13 minute read

Nationaal Food Congres 2018

We zijn er niet voor de politiek en de ngo’s

De presentatie van Siep de Haan, algemeen directeur van Hoogvliet, tijdens het Nationaal Food Congres, was doorspekt met de nodige ironie. Maar zijn waarschuwing was er niet minder om. Alles rondom de supermarktsector wil snel scoren met duurzaam, en dat gebeurt ten koste van de supermarkt, vindt hij.

‘Beste congresorganisatie, bedankt voor de vakantie op Rodos!’ Ook een manier om te melden dat je als directeur van een supermarktketen bent gevraagd om een presentatie te geven. Inderdaad, De Haan had een mooie bruine teint. Maar voor alle duidelijkheid: een consultant kan wel eens een vergoeding vragen, een supermarktdirecteur niet. De Haan prikkelde wel meer: “Wat zal ik jullie ’s vertellen? Dat onze e-commerce-operatie winstgevend is, bijvoorbeeld?” Je zag andere retailers in de zaal verbaasd opkijken. “Nou ja, ik ga toch niet vertellen hoe we dat flikken.” Zonder dat we er zeker van zijn: deze opmerking

is net zo waar als die vakantie in Rodos op kosten van het congres.

Of de eerste keer dat hij met eigenaar Leen Hoogvliet had gesproken, omdat hij na zijn periode bij Torro (een fullserviceformule van Vendex Food Groep, tot ergens in de jaren negentig) en jarenlang bij Aldi in Nederland, België en Duitsland bij Hoogvliet had gesolliciteerd. Thuisgekomen zei hij tegen zijn vrouw: ‘Dit gaat ‘m niet worden, denk ik.’ Werken bij een familiebedrijf – ja, uiteindelijk ging hij toch aan de slag bij Hoogvliet, eerst als directeur logistiek en jaren later werd hij algemeen

directeur en dat is hij inmiddels alweer elf jaar – gaat ook niet altijd van een leien dakje. “Ik heb wel vaker aanvaringen gehad met Leen. Mensen zoals hij hebben succes na succes geboekt en zijn er dan van overtuigd dat zij het altijd bij het rechte eind hebben, in hun besluiten, maar ook in hun doen en laten. Ze ontwikkelen gaandeweg een soort… ik noem het ‘eigengereidheid’. Die ook heel verklaarbaar is. Jaren geleden had ik een stevige aanvaring op een moment waarop Leen zich had bemoeid met de interne bedrijfsvoering. Dat moment was voor mij vrij bepalend om duidelijk de kaders te stellen, zonder dat ik op een confrontatie uit

was. Dat moment heb ik daardoor ook ‘stevig met hem gecommuniceerd’. Het duurde enkele dagen. Gewoonlijk weet Leen mij snel te vinden, maar nu niet. Na vier dagen kreeg ik te horen dat hij ’s avonds een goede fles wijn had opengetrokken, had nagedacht over de situatie en uiteindelijk mij de ruimte bood om te doen wat we eerder hadden afgesproken. Met excuses van hem. Dat zijn momenten waarop je niet uit elkaar groeit, maar juist naar elkaar toegroeit. Dat siert Leen ook, sans rancune. Hij heeft door zijn uiteindelijke houding op afstand ook bijgedragen aan het verdere succes van Hoogvliet. Dat is mooi!”

Nog steeds zijn er wel beweringen van zijn eigenaar waar De Haan aan twijfelt. “Leen zegt altijd dat hij 200 jaar oud gaat worden. Ik gun hem dat van harte. Maar ik denk daar anders over.”

De Haan waarschuwde de zaal. De samenleving is enorm aan het veranderen, de politiek, ngo’s en allerlei andere instanties oefenen druk uit op de levensmiddelenbranche. Obesitas, tabak, alcohol, verdere verduurzaming in de supermarktoperatie door bijvoorbeeld logistieke maatregelen. O ja, de plofkip, niet te vergeten. “Al die instellingen willen de wereld verbeteren, en dat is prima, wie ben ik om daarop tegen te zijn? Maar de druk is altijd weer: op de supermarkt. De supermarkt moet zorgen dat de consument geen obesitas heeft, de supermarkt moet zorgen dat de tabak afgedekt wordt, de supermarkt moet zorgen dat alle vlees zo diervriendelijk mogelijk is, de supermarkt moet alle zout, suiker en vet uit de artikelen halen, en dan heb ik nog niet eens alle kwesties genoemd. Wij worden in een positie gemanoeuvreerd dat wij alle plichten op ons bordje krijgen.”

Daar werd De Haan door dagvoorzitter Jeroen Smit meteen na de presentatie ook op aangepakt. Waarom zou De Haan tegen dat soort verduurzaming zijn? We willen toch allemaal het klimaat

redden en zorgen dat mensen gezonder worden? Dat was ook het punt niet, aldus De Haan. “We verduurzamen nu vooral omdat of de politiek, of een ngo publicitair wil scoren. Ofwel het is een staatssecretaris die in zijn termijn van vier jaar regeren een doel wil hebben gehaald. Ofwel het is een ngo die zijn achterban goed nieuws wil melden. En wij, wij moeten gewoon leveren. Ik ga niet zeggen dat wij dat allemaal níet moeten doen, jawel, maar ik maak er bezwaar tegen dat wij als sector een instrument worden voor andermans scoringsdrift. Verduurzamen moet, jaja, maar het moet niet omdat politiek Den Haag of ngo’s goede sier kunnen maken met wat ze ons opgelegd hebben. En dat is naar mijn idee wel wat er gebeurt. Ik wil meer cohesie en meer oprechte samenwerking tussen de retail, de industrie, de overheid en ngo’s. Ik wil dat we daar samen redelijke en evenwichtige plannen voor maken. En niet dat we als supermarktsector de poortwachter zijn van andermans doelen.” Het stoort De Haan ook wat nu gaande is met de bouw van het nieuwe grote gemechaniseerde dc van Hoogvliet aan de A12 in Zoetermeer/ Bleiswijk. “We willen en zullen aan zeer hoge normen voldoen, in allerlei opzichten. En we willen een certificering waar ze trots op kunnen zijn, ‘Breeam outstanding.’ Maar het gevolg is dat we verplicht zijn, om de juiste credits te behalen, direct naast ons dc een vijver aan te leggen, dat is verankerd in die certificering. Nou vraag ik je, een vijver…”

Maar De Haan wil geen klager zijn, integendeel, De Haan is verguld met elke dag dat hij wakker wordt, sinds… sinds hij een keer onder een boot is beland, jaren geleden. Een uitnodiging, om mee te varen op een van de Friese meren. “Daar zeg ik als Fries natuurlijk geen nee tegen.” Maar bij aankomst werd er getwijfeld, het weer was veel slechter dan voorspeld, harde wind, hoge golven… kom op, als we gaan varen, dan gaan we varen. Maar het was niet zonder risico: De Haan

verloor op die boot zijn evenwicht, viel met zijn hoofd tegen de reling en raakte overboord, om vervolgens lang onder de boot te zijn, omdat de zuigkracht hem verhinderde om weg te zwemmen. Bovendien: ijskoud water, dikke trui aan, kleren en schoenen werden opeens loodzwaar…, de boot kon helaas niet snel keren en hij moest een half uur voor zijn leven vechten. “Ik had mijn laatste schietgebedje al gepreveld en afscheid genomen, maar ik werd uiteindelijk als door een wonder gered. Dus ja, dit is mijn tweede leven. Sindsdien is elke dag een toegift in mijn leven.” Hij had ook een moraal bij dit verhaal: “Ik was voor die boottocht uitgenodigd door Fred van Beek, van Unilever. Hij zit hier op de eerste rij voor me. Mensen, ik blijf kruidenier; vertrouw nooit je leverancier!” Sindsdien tellen ervaringen voor hem veel zwaarder dan bezittingen en werkt De Haan niet meer voor een steeds grotere BMW. Waar werkt De Haan dan wel voor? “We zijn nu bezig met dat dc. Jullie snappen het al: in dat dc zullen minder handen nodig zijn dan nu bij ons het geval is. Zo werkt dat in een tijd van mechanisering en robotisering. Maar we gaan er toch voor zorgen dat iedereen uit Alphen aan den Rijn meekan, mogelijk in een andere functie. En als we daarin slagen, dat geeft dat veel voldoening. Ik denk dat ik dat onder die boot heb geleerd.”

En als toegift voor het publiek: “Wij doen het goed met onze artikelen van het merk Buitengewoon – ja, inderdaad, we hebben van Superunie G’woon en van onszelf Buitengewoon, dat klopt. Van Buitengewoon hebben we wat voor jullie, voor in de pauze zometeen; een grillworst in bladerdeeg, een echte premiumgrillworst zoals alleen Henk (Kessen, GL) die kan bedenken. Er zit geen suiker in. Wel vet! En zout ook, je hebt er vier glazen bier voor nodig om ervan af te komen, maar we gaan wel verduurzamen, natuurlijk!”. ■

De grillworst in bladerdeeg, van het merk ‘Buitengewoon’ van Hoogvliet, gaat meteen na De Haans presentatie rond bij de congresborrel.

Blockchain en ‘wat wilt u zelf?’

Misschien moeten we de presentatie van Martijn Zoet wel als de meest relevante presentatie van het Nationaal Food Congres zien. Martijn Zoet is deskundige op het gebied van blockchain, een verschijnsel waar iedereen in het bedrijfsleven en

zeker ook in onze sector over nadenkt, maar het zit vaak allemaal nog op kloken-klepelniveau. Zoet hield de zaal voor dat blockchain er zonder meer aan zit te komen, maar zijn boodschap over de barrières hierbij waren misschien nog wel belangrijker. Hij had een voorbeeld dat net die week voorbij was gekomen, Albert Heijn had met trots verkondigd z’n eerste blockchain achter de rug te hebben, met alle stakeholders van productie tot schap met jus d’orange. Die bekendmaking was voor journalisten van Trouw de aanleiding geweest om eens te zoeken in de blockchain wat voor sinaasappelplantages in Brazilië dat waren, om vervolgens

te kunnen publiceren dat AH plantages als leverancier heeft die volgens Braziliaanse officiële informatie arbeiders onderbetaalt of anderszins uitbuit. Dus dit is nu net zo’n voorbeeld van hoe het niet moet, aldus Zoets boodschap, maar van de andere kant: ‘U zult u er toch niet aan kunnen of willen onttrekken, zeker niet als straks iedereen transacties in de blockchain doet, maar voordat u zo ver bent en reputatieschade of andere blamage wilt voorkomen, zult u vast nog heel veel op orde moeten hebben.” Het hoeft niet alleen voor retailers te gelden. Ook fabrikanten zullen in de nabije toekomst in dat transparante transactiemiddel informatie moeten melden die ze momenteel nog absoluut niet kwijt willen. Bijvoorbeeld: de prijs die van je van afnemer a ontvangt versus de prijs die je van afnemer b ontvangt. Het is dus nog maar de vraag hoe open een bedrijf wil worden en wat je precies met een blockchain beoogt, maar bij een tekort aan informatie zullen altijd andere stakeholders vragen kunnen stellen over ontbrekende informatie.

Christophe Barnouin, Wessanen

Christophe Barnouin, ceo van Wessanen, sprak een soort Engels dat wij best charmant vinden, voetballiefhebbers zullen vast gedacht hebben aan Franse trainers die voor een BBC-camera vertellen waarom hun ploeg zo goed of zo slecht heeft gespeeld. Het ging vooral over ‘transitie’, maar velen zullen ongetwijfeld weten dat Wessanen

ooit iets met graan had, en frozen yogurt en met Bols samen gedistilleerd en er was nog een rampzalige kippenfabriek in Azië, een aangelegenheid die zelfs Barnouin maar niet noemde, en dan hebben we nog die periode met aan de ene kant de biogroothandel Natudis in Harderwijk en aan de andere kant de frikandellen van Beckers en daartussenin ‘Zonnatura’. Maar dat is inderdaad allemaal voorbij. Eh, trensizjúnne… inderdaad, volgens Barnouin staat de sector aan de vooravond van enorme stappen richting duurzaam eten en duurzaam produceren en Wessanen wil op die twee fronten vooraan staan. We moeten niet groter worden, we willen beter worden. We willen op termijn klimaatneutraal produceren. We willen integere producten. We willen in onze assortimentontwikkeling steeds verder gaan in de eiwittransitie. We

willen bijdragen. En wie dat als aandeelhouder niet ziet zitten, moet misschien maar ergens anders aandeelhouder worden, zo ongeveer. Dat vond dagvoorzitter Jeroen Smit nogal opzienbarend, denkend aan de beursnotering van Wessanen en ‘aandeelhouderswaarde’ is in zo’n situatie best een dingetje. Barnouin noemde in een zijsprongetje Unilever nog net niet bij naam, maar: de aandeelhouders van Wessanen zijn overtuigd van de koers van nu, aldus de Fransman. Da’s mooi gezegd, maar wie de koers van Wessanen er even op nagooglet, ziet dat het bedrijf wel wat klappen heeft gehad sinds afgelopen juli tot begin deze maand: van bijna € 19,- naar bijna € 9,-. Niettemin is dat nog niks vergeleken met de klappen die het bedrijf decennialang voor z’n kiezen kreeg, ver voordat Barnouin aan het roer stond.

Bij Eric van ’t Zelfde op school

De presentatie van Eric van ’t Zelfde had bijna niets met de sector te maken, maar met het thema van het congres - ‘crazy’ - des te meer: zijn verhaal over zijn middelbare school in Rotterdam-Zuid was voor de zaal weinig meer dan een openbaring. Zijn hoofdboodschap: hoe kan het dat we in Nederland onder kinderen en leerlingen zulke grote verschillen tussen kansarm en kansrijk gewoon zo laten? Van ’t Zelfde is inmiddels bijna een BN’er. Hij begon jaren terug als directeur van een school in Rotterdam-Zuid omdat hij zich stierlijk verveelde bij een brave en keurige school in Gorinchem. Die school in Rotterdam-Zuid was echter het tegendeel; steekpartijen en bedreigingen met vuurwapens waren de praktijk van alledag, en dan hebben we het nog niet over leerlingen die niet op komen dagen. Van ’t Zelfde vertelde dat hij en zijn team er alles, ja inderdaad, alles, aan hadden gedaan om de leerlingen op het rechte pad te krijgen en zelfs om ervoor te zorgen dat zij gemotiveerd waren om te leren. “Die kinderen groeien op bij ouders die zelf ook niet goed in de samenleving functioneren.” Van ’t Zelfde was er zich van bewust dat hij en zijn team een enorme prestatie hebben verricht, en daar zijn drie dingen voor nodig: ‘mensen met IQ, met EQ, maar ik zocht vooral die derde Q… weten jullie niet hè? Accu! Mensen om me heen dus met een tomeloze energie om die leerlingen bijna dag en nacht bij te staan.

Durven ze niet naar huis omdat hun moeder in elkaar geslagen is? Dan mee naar huis.” Maar dan wel met de politie erbij, voor als pappa nog kwaad is, zoiets. De resultaten? “Dat zou wel een bak zijn, zeg, als ik jullie allemaal die ellende vertel en dan op het eind ga zeggen dat ons gesleur en getrek geen barst zou hebben opgeleverd!” Maar dat was niet zo, inmiddels behaalt de school prestaties die er mogen zijn. “En als deze leerlingen met zo’n rapport naar het mbo gaan, beste politiek en best bedrijfsleven, dan is de kans ook groter dat zij niet meer met criminaliteit in aanrakingen komen in hun verdere leven.” Nee, met food heeft dit alles als gezegd weinig te maken (behalve dan dat die leerlingen vaak ongezond eten of honger hebben), maar Van ’t Zelfde kreeg een lang, staand en daverend applaus: deze man hoeft niet na te denken over de vraag of zijn doen en laten relevant is voor anderen.

Kama te, kama té…

Zeg, hebben we dit niet al een keer gedaan, op een congres: met z’n allen de haka van het Nieuw- Zeelandse rugbyteam All Blacks nadoen? Ja, op het Fast Movers Congres, afgelopen maart, dat net als het Nationaal Food Congres van Business Connected is. Zo krijg je iedereen in de sector aan het schreeuwen en kwaad kijken. Oefenen om je virtuele tegenstander te intimideren. Maar deze keer is er weer iets anders. De mannen die dat op dat ene congres voordeden, geen idee wie dat waren. Maar de roerganger die hier het congrespubliek aan de gang krijgt, is Paul Janmaat. Jarenlang unit manager bij Albert Heijn en daarna nog een tijd werkzaam bij Grolsch. En wat heeft Paul Janmaat nou te maken met die Spaanse wijnboer op blz. 19 in dit blad (het artikel over Cru), die ook een haka doet? Niet veel, da’s eigenlijk toeval. Die Spaanse wijnboer is een voormalig speler van het Spaanse nationale rugbyteam – daar kwamen we bij toeval achter. En nou hebben we intussen wel genoeg gekamaté’d-gekamaté’d. Wel een mooie taal, dat ‘Te Reo Māori’, eh… de taal van de Māori dus.. ■

Darren Mowry, Amazon

Darren Mowry is managing director van ‘Amazon Web Services’ en zijn presentatie boeide vooral omdat je weet dat hij een Amazon-persoon is. ‘Amazon Web Services’ is het Amazon-onderdeel waar de gigant het meeste mee verdient: clouddiensten aanbieden aan andere bedrijven. Mowry zei een paar dingen over Amazon en over oprichter Jeff Bezos die de moeite waard waren, zoals ‘we willen het meest klantgerichte bedrijf ter wereld zijn’ en ‘als je echt ingrijpend innoveert, moet je het op de koop toe nemen dat anderen jou jarenlang niet zullen begrijpen’ (dat zou Bezos ooit gezegd hebben). Ja, dat is leuk, maar de eerste is een dooddoener en de tweede is alleen maar wijs als je achteraf beseft dat Amazon nu inmiddels een van de grootste bedrijven ter wereld is. Eigenlijk was de vraag van dagvoorzitter Jeroen Smit aan Mowry des te interessanter. Group director Dorianne Richelle van Facebook had een dag eerder een ‘toekomstig ranglijstje’ van de Amerikaanse levensmiddelendetailhandel laten zien. Kort gezegd: Amazon nog klein vandaag de dag, Amazon heel groot over een paar jaar. Dat legde Smit Mowry voor, maar die maakte er maar van dat die markt zozeer zal kunnen groeien dat er plaats is voor iedereen, naast Amazon. Wat schattig, om dat zo te zeggen, maar niemand die daar intrapt. Mowry deed eigenlijk voortdurend z’n best om te laten doorsijpelen dat Amazon helemaal niet zo groot is… Zijn sheets lieten het tegendeel zien. Zo kon de zaal zien welke retailers zoal gebruik maakten van de clouds van Amazon en dat deed eerder schrikken. Zalando? Ja. Met andere woorden, Amazon doet niet alleen zelf aan machine learning, het kan net zo makkelijk meekijken wat de consument op Zalando doet. Nou kun je zeggen: dan moet je met Amazon contractueel bepalen dat Amazon dat niet doet. Maar hoeveel lekken heeft Facebook niet al moeten toegeven het laatste jaar?

Jan Smilde, Red Bull

Het was een behoorlijke peptalkpresentatie. Max Verstappen mocht via skype even melden dat hij zich weer aan het voorbereiden was op een volgende race (ja, wat zou hij anders moeten doen?). Er kwamen twee kennelijk bekende en succesvolle beachvolleyballers op het podium voorbij. Er werden wat ballen de zaal in gegooid. Naderhand konden congresgangers op een race-apparaat racen. Allemaal om te laten zien dat Red Bull een ‘actief leven’ propageert. Maar Red Bull is wel omstreden. Maar dan heb je nog altijd directeur Jan Smilde, positief als de winnende sporters die zijn bedrijf sponsort, die met die houding vertelde dat Red Bull er alles aan doet om het omstreden imago weg te poetsen. De suiker, taurine en cafeïne is best wel te hebben, niet alleen als je nog een kooigevecht aan moet

gaan, maar ook als je een keer met een uitgeputte hersenpan nog vijftig vellen powerpoint moet doornemen. Red Bull is ook zeker niet bedoeld voor kinderen en middelbare-scholieren, nee, vanaf 18 jaar. Maar energiedranken uit de schappen weren, zoals AH die ooit beperkingen heeft ingevoerd, dat vond Smilde jammer. Smilde wees er wel op dat het juist niet Red Bull is dat met afprijzingen pubers probeert te lokken tot een verkoop. Hij liet een sheet van een discounter zien – dat kan niet anders dan Aldi of Lidl zijn geweest – waar een merk van Aldi of Lidl zwaar de folderafprijzing in ging. Zoiets is funest voor het imago van de categorie, aldus Smilde. Maar ja, dan kom je dat weekend thuis na een Nationaal Food Congres en dan pak je uit nieuwsgierigheid de folder van Action en dan zie je op de pagina met weekaanbiedingen Red Bull, 2-pack, € 1,77. Is dit dan een afprijzing of suggereert het alleen maar een afprijzing? Hoe dan ook, dat 2-pack staat wél bij de weekaanbiedingen. ‘t Is best moeilijk allemaal, dat snappen we.

This story is from: