. Er is bij het ontwerpen van de nieuwe verpakking goed geluisterd naar de consument, door meer kleur te gebruiken wordt het verschil tussen de producten veel duidelijker zichtbaar. Ook komen de boeren met foto, locatie en quote terug op de verpakking, hierdoor kan de consument zien waar de melk vandaan komt en welke boeren de melk leveren voor Weide Weelde.

Gé Lommen, ge.lommen@foodpersonality.nl Dave van Loon, dave.vanloon@foodpersonality.nl Marieke Venbrux, marieke.venbrux@foodpersonality.nl

hebben hart voor de koeien en hun omgeving. Door weidegang te combineren met natuurbeheer zorgen ze voor een prachtig Nederlands landschap. Want zowel koeien als weidevogels houden van kruidenrijke weides vol lekker gras, bloemen, bijen en andere insecten. Doordat deze boeren zich hiervoor inzetten, kunnen boer en consument blijven genieten van een divers en levendig landschap, vol vogelgeluiden. Het assortiment van Weide Weelde bestaat uit karnemelk, karnemelk rood fruit, halfvolle melk, volle yoghurt en vanille vla. Per verkocht pak Weide Weelde wordt 2 cent geïnvesteerd in natuurprojecten bij aangesloten boeren. Zo krijgen weidevogels en insecten weer een kans.■

Redactionele medewerking: Constant Berkhout Jeroen van der Weerd Ivonne de Thouars Verkoop: Robin Kramp, robin.kramp@foodpersonality.nl Mark Peeters, mark.peeters@foodpersonality.nl Vormgeving: Giesbers Communicatie Groep Velp, Ariadne Nijsse, Esther Peters Druk: Vellendrukkerij BDU Distributie: Sandd Auteursrecht Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd bestand, of openbaar gemaakt, in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopie of enig andere manier, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever. Aansprakelijkheid Hoewel FoodPersonality met de meeste zorg wordt samengesteld, kunnen uitgever en redactie niet aansprakelijk worden gesteld voor mogelijke onjuiste berichtgeving en/of zetfouten.

Inlichtingen: Weide Weelde, 06 – 30 28 87 26 |

Weide Weelde is een initiatief van boeren uit Noord-Nederland. Zij werken met passie en

www.weideweelde.nl

ISSN: 0925 – 8051 © Shelflife Publishing bv

66 FoodPersonality november 2018

66_Colofon.indd 66

13-11-18 16:49


www.ism-cologne.com

KEULEN, 27.01 t/m 30.01.2019

LIVE BELEVEN, HOE

HART

HET VAN DE BRANCHE SLAAT. KOOP NU UW ENTREEKAART ONLINE EN BESPAAR TOT 45%! WWW.ISM-COLOGNE.COM/TICKETS

ISM – de grootste beurs ter wereld voor zoetwaren en snacks Uw directe contact: RS Vision Expo BV Excl. Vertegenwoordiging van Koelnmesse in Nederland Panoven 13, 3401 RA IJSSELSTEIN Tel. + 31 (0) 30 – 3036450 tickets@koelnmesse.nl

01_Cover.indd 2 ISM_2019_Anzeige_Food_Personality_240x340mm_NL.indd 1

01.10.18 07:55

13-11-18 15:14


nummer 11 • november 2018

11

MET JANWILLEM DOCKHEER KASSALOOS BETALEN IN DE AH TO GO

100% plantaardig & goed voor het hart

Onze planten zijn de nieuwe koeien. Als je overstapt naar onze plantaardige Becel Original dan draag je bij aan het verminderen van de CO2 voetafdruk*. En de mix van zonnebloem-, lijnzaad- en koolzaadolie in Becel is van nature rijk aan Omega 3, wat bijdraagt aan het behoud van een gezond cholesterolgehalte in het bloed. Probeer nu Becel Original, goed voor het hart. *Op basis van CO2-equivalenten. Kijk voor meer informatie op www.becel.nl.

Leo Linders van Jan Linders Opvolging door kinderen? Ja, graag

01_Cover.indd 1 BF4549 wt Adv Becel Original FOOD PERSONALITY.indd 1

12-11-18 11:05

Albert Heijn Huissen: Mooiste Supermarkt van Nederland

‘Blurring’ bij Beej Benders Drie horecavoorzieningen in één

13-11-18 15:15

Profile for Shelflife Publishing bv

FP_2018_11  

Maandblad voor managers in de levensmiddelenhandel en -industrie.

FP_2018_11  

Maandblad voor managers in de levensmiddelenhandel en -industrie.

Advertisement