Page 1

nummer 10 • oktober 2018

Een familie van zes brouwerijen Wij zijn Swinkels Family Brewers. Een onafhankelijke familiebrouwer. Bier is genieten, brengt mensen bij elkaar. Daarom hebben wij een verrassend breed portfolio en dus voor elk moment een passend biertje. Elk met een eigen smaak en karakter. Met liefde gebrouwen in een van onze brouwerijen. Bier brouwen zit in onze genen. Al 300 jaar.

Brouwerij Bavaria - Lieshout (NL) Wat zo’n 300 jaar geleden begon in een boerderijtje in Lieshout, groeide uit tot een internationaal familiebedrijf. Hier brouwen we o.a. Bavaria en Swinckels’.

Brouwerij Rodenbach - Roeselare (BE) Gepassioneerde biermeesters werken hier aan hun eigen, unieke recepten en brouwen er in 294 eikenhouten foeders uitzonderlijk bier van gemengde gisting. Hier brouwen we Rodenbach.

Brouwerij Palm - Steenhuffel (BE) Hier worden zowel hooggistende als laaggistende bieren gebrouwen. Gebrouwen door biermeesters die alles weten van kruiden, hop, fruit en hout in bier. Hier brouwen we Palm en Estaminet.

Brouwerij De Koningshoeven - Berkel-Enschot (NL) Bij de Abdij Onze Lieve Vrouw wordt onder toezicht van trappistenmonniken sinds 1884 trappistenbier gebrouwen. In stilte en met uitsluitend natuurlijke ingrediënten. Hier brouwen we o.a. La Trappe en Urthel.

Geen 18, geen alcohol.

Brouwerij de Hoorn - Steenhuffel (BE) Vanuit de passie om te blijven innoveren bouwde brouwerij Palm een nieuwe micro-brouwerij: De Hoorn. De biermeesters experimenteren er volop met kruiden, hop, fruit en hout. Hier brouwen we Cornet en Arthur’s Legacy.

Brouwerij Habesha - Debre Birhan (ET) Samen met 8.000 lokale aandeelhouders wordt gebrouwen met premium ingrediënten van Ethiopische grond, volgens de hoogste standaarden en met nieuwste technologieën. Hier brouwen we Habesha.

LEO LINDERS FOODMANAGER VAN HET JAAR

Fred Bosch: Overnames? Coop doet (bijna) altijd mee

Wijn proeven in een Cru Podium voor de kleine wijnboer

Tesco begint met Jack’s: Deze truc is nog nooit gelukt

10


www.ism-cologne.com

KEULEN, 27.01 t/m 30.01.2019

LIVE BELEVEN, HOE

HART

HET VAN DE BRANCHE SLAAT. KOOP NU UW ENTREEKAART ONLINE EN BESPAAR TOT 45%! WWW.ISM-COLOGNE.COM/TICKETS

ISM – de grootste beurs ter wereld voor zoetwaren en snacks Uw directe contact: RS Vision Expo BV Excl. Vertegenwoordiging van Koelnmesse in Nederland Panoven 13, 3401 RA IJSSELSTEIN Tel. + 31 (0) 30 – 3036450 tickets@koelnmesse.nl

02_ADV_ISM.indd 3 ISM_2019_Anzeige_Food_Personality_240x340mm_NL.indd 1

11-10-18 12:46 01.10.18 07:55


INHOUD

34e jaargang • nummer 10 • oktober 2018

14

16

22

20

26

30 3 FoodPersonality oktober 2018

04

Deze maand

05

Hoofdredactioneel: 'zeven vette jaren' als branchesentiment

06

Personality’s

08

Formulecijfers GfK

11

Met Pim op straat

12

Gefundenes Fressen

13

EFMI/Koen Hazewinkel: stel, Aldi en Lidl groeien

14

Leo Linders Foodmanager van het Jaar

16

Wijnproeven in een Cru, heel anders

20

Waarom de discounter van Tesco riskant is

22

Overnames? Coop is (bijna) altijd van de partij

26

NFC: het onbehagen van Siep de Haan van Hoogvliet

28

NFC: Amazon is niet zo bedreigend, vindt Amazon

30

NFC: 'haka', oesters, borrels en praatjes in het Kurhaus

34

De familie Swinkels over Swinkels Family Brewers

38

Emté wint diepvriesrapport van NewForrest

42

Captain of the Category

50

‘Captains’ door de jaren heen

52

Bij Josceline aan tafel: Jasper Aansorgh (Hero)

55

Ammerlaan: een mensenloze winkel

56

Erik Hemmes: Marks & Spencer Food Hall

61

Vleursvloer: niet pinnen, maar tèppen bij AH To Go

62

Formule-atlas: Gemert

63

Locatienieuws

64

Productnieuws


DEZE MAAND

2 x 1 All Black

We zien hier iemand een ‘haka’ doen, het ritueel van de Nieuw-Zeelandse rugbyteam de All Blacks, en nog iemand. De ene is een wijnboer uit Spanje, de ander is een voormalig unitmanager

van Albert Heijn. Wat hebben deze twee met elkaar? Nou, niks, behalve dan dat we ze de afgelopen weken allebei voor onze neus hadden staan. De ene op een

wijnproeverij in een Cru, de premiumformule van Colruyt Group, de ander als quasi-spiritueel voorganger op het Nationaal Food Congres. En waarom? Zie blz. 16 e.v. en blz. 30. ■

Voor- en nadelen van een hete zomer Heeft de tropische zomer alleen maar nadelen opgeleverd, of ook voordelen? Even terugkijken kan geen kwaad. Het was warm, soms dagenlang heet, en in de media werd gewaarschuwd dat het een lieve lust was. De pruimen zijn te klein, de aardappeloogst zou gaan tegenvallen, en daar was meteen ook de kritiek op supermarkten. Die zouden kleine vruchten, groenten en gewassen niet accepteren. Elke krant of site wist wel een boer te vinden die klaagde dat het ‘dit jaar niet goed’ zou komen door de ultieme droogte, maar daarnaast werd ook geklaagd over de supermarktketens die te kleine gewassen niet zouden accepteren. Altijd een aardige stemmingmaker, maar al die artikelen in de media laten onverlet dat er in de supermarkt wel degelijk artikelen te vinden waren die kleiner waren dan gewoonlijk. In verschillende supermarkten zagen we bordjes staan waarop de consument werd gemeld dat de pruimen kleiner waren uitgevallen door die zomer, ‘sorry, consument, zo zijn ze nu eenmaal dit jaar’. Er werd dus in die agrosector eerst au geroepen voordat men goed en wel ging voelen of er echt pijn was. Die klimaatopwarming is dus erg, laat niemand denken dat ‘wij van dit blad’ tot de grote groep ‘klimaatontkenners’ behoren, maar zo halverwege september zag je ook de voordelen. ‘Goedkope garnalen door warm weer’, kopt bijvoorbeeld NRC Handelsblad halverwege vorige maand. Wat wil het geval? De garnalenvissers stikken in de garnalen. En hoe kan dat? Omdat het zeewater zo warm was. Komen er meer garnalen dan tot leven in dat warme water? Nee. Maar de natuurlijke vijanden van de garnaal zijn de kabeljauw en de wijting. En die vonden het water te warm, die gingen afgelopen zomer ‘een stuk noordelijker’

zwemmen dan gewoonlijk. Wat ze dan dat flinke eind noordelijker eten, is ons een raadsel. Berichtgeving over landbouw- en visvangstperikelen blijft vaak raadselachtig. Garnalen! Milieuvoordeel? Ja. Als tenminste de supermarkten een tijd lang garnalen zo goedkoop aanbieden dat de consument eerder een keer voor garnalen kiest dan voor vlees, bijvoorbeeld. Of dat gedaan is, dat weten we nog niet. Ook hebben we geen prijzenslag in garnalen gezien De vissers zijn hoe dan ook teleurgesteld. Ze krijgen betaald op basis van volume, klinkt het, en de garnalen zijn kleiner. O? Maar als je zoveel meer vangt, heb je toch meer volume? Ander voorbeeld. De appels. Het stikt van de appels in Nederland. Met die hete zomer? Kennelijk. Boeren kunnen hun appels niet meer kwijt. Want? Zijn ze te klein? Nee, dat wordt niet

Groentevrouwen De ‘Dutch Agri Food Week’, die is alweer voorbij als u dit blad inkijkt. Maar hij was er dus, een initiatief van… nou, alles bij elkaar zo’n driehonderd instellingen en bedrijven. We zien hier rechts minister Carola Schouten van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit en de dame links is Marit van Egmond, commercieel directeur van Albert Heijn, beiden ‘snoepend’ van een groentekraam, tijdens het openingsritueel van die ‘week’, in Den Haag. En in het midden Elies Lemkes, voorzitter van de ‘Stichting Dutch Agri Food Week’. Of het allemaal een klaterend succes was overal, weten we niet als dit blad ter perse gaat; dan is die week net van start gegaan. ■ 4 FoodPersonality oktober 2018

gezegd. Dan is het opeens van ‘er komen zoveel appels uit het buitenland, daar is niet tegen op te boksen’. Ook weer zo’n uitroep waarvan niet na te gaan is hoe de kwestie nu eigenlijk zit. Zouden ze in Italië en Spanje ook altijd zo klagen met de grote oogsten tijdens en na hete zomers? Of exporteren die gewoon flink? En trouwens: Nederland zou toch na de VS de grootste agroexporteur zijn? Wat is dan het probleem? En dan opeens een bericht in, ook weer, NRC Handelsblad begin deze maand: de zomer was precies goed, zeggen deskundigen. Het ging flink regenen, nét op het moment dat het nodig was. Prima voor het land en voor de oogst. Hier kunnen supermarkten hun voordeel mee doen in de altijd maar weer oprakelende kwesties tussen de agro- en de supermarktsector. Die eerste sector lijkt zich voortdurend tegen te spreken.■


Hoofdredactioneel Gé Lommen

Concentratietendens ook in biologisch weer stap verder

‘Zeven vette jaren’ als branchesentiment

H

ieronder volgen een paar particuliere

de afgelopen lente steeds meer doorklinkt:

waarnemingen waar u wel of niet iets

de hoogconjunctuur van nu zal straks weer

mee kunt.

voorbij zijn. Daar is de financewereld allang

Een paar fabrikanten meldden

op aan het voorsorteren, met bijvoorbeeld

onafhankelijk van elkaar - en in vertrouwen

berichtgeving als ‘de rendementen op beleg-

- dat de omzetgroei in hun categorieën van

gingen worden de komende jaren heel dun-

AH achterblijft bij andere formules. Een as-

netjes’. De zorgen in de financewereld nemen

sortimentswatcher die evenmin met naam

hand over hand toe: de vette jaren van flink

genoemd wil worden, is bang dat AH met het

stijgende aandelenkoersen zijn na tien jaar

assortiment aan het doorschieten is, we heb-

wel voorbij. Een soort ‘wheel of retail’, een

ben het dan niet eens zozeer over pizzabo-

soort ‘tijdvakkenfatalisme’ van ‘zeven vette en

dems van rode biet of bloemkool, maar over

zeven magere jaren’, waarbij ervan uitgegaan

een paar gehaktballetjes voor in een bepaald

wordt dat tien jaar floreren het maximale is

gerecht voor één persoon en die paar gehakt-

en waar vaak aan cijfers die op het tegendeel

balletjes kosten twee euro. Een retailwatcher

Ekoplaza in Nijmegen

die ook wat in vertrouwen vertelt, vraagt

De supermarkten zijn groot, in het buitenland heet de sector zelfs ‘big food’, en de biologische winkels waren tot nu toe altijd ‘klein’. Maar ook in de bio-hoek is een consolidatieproces gaande. Ekoplaza neemt 25 Natuurwinkels over. Udea, de organisatie achter Ekoplaza, maakte eind vorige maand bekend dat het 25 Natuurwinkels overneemt. Een overnamebedrag is niet bekendgemaakt. Ekoplaza is natuurlijk veruit de grootste binnen de biologische levensmiddelenwinkelketens, met 75 supermarkten en een jaaromzet van ongeveer € 120 miljoen. De Natuurwinkel als keten behaalt een omzet van € 30 miljoen. Udea-directeur Erik Does heeft laten weten dat de bij Natuurwinkel aangesloten ondernemers zelf kunnen aangeven of ze Natuurwinkel willen blijven heten of dat ze hun winkel tot een Ekoplaza willen ombouwen. Voorlopig vormen sluitingen van minder rendabele Natuurwinkel-vestigingen geen onderdeel van het overnameplan. De verkopende partij is Vroegop Ruhe, dat de keten vier jaar geleden van Wessanen overnam, maar vorig jaar bekendmaakte dat het voor de Natuurwinkels een nieuwe eigenaar ging zoeken. Zoals bekend neemt de afzet van biologische levensmiddelen steeds maar toe, maar dat is niet allemaal extra omzetgroei voor partijen als Ekoplaza, Natuurwinkel, Odin en de vele winkeliers die nog onder eigen naam opereren. De supermarkt biedt steeds meer biologische artikelen en gezien het consumentengedrag van ‘one stop shopping’ (niet in twee winkels boodschappen gaan doen als je in één alles al kunt vinden wat je zoekt), gaat de consument die geen ‘bio-diehard’ is maar een ‘af-en-toegebruiker’ niet per se naar een biologische winkel. ■

zich of AH niet te veel assortimentsbeslissers in huis heeft gehaald die allemaal jong, hoogopgeleid, single zijn en

‘Gaat die grote innovatiemotor, die in Zaandam staat, te hard?’

wijzen (volgend jaar ook een groeiende economie), gewoon voorbij wordt gegaan – wat ook wel weer begrijpelijk is omdat institutionele en particuliere beleggers en hun bronvoorzieningen over data beschikken

woonachtig in Amsterdam. Oud denken is

waar geen mens meer wijs uit kan worden.

losgelaten, nieuw denken is omarmd. Met

Het is alsof die manier van redeneren en

als gevolg dat er een assortiment aan het

vooruitkijken ook in onze sector doorsijpelt.

ontstaan is waar jonge Amsterdammers gek

Als het werkelijk waar is dat die grote innova-

op zijn maar mensen van middelbare leeftijd

tiemotor voor de sector, die in Zaandam staat,

uit Emmen niet meer in mee kunnen komen,

te hard gaat, zullen de data bij die motor

en het uitproberen van nieuwe producten

dat als vanzelf aangeven, toch? Zo’n oranje

van lieverlee opgeven. Allemaal opmerkingen

lampje brandt het eerst op het dashboard

in de wandelgangen van de sector. En dan

van AH zelf. Of gaat het fout en bevinden we

hebben we, niet anoniem, een column van

ons aan de vooravond van een prijzenslag?

Koen Hazewinkel van EFMI (zie blz. 13), die op

Het is altijd maar de vraag in hoeverre de

grond van bij EFMI bekende cijfers het begin

geschiedenis zich herhaalt, maar hoe dan

lijkt te zien van een wederopstanding van

ook, hoe verschrikkelijk zou het zijn als het

Aldi in ons land, let wel: slechts het begin.

sentiment in de sector zich zou laten leiden

Sluimert er iets? Het zijn maar opmerkingen,

door de berichtgeving over handelsoorlogen,

‘losse flodders’, ze vormen geen samenhan-

weifelende beleggersgoeroes en een nave-

gend geheel. Maar ze doen wel denken aan

nant beurssentiment, in plaats van de lage

de periode 2000-2002, als het nog niet zo

werkeloosheid, inkomenspatronen en het

duidelijk is dat er een groeiende groep con-

consumentenvertrouwen in eigen land.

sumenten is die afhaakt bij alle assortimentsvernieuwingen en terugkeert naar wat men voorheen at, en weer zuiniger wil zijn. De periode waarin AH aanvankelijk veel afstand had genomen tot de rest van de concurrentie en zich intern gelukkig prees dat het bijvoorbeeld in staat was versartikelen met één dag tht in het assortiment op te nemen – de eerste sushi – maar: dat het opeens moeilijk ging krijgen, nog los van een boekhoudschandaal dat daarna nog volgde. Of het nu waar is of niet, deze opmerkingen en waarnemingen zijn ook te bezien vanuit een ander perspectief, een signaal dat sinds

5 FoodPersonality oktober 2018

ge.lommen@ foodpersonality.nl


Personality’s Wie wat waarheen en waarvandaan, in de personaliarubriek van FoodPersonality. Mailen? vakblad@foodpersonality.nl

Kolk, Ahold Delhaize

Derks, Fishmasters

Sinds vorige maand is Sietse Derks sales manager new business bij visleverancier Fishmasters (uit Urk). Derks heeft sinds 2015 zijn eigen bv Free Spirits Training & Consultancy en was tot begin 2014 commercieel directeur bij diepvriesvisproducent Queens. En daarvóór vervulde hij jarenlang allerlei commerciële functies bij o.a. Van Geloven, Cêla Víta, Hooghoudt, Boekos, Ter Beke, Ouwehand en Quaker Oats. Na zijn vertrek bij Queens, begin 2014, ging Derks de plaatselijke politiek in, in de Friese gemeente Ooststellingwerf, maar naderhand kwam het binnen de VVD tot een breuk tussen hem en de partij en lokale nieuwssites melden een relatie met een medewerkster van de

Het was al eerder bekendgemaakt: Wouter Kolk zou eind dit jaar tot ceo ‘Ahold Delhaize Europa en Indonesië’ worden benoemd, als opvolger van Pierre Bouchut. Maar deze maand blijkt dat Kolk die functie eerder gaat vervullen, en wel meteen. Ahold Delhaize gaat nog op zoek naar een ‘chief financial officer’, ‘chief human resources’ en een ‘head of strategy’, en die drie en Kolk vormen een nieuwe laag in de organisatie: het bestuur van Ahold Delhaize Europa en Indonesië, anders dan voorheen Bouchut. De vorming van een laag ‘Ahold Delhaize Europa & Indonesië’ is opmerkelijk omdat Ahold vóór de overname van Delhaize ook al eens een laag ‘Ahold Europa’ had. Maar die werd in 2014 alweer opgedoekt, met ‘vereenvoudiging’ als opgaaf van reden. Een heel team moest toen terug naar andere posities in het bedrijf, sommigen vertrokken. Ditmaal gaat het echter alleen om

een bestuur op Europees niveau: Nederland, België, Tsjechië, Servië, Roemenië en Griekenland (en Luxemburg). En Indonesië zit daarbij omdat Delhaize vóór de overname een joint venture in dat land had. Eerder al maakte Ahold Delhaize bekend dat voormalig Etos-directeur Jan Derek Groenendaal ‘head of strategy’ wordt om ‘Wouter bij te staan’, zo klonk het destijds; in die functie houdt hij zich bezig met de vraag welke (huis)merken kunnen passen bij welke formules in welke regio’s. Om misverstanden te voorkomen: dat is dus níet die functie in dat bestuur naast Kolk. Ahold Delhaize heeft niet bekendgemaakt of deze drie functies voor Europa en Indonesië intern worden vervuld of dat het ook extern zoekt.■

gemeente, die voor de nodige ophef zorgde. Ook vervulde hij nog een tijd de rol van de eenmanspartij ‘Liberaal Ooststellingwerf ’. De naam van die partij suggereert de start van een eenmanspartij met overeenkomstige liberale opvattingen als de VVD (en past ook weer bij een bv met de naam ‘Free Spirits’). Derks was in die gemeente verder ongeveer een jaar wethouder, van begin 2015 t/m begin 2016.. ■

Commercieel team Albert Heijn

Henk van Harn

Constantijn Ninck Blok

Johan van der Zanden

➦ Afgelopen juni maakte Albert Heijn bekend binnen de directie

Anita Scholte op Reimer

Carlijn Olthof

– Johan van der Zanden: vice president marketing & communicatie – Anita Scholte op Reimer: vice president kwaliteit & duurzaamheid – Pieter Paul van der Lugt: vice president commerciesupport – Carlijn Olthof: vice president foodservice – Arnoud van Daalen: vice president ‘loyalty, analytics & media services’ Van deze acht zijn er zeven al jaren werkzaam bij Albert Heijn en de meesten van hen vervullen ook al jaren de rol die hier genoemd wordt of een soortgelijke rol maar dan alleen een andere functiebenaming; alleen de naam Johan van der Zanden is in deze rij nieuw. Hij is nu nog werkzaam bij ING, waar hij ook al jarenlang werkt. Hij is daar nu verantwoordelijk voor marketing en communicatie. Van der Zanden treedt met ingang van 1 december bij AH in dienst. De functie die hij vervult, is de functie die tot voor kort door Egas Reparaz werd vervuld, alleen zit deze rol niet meer binnen de AH-directie.■

veranderingen door te voeren. Marit van Egmond werd toen ‘executive vice president commerce’. Zij kreeg toen de taken van Saskia Egas Reparaz (verantwoordelijk voor marketing & formule) erbij, want die werd general manager van drogisterijformule Etos. En verder werd Jan-Derek Groenendaal, die tot dan toe leiding gaf aan Etos, verantwoordelijk gemaakt voor ‘European strategic projects’, waarbij hij Wouter Kolk gaat ondersteunen in diens rol van coo (‘chief operations officer’) van Ahold Delhaize voor Nederland en België. Als vervolg op die benoemingen zijn afgelopen maand ook de functies veranderd van veel AH-managers binnen het commerciële team. Die verandering is vorige maand ingegaan en ziet er momenteel als volgt uit: – Henk van Harn: vice president houdbaar, non-food en ‘buying alliances’ – Constantijn Ninck Blok: vice president vers – Eva Mathlener: vice president concepten & design 6

FoodPersonality oktober 2018


Wisselingen Delhaize

Vos, Egga Food

Wim-Jaap Vos is benoemd tot algemeen directeur van Egga Food. Egga Food is een producent van gekookte, gepelde en geverfde eieren, uit Ospel (nabij Weert). Vos was van 2005 t/m 2009 commercieel directeur bij Spar, daarna werd hij directeur bij Bakery Partners (t/m 2016) en de laatste twee jaar algemeen directeur op interimbasis bij ‘De Verwenbakker’. Hij heeft zijn eigen management-bv, Food Bridge. ■

Afgelopen maand kondigde Ahold Delhaize-dochter Delhaize enkele wisselingen in de directie aan. Delhaize heeft het de laatste jaren moeilijk in de Belgische markt, dat is ook de reden waarom Nederlandse ‘Ahold’ers’ in toezichthoudende en bestuurlijke zin boven Delhaize zijn geplaatst, met name Wouter Kolk (zie het bericht hiernaast). De vorig jaar aangetreden Delhaize-ceo Xavier Piesvaux heeft laten weten dat er een nieuwe functie binnen de directie komt, ‘executive vice president operations’. Degene die die rol gaat vervullen, is Dieter de Waegeneer, die tot nu toe verantwoordelijk was voor ‘organisatie & duurzaamheid’ en die de functie pas sinds begin dit jaar vervulde. Verder is Illya van den Borre nieuw in het team als verantwoordelijke voor ‘human resources’ en ‘corporate affairs’. Twee directeuren nemen afscheid. Strategieverantwoordelijke Kris Van Strydonck vertrekt eind volgende maand en Marc Debussche (verantwoordelijk voor marketing, assortiment, ‘kwaliteit en winkelconcepten’) heeft besloten eind dit jaar met pensioen te gaan. Met ingang van begin komend jaar is de directie van Delhaize: ceo Xavier Piesvaux, ‘evp operations’: Dieter De Waegeneer, ‘evp commerce’: Françoise Burlet, ‘svp legal’ voor België en Centraal- en Zuidoost-Europa: Els Steen, ‘cio’ België en Centraal- en ZuidoostEuropa: Thierry De Vleeschouwer, ‘svp finance’: Siger Spaans en ‘svp human resources & corporate affairs’: Illya Van den Borre. De Belgische nieuwssite voor de levensmiddelensector heeft gemeld dat dit de tweede directiewisseling bij Delhaize is in dit jaar, afgelopen januari was er ook sprake van een ‘herschikking’. Delhaize heeft niet bekendgemaakt wie de huidige verantwoordelijke voor corporate affairs en personeelsbeleid is en de functies van Debussche zijn nu verdeeld onder Burlet en De Waegeneer. ■

Kraaijenveld, DOC ➦

Sinds deze maand is Hanneke Kraaijenveld (37) duurzaamheidsmanager bij zuivel- en kaasleverancier DOC Dairy Partners. Kraaijenveld heeft hiervóór gedurende twee perioden (van 2006 t/m 2013 en van 2015 t/m 2016) verschillende functies vervuld bij de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit en zij heeft sinds 2015 ook een eigen adviesbureau. Het is niet bekendgemaakt of Kraaijenveld binnen DOC iemand is opgevolgd ■

Stortelder, De Jonge, Vion ‘Pork’ ➦ Bij het onderdeel ‘Pork’ van Vion wordt Frans Stortelder met

ingang van begin volgend jaar ‘chief strategic projects’. Stortelder is tot op heden coo (‘chief operations officer’) van Vion Pork. Stortelder wordt opgevolgd door John de Jonge, nu nog ‘chief supply chain officer’ (csco? die functie-afkorting kenden wij althans nog niet…) bij Vion Pork. De Jonge zal samen met commercieel verantwoordelijke Maiko van der Meer leiding geven aan de varkensvleesdivisie. Vion meldt verder dat ‘op korte termijn zal worden besloten hoe de verschillende stafafdelingen binnen de Pork-divisie worden aangestuurd’. Dat is ook begrijpelijk als we kijken naar het bericht op blz. 10, waaruit blijkt dat de cfo van ‘Pork’ de cfo van Vion geheel wordt. De Jonge en Van der Meer rapporteren aan ceo Ronald Lotgerink. ■

Huijbers, ZLTO ➦

Bij de boeren- en tuinderscooperatie ZLTO (het deel van LTO voor boeren uit Noord-Brabant, Zeeland en ‘Zuid-Gelderland’ – ondanks dat de z van ZLTO voor ‘zuidelijk’ staat, heeft Limburg weer een eigen coöperatie, LLTB) gaat Hans Huijbers stoppen als voorzitter van het bestuur. Hij doet dat in het voorjaar van volgend jaar. De coöperatie heeft gemeld dat de werving voor de opvolger van Huijbers meteen is gestart. Huijbers komt ook weer terug in onze berichten over Vion in deze rubriek, hij is bij Vion lid van de raad van commissarissen, wat ook niet moet verbazen omdat ZLTO eigenaar is van Vion. Huijbers was jarenlang boegbeeld van ZLTO en was een bekend gezicht binnen de discussies over hoe boeren hun bedrijf moeten leiden om overeind te blijven bij bijvoorbeeld dalende afnameprijzen (‘dé supermarkt’, u kent de discussie wel). Huijbers gaat zich volgens het ZLTO-bericht weer op zijn eigen bedrijf richten, dat is opmerkelijk genoeg geen varkenshouderij, maar een melkveebedrijf. Volgens de berichtgeving van Vion over de raad van commissarissen (op blz. 10) blijft hij daar nog wél aan als commissaris.■

Vervolg Personality’s: zie blz. 10-11

advertentie

Trainingen die je helpen groeien! Binnenkort starten de volgende trainingen: Category Management Formule Management Omnichannel Shopper Marketing

6 september 11 september 13 september 6 december

Category Leadership / Category Management / Shopper Marketing Omni Channel / Trade Marketing / Space Management Benieuwd naar onze trainingsmogelijkheden? Neem dan contact op met Evelyn van Leur (+31 6 30 352 147) of Tijn Bresser (+31 6 12 476 536)

www.ct-company.nl 7 FoodPersonality oktober 2018


DEZE MAAND

GfK-formulecijfers

Stijgers/dalers, P09 t.o.v. P08

In FoodPersonality maandelijks de klantenkringen van acht landelijke supermarktformules van onderzoeksbureau GfK. Deze penetratiecijfers - het percentage huishoudens dat per periode een bepaalde formule bezoekt – geven een beeld van het ‘switchgedrag’ van de consument. Deze maand: periode 09 (week 33 t/m 36).

66

65,6

44,4

43,1

42,6

43,5

30,7

29,7

17,1 17,3

12,5 12,7

9

8,7

2018

6,4

2017

7,4 10

20

30

40

50

60

Klantenkringen naar voedingsbewustzijn, P09 2018 Periode 10 2017: weken 37 -40 2017

70,0 60,0

% kopende huishoudens Totaal

1 2 3 4 5+ Persoon Personen Personen Personen Personen

50,0

Albert Heijn Aldi Lidl DIRK PLUS Jumbo EMTÉ Coop

64,8 40,0 29,8 42,7 12,9 30,0 17,5 43,2 20,0 7,7 8,5 10,0 0,0

68,4 24,2 35,4 12,6 15,8 39,8 6,4 7,2

66,1 34,6 46,3 12,7 18,0 45,6 9,2 9,4

6,4 5,7 6,0 7,2

EMTÉ

61,2 58,3 53,2 32,1 31,1 32,4 47,4 48,8 47,9 13,2 13,1 14,2 19,4 20,6 16,0 44,5 46,2 42,9 7,5 7,2 12,5 12,6 9,5 12,6 12,5 8,9 9,3 9,2 8,7 9,0 9,0 9,3

Coop

DIRK

44,8 42,6 41,8 40,5

44,4 43,8 45,5 44,2

Lidl

Jumbo

34,8 30,7

28,1 27,4

16,9 18,3 17,1 15,8

PLUS

Aldi

70

Periode 9 2018: wk 33-36 2018 Niet geïnteresseerd in voeding

Let op kleuren! Periode 9 2018: wk 33-36 2018 Zou op voeding moeten letten

Periode 9 2018: wk 33-36 2018 Letten op voeding

Supermarktomzet (x 1.000), P09 2018 vs. P09 2017 € 2.687.717

€ 2.687.500

2017 € 654.413 € 676.736 € 689.721 € 665.566

week 33 week 34 week 35 week 36

€ 2.687.000

€ 2.686.436 € 2.686.500

2018 € 641.921 € 680.520 € 679.946 € 685.330

€ 2.686.000 € 2.685.500 2017

q

0,4

p

0,5

q

0,1

p

0,2

q

0,1

p

0,1

p

0

2018

8 FoodPersonality oktober 2018

niet alleen het rijtje dalers aan (vergeleken met de voorgaande periode), ook in vergelijking met periode 9 2017 is het verval van de klantenkring duidelijk zichtbaar, waarbij er sprake lijkt van een acceleratie. Aan de kant van de stijgers voert Albert Heijn (+2,1) weer eens het lijstje aan. En ook ten opzichte van dezelfde periode vorig jaar mag AH nu een lichte penetratiegroei noteren. Bij Jumbo is de groei van de klantenkring ten opzichte van periode 9 2017 nog wat uitbundiger, terwijl de ombouw van Emté eigenlijk nog moet beginnen.

Als verbijzondering van de klantenkringen kijken we dit keer weer eens naar het voedingsbewustzijn van huishoudens. Oftewel, in hoeverre wordt er op voeding gelet bij het doen 66,0 66,1 65,7 66,0 van boodschappen. De bovengemid% kopende huishoudens delde penetratie in de categorie ‘niet geïnteresseerd in voeding’ zou toch de eer van Albert Heijn te na moeten zijn. Interessant is ook het profiel van Emté en wat dit straks betekent voor Jumbo en Coop. Om verschillende redenen komt dat namelijk niet overeen met het Albert Heijn profiel van de overnemende partijen.

Periode 9 2018: wk 33-36 2018 Totaal

€ 2.688.000

2,1

Emté (-0,4) voert % kopende huishoudens

Klantenkringen, P09 2018 vs. P09 2017

0

p

q p q p

1,9% 0,6% 1,4% 3,0%

In tegenstelling tot de voorgaande periode laat periode negen twee weken (week 33 en 35) met omzetdalingen zien (ten opzichte van dezelfde periode vorig jaar). Per saldo levert de periode echter nog net een omzetplus van afgerond € 1,3 miljoen op, wat neerkomst op nog geen half procent omzetstijging. De totale omzet in periode negen komt uit op € 2,687 miljard.


SUPERMARKT VASTGOED CONGRES 2018 Locatie & Innovatie 8 november | Hotel Oostzaan

● Cor-Jan Schreuder (Hoogvliet Beheer) | markt outlook

● Taco Hovius

(Stijl Advocaten) | juridisch perspectief ● Vincent Bacas (CNSTRCT) & Eef Luchies (MVRO) | formuleconcepten ● Dick de Pater (APCOA) & Jimmy Smulders (IP Parking) | parkeren

● Uitverkiezing van de Mooiste Supermarkt van Nederland

Het Supermarktvastgoedcongres is een initiatief van:

Deelnameprijs: € 349,Meer informatie: www.supermarktenruimte.nl Aanmelden: info@supermarktenruimte.nl


PERSONALITY’S vervolg van pagina 6, 7

Sliepenbeek, Action, Vion Joost Sliepenbeek is vorige maand benoemd tot cfo van Action. Hij is de opvolger van Frederik Lotz, die opstapt bij het bedrijf. Sliepenbeek is afkomstig van vleesleverancier Vion (zie verdere berichtgeving over functies bij Vion het bericht hieronder), waar John Morssink hem opvolgt. De benoeming van Sliepenbeek is bijzonder omdat hij nu een koppel vormt met voormalig Albert Heijn-directeur Sander van der Laan, die nu sinds een tijd ceo van Action is. Sliepenbeek was jarenlang financieel directeur bij Albert Heijn en hij was zelfs een tijd belast met het schoon schip maken van Ahold tijdens het Ahold-boekhoudschandaal, hij werkte in Zaandam tot 2007. Maar Sliepenbeek was ook lange tijd gekoppeld aan een andere voormalig Albert Heijn-directeur, Tom Heidman. En een tijd lang aan Ronald van Zetten, ook voormalig Albert Heijn-directeur. Na zijn tijd bij AH was Sliepenbeek bijvoorbeeld financieel directeur bij Hema, terwijl Van Zetten daar directeur was. En eveneens na zijn tijd bij Albert Heijn was Sliepenbeek financieel directeur bij C1000, in de periode dat Tom Heidman daar algemeen directeur was. Daarnaast was hij in zijn functie van financieel directeur bij AH commissaris bij Schuitema, de rechtsvoorganger van C1000, in de periode waarin Ahold nog een belang van 73% in Schuitema had, hij vertegenwoordigde binnen de commissarissen de stem van Ahold bij Schuitema. Na zijn periode bij AH (1994-2007), Hema (2007-2009) en C1000 (20092023) was Sliepenbeek eerst twee jaar werkzaam bij afvalverwerker Van Gansewinkel, maar hij ging daarna (in 2015) werken bij vleesleverancier Vion, op het moment dat Tom Heidman daar op interimbasis directeur was (Heidman is er nu nog steeds vicevoorzitter van de rvc). Informeler gezegd, best veel voormalig AH-directeuren weten het 06-nummer van Sliepenbeek nog goed te vinden. Overigens, zijn werk bij Vion hoeft niet te verbazen, omdat hij ooit bij het vleesbedrijf van Ahold werkte, De Vleeschmeesters. Dat is ook te lezen in een profiel dat Het Financieele Dagblad publiceerde enkele dagen nadat zijn overstap van Vion naar Action bekend werd. De kop zegt genoeg: ‘Als

het complex wordt, dan moet je Joost hebben’. Dat profiel is een aaneenrijging van directieleden die met Sliepenbeek hebben samengewerkt en die zijn allemaal zeer lovend over hem. Uit dat artikel blijkt ook dat Sliepenbeek het ‘voor het geld’ niet hoeft te doen, want de directie van C1000 maakt door de overname van C1000 door Jumbo ‘een financiële klapper’. (Wij hebben in de wandelgangen wel ’s gehoord dat het per directeur om zeven miljoen zou gaan, een afspraak die destijds met C1000-investeerder CVC was gemaakt, maar daar hebben we geen harde bronnen van.) Sliepenbeek wordt in dat artikel gekenschetst als een financieel bestuurder die complexe zaken binnen een bedrijf ‘in Jip-en-Janneketaal’ kan uitleggen. En: ‘Als Joost spreekt, luistert iedereen.’ Heidman bijvoorbeeld meldt dat Sliepenbeek destijds helemaal niet zo veel zin had in C1000, toen hij bij Hema zat. Maar het lukt toch hem erheen te lokken. De reden: als het maar ingewikkeld is, een uitdaging dus. ‘Hoe complexer, hoe beter.’ De krant suggereert dat Sliepenbeek van Vion naar Action is gegaan omdat eigenaar en investeringsmaatschappij 3i op termijn van Action af zal willen, en dan kan dat een beursgang worden. Maar, aldus de krant, de omzet van Action moet wat 3i betreft eerst doorgroeien naar een omzet van € 10 miljard, dan is Action rijp voor de beurs. En dat is geen gelopen race, omdat Action volgens ingewijden niet meer dat groeiwonder is van een paar jaar terug. Het feit dat Sliepenbeek de vertrekkende Lotz opvolgt, is volgens de krant een teken aan de wand dat in de ogen van de investeerder Action niet genoeg groeit en niet genoeg omzet en/of winst maakt de laatste tijd. Wat ook weer niet vreemd is bij een formule die floreerde tijdens de recessie van de afgelopen jaren. ■

Morssink, Sliepenbeek,Vion

Van den Nieuwenhof, Hans Anders

Bart van den Nieuwenhof is sinds deze maand algemeen directeur van optiekketen Hans Anders. Hij volgt daar Remco Boerfijn op, die bij het bedrijf opstapt. Van den Nieuwenhof vertrok afgelopen juli onverwacht bij Jumbo, waar hij directeur was van La Place. Van den Nieuwenhof was daar sinds 2012 aan het roer en maakte ook de overname van La Place mee door Jumbo, dat de horecaketen kocht in 2016 van het toen noodlijdende V&D, in handen van de Amerikaanse investeringsmaatschappij Sun Capital. In interviews en tijdens congrespresentaties vertelde Van den Nieuwenhof met enthousiasme over het feit dat La Place onderdeel was geworden van een familiebedrijf in plaats van een investeringsmaatschappij, maar hij bleef slechts twee jaar in deze functie bij Jumbo. En Hans Anders is overigens onderdeel van een investeringsmaatschappij, 3i. ■

Met ingang van komende maand is John Morssink cfo (‘chief financial officer’) bij vleesleverancier Vion. Hij is de opvolger van Joost Sliepenbeek, van wie net daarvóór bekend werd gemaakt dat hij cfo bij Action gaat worden (zie hierboven). Sliepenbeek was ruim drie jaar werkzaam bij Vion. Morssink was hiervoor ook cfo, maar dan van het Vion-onderdeel ‘Pork’ (varkensvlees). Daarnaast heeft Vion gemeld dat Theo Koekkoek voorzitter van de raad van commissarissen van het bedrijf wordt. Koekkoek was al lid van de raad van commissarissen, sinds eind november vorig jaar, en was daarnaast voorzitter van de raad van commissarissen van Agrifirm. Maar bij Agrifirm is Koekkoek afgelopen maart afgetreden, na een periode van zestien jaar. Koekkoek volgt als voorzitter van de rvc van Vion Sipko Schat op, wiens termijn eindigt als Koekkoek hem opvolgt. De rvc van Vion bestaat met ingang van de benoeming van Koekkoek verder uit: Tom Heidman (vicevoorzitter), Marieke Bax, Hans Huijbers (de ZLTOvoorzitter, zie ook blz. 7) en Ton van der Laan. ■

10 FoodPersonality oktober 2018


DEZE MAAND

Met Pim op straat Pim van den Berg (van z’n eigen bedrijf ‘Perspectives’) kijkt naar de menselijke maat in de detailhandel, in het bedrijfsleven en gewoon ‘op straat’.

“Den Helder. 55.000 inwoners, ver weg van alles. Marinestad, isolement, een stad waar mensen niet zomaar een dagje gaan winkelen. Een stad omgeven door een indrukwekkend ruig landschap, veel water, bizarre vergezichten. De net geopende bibliotheek is dit jaar uitgeroepen tot de beste van de wereld. Den Helder heeft begrepen hoe onaantrekkelijk ze was. Gemeente, provincie, stadsvernieuwers, iedereen is er eensgezind bezig met stadsvernieuwing, geen plan mag voortaan zomaar in de diepste bureaula van een wethouder belanden. Bij toeval kwam ik bij een 55-plus-beurs in de stadshal. Wat een drukte. Wat een aanbod van diensten en producten. Ik sprak met een kok – u ziet hem hier rechts op de foto – van Vrijwaard, een organisatie voor wonen, welzijn en (thuis)zorg in de regio Den Helder. Iedere dag maakt hij 400 warme maaltijden voor zijn gasten, op verschillende locaties. Die warme maaltijd in ontvangst nemen en het

bijbehorende gesprekje is voor de meeste klanten het hoogtepunt van hun dag. Als we beter gaan begrijpen wat het betekent om een warme maaltijd te ontvangen met een sociale knipoog, dan zou er een vernieuwingsslag bij de supers mogelijk zijn. Dan moet je eerst beseffen hoe veelomvattend eenzaamheid gaat worden. Met voorspellingen van 60% singles in de wereld van morgen. Onze wereld van supermarkten en merken is echter vluchtig. Bij maatschappelijke betrokkenheid gaat het ook om de rol die je in de openbare ruimte wil vervullen. Op een van de drukste punten in de stad laat Albert Heijn helaas zien hoe het niet moet – de bovenste foto. Wel met glas, maar toch dichtgemetseld. Nou kan ik van AH natuurlijk niet eisen dat het voortdurend elke winkel meteen een uitstraling kan geven die bij stadsvernieuwing past en bij situaties van welgemeend contact met klanten, maar hier mag AH wel een plan voor

maken. Hopelijk gaat op deze plek het inzicht in de demografische ontwikkelingen een doorbraak betekenen in het aanbod van ‘lekker’. Wellicht met warme maaltijden. Een kok. Misschien die van Vrijwaard. Een trotse open pui. Een terras. Een nieuwe ontmoetingsplaats voor al die singles, die we net zo goed als ‘alleenstaanden’ kunnen omschrijven. Met respect voor die aardige stad Den Helder.” ■

Van Leeuwen, Beke/Van Berlicum, Wetterhahn, Ordelman, NS-retail Jumbo ➦

Carin van Leeuwen

Maurits Beke

van Berlicum. Beke is verantwoordelijk voor ‘de cluster borrel, dranken & diepvries, ontbijt, zoet/ impuls’ en Van Berlicum voor ‘de cluster maaltijden en non-food’. Van Leeuwen werkt sinds zeven jaar bij Jumbo. Hiervóór was ze ruim twee jaar sales director bij zuivelaanbieder Arla en daarvóór was ze 22 jaar werkzaam bij FrieslandCampina (en rechtsvoorgangers als Coberco), in verschillende marketing- en salesfuncties. ■

Jumbo heeft aan leveranciers van het bedrijf bekendgemaakt dat unitmanager Carin van Leeuwen vertrekt. Haar vertrek gaat deze maand in. In een brief aan leveranciers meldt commercieel directeur Olaf de Boer dat Van Leeuwen ‘haar vleugels wil uitslaan’ en op ‘zoek gaat naar een nieuwe uitdaging’. Voor Van Leeuwen is nog geen opvolger bekend. Haar taken als unitmanager worden tijdelijk waargenomen door twee category managers. Dat zijn Maurits Beke en Koen

Anita Wetterhahn, directeur retail bij NS Stations, zal eind dit jaar het bedrijf opstappen. Met ingang van komend jaar zal AnneMaartje Ordelman die functie vervullen. Wetterhahn was vele jaren (t/m 2007) commercieel directeur bij Jan Linders en ging daarna aan de slag als directeur van snacks-enzoetwarenketen Jamin. Daarna was ze een tijd projectdirecteur van het Limburgs Museum, en in 2014 werd

ze verantwoordelijk voor de exploitatie van de winkelvoorzieningen van de stations van NS. NS Stations is bijvoorbeeld multifranchisenemer van Albert Heijn met de formule AH To Go. Wetterhahn is ondanks haar vertrek bij Jamin in 2011 nog steeds commissaris bij het bedrijf. Ordelman werkt sinds 2008 bij NS Stations. Haar huidige functie is manager dienstenmanagement, het is haar vijfde functie sinds haar aantreden binnen de organisatie. ■

Kara, Tetra Pak ➦

Sinds vorige maand is Charib Kara (47) algemeen directeur van levensmiddelenverpakkingsproducent Tetra Pak voor de werkgebieden Benelux en Frankrijk. De benoeming valt samen met een veranderde indeling in marktgebieden binnen het bedrijf, Kara is de opvolger van Stefan Fageräng als voormalig Benelux-directeur en tegelijk van diens evenknie voor Frankrijk. Kara is sinds 2008 voor Tetra Pak werkzaam. ■

11 FoodPersonality oktober 2018


DEZE MAAND

Swinkels Family Brewers neemt Bier & Co over zijn met lokale worteling en een relevant assortiment in plaats van de pilsbrouwer die het jarenlang was. Bier & Co zal als zelfstandige unit binnen Swinkels Family Brewers opereren, maar het bestaande speciaalbierteam van de brouwer zal met het salesteam van Bier & Co worden samengevoegd. Daarmee wordt een start gemaakt in horeca, terwijl de retailmarkt later zal volgen. Peer Swinkels: “Bier & Co is een eigenzinnig bedrijf en een pionier in de bierwereld. Dat past heel goed bij ons.” De overname heeft niet alleen gevolgen voor de Nederlandse markt, maar helpt Swinkels Family Brewers ook in zijn internationale groeistrategie. 80% van de omzet van inmiddels € 659 miljoen wordt namelijk in het buitenland gerealiseerd. Als exclusief distributeur van een reeks van buitenlandse biermerken – maar bijvoorbeeld ook het succesvolle Fritz Kola (ambachtelijke cola) – kan Swinkels Family Brewers zich met Bier & Co ook in het buitenland nadrukkelijker manifesteren als volwaardig portfoliospeler. ■

Vorige maand schreven we over het afnemende vertrouwen in het Franse Casino (‘Casino schuift schulden door binnen de familie’) bij beleggers en zakenbanken. Het zou voor hen niet meer te volgen zijn hoe Casino, Casino Guichard Perrachon en Rallye schulden van elkaar overnemen. Maar nét voordat FoodPersonality september overal op de mat lag, meldden zakenmedia dat een consortium van Franse banken (zoals BNP Paribas) voor Casino-moeder Rallye met een fikse lening over de brug kwam. Ergerlijk, zoiets, omdat het bericht in dit blad dan meteen achterhaald is en eigenlijk meteen aangepast zou moeten worden. Maar Casino-eigenaar Jean-Charles Naouri kan nog niet op zijn lauweren rusten. Banken mogen Naouri te hulp zijn geschoten, maar daarna blijkt het bedrijf een flink deel van het winkelvastgoed – bijvoorbeeld panden waar een Monoprix in zit – voor een flink bedrag van de hand te doen, om het dan terug te leasen. Dat is best in bij retailers de laatste jaren, maar toch: vaak is de behoefte aan vers geld dan groter dan aan winkelpanden een veeg teken. Je krijgt ook de indruk dat banken dit bij Naouri hebben afgedwongen.

“Als een garçon weer eens met de vraag: ‘San Pellegrino?’ op me afkomt, zeg ik hem: “Neen, hebt u dan geen water van de Amalbergabronnen uit Gavere? Of Bon-Val uit Bavikhove? Allicht Bru uit Chevron? Water van Chaudfontaine? Clémentine uit Spixhe (niet ver van Spa)? Cristal Monopole van Aarschot of dan Duke (Francorchamps) misschien? Ginstberg (Scheldewindeke)? Harre uit Werbomont-Ferrières? Koningsbronnen van Brakel of Leberg uit Roosdaal in Vlaams-Brabant? U hebt toch zeker Ordal uit Ranst? Echt geen Pouhon de Bande? Of Spa misschien? Neen, dan ga ik voor Sty uit Céroux-Mousty of Sunco uit Ninove, Top uit Brakel, Volette uit Etalle, Val(vert) uit Boortmeerbeek of Villers Monopole uit Villers-leGambon, Philippeville.”

ten volgens Picnic-directeur Muller, en tegelijk de

(Sinds begin augustus tot begin deze maand

overweging van Picnic om te zorgen dat klanten

is het aandeel Ahold Delhaize aan het dalen.

via de app kunnen weten hoe laat de Picnic-bezor-

Enkele sectoranalisten van banken hebben het

ger voor de deur staat.)

aandeel afgewaardeerd naar ‘verkopen’. Analist

* Nick Trachet

omgaan. Typische redenering uit Silicon Valley:

aan het feit dat San Pellegrino overal in Belgische

“Laten we hopen dat dit het einde inluidt van het fenomeen, dat allang meer Blokker dan hipster is, en een groter cliché dan een racefiets aan een bakstenen muur.”

restaurants, terwijl er genoeg Belgisch watertjes

* Milou van Rossum

zijn, hij kent ze...)

* NRC Handelsblad aanprijsborden met krijt en met name de ‘school-

“Als het Nederlandse volk het gevoel heeft dat iets oneerlijk is, gaat het fout. Je ziet dat een bedrijf als Unilever dat niet echt aanvoelt en niet de juiste toon kan vinden.”

bordstijl’ van vele winkels ‘vol passie’ nu onder-

* Frank de Grave

hand wel beu.)

* Het Financieele Dagblad

Een strategische overname, zo noemde cco Peer Swinkels de 100% acquisitie van bierhandelshuis Bier & Co. De bekendmaking in Amsterdam, eerder deze maand, geeft een nieuwe dimensie aan het portfoliospel (waarover een uitgebreid interview in dit nummer met verkoopdirecteur Gert-Jan Becks en marketing & trade marketing manager Erik Soeteman vanaf blz. 34) dat Swinkels Family Brewers tegenwoordig speelt. Met Bier & Co voegt Swinkels Family Brewers namelijk in één klap een uitgebreid aanbod lokale, Europese (o.a. Weihenstephaner) en Amerikaanse (o.a. Anchor Brewing) aan speciaalen craftbieren toe aan het bestaande portfolio. Swinkels Family Brewers wil een portfoliospeler

Gefundenes Fressen

Casinospel

* Foodlog (‘Eetschrijver’ Trachet van Foodlog ergert zich

Inberg van genoemde beleggerssite Iex.nl vindt

“Bedrijven en overheden zeggen allemaal wel duurzaam te zijn, maar dat valt in de praktijk erg tegen.”

Kroger weinig in de melk te brokkelen heeft in de Amerikaanse supermarktsector.)

* Nico Rietveld

teleurgesteld. De waterproducent verkoopt water

“Het is voor niemand fijn om een rechter uitspraak te laten doen, maar als de wet niet duidelijk genoeg is, dan is dat niet anders.”

in flessen van gerecycled plastic en had zodoende

* William Shu

meer ‘maatschappelijk verantwoorde’ keuzes

* NRC Handelsblad

verwacht van potentiële afnemers, maar dat loopt

(De directeur en mede-oprichter van Deliveroo

kennelijk anders.)

over de omstreden manier waarop bedrijven als

* Het Financieele Dagblad (De commercieel directeur van Bar-le-Duc is erg

Uber en Deliveroo met koeriers en chauffeurs

(De moderedactrice van genoemde krant is alle

“Natuurlijk, je wordt toch als consument niet blij van een track- & tracecode? Na veel gedoe weet je dan dat je pakketje voor verzenden is klaargemaakt. Wat heb je daaraan? Ik wil weten hoe laat het aan de deur is.”

dat het bedrijf tegenover Amazon, Walmart en

wij zijn zo disruptief dat we ook aan bestaande wetgeving voorbijgaan.)

VVD’er De Grave, sinds kort lid van de Raad van State, is bepaald geen bedrijvenkritikaster

* Michiel Muller

“De positie van Ahold in de VS is die van een outsider.”

* De Ondernemer

* Nico Inberg

VNO-NCW), maar wijst in de discussie over de

(Een – al dan niet bewust – ongenoegen van klan-

* Iex.nl

dividendbelasting op ‘draagvlak’. Unilever heeft

12 FoodPersonality oktober 2018

(ooit commissaris DSB Bank en een functie bij


Column EFMI Daarna komt dat moment waarop Casino zegt door Carrefour te zijn benaderd voor een overname. Wat Carrefour onmiddellijk bestrijdt. Inmiddels heeft Naouri blijkens een interview met de Financial Times schoon genoeg van de maar liefst achttien hedgefondsmanagers die sinds een tijd op een daling van het aandeel Casino speculeren. Die ageren vooral hiertegen: boven Casino hangt de holding Rallye (met een 51%-belang in Casino), daarboven de holding Foncière Euris (56%-belang in Rallye), daarboven de holding Finatis (89%-belang in Foncière Euris), daarboven de holding Euris SAS (met 92%-belang in Finatis) en daarboven dan weer ‘Naouri zelf ’. In die holdings zitten telkens andere minderheidsaandeelhouders, die ook een deeltje dividend krijgen elk jaar, maar het meeste (zie de percentages) gaat omhoog richting Naouri, trapsgewijs met elke holding als treetje. Geen wonder dat hedgefondsen hier activistisch tegen te keer gaan, want het argument dat ‘er meer waarde uit te halen valt’, ligt hier wel héél voor de hand. Naouri verdedigt zich in dat interview op de opmerking dat hij altijd goed is geweest in rekenen en dat hij zich daar niet voor hoeft te verantwoorden. ■

Stel, als Aldi en Lidl groeien

H

et was een heerlijke zomer. Terwijl

Albert Heijn investeert weliswaar fors in assor-

ik deze column schrijf, is het buiten

timentsvernieuwing, maar onderzoek laat zien

nog steeds zo’n twintig graden. We

dat het gepercipieerde prijsniveau van Albert

hebben er allemaal van genoten

Heijn niet in verhouding staat tot dat van Lidl.

en het was goed voor de omzetten. Maar wat

AH Basic is dan misschien net zo voordelig of

voor winter gaat het worden? En dat bedoel

wellicht licht voordeliger, maar de kwaliteit van

ik niet klimatologisch maar concurrentietech-

deze producten is volgens de consument on-

nisch. Wordt het een warme winter? Of blijft

toereikend. De promotiedruk verder opvoeren

het conform de huidige temperaturen in het

gaat aan dit dilemma niets veranderen.

concurrentieveld redelijk mild? Ik vraag het

Plus Retail investeert in de formule, Plus Briljant

mij af.

2.0 is een stap voorwaarts, zeker wanneer met lef geïmplementeerd. Maar zoals onderzoek

Nu ruim twee jaar geleden opende Aldi

van Superscanner laat zien, volgt Plus Albert

Nord een nieuwe winkel in Gladbeck. Duitse

Heijn qua prijspeil op de voet. En daarmee ligt

supermarktondernemers reisden in groten

ook bij Plus de prijsperceptie van de functio-

getale naar Gladbeck om te bekijken wat Aldi

nele dagelijkse boodschappen duidelijk boven

aan nieuws te bieden had. De reactie luidde

die van Lidl.

unaniem: “Als dit het nieuwe winkelconcept

Jumbo gaat z’n eigen weg, investeert in meer-

van Aldi Nord wordt, gaat de discount weer

waarde en blurring, en creëert onderscheid

aan marktaandeel winnen.” En zo geschiedde:

in een vorm die de discounters nooit zullen

het geconsolideerde marktaandeel van de dis-

kunnen kopiëren. Maar, ook weer te zien in dat

count in Duitsland groeit. Die groei komt voor rekening van Aldi Nord en Süd en Lidl. De testwinkel van Gladbeck is inmiddels uitgegroeid tot wat de formulevariant ‘ANIKO’ wordt genoemd. Deze ANIKO-variant wordt nu

dan nog niet bekendgemaakt de duale kantoren-

in Europa uitgerold. Totale investering:

en aandelenstructuur alsnog zo te houden.)

€ 5,2 miljard. Ook in Nederland is Aldi inmiddels begonnen aan de ombouw.

“Ondanks de voordelen voor het bedrijf gaan Engelse institutionele beleggers, zoals Threadneedle, Janus Henderson, M&G, Schroder, L&G en Aviva juist tegen het voorstel stemmen. Blijkbaar zijn deze professionele beleggers toch niet zo professioneel. Dat valt me tegen.”

De eerste resultaten zijn bemoedigend. Voorzichtige EFMI-berekeningen (op basis van verschillende bronnen) komen uit op een lichte

‘Hoe lang kunnen vooral Albert Heijn en Plus verzet bieden aan een steeds zwaardere druk van de discounters?’

groei van het marktaandeel over de eerste 24 weken van dit jaar.

onderzoek van Superscanner, Jumbo laat het

En nu wordt het interessant. Want stel dat

prijspeil van het huismerk defensief zakken.

* Corné van Zeijl

Aldi in Nederland daadwerkelijk weer gaat

Een poging om met de bulkboodschappen

* Het Financieele Dagblad

groeien. Groei die overigens niet ten koste van

dichter tegen de discounters aan te kruipen?

(Net één dag voordat Unilever bekendmaakt dat

Lidl gaat. Stel, er ontstaat een situatie waarin,

Dat is dan wel een duidelijke eigen koers.

het zijn Brits-Nederlandse kantoren- en aande-

in tegenstelling tot de afgelopen jaren, beide

lenstructuur uiteindelijk toch maar zo laat, noemt

discounters in Nederland groeien. Hoe gaan de

Je zou je af kunnen vragen hoe lang vooral

analist en strateeg bij Actiam en HFD-columnist

fullserviceformules daarop reageren?

Albert Heijn en Plus, gegeven hun huidige

Van Zeijl man en paard; deze Britse institutionele beleggers verwierpen de voorstellen van Unilever.)

“Het land stond om het punt honderden miljoenen in te leveren voor het bedrijf, de premier verzwakte een jaar zijn politieke gezag voor het bedrijf, en nu het bedrijf liet weten dat al die inspanningen voor niets zijn geweest, wilde Polman nog wel kwijt hoe dat kwam: het lag aan de politiek. Wat een gotspe.”

innovatie en prijsbeleid, verzet kunnen bieDoen alsof Lidl niet bestaat, dat doet in tegen-

den aan een steeds zwaardere druk van de

stelling tot jaren geleden niemand meer, maar

discounters. Wanneer wordt de druk op de

tot op heden heeft geen van de fullservice-

dagelijkse bulkboodschappen zo groot dat er

aanbieders echt een adequaat antwoord op

een verhevigde defensieve reactie zal komen?

oprukkende discounters gevonden.

Hoe lang kun je je het permitteren in de ogen van de consument aanzienlijk duurder te zijn? We kunnen er kort over zijn. Als het aan de discounters ligt, wordt het een warme winter.

* Tom-Jan Meeus * NRC Handelsblad

De wisselende columnisten van EFMI Business School:

(Een dag na het besluit van Unilever laat de poli-

Marcel van Aalst, Koen Hazewinkel, Melanie Murk-Seve-

tiek commentator van genoemde krant geen

rein en Laurens Sloot. Deze maand: Koen Hazewinkel.

spaan heel van Unilever, dat naar zijn idee het an-

Reacties: hazewinkel@efmi.nl

tipolitieke sentiment vergroot, terwijl de regering het bedrijf juist zo goed gezind was.)

13 FoodPersonality oktober 2018


Leo Linders Foodmanager van het Jaar Leo Linders, algemeen directeur van Jan Linders, is op het Nationaal Food Congres tot Foodmanager van het Jaar uitgeroepen. Door: Gé Lommen Foto’s: Jan Willem Houweling

Het was die donderdagavond tijdens het Nationaal Food Congres de eerste keer voor Joost Manassen, de voormalig Bickery- en Douwe Egberts-directeur die sinds dit jaar voorzitter is van de raad van advies van het congres. Even stil iedereen… waarna hij met omtrekkende bewegingen de nieuwe Foodmanager van het Jaar begon te omschrijven. Iemand uit de supermarktwereld, geen fabrikant, iemand die in twintig jaar al de nodige tegenslag te verwerken heeft gekregen en die er altijd weer sterk uit gekomen is, zowel hij als zijn bedrijf. Vaak bekend als beste ‘versformule’ in het bekende GfK-onderzoek. En ook bekend als ‘de beste bierformule’… Ja, en toen gingen heel wat ogen in de zaal meteen richting Leo Linders, want dat van die bierformule, dat weten heel wat fabrikanten wel en daar is er maar één van. Dat was ook het moment waarop Leo Linders met zijn ogen begon te knipperen en commercieel directeur Chantal de Rijk naast hem geheimzinnig begon te lachen, want zij was natuurlijk ook lid geweest van het ‘complot’ dat ervoor moest zorgen dat Leo Linders in deze Kurhaus-zaal moest zitten zonder te weten waarom… En toen daarna al snel ‘het voordeel van het zuiden’ werd genoemd en het liedje ‘’t is een kwestie van geduld voor heel Holland Limburgs lult’ van Rowwen Hèze werd ingezet, toen was de spanning ontladen en kon het halve hoofdkantoor van Nieuw Bergen richting het podium. Natuurlijk bedankte daarna Leo Linders eenieder die hem verder had gebracht, zijn vrouw en kinderen, zijn naaste medewerkers…En: “Het is wel bijzonder dat jullie iemand als Foodmanager van het Jaar gekozen hebben die van alles kan maar niet managen!” Naast Leo Linders op het podium bleek Manassen veel persoonlijke details van Linders boven water te hebben gehaald, de tijd dat hij Nederlands studeerde in Nijmegen, dat hij wel eens gedichten had geschreven (Leo Linders: “Maar wel hele korte, hoor!”), hoe hij zich gevoegd had in de rol om zijn vader Jan Linders bij te staan met de supermarktketen nadat een andere zoon en een dochter waren overleden. Hoe Leo Linders kruidenier was geworden terwijl het jaren gele-

den eigenlijk eerder erop leek dat hij kunstenaar zou worden. Hoe Jan Linders (de keten) het heel zwaar had gehad toen een overstap op een nieuw dc jaren geleden bijna de afgrond van het bedrijf betekende. Maar er toch weer bovenop was gekomen. En hoe Jan Linders na jarenlang aan de Limburgse identiteit voorbij te zijn gegaan, opeens het roer omgooide en zich juist als een Limburgse keten met nog wat uitlopers in Brabant en Gelderland profileerde, wat de binding tussen formule, streek en mensen uit de streek versterkte. Leo Linders: “Joost, als het er ooit van komt, mag jij mijn biografie schrijven.” Natuurlijk ook de felicitaties van de Foodmanager van het Jaar van vorig jaar, EFMI-directeur Laurens Sloot, die zowel de keten Jan Linders als de directeur Leo Linders als ‘eigenwijs’ bestempelde, maar erbij zei dat die eigenwijsheid bij nader inzien het uitgangspunt is van de florerende positie die Jan Linders vandaag de dag inneemt. Knokkend tegen AH, Jumbo, Lidl en Aldi, die vier landelijke formules die in het thuisgebied van Jan Linders opereren, maar Jan Linders staat na al die jaren nog fier en florerend overeind. En toen werd Rowwen Hèze nog ’s hard ingezet en deed iedereen in de zaal die zich ‘van Jan Linders’ mocht noemen even een polonaise. Kort. Want dat is eerder een Noord-Brabants dan Limburgs gebruik. ■

De lijst tot nu toe Wie zijn er inmiddels allemaal Foodmanager van het Jaar? Hoeveel zijn het er inmiddels? Hier de lijst, met de vermelding van het bedrijf waar zij op het moment van uitverkiezing werkzaam waren. 2017 – Laurens Sloot (EFMI Business School) 2016 – Frank Weijers (+) (Unilever, postume toekenning) 2015 – Marcel Oosterwijk (Lidl) 2014 – Gerard van Dulmen (Superunie) 2013 – Peer Swinkels (Bavaria) 2012 – Sander van der Laan (Albert Heijn) 2011 – Frits van Eerd (Jumbo) 2010 – Patrick Reekmans (FrieslandCampina) 2009 – Fons Deen (Deen) 2008 – Hans Struik (Struik) 2007 – Dick Boer (Albert Heijn) 2006 – Frans Fredrix (Superunie) 2005 – Frans Barel (Refresco) 2004 – Karel van Eerd (Jumbo) 2003 – Jaap Lagerweij (Sperwer) 2002 – Johan Lokhorst (Peijnenburg) 2001 – Jaap Bastmeijer (Nettorama) 2000 – Klaas van den Doel (Sperwer) 1999 – Joop Kalksma (Campina) 1998 – Jan Brouwer (Schuitema) 1997 – André Michel (Konmar)

Waarom is Leo Linders het geworden? Het oordeel van de jury:

“Leo Linders, algemeen directeur van Jan Linders

scheidende positie inneemt in Noord-Brabant,

Supermarkten, heeft in 1995 deze ‘erfenis van

het zuiden van Gelderland en vooral Limburg.

zijn vader’ in handen gekregen en heeft deze

De formule wordt jaar in, jaar uit erkend als goe-

supermarktketen tot een bloeiend geheel uitge-

de verssupermarkt, spreekt sinds enkele jaren de

bouwd. Vanzelf ging dat allemaal niet. Het bedrijf

klant aan met de slogan ‘het voordeel van het

heeft in al die jaren de nodige tegenslag gekend,

zuiden’ en biedt onder dat motto hoogwaardige

variërend van prijsoorlogen tot een moeizame

regionale en lokale producten, met oog voor

start van een distributiecentrum, maar Jan

de traditie uit de Limburgse keuken. Daarnaast

Linders is er onder leiding van Leo Linders altijd

is Jan Linders een maatschappelijk betrokken

weer bovenop gekomen, het bedrijf werd door

onderneming, bijvoorbeeld met het Jan Linders

zulke momenten alleen maar sterker.

Fonds, dat per lokaal marktgebied goede doelen

Vandaag de dag staat er een keten van 59 mo-

ondersteunt.”

derne en aantrekkelijke winkels, die een onder14 FoodPersonality oktober 2018

14_15_FoodManagervhJaar.indd 14

09-10-18 11:18


De bekendmaking van de Foodmanager van het Jaar: eerst moet het nog tot Leo Linders doordringen, maar tegen de tijd dat hij naast congresvoorzitter Joost Manassen op het podium staat, is het ingedaald. En zeker als daarna een grote groep ‘uit het zuiden’ rondom hem op het podium komt, zijn vrouw Godelieve, dochter Ruth, zonen Jonas en Lode, ‘Jan Linders-bekenden’ als Chantal de Rijk, Ferry Moolenschot, Roel van der Zande, Gineke Wilms, Chantal Drissen e.v.a (zeggen we dan maar even zo), de zaal is het zo te zien duidelijk met de keuze eens, Laurens Sloot feliciteert Leo met oorkonde, beeldje en lovende woorden, en dan wordt het opeens even een ‘Linders-polonaise’ op de maat van Rowwen Hèze.

Uitverkiezing, de procedure

Criteria

De volgende criteria zijn bij de jurering bepalend:

De Foodmanager van het Jaar wordt gekozen in

Superunie), Sander van der Laan (voorma-

vier beoordelingsronden:

lig directeur Albert Heijn, tegenwoordig ceo

De FoodManager van het Jaar:

1 FoodPersonality stelt elk jaar een lijst op van

Action), Peer Swinkels (cco Bavaria) en Joost

1 heeft door zijn of haar inzet een belangrijke

kandidaten die in de levensmiddelensector

Manassen, voorzitter van de raad van advies

vernieuwing binnen de eigen organisatie

werkzaam zijn en die naar het oordeel van de

van het Nationaal Food Congres. De hoofdre-

gerealiseerd;

redactie in beginsel aan de gestelde criteria

dacteur van dit blad en schrijver van dit

voldoen.

artikel is voorzitter van deze jury, maar: niet

2 De raad van advies van het Nationaal Food Congres (evenement van de bekendmaking)

termijnstrategie veel succes; 3 heeft zijn/haar organisatie ontwikkeld tot een

stemhebbend. 4 Dan volg er nog een laatste beoordeling:

maakt van deze ‘longlist’ een ‘shortlist’ en

de voorzitter van het Centraal Bureau

draagt kandidaten voor (of besluit tot één

Levensmiddelenhandel (CBL) en de voorzitter

kandidaat).

van de Federatie Nederlandse Levensmid-

3 Doorgaans buigen de laatste vijf gekozen

2 boekt door middel van een duidelijke lange-

delenindustrie (FNLI) beoordelen de voor

Foodmanagers van het Jaar zich als volgende

dracht van de kandidaat. Dat zijn dit jaar Bert

jury over deze shortlist en/of de kandidaat of

Roetert (CBL) en Bas Alblas (de FNLI-voorzit-

kandidaten. Dit jaar waren de juryleden:

ter die algemeen directeur is van Lamb

Gerard van Dulmen (directeur inkoop

Weston/Meijer).

florerend geheel; 4 heeft met zijn/haar creativiteit een bijdrage geleverd aan noodzakelijke vernieuwing binnen de levensmiddelenbranche; 5 is een charismatisch leider die zich duidelijk onderscheidt van andere managers; 6 bouwt uitstekende relaties op met marktpartijen.

15 FoodPersonality oktober 2018

14_15_FoodManagervhJaar.indd 15

09-10-18 11:18


Bij Cru aan de wijn – zo kan het ook (over de grens dan) Bij Cru is de wijnproeverij in de winkel zelf. Dat is al een heel verschil met een levensmiddelenwinkel in Nederland, waar zoiets niet mag. Maar nog meer dan dat valt op: de opvatting van Cru over welke wijnen in het assortiment passen. Door: Gé Lommen Foto’s: Rob Keeris

Zaterdag 29 september, we zijn hier in de Cruwinkel in Wijnegem. De winkel wordt bevolkt door klanten, door medewerkers, maar dat niet alleen, er staan ook negen wijnleveranciers – ieder aan een tafeltje, met verschillende wijnen, kriskras door de winkel. Of zoals Cru hen noemt: ‘partners’, omdat Cru met die leveranciers vooral over het product overlegt en een langetermijnrelatie aan wil gaan, en de prijsonderhandelingen zijn van secundair belang. Even terug naar Cru, wat was dat ook alweer? December 2015 ging de eerste Cru open – of ‘CRU’, zoals het bedrijf de naam zelf schrijft – een winkel met als uitgangspunt hoogwaardig

en authentiek eten en drinken, vaak ook ‘uit die ene regio’ als die ene regio de oorsprong van een gewas of gerecht is, met respect voor smaak, traditie, authenticiteit, maar ook de ambachtelijkheid van de leverancier en/of de productie. Er zijn inmiddels drie Cru-vestigingen, in Overijse (nabij Brussel), in Wijnegem (ten oosten van Antwerpen) en in hartje Gent. Het assortiment omvat 850 artikelen en ze zijn opgedeeld in tien categorieën, bij Cru ‘metiers’ genoemd: agf, bakkerij, vlees, vleeswaren, poelier, vis, kaas, bereidingen uit eigen keuken (gerechten, maaltijden etc.), dranken en bloemen. Brood en banket wordt ter plaatse gebakken, de maaltijden, salades etc., etc. zoals gezegd uit eigen

keuken. Cru is eigenlijk een soort verzameling van tien speciaalzaken, maar dan als één bedrijf en onder één dak. Cru is geen prijzenfestijn. Cru kiest voor een bepaalde kip, en die kip is dan te koop als beest, als stuk vlees en het kan terugkomen in gerechten. Maar de keuze voor ‘welke kip’, dan komen we op het terrein van assortimentskeuzes en opvattingen over ‘wat zouden we de consumenten het liefst willen presenteren?’. Met als gevolg? Lokaal, graag, als het kan. Maar als het van ver beter is, dan van ver. Cru heeft de Bresse-kip standaard in het assortiment, de beroemde kip uit die Oost-Franse stad.

16 FoodPersonality oktober 2018

16-19_Cru.indd 16

09-10-18 11:20


In de Cru-vestiging in Wijnegem staan negen wijnboeren, ieder met een tafeltje, met flessen, met eventueel flessen in koud water als het witte wijn is. Er zijn geen wijnbouwers uit de zogeheten nieuwe wijnlanden. Nee, Frankrijk, Spanje, Italië, Portugal, Oostenrijk en Duitsland zijn de landen waar het om gaat, wat Cru betreft. Op de ene foto links (op de pagina hiernaast), met schort: Xavier Cerfont, de aankoper van de wijnen voor Cru. Op de andere foto, ook links: Sandra Michiels, marketingverantwoordelijk bij Cru. Wijnaankoper Cerfont vertelt: “We kijken altijd naar de mate waarin wijnleveranciers en hun aanbod bij Cru passen. Deze negen wijnleveranciers delen ons uitgangspunt van ‘zoveel als nodig is, zo weinig mogelijk’. Daar bedoelen we mee: wijn waarbij de natuur zoveel mogelijk haar werk doet, en waarbij na de oogst zo weinig mogelijk nog door mensenhanden wordt ingegrepen. Vaak komen we dan terecht bij biologische, biologischdynamische wijnboeren, maar dat hoeft niet altijd. Wel is het zo: ze laten de natuur het werk doen en in de praktijk komen we altijd uit bij kleinschalige wijnboeren, met hooguit 30 of 40 hectare. Wijnboeren waarbij de productie en de commercie min of meer door een paar mensen op een landgoed worden gedaan en die voldoening hebben van hun werk.” Geen multinationals in wijn dus, uit pakweg Argentinië, Australië of Californië. Wat ook blijkt: alle wijn is Europees. Daar zit achter dat de wijnen uit Europa vaker de verhouding tussen suikers en zuren krijgen die een winkelketen als Cru zoekt. En dat heeft natuurlijk ook weer te maken met dat begrip ‘terroir’. De wijnstokken moet iets wél en iets níet… geen zonnig gebied dat vooral suikers oplevert, nee, de wijnranken moeten knokken tegen wind en regen en andere elementen, de wortels moeten flink mineralen uit de grond trekken. En dat levert weer die wijn op die de kwaliteit heeft die Cru zoekt. Daarnaast streeft Cru weliswaar een langetermijnrelatie na met de leveranciers, maar het maakt wel een voorbehoud: omdat ieder wijnjaar anders is, kijkt Cerfont elk jaar opnieuw naar het aanbod.

Wijnbouwer Sebastien Mann spreekt iedereen meteen aan. Hij wacht niet tot het moment dat klanten geïnteresseerd zijn, hij spreekt elke passant in deze winkel direct aan door een glaasje in te schenken. En met resultaat, kijk eens naar de mevrouw links, met welk genoegen zij het glas aan de lippen zet. Mann heeft 40 hectare bij Eghuisheim, in de Elzas, en reilt en zeilt de wijnboerderij samen met zijn ouders. ‘Vins Mann’, zoals het bedrijf heet, heeft riesling, sylvaner en crémant, de meeste onder de merknaam ‘Mouton Bleu’ (het blauwe schaap). De crémant van zijn bedrijf is een samenstelling van de druiven pinot noir, chardonnay en een druif genaamd pinot Auxerrois. Per fles € 18,90, per doos € 80,50. 17 FoodPersonality oktober 2018

16-19_Cru.indd 17

09-10-18 11:20


Lopend van de ene naar de andere wijnboer verbaas je je ook altijd weer over het assortiment van Cru zelf. Hier zien we een medewerker van Cru een soort blauwaderkaas ‘scheppen’, het lijkt op casu marzu, een Sardijnse kaas, die voor zover wij weten verboden is, omdat het kaas is die zijn typische smaak krijgt doordat er larven in zitten. Op Sardinië wordt-ie alleen maar stiekem verkocht, onder de toonbank. Kaas met larven? Nou ja, google ‘casu marzu’ maar eens… Deze kaas echter is ‘brebis en cire’, een blauwaderkaas uit de Pyreneeën, die bijeengehouden wordt door een laag was om de kaas heen, de kaas waar het om gaat, wordt eruit geschept. Sinds de EU beperkingen aan de verkoop van kaas aan consumenten heeft gesteld, vanwege bepaalde bacteriën, hebben met name Pyrenese consumenten en kaasproducenten zich verzet tegen ‘Brusselse betutteling’ (‘Brussel verbiedt ons erfgoed’, zoiets), maar goed, die Brusselse betutteling was er niet voor niets = dat je iets niet meer naar binnen kon werken waar je goed ziek van kon worden. En hoe zit dat dan met deze ‘brebis en cire’? Die is gepasteuriseerd. Brussel gerustgesteld, en wij merken dat deze kaas het geweldig goed doet bij de wijnen van die Spaanse wijnboer verderop… Hebben we ook nog ‘iets Hollands’ hier? Ja, we zien het kaasje ‘Zwaluwgekwetter’ liggen, een Nederlands witschimmelkaasje, uit Lievelde, de Achterhoek dus. Van kaasmaakster Hermiene Makkink, die haar eigen koeien heeft. Kaas die bijvoorbeeld ook bij Ekoplaza in het assortiment zit.

Als Cru citroenen aanbiedt, zijn dat op enig moment citroenen uit het Italiaanse Amalfi, alom bekend als de ‘beste citroenen ter wereld’, maar alleen gedurende een bepaald seizoen: wanneer die Amalfi-citroenen op hun best zijn. Als Cru vanillestokjes heeft, komen die van Madagaskar. Het assortiment wisselt al naar gelang het seizoen. Dat heeft ook weer gevolgen voor de portemonnee. Die vanillestokjes… De fotograaf van de foto’s van dit artikel ging twee jaar geleden mee om beelden te schieten van de toen net geopende Cru hier, nu gaan we naar deze wijnproeverij en van tevoren heeft hij direct gereageerd met: ‘o, die winkel met die vanillestokjes’. Want hij heeft onthouden dat hij twee jaar geleden vanillestokjes heeft gezien, van meer dan honderd euro per verpakking. Ja, dat klopt, maar dat was niet per verpakking, maar de prijs in kg. Hoe dan ook, het illustreert de compromisloze keuze voor productkwaliteit.

liteit wil, of iemand nu welvarend is of niet. En ‘duur’… nou nee, omdat productkwaliteit zozeer vooropstaat, is het doorgaans ‘duurder’. En, staar je niet blind op die kg-prijs van de vanillestokjes, een volkorenbrood is gewoon drie euro. Ambachtelijk gebakken met keuze voor een bepaalde tarwesoort en met alleen gebruik van meel, water en zout. En een flinke rijstijd. En voor de prijs hoef je het niet te laten.

En bovendien, die vanillestokjes uit Madagaskar, dat zijn wel ‘echte stokjes’. Niet wat in veel andere winkels met dezelfde benaming te koop wordt aangeboden. Met andere woorden, in de praktijk komt dat vaker neer op een welvarende klant, maar dat mag nooit het uitgangspunt zijn. Het uitgangspunt is oorspronkelijk immers: dát bieden wat Colruyt

En nou is het gekke: wijn proeven kun je altijd bij Cru, daar heb je geen wijnproeverij voor nodig. Marketingverantwoordelijke Sandra Michiels legt uit: “Wie bij Cru wijn wil kiezen, krijgt de mogelijkheid via ‘proevertjes’ kennis te maken. Dat doen we door middel van onze ‘enomatic’, een bewaartoestel waarbij de wijn z’n kwaliteit behoudt. Het apparaat bevat zes verschillende temperatuurzones, van 7 tot 18 graden Celsius, zodat we elke wijn op zijn ideale temperatuur kunnen bewaren en serveren. Bovendien worden de geopende wijnen beschermd door middel van argongas, een neutrale stof die de lucht uit de fles verwijdert en oxidatie vermijdt. Zo kunnen we de smaak van wijnen enkele weken lang optimaal houden. Wie wil proeven, kan dat – afhankelijk van zijn keuze – tegen een vergoeding doen, in drie varianten: 3 cl, om kort even te proeven van de wijn; 7,5 cl, om een tweede keer te proeven en de smaak en kwaliteit van de wijn beter tot je door te laten dringen, en 15 cl, om met volle teugen van een volledig glas te genieten.”

Dus is Cru: een winkel voor mensen die geld hebben voor dure kwaliteitsproducten? Dat beeld wordt wel bevestigd als we aankomen bij het herontwikkelde pand waar de Cru gevestigd is, een voormalige distilleerderij waar behalve Cru vooral lofts en ruime appartementen zijn gebouwd. We zien Landrovers en hoge SUV-Volvo’s op de parkeerplaatsen. Maar Sandra Michiels, marketingverantwoordelijke van Cru, bestrijdt dat. Cru is er voor iedereen die authenticiteit en gewas- en productkwa18 FoodPersonality oktober 2018

16-19_Cru.indd 18

09-10-18 11:20


Cru heeft acht ‘wijnstijlen’ 1/ fris wit:

met het uitgangspunt van lage prijzen en massale volumeverkoop nooit zou kunnen bieden. Colruyt Lage Prijzen, met die rode telefoon (dat hoeven we toch niet meer uit te leggen toch?). Cru is het tegenovergestelde van Colruyt. Maar is wel degelijk onderdeel van Colruyt Group. En dat komt omdat jaren geleden een directeur - Jean-Pierre Roelands, die mede de vormgever was van dat laagsteprijsbeleid - afscheid ging nemen van Colruyt Group en in zijn laatste dienstjaren de gelegenheid kreeg om het volstrekt tegenovergestelde van Colruyt te bedenken en te ontwikkelen. Omdat hij vond dat Colruyt Group ook het tegenovergestelde in huis zou kunnen hebben. En: daar was een markt voor. Geen grote, maar toch, wie weet, over enkele jaren; als je kijkt naar het bewustzijn van consumenten vandaag de dag…

wijnen met een hoge zuurtegraad, vaak gemaakt van één druif (riesling, sauvignon blanc), meestal afkomstig uit noordelijke regio’s, waarbij ‘terroir’ van doorslaggevende betekenis is. Passend bij een groep gerechten als: rauwe zeevruchten, gerookte vis en koude visbereidingen. 2/ fruitig wit: dit is ook droge wijn (geen zoete), uit regio’s met veel zonuren (Elzas, Côte du Rhône, Castilië en ZuidItalië), met veel aroma, afkomstig ook van aromatische druiven (viognier, muscat, pinot gris). Passend bij gerechten als: wit vlees, kip/kalkoen, oosterse gerechten 3/ vol wit: Intense, vaak boterachtige smaak, meer door de vinificatie dan door de druif of de regio zelf, passend bij vis of vlees met een saus. 4/ wijn met een twist: wijnen die door een bepaalde bereiding niet binnen een herkenbare wijnstijl passen, oranje, rosé of ‘versterkte’ wijnen als port of madeira. Niet gebonden aan gerechten. 5/ fris rood: ook hier weer zuren op de voorgrond, koelere regio’s, eikenvatenwerk als het moet. Gerechten: wit (pluimvee)vlees, vis. 6/ ‘rood rood’, elegant: wijnen met ‘karakter’, herkomst, druif of vinificatie kunnen alle drie leidend zijn. Gerecht: rood vlees. 7/ zwart rood:

Cru is een formule met een lange adem. Het maakt geen winst, nóg niet. Dat is uiteindelijk wel de bedoeling, natuurlijk. Het bestaat uit drie vestigingen, en het mogen of moeten er uiteindelijk vijftien tot twintig worden. En het mag binnen Colruyt Group de tijd krijgen om te rijpen, zoals gewassen die tijd ook nodig hebben. Het is een formule zonder geschreeuw (geen grote prijsreclames etc.), met veel medewerkers in een winkel, als je dat afzet tegen 850 artikelen, en die medewerkers zijn geen 17-jarige vakkenvullers maar volwassen productspecialisten, veelal met een horeca-achtergrond. ■

smaken in de richting van zwart fruit, bessen, kruidige wijn, de druif (syrah, carignan of cabernet sauvignon) is bepalend, of de ligging (Zuid-Europees). Met een oogstmoment vroeg in de ochtend om de oxidatie zoveel mogelijk te beperken. Gerechten: ‘stevig’, barbecue of wild. 8/ ‘macho’ of ‘ruwe bolster, blanke pit’: wijn met een bijzondere afdronk, een evenwicht tussen terroir en de vinificatie, liggen lang, op eiken vaten. Gerechten: gegrild rood vlees of pluimveevlees, stevige eenpansgerechten, bruine sauzen. Waarom melden we dit? Op de site van Gall & Gall vind je ook iets dergelijks: ‘smaakprofielen’. Van ‘sugar honey’ tot ‘royal red’. Het zijn er in totaal achttien, heel wat meer dan de wijnstijlen van Cru. Het illustreert de beperking die Cru zich oplegt als het gaat om suikergehalte, mondgevoel, tannines, zuurgraad, complexiteit, intensiteit en mondgevoel. We zeggen niet dat het een beter is dan het andere, het gaat alleen om het verschil. Je zou dan zeggen: bij acht wijnstijlen zorg je voor acht wijnboeren bij de proeverij. Nee, het zijn er negen. En die negen zijn ook niet echt strak verdeeld over de wijnstijlen, nee, al die wijnboeren uit allerlei Europese windstreken moeten ook maar de tijd hebben om twee dagen in een Cru klaar te staan (op zaterdag in de Cru in Wijnegem, op zondag die in Overijse).

Hier (links op de foto) zien we Oscar Garrote, afkomstig uit Zamora. Zijn wijnen heten Pico Cuadro en Vendima Seleccionada, wijnstokken van zestig jaar oud (zoeken dus mineralen diep in de bodem) en de opbrengst is zeer beperkt. En weer proeven we van een wijn zoals je ‘m niet vaak krijgt. Engeltje op de tong. Ook ongeveer € 19,- per fles, maar dan heb je ook wat. Wat blijkt? Garrote heeft een wijnboerderij in de omgeving van Zamora, een plaatsje tussen Madrid, Salamanca en de grens met Portugal in. Maar hij was vroeger speler van het Spaanse nationale rugbyteam. Dus een ‘bekende sport-Spanjaard’ van vroeger. Of hij wel eens tegen de beroemde Nieuw-Zeelandse All Blacks heeft gespeeld? Jazeker. En hij heeft die spelers ook recht in de ogen moeten kijken toen zij hun hypnotiserende haka deden. “Als je daartegenover staat, sta je al met 3-0 achter. En die uitslag van die wedstrijd toen heb ik ook heel bewust verdrongen...” Dus als u nou bij die ene foto denkt ‘waarom staat hier een wijnboer hard ‘ka maté, ka maté, ka óra, ka óra!’ te roepen: dáárom. 19 FoodPersonality oktober 2018

16-19_Cru.indd 19

09-10-18 11:20


Discounter Jack’s, is dat slim van Tesco of niet? Halverwege vorige maand opende Tesco de nieuwe discountformule Jack’s. Jack’s moet de verdere groei van Aldi en Lidl in Engeland tegenhouden. Waardoor ofwel Jack’s, ofwel de formule Tesco zelf weer kan bloeien. Maar gaat zoiets werken? Door: Gé Lommen Foto’s: Tesco

Waar zit het en wat is het? Het zit in Chatteris, 50 km boven Londen. En er komt er nog een in Immingham, 200 km boven Londen. En volgend jaar, aldus Tesco, komen er nog vijftien. Het omvat 2.600 sku’s, waarvan 1.800 onder de formulenaam: Jack’s. De rest is A-merk of leveranciersmerk. En het prijspeil zit onder dat van Aldi en Lidl. Zei althans ceo Dave Lewis van Tesco Jack’s op BBC, toen een journaliste van die omroep met hem door de nog maagdelijk cleane gangpaden wandelde. Buy British, hoe brexitachtig wil je het hebben? Nou inderdaad, Tesco legt in de winkel zeer de nadruk op: afkomstig van Britse leveranciers. Natuurlijk, de bananen komen van ver weg, maar Tesco wil maar zeggen: onze leveranciers zijn ‘uw landgenoten’. En dat doet het niet voor niets. Denk aan de Brexit. Om Trump te parafraseren: ‘from now on it’s going to be United Kingdom first’. Een discounter is ook niet echt bedoeld voor de hoogopgeleide kosmopoliet die juist veel waardering heeft voor alles wat uit het buitenland komt (van literatuur tot film tot etenswaren die men niet goed kent). Anders gezegd: de hoogopgeleide jonge vrouwen die nog een leven vol ontplooiingsmogelijkheden hebben of dat althans zelf zo ervaren en die de laatste twee jaar graag avocado en quinoa hebben gegeten: dat zijn geen echte Jack’s-klanten. 2.600, best veel voor een discounter Ja en nee. Een grote Tesco kan zomaar 35.000 sku’s hebben. Dus ja, een groot verschil met Tesco. Maar nu even naar Nederland: ja, ook een groot verschil met het aantal sku’s zoals wij dat van Aldi en Lidl kennen, tussen de 800 en 1.400. En nu weer naar Engeland: nee – daar is niet Aldi

Nord aan de slag maar Aldi Süd, met doorgaans meer artikelen: 1.800 sku’s. Even nog een zijpaadje: het personeel krijgt meer loon dan personeel van Tesco zelf. Bijzonder, niet? Maar er staat tegenover dat zij geen inkoopkorting krijgen als ze zelf boodschappen doen, wat bij Tesco zelf wel het geval is. Kennelijk moet de discountoperatie simpel blijven en daar hoort dan geen gedoe van een administratieve verwerking van de aankopen van eigen mensen bij. En – zo meldden de vele media en kranten vlak na de opening – Tesco gaat iets doen wat ongekend is, ‘when it’s gone, it’s gone’. In gewoon Nederlands: ‘op = op’. Dat geldt dan voor de non-foodartikelen die Jacks zal hebben, de inoutacties. Klinkt voor ons niet zo origineel, natuurlijk. Waarom de naam Jack’s? Omdat het de voornaam is van Jack Cohen. De man die ooit prijsvechter bij uitstek was toen hij ver voor de Tweede Wereldoorlog al koopman was, Zoals Heijn en Van den Broek in ons land, Leclerc in Frankrijk, Duttweiler in Zwitserland. En die Jack Cohen ging naderhand meer winkels exploiteren en ze op een gegeven moment Tesco noemen. Het is een storytellingvorm met een hoog ‘terug naar de oorsprong’-gehalte. Tesco zelf bekrachtigt dit verzinsel als passend omdat het volgend jaar honderd jaar geleden is dat Cohen met Tesco begon. Is dat niet raar? Ja, als je erover nadenkt: de kern van wat die Jack Cohen deed, is niet teruggebracht in de formule die hij oprichtte, bij Tesco. Nee, in een andere formule, Jack’s, die in velerlei opzicht het tegendeel is van Tesco. Heel gewrongen. De formule Tesco zelf downgraden, dat is 20 FoodPersonality oktober 2018

eigenlijk niet te doen, want Tesco is nu eenmaal uitgegroeid tot een moloch: supermarkt spelen, bank erbij, pensioensparen erbij, veel non-food, een doe-het-zelfketen in huis, en Tesco zelf als de dagelijkse winkel voor veel eten en drinken en daarnaast dus al die andere producten en diensten en vergeet ook de mode niet, kledinglijnen van Tesco! Dat kan Tesco niet meer zomaar aan de kant zetten allemaal. Er moest dus een elegant verhaaltje bij; hier is vast een strategisch adviesbureau voor in huis gehaald. Met als opdracht: maak een story, zodat we dat de consument en de media kunnen vertellen. En dat bureau kwam met een naam en een story. (Misschien zelfs met meer, zodat de raad van bestuur van Tesco wat te kiezen had, wie weet.) De keuze voor de naamgeving als deze is ook niet voor het eerst. Walmart deed dit jaren geleden al, door naast Walmart te beginnen met Sam’s Club, een zb-groothandel waar je als consument naartoe kunt om boodschappen met grote volumes in te slaan als je een pasje hebt. Sam is: Sam Walton, de oprichter van Walmart. En ooit was Sam’s Club best een concurrent voor Walmart. Maar Walmart heeft dat niet uitgebouwd zoals Walmart zelf. Waarom doet Tesco dit? Jaren geleden ging het de grote vier van Engeland, Tesco, Sainsbury, Asda en Morrisons, voor de wind. Totdat een paar jaar terug Tesco net iets te veel nadruk op buitenlandse expansie had gelegd en tegelijk Aldi en Lidl echt pas werk gingen maken van hun operaties in Engeland. Tesco is destijds flink gecrasht. In een tijd van kredietcrisis en de lange nasleep ervan, met veel Engelsen die moesten sappelen om rond te komen. Het vanzelfsprekende succes en het geroemde management van deze grote vier bleken een wassen neus, want ze hadden ken-


Ceo Dave Lewis van Tesco poseert in de eerste Jack’s, achter hem een groot beeld van Jack Cohen, de oprichter van Tesco. De agf-afdeling (foto rechtsboven) heeft kennelijk vijf prijspakkers, die ofwel per week, ofwel per seizoen zullen verschillen. En we zien bij zuivel en bij vlees duidelijk gecommuniceerd dat de artikelen afkomstig zijn van Britse bedrijven en/of boeren. nelijk nog nooit échte prijsconcurrentie meegemaakt van twee Duitse discounters. En allevier hebben ze eronder geleden. Ter illustratie: Lidl en Aldi hebben binnen enkele jaren een marktaandeel van ruim 13% gepakt, terwijl de grote vier marktaandeel moesten inleveren. Zo is Tesco zelf van ooit ruim 32% inmiddels naar 27% gegaan. Twee Duitse bedrijven die zomaar een flink deel van de markt innemen. Geen wonder ook dat Tesco overal op borden in de eerste Jack’s-winkel zegt dat alles van Britse leveranciers afkomstig is. Beste klant, het komt níet uit Duitsland, moet je dan daarachter denken. En gaat dat nou iets doen, zo’n discountdochter om andere discounters de pas af te snijden? Dat is maar de vraag. Is dat al ergens eerder gelukt? Ja. In Denemarken: met Netto. Netto is de Deense discounter van Salling Group. Die naam is voorlopig nog vrij onbekend, want het is de nieuwe naam van wat tot afgelopen juni jarenlang de marktpartij Dansk Supermarked was. Het is de marktleider van Denemarken, met ongeveer 34%. Salling heeft meer formules, maar Netto is veruit de grootste. In Denemarken hebben Aldi en Lidl nog steeds weinig in de melk te brokkelen. Maar in Nederland? Nee, niet gelukt. Het is wel geprobeerd. We hadden ooit Basismarkt, PrijsSlag, Kassa en meer proefballonnen. Deze drie bijvoorbeeld waren van Laurus, Hermans Groep en Schuitema. Maar die formules zijn in ons land nooit sterker geworden dan Aldi of Lidl. En in Duitsland zelf dan? Daarvoor geldt hetzelfde als voor Nederland. Plus, Ledi, Penny, Netto (niet het Deense Netto, maar de discounter van marktleider Edeka – overigens zijn er twee formules Netto in Duitsland actief, die van Edeka, maar het Deense Netto heeft her en der ook vestigingen in Duitsland, heel verwarrend

natuurlijk). Maar al die discountproefjes werden nooit groter en succesvoller dan Aldi en Lidl. En waarom niet? Nou… bij al die bedrijven speelden en spelen verschillende factoren, verschillende concurrentieposities etc., maar, we kunnen er wel dít van zeggen: een discountformule die in een retailorganisatie een bijwagen is, terwijl een andere formule de hoofdmoot vormt, die gaat het niet worden. Kassa is nooit C1000 voorbijgestreefd, Basismarkt nooit Konmar en in Duitsland is Edeka bij Edeka altijd belangrijker gebleven dan Netto en bij Rewe Rewe belangrijker dan Penny, hoe je het ook wendt of keert. Ten eerste omdat die andere formule al groter was en ten tweede omdat die andere formule zelf ook al ‘onderkant markt’-artikelen, C-merken, prijsmerken etc., etc. in het assortiment had – die trouwens nooit beter uit een test kwamen dan artikelen van Aldi en Lidl. Want discounters van fullserviceretailers bewaarden die kwaliteit altijd voor het eigen huismerk. Het beste voorbeeld is wellicht Albert Heijn, dat in 2003 een fikse prijzenoorlog ontketende om weer marktaandeel te winnen en zodoende kreeg met name Aldi in de daaropvolgende jaren het moeilijk. Maar AH won dat niet met Euroshopper of AH Basic, nee, met lage prijzen voor de meest gangbare A-merken en het eigen huismerk. Ja, en dus? En dús is het een vreemd spel dat Tesco is gaan spelen. Op deze manier heeft geen retailer ooit succes geboekt En misschien gaat Tesco daar nog achter komen. Alleen, dat zeggen we er maar meteen bij, dat is allemaal nog onzeker nu en bovendien, er is geen levensmiddelenmarkt zoals de Britse. Ooit vonden we dat de Britse supermarktsector flink 21 FoodPersonality oktober 2018

vooropliep. Inmiddels krijg je meer de indruk dat die markt flink achterloopt. De Britse waakhond heeft gemeld dat het in marktgebieden met een Jack’s erin naar prijzen gaat kijken. De suggestie die daarachter zit: met een Jack’s in de buurt zou Tesco in de Tescoformule zelf de prijzen kunnen verhogen. Als dat zo is, dan zou Tesco toch wel helemaal de weg kwijt zijn, toch? Want dan zou Jack’s zo prijsattractief zijn dat de Britse klant nog minder in een Tesco gaat kopen, hallo. En nog even een bericht van woensdag 3 oktober: het aandeel Tesco blijkt een grote verliezer op de Britse beurs te zijn, met een daling van meer dan 8%. We zeggen er wel bij: dat is niet omdat Tesco met Jack’s is begonnen, dat is een koersreactie op halfjaarcijfers met een winst die bij analisten en beleggers tegenviel. Toitoitoi, Jack. ■


Bij overnames doet Coop altijd mee. Hoe kan dat? Bij overnames doet Coop altijd mee. Hoe ‘flikt’ Coop dat altijd? We vragen het aan algemeen directeur Fred Bosch. Door: Gé Lommen Foto’s: Jan Willem Houweling

Een bedrijf of een deel van een bedrijf overnemen, dat geeft altijd schwung in een bedrijf, ‘we groeien weer’, dát gevoel. Maar er zijn ook wel eens momenten waarvan je denkt ‘wat moet ik daar nu weer mee?’. Het overkwam Fred Bosch op een donderdagochtend, toen in de media bekend werd dat Jumbo een bod had gedaan op Emté en dat er sprake was van ‘een tweede partij’ die daarin meedeed. En – klonk het in de media – dat zou dan Plus Retail zijn. Die middag zou Bosch naar een Superunie-vergadering gaan. Het overviel hem. “Het was een kwestie van tijd dat ze zich bij ons zouden melden, gezien ons verleden met overnames en de eerdere samenwerking met Jumbo.” Die middag was ook toenmalig Plus Retail-ceo Jan Brouwer bij die Superunie-vergadering en voorafgaand aan die vergadering, bij de koffieautomaat, verklaarde Brouwer dat het niet klopte: Plus Retail was pertinent niet die tweede bieder die met Jumbo in zee was gegaan. Toen ging iedereen volop speculeren bij de automaat. Bosch stopte een stuk appel in zijn mond en verontschuldigde zich, half verstaanbaar, met: “Ik mag van mijn moeder niet met volle mond praten.” Coop en overnames, een overzicht: 2001: Coop en Codis fuseren. Coop is vooral een filialenorganisatie, Codis een ondernemerscoöperatie. Jaren later is van de formules van Codis niets meer te zien, het bedrijf heet nog een tijd CoopCodis maar wordt uiteindelijk Coop. Achteraf beschouwd is het meer een overname. Door deze samenvoeging krijgt Coop er 50 vestigingen bij. 2005: Hoogvliet, Deen en Coop nemen samen DeWitKomart over. De winkels van DeWitKomart werden onderling verdeeld. Coop krijgt er 11 winkels bij. 2008: Laurus wordt omgevormd tot Super de Boer, Spar

en Edah worden verkocht. Edah gaat naar een consortium van de overnemende partijen Sperwer/Plus Retail en Sligro Food Group. Edah heeft dan ruim 40 franchisers. Bijna de helft daarvan (18) gaat naar Coop. 2009: Jumbo neemt in het najaar Super de Boer over. Die grote overname heeft een flinke ruilverkaveling tot gevolg, waardoor Coop in het kielzog van die overname er uiteindelijk ongeveer 24 winkels bij krijgt. 2010: Rein Sanders doet zijn regionale en gelijknamige keten van de hand. Daar krijgt Coop niets van, alles wordt Emté. 2011: Jumbo neemt eind 2011 C1000 over, ongeveer 400 C1000-vestigingen. Een deel daarvan wordt weer doorverkocht en ongeveer 50 supermarkten komen in handen van Coop. Bij deze overname is Jumbo dé grote overnemende partij, maar in het kielzog daarvan zit wéér Coop. 2018: Een consortium van Jumbo en Coop neemt Emté van Sligro Food Group over. Uiteindelijk neemt Jumbo 79 supermarkten over en Coop 51. Zoals bekend zijn Jumbo en Coop ieder afzonderlijk al met de ombouw begonnen. Al jaren achter elkaar meldt Coop in een jaarbericht of halfjaarbericht dat het een bovengemiddelde omzetgroei heeft behaald. Een deel daarvan is altijd door overnames en de groei van het aantal Coop-winkels, een ander deel is autonoom. Tot aan de ombouw van Emté had Coop 271 vestigingen (Coop, Coop Compact en Coop Vandaag). Met de overname van 51 Emté-vestigingen heeft Coop – als de ombouw klaar zal zijn – straks 322 vestigingen. En dat aantal is los van de toename van eventuele andere winkels die in die periode Coop kunnen worden. Momenteel bouwt Coop per week twee Emtés om tot Coop. De ‘stand’ van de ombouw is – bekeken 23 FoodPersonality oktober 2018

in week 41: 279 Coops, en nog 43 Emtés te gaan. Volgens het plan van een ombouw van twee vestigingen per week is Coop in februari volgend jaar klaar. Maar Coop houdt het op mei. Nou, februari, mei, hoe dan ook, in aantal supermarkten gerekend zal Coop dan de zesde formule van Nederland zijn, na Albert Heijn, Jumbo, Aldi, Lidl en Spar. Coop zal dan Plus Retail hebben ingehaald – let wel, niet in marktaandeel, maar in winkelaantal.

‘We zijn geen supermarktmakelaar, uitgangspunt is dat we die 51 Emtés zélf gaan exploiteren’ Bij hoeveel van deze overnames was Fred Bosch algemeen directeur? Bij de fusie Coop-Codis en de overname van DeWitKomart niet. Bij die laatste was Bosch wel al financieel directeur. In 2008 volgde hij René van Klooster op, dus vanaf de toestroming van Edah-franchisers en de daaropvolgende onderhandelingen over Super de Boer-winkels was Bosch algemeen directeur – 2008… dus hij ‘jubileert’ dit jaar ook nog. Tien jaar algemeen directeur van Coop: wat was uw moeilijkste moment in die tien jaar? “De situatie van een sluiting. Dat is altijd moeilijk, je stelt mensen teleur.” U bedoelt ondernemers die het hoofd niet meer boven water kunnen houden, en het personeel dat dan ook op straat komt te staan? “Nee, ik denk nu aan de sluiting van ons dc in Monster, jaren geleden, een overblijfsel van de


door jouw vraag: we zijn geen supermarktmakelaar, het uitgangspunt is dat we ze zélf willen exploiteren en dat ze alle 51 succesvolle Coopwinkels gaan worden. Dat staat voorop. We willen vooruit, met alle mogelijke middelen.”

samenvoeging van Coop en Codis. Monster was na de toevoeging van het voormalige C1000-dc in Gieten overtollig. Je moet dan een keuze maken en dan moet er een dicht, dat werd Monster. Je móet wel, want het is onverantwoord om een logistiek netwerk aan te houden dat groter is dan nodig voor het aantal winkels en de volumes die je dan hebt. Maar het doet altijd pijn. En wat jij zegt over filialen en ondernemersvestigingen, daar geldt hetzelfde voor, ook dat doet altijd pijn. De enige troost is dat dit maar heel incidenteel voorkomt. Personeel gaat vaak mee naar een andere formule of naar een andere Coop.” Onlangs heeft Emté bekendgemaakt dat Jumbo en Coop de twee dc’s in Putten en Kapelle en een vleescentrale van Emté niet willen overnemen. En het is evenmin duidelijk wat er met de mensen gebeurt die op het tijdelijke Emté Holdingkantoor in Veghel werken. Daar geldt hetzelfde voor? “Door deze ontwikkeling is het niet uit te sluiten dat medewerkers hun baan verliezen. Hoewel veel medewerkers al rekening hielden met zo’n scenario, blijft het voor een aantal toch een teleurstelling. Maar het blijft onverantwoord om iets over te nemen wat je niet nodig hebt.

Bij een overname is er altijd een soort ‘staart’ van minder rendabele winkels. Zitten er tussen die 51 winkels die Coop nu ombouwt, ook nog minder rendabele winkels? Die u uiteindelijk niet zult ombouwen, die uiteindelijk weer een Action worden? “Nou, de tijd dat overtollige supermarkten Action werden, is nu wel al een paar jaar voorbij. Nee, we willen groeien, net als iedereen. En dus gaan we er ons best voor doen om van die 51 Emtés 51 Coop-winkels te maken, dat is zonder meer het uitgangspunt. Het kan zijn dat er een paar uiteindelijk toch niet rond te rekenen zijn. Maar dat zijn er nooit meer dan een handvol.” Maar waarom heeft u dan ook die handvol erbij gekocht? “Nee, zo moet je dat niet zien. Emté houdt op te bestaan. Jumbo en wij vormen het consortium en wij hebben binnen die 130 winkels allerlei voorkeuren. Maar dat is ook geven en nemen onderling. Ook Jumbo heeft wellicht winkels die niet zo voor de hand liggen voor Jumbo zelf. Ik kan verder niet voor Jumbo spreken, maar je begrijpt dat Jumbo en wij ieder winkels uit die verzameling graag willen en andere minder graag, maar die heb je erbij en ook die zijn naar rato verdeeld. Maar voordat dat nu een eigen leven gaat leiden 24 FoodPersonality oktober 2018

Jumbo gaat elementen die het van Emté goed vindt, aanhouden. Daar heb ik Coop niet over gehoord. “De elementen die wij aanhouden, zitten ‘m met name in goedlopende assortimenten van Emté. Wij hebben bijvoorbeeld meer ruimte voor gebak en luxe vlaaien die een eigen presentatievorm verdienen. Het assortiment luxe vlaaien hebben we fors uitgebreid, met wel twintig. Ook speerpunt van Emté: vlees. Waar het relevant is, houden we de ambachtelijke slagerij aan. Bovendien zijn we overgegaan op Hollands rundvlees en we hebben deze categorie verduurzaamd naar twee Beter Leven-sterren. Verder kijken we altijd naar regionale en lokale verschillen en stemmen ons aanbod daarop af. Denk aan de typisch Brabantse producten als Bossche bollen en worstenbroodjes, hiervan hebben we de receptuur van Emté overgenomen. Twintig mensen hebben hier alle categorieën van onze winkels doorgenomen en die van Emté, met als vraag: wat was Emté en wat willen wij? Wij gaan ook dingen doen die Emté niet deed: extra dkw toevoegen. Je weet wellicht nog dat Emté bij de start van 3.0 zozeer de nadruk op vers wilde leggen dat het flink saneerde in het aanbod dkw. Dat draaien wij in die winkels zonder meer terug.” Gaat u artikelen van Sligro Food Group afnemen? “Ja, we gaan agf afnemen van Smeding, een dochter van Sligro Food Group voor agf. Niet alle agf, een deel van het aanbod.” Is dat iets wat in de onderhandelingen tussen Jumbo/Coop en Sligro Food Group speelde? “Ja. Maar daar wil ik het bij laten.” Als we kijken naar de overnames in de supermarktsector, en dan vanaf 2005 t/m nu, hoe kan het dat Coop altijd een van de overnemende partijen is? Wat doet u? “Wat doe ik? Ik doe dat allereerst niet alleen, dat ‘doen wij’.” Oké. Wat doen jullie? “Ik denk dat wij vrij snel aan anderen laten merken dat we interesse hebben. Bovendien hebben we als team veel ervaring en kunnen we slagvaardig opereren in dit soort processen. Dat is zowel bij Jumbo als in de financiële wereld goed bekend. We hebben daarin een goed track record. We snappen dat je soms ook moet geven


om te nemen. En we houden goed bij welke winkels van onze concurrenten welke prestatie leveren. Dat is vooral een taak van onze afdeling acquisitie & vastgoed, maar ik heb het idee dat we goed ons huiswerk voor elkaar hebben zodra een partij de intentie heeft om te verkopen. Daar komt bij dat Coop een organisatie is van filialen en ondernemers, dat is voor een verkopende partij altijd een pre. Beide winkelsoorten kunnen gemakkelijk onder onze vleugels.” Maar… Sligro Food Group maakt bekend dat het gaat nadenken over de toekomst van Emté of ervan afwil, en u belt meteen Ton van Veen? Of belt hij u meteen? “Nee, niet meteen. Maar er is wel gauw contact. In het geval van Jumbo is er sprake van een jarenlange band. Toen Coop nog veel kleiner was, hadden we geen dc. Onze logistiek en opslag lag bij Jumbo, of beter: bij Van Eerd Groothandel. Uiteindelijk hebben we dat na jaren veranderd, zeker nadat Coop en Codis een geheel werden. Maar die band is er dus.”

‘Bij de ene overname kwam ik Ton van Veen op het Indistributiediner tegen, bij de andere op de Haringparty van het CBL’ Dus u belt of hij belt u meteen? “Dat is niet per se een telefoontje. Bij de ene overname kwam ik hem tegen op het Indistributiediner, bij de andere kwam ik hem tegen op de Haringparty van het CBL. Dat zijn momenten en situaties om even ongedwongen met elkaar te praten. Dus in zo’n situatie zeg ik hem dat wij bijvoorbeeld graag als ‘back to back’-partij mee willen doen, ik geloof dat dat bij C1000 was. Dat kan de beslissers bij Jumbo ook weer helpen omdat ze dan weten dat er interesse is voor vestigingen die wellicht minder goed bij hun formule passen. Zoiets kan een overname versnellen.” Ik leg dit voor: overnemende partijen werken graag met Coop samen omdat je in de markt van Coop niet zoveel last hebt. “Dat zou inhouden dat wij geen concurrent van betekenis zijn? Dat is flauwekul. Tegenwoordig

strijdt iedereen tegen iedereen, in elk marktgebied en om elke klant. Onze groeicijfers laten ook zien dat wij het goed doen in de markt en een bovengemiddelde omzetgroei behalen, dus ik begrijp die opmerking niet.” Ik geloof het zelf ook niet zo, maar ik was benieuwd naar uw reactie. Nog even over dat huiswerk, Coop kent de markt beter dan andere spelers? “Ik kan niet benchmark-achtig verklaren hoe goed onze concurrenten weten welke vestiging welke prestatie levert, ten opzichte van wat wij weten. Ik kan er alleen van zeggen dat wij daar veel tijd in steken en daar goed van op de hoogte willen zijn. Wat is de functie van een vestigingspunt, hoe ziet het marktgebied eruit, wat voor consumenten wonen daar, wat zou het potentieel kunnen zijn… Dat doen we ook omdat we altijd in zijn voor overnames. Of dat nu een ondernemer is die van formule wil veranderen of een overname zoals Emté.” Operationeel directeur Maarten Ebben heeft bij de opening van de eerste tot Coop omgebouwde Emté gezegd dat Coop uiterlijk Pinksteren 2019 klaar wil zijn met de ombouw. Reken ik nu in een ombouwtempo van twee Emtés per week, dan kom ik op begin maart uit. Waar zit dat verschil van bijna drie maanden? “We beginnen met de vestigingen die het makkelijkste om te bouwen zijn. Dat zijn de vestigingen met het meeste potentieel en vestigingen die een filiaal zijn. Verderop in de ombouwfase zullen we met ondernemers te maken krijgen. Dat zijn extra onderhandelingen en besprekingen, die duren doorgaans langer.” Ja, er kwam iets voorbij in Distrifood over een groep Emté-franchisers die naar de rechter stappen… “Een groep… het zijn er twee. En verder kan ik daar nu niks over zeggen. Niet omdat het onder de rechter is, maar omdat wij hier alleen maar indirect een partij in zijn, zelfs al gaat het om franchisers die naar onze formule zouden overstappen. Ze verzetten zich tegen de splitsing van Sligro Food Group. Ze zijn wat ons betreft van harte welkom.” Klopt het als ik zeg dat de Emtés die Coop worden, de kleinere zijn uit dat geheel van 130? “Nee. Ga maar kijken in Gilze, de eerste die we verbouwd hebben. Die omvat 1.300 m2 vvo en er komen nog winkels met meer m2 aan, zoals in Lobith, Berlicum, Vrienzenveen, Oudenbosch en daarnaast ook nog winkels van ondernemers. Coop kan met grote metrages net zo goed uit de voeten als met kleine. We hebben winkels in dorpen onder de variant Coop Compact, we hebben 25 FoodPersonality oktober 2018

stadsvariant Coop Vandaag en Coop kan alle meters hebben. Dat komt ook terug in de omzetten; we kunnen prima uit de voeten met een winkel met een gemiddelde weekomzet van € 75.000, maar we kunnen net zo goed uit de voeten met een winkel met een gemiddelde weekomzet van € 300.000. Misschien heeft de concurrentie nog een beeld van ons van ‘groot op kleine meters’, maar dat beeld vind ik compleet achterhaald. Zeker ook nu Coop zoveel bekender is geworden door de landelijke mediacampagne. Maar ik zeg er meteen bij dat het geen gelopen race is. Emté heeft een ander operationeel model dan Coop, Emté had of heeft gemiddeld best hoge weekomzetten, het is aan ons om daar weer bovenuit te komen. In de eerste week of de week erna lukt dat gemakkelijk, omdat dan extra klanten naar de nieuwe Coop in hun omgeving komen kijken. Die toestroom van klanten vasthouden en nieuwe klanten verwerven, dat is de slag die we zullen moeten maken.” In het jaarverslag van Coop van afgelopen jaar kon ik lezen dat Coop helemaal schuldenvrij is. Ik vind sowieso altijd dat Coop een enorm eigen vermogen heeft vergeleken met andere bedrijven… “…Ja, maar dat is ook omdat we een coöperatie zijn, die zijn altijd solide gefinancierd…” …maar is Coop na de aankoop van die 51 Emtés nog steeds schuldenvrij? “Nee, zeker niet!” En is dat erg? “Nee, ook niet. We hebben nu weer meer langlopende schuld, we zijn leningen aangegaan met onze huisbanken ING en Rabobank. We hadden helemaal géén schuld meer. En nu wel. Dus we zijn 100% gestegen in onze schuldpositie.” En dat is niet erg? Ik moet even denken aan dat enorme bedrag van 600 miljoen dat Jumbo destijds leende van Rabobank, ABN Amro en ING om de overname van C1000 te bekostigen. “Nee, dat is niet erg. Het is ook niet dat bedrag, want we nemen geen 400 C1000-vestigingen over, maar 51 Emtés en onze cashflowpositie – en daar gaat het in dit geval veel meer om – is nog steeds prima.” Ik zag in het jaarverslag 2017 van Coop dat de verkoopkosten waren toegenomen. En die hogere verkoopkosten waren de grootste factor in de iets lagere winst van het bedrijf. Wat zijn die verkoopkosten? “Die bestaat vooral uit de investering in onze forse mediacampagne op tv. Het is een bewuste investering, om de slagkracht van Coop te vergroten.” ■


NFC: SIEP DE HAAN HOOGVLIET

We zijn er niet voor de politiek en de ngo’s De presentatie van Siep de Haan, algemeen directeur van Hoogvliet, tijdens het Nationaal Food Congres, was doorspekt met de nodige ironie. Maar zijn waarschuwing was er niet minder om. Alles rondom de supermarktsector wil snel scoren met duurzaam, en dat gebeurt ten koste van de supermarkt, vindt hij. Door: Gé Lommen Foto’s: Jan Willem Houweling

‘Beste congresorganisatie, bedankt voor de vakantie op Rodos!’ Ook een manier om te melden dat je als directeur van een supermarktketen bent gevraagd om een presentatie te geven. Inderdaad, De Haan had een mooie bruine teint. Maar voor alle duidelijkheid: een consultant kan wel eens een vergoeding vragen, een supermarktdirecteur niet. De Haan prikkelde wel meer: “Wat zal ik jullie ’s vertellen? Dat onze e-commerce-operatie winstgevend is, bijvoorbeeld?” Je zag andere retailers in de zaal verbaasd opkijken. “Nou ja, ik ga toch niet vertellen hoe we dat flikken.” Zonder dat we er zeker van zijn: deze opmerking

is net zo waar als die vakantie in Rodos op kosten van het congres. Of de eerste keer dat hij met eigenaar Leen Hoogvliet had gesproken, omdat hij na zijn periode bij Torro (een fullserviceformule van Vendex Food Groep, tot ergens in de jaren negentig) en jarenlang bij Aldi in Nederland, België en Duitsland bij Hoogvliet had gesolliciteerd. Thuisgekomen zei hij tegen zijn vrouw: ‘Dit gaat ‘m niet worden, denk ik.’ Werken bij een familiebedrijf – ja, uiteindelijk ging hij toch aan de slag bij Hoogvliet, eerst als directeur logistiek en jaren later werd hij alge26 FoodPersonality oktober 2018

meen directeur en dat is hij inmiddels alweer elf jaar – gaat ook niet altijd van een leien dakje. “Ik heb wel vaker aanvaringen gehad met Leen. Mensen zoals hij hebben succes na succes geboekt en zijn er dan van overtuigd dat zij het altijd bij het rechte eind hebben, in hun besluiten, maar ook in hun doen en laten. Ze ontwikkelen gaandeweg een soort… ik noem het ‘eigengereidheid’. Die ook heel verklaarbaar is. Jaren geleden had ik een stevige aanvaring op een moment waarop Leen zich had bemoeid met de interne bedrijfsvoering. Dat moment was voor mij vrij bepalend om duidelijk de kaders te stellen, zonder dat ik op een confrontatie uit


was. Dat moment heb ik daardoor ook ‘stevig met hem gecommuniceerd’. Het duurde enkele dagen. Gewoonlijk weet Leen mij snel te vinden, maar nu niet. Na vier dagen kreeg ik te horen dat hij ’s avonds een goede fles wijn had opengetrokken, had nagedacht over de situatie en uiteindelijk mij de ruimte bood om te doen wat we eerder hadden afgesproken. Met excuses van hem. Dat zijn momenten waarop je niet uit elkaar groeit, maar juist naar elkaar toegroeit. Dat siert Leen ook, sans rancune. Hij heeft door zijn uiteindelijke houding op afstand ook bijgedragen aan het verdere succes van Hoogvliet. Dat is mooi!” Nog steeds zijn er wel beweringen van zijn eigenaar waar De Haan aan twijfelt. “Leen zegt altijd dat hij 200 jaar oud gaat worden. Ik gun hem dat van harte. Maar ik denk daar anders over.” De Haan waarschuwde de zaal. De samenleving is enorm aan het veranderen, de politiek, ngo’s en allerlei andere instanties oefenen druk uit op de levensmiddelenbranche. Obesitas, tabak, alcohol, verdere verduurzaming in de supermarktoperatie door bijvoorbeeld logistieke maatregelen. O ja, de plofkip, niet te vergeten. “Al die instellingen willen de wereld verbeteren, en dat is prima, wie ben ik om daarop tegen te zijn? Maar de druk is altijd weer: op de supermarkt. De supermarkt moet zorgen dat de consument geen obesitas heeft, de supermarkt moet zorgen dat de tabak afgedekt wordt, de supermarkt moet zorgen dat alle vlees zo diervriendelijk mogelijk is, de supermarkt moet alle zout, suiker en vet uit de artikelen halen, en dan heb ik nog niet eens alle kwesties genoemd. Wij worden in een positie gemanoeuvreerd dat wij alle plichten op ons bordje krijgen.” Daar werd De Haan door dagvoorzitter Jeroen Smit meteen na de presentatie ook op aangepakt. Waarom zou De Haan tegen dat soort verduurzaming zijn? We willen toch allemaal het klimaat

redden en zorgen dat mensen gezonder worden? Dat was ook het punt niet, aldus De Haan. “We verduurzamen nu vooral omdat of de politiek, of een ngo publicitair wil scoren. Ofwel het is een staatssecretaris die in zijn termijn van vier jaar regeren een doel wil hebben gehaald. Ofwel het is een ngo die zijn achterban goed nieuws wil melden. En wij, wij moeten gewoon leveren. Ik ga niet zeggen dat wij dat allemaal níet moeten doen, jawel, maar ik maak er bezwaar tegen dat wij als sector een instrument worden voor andermans scoringsdrift. Verduurzamen moet, jaja, maar het moet niet omdat politiek Den Haag of ngo’s goede sier kunnen maken met wat ze ons opgelegd hebben. En dat is naar mijn idee wel wat er gebeurt. Ik wil meer cohesie en meer oprechte samenwerking tussen de retail, de industrie, de overheid en ngo’s. Ik wil dat we daar samen redelijke en evenwichtige plannen voor maken. En niet dat we als supermarktsector de poortwachter zijn van andermans doelen.” Het stoort De Haan ook wat nu gaande is met de bouw van het nieuwe grote gemechaniseerde dc van Hoogvliet aan de A12 in Zoetermeer/ Bleiswijk. “We willen en zullen aan zeer hoge normen voldoen, in allerlei opzichten. En we willen een certificering waar ze trots op kunnen zijn, ‘Breeam outstanding.’ Maar het gevolg is dat we verplicht zijn, om de juiste credits te behalen, direct naast ons dc een vijver aan te leggen, dat is verankerd in die certificering. Nou vraag ik je, een vijver…” Maar De Haan wil geen klager zijn, integendeel, De Haan is verguld met elke dag dat hij wakker wordt, sinds… sinds hij een keer onder een boot is beland, jaren geleden. Een uitnodiging, om mee te varen op een van de Friese meren. “Daar zeg ik als Fries natuurlijk geen nee tegen.” Maar bij aankomst werd er getwijfeld, het weer was veel slechter dan voorspeld, harde wind, hoge golven… kom op, als we gaan varen, dan gaan we varen. Maar het was niet zonder risico: De Haan

verloor op die boot zijn evenwicht, viel met zijn hoofd tegen de reling en raakte overboord, om vervolgens lang onder de boot te zijn, omdat de zuigkracht hem verhinderde om weg te zwemmen. Bovendien: ijskoud water, dikke trui aan, kleren en schoenen werden opeens loodzwaar…, de boot kon helaas niet snel keren en hij moest een half uur voor zijn leven vechten. “Ik had mijn laatste schietgebedje al gepreveld en afscheid genomen, maar ik werd uiteindelijk als door een wonder gered. Dus ja, dit is mijn tweede leven. Sindsdien is elke dag een toegift in mijn leven.” Hij had ook een moraal bij dit verhaal: “Ik was voor die boottocht uitgenodigd door Fred van Beek, van Unilever. Hij zit hier op de eerste rij voor me. Mensen, ik blijf kruidenier; vertrouw nooit je leverancier!” Sindsdien tellen ervaringen voor hem veel zwaarder dan bezittingen en werkt De Haan niet meer voor een steeds grotere BMW. Waar werkt De Haan dan wel voor? “We zijn nu bezig met dat dc. Jullie snappen het al: in dat dc zullen minder handen nodig zijn dan nu bij ons het geval is. Zo werkt dat in een tijd van mechanisering en robotisering. Maar we gaan er toch voor zorgen dat iedereen uit Alphen aan den Rijn meekan, mogelijk in een andere functie. En als we daarin slagen, dat geeft dat veel voldoening. Ik denk dat ik dat onder die boot heb geleerd.” En als toegift voor het publiek: “Wij doen het goed met onze artikelen van het merk Buitengewoon – ja, inderdaad, we hebben van Superunie G’woon en van onszelf Buitengewoon, dat klopt. Van Buitengewoon hebben we wat voor jullie, voor in de pauze zometeen; een grillworst in bladerdeeg, een echte premiumgrillworst zoals alleen Henk (Kessen, GL) die kan bedenken. Er zit geen suiker in. Wel vet! En zout ook, je hebt er vier glazen bier voor nodig om ervan af te komen, maar we gaan wel verduurzamen, natuurlijk!”. ■

De grillworst in bladerdeeg, van het merk ‘Buitengewoon’ van Hoogvliet, gaat meteen na De Haans presentatie rond bij de congresborrel. 27 FoodPersonality oktober 2018


Er is plaats voor iedereen naast ons, bezweert Amazon Door: Gé Lommen Foto’s: Jan Willem Houweling

Blockchain en ‘wat wilt u zelf?’

Misschien moeten we de presentatie van Martijn Zoet wel als de meest relevante presentatie van het Nationaal Food Congres zien. Martijn Zoet is deskundige op het gebied van blockchain, een verschijnsel waar iedereen in het bedrijfsleven en

zeker ook in onze sector over nadenkt, maar het zit vaak allemaal nog op kloken-klepelniveau. Zoet hield de zaal voor dat blockchain er zonder meer aan zit te komen, maar zijn boodschap over de barrières hierbij waren misschien nog wel belangrijker. Hij had een voorbeeld dat net die week voorbij was gekomen, Albert Heijn had met trots verkondigd z’n eerste blockchain achter de rug te hebben, met alle stakeholders van productie tot schap met jus d’orange. Die bekendmaking was voor journalisten van Trouw de aanleiding geweest om eens te zoeken in de blockchain wat voor sinaasappelplantages in Brazilië dat waren, om vervol-

gens te kunnen publiceren dat AH plantages als leverancier heeft die volgens Braziliaanse officiële informatie arbeiders onderbetaalt of anderszins uitbuit. Dus dit is nu net zo’n voorbeeld van hoe het niet moet, aldus Zoets boodschap, maar van de andere kant: ‘U zult u er toch niet aan kunnen of willen onttrekken, zeker niet als straks iedereen transacties in de blockchain doet, maar voordat u zo ver bent en reputatieschade of andere blamage wilt voorkomen, zult u vast nog heel veel op orde moeten hebben.” Het hoeft niet alleen voor retailers te gelden. Ook fabrikanten zullen in de nabije toekomst in dat transparante transactiemiddel informatie moeten melden die ze momenteel nog absoluut niet kwijt willen. Bijvoorbeeld: de prijs die van je van afnemer a ontvangt versus de prijs die je van afnemer b ontvangt. Het is dus nog maar de vraag hoe open een bedrijf wil worden en wat je precies met een blockchain beoogt, maar bij een tekort aan informatie zullen altijd andere stakeholders vragen kunnen stellen over ontbrekende informatie.

Christophe Barnouin, Wessanen

Christophe Barnouin, ceo van Wessanen, sprak een soort Engels dat wij best charmant vinden, voetballiefhebbers zullen vast gedacht hebben aan Franse trainers die voor een BBC-camera vertellen waarom hun ploeg zo goed of zo slecht heeft gespeeld. Het ging vooral over ‘transitie’, maar velen zullen ongetwijfeld weten dat Wessanen

ooit iets met graan had, en frozen yogurt en met Bols samen gedistilleerd en er was nog een rampzalige kippenfabriek in Azië, een aangelegenheid die zelfs Barnouin maar niet noemde, en dan hebben we nog die periode met aan de ene kant de biogroothandel Natudis in Harderwijk en aan de andere kant de frikandellen van Beckers en daartussenin ‘Zonnatura’. Maar dat is inderdaad allemaal voorbij. Eh, trensizjúnne… inderdaad, volgens Barnouin staat de sector aan de vooravond van enorme stappen richting duurzaam eten en duurzaam produceren en Wessanen wil op die twee fronten vooraan staan. We moeten niet groter worden, we willen beter worden. We willen op termijn klimaatneutraal produceren. We willen integere producten. We willen in onze assortimentontwikkeling steeds verder gaan in de eiwittransitie. We

28 FoodPersonality oktober 2018

willen bijdragen. En wie dat als aandeelhouder niet ziet zitten, moet misschien maar ergens anders aandeelhouder worden, zo ongeveer. Dat vond dagvoorzitter Jeroen Smit nogal opzienbarend, denkend aan de beursnotering van Wessanen en ‘aandeelhouderswaarde’ is in zo’n situatie best een dingetje. Barnouin noemde in een zijsprongetje Unilever nog net niet bij naam, maar: de aandeelhouders van Wessanen zijn overtuigd van de koers van nu, aldus de Fransman. Da’s mooi gezegd, maar wie de koers van Wessanen er even op nagooglet, ziet dat het bedrijf wel wat klappen heeft gehad sinds afgelopen juli tot begin deze maand: van bijna € 19,- naar bijna € 9,-. Niettemin is dat nog niks vergeleken met de klappen die het bedrijf decennialang voor z’n kiezen kreeg, ver voordat Barnouin aan het roer stond.


Bij Eric van ’t Zelfde op school De presentatie van Eric van ’t Zelfde had bijna niets met de sector te maken, maar met het thema van het congres - ‘crazy’ - des te meer: zijn verhaal over zijn middelbare school in Rotterdam-Zuid was voor de zaal weinig meer dan een openbaring. Zijn hoofdboodschap: hoe kan het dat we in Nederland onder kinderen en leerlingen zulke grote verschillen tussen kansarm en kansrijk gewoon zo laten? Van ’t Zelfde is inmiddels bijna een BN’er. Hij begon jaren terug als directeur van een school in Rotterdam-Zuid omdat hij zich stierlijk verveelde bij een brave en keurige school in Gorinchem. Die school in Rotterdam-Zuid was echter het tegendeel; steekpartijen en bedreigingen met vuurwapens waren de praktijk van alledag, en dan hebben we het nog niet over leerlingen die niet op komen dagen. Van ’t Zelfde vertelde dat hij en zijn team er alles, ja inderdaad, alles, aan hadden gedaan om de leerlingen op het rechte pad te krijgen en zelfs om ervoor te zorgen dat zij gemotiveerd waren om te leren. “Die kinderen groeien op bij ouders die zelf ook niet goed in de samenleving functioneren.” Van ’t Zelfde was er zich van bewust dat hij en zijn team een enorme prestatie hebben verricht, en daar zijn drie dingen voor nodig: ‘mensen met IQ, met EQ, maar ik zocht vooral die derde Q… weten jullie niet hè? Accu! Mensen om me heen dus met een tomeloze energie om die leerlingen bijna dag en nacht bij te staan.

Durven ze niet naar huis omdat hun moeder in elkaar geslagen is? Dan mee naar huis.” Maar dan wel met de politie erbij, voor als pappa nog kwaad is, zoiets. De resultaten? “Dat zou wel een bak zijn, zeg, als ik jullie allemaal die ellende vertel en dan op het eind ga zeggen dat ons gesleur en getrek geen barst zou hebben opgeleverd!” Maar dat was niet zo, inmiddels behaalt de school prestaties die er mogen zijn. “En als deze leerlingen met zo’n rapport naar het mbo gaan, beste politiek en best bedrijfsleven, dan is de kans ook groter dat zij niet meer met criminaliteit in aanrakingen komen in hun verdere leven.” Nee, met food heeft dit alles als gezegd weinig te maken (behalve dan dat die leerlingen vaak ongezond eten of honger hebben), maar Van ’t Zelfde kreeg een lang, staand en daverend applaus: deze man hoeft niet na te denken over de vraag of zijn doen en laten relevant is voor anderen.

Jan Smilde, Red Bull Het was een behoorlijke peptalkpresentatie. Max Verstappen mocht via skype even melden dat hij zich weer aan het voorbereiden was op een volgende race (ja, wat zou hij anders moeten doen?). Er kwamen twee kennelijk bekende en succesvolle beachvolleyballers op het podium voorbij. Er werden wat ballen de zaal in gegooid. Naderhand konden congresgangers op een race-apparaat racen. Allemaal om te laten zien dat Red Bull een ‘actief leven’ propageert. Maar Red Bull is wel omstreden. Maar dan heb je nog altijd directeur Jan Smilde, positief als de winnende sporters die zijn bedrijf sponsort, die met die houding vertelde dat Red Bull er alles aan doet om het omstreden imago weg te poetsen. De suiker, taurine en cafeïne is best wel te hebben, niet alleen als je nog een kooigevecht aan moet

gaan, maar ook als je een keer met een uitgeputte hersenpan nog vijftig vellen powerpoint moet doornemen. Red Bull is ook zeker niet bedoeld voor kinderen en middelbare-scholieren, nee, vanaf 18 jaar. Maar energiedranken uit de schappen weren, zoals AH die ooit beperkingen heeft ingevoerd, dat vond Smilde jammer. Smilde wees er wel op dat het juist niet Red Bull is dat met afprijzingen pubers probeert te lokken tot een verkoop. Hij liet een sheet van een discounter zien – dat kan niet anders dan Aldi of Lidl zijn geweest – waar een merk van Aldi of Lidl zwaar de folderafprijzing in ging. Zoiets is funest voor het imago van de categorie, aldus Smilde. Maar ja, dan kom je dat weekend thuis na een Nationaal Food Congres en dan pak je uit nieuwsgierigheid de folder van Action en dan zie je op de pagina met weekaanbiedingen Red Bull, 2-pack, € 1,77. Is dit dan een afprijzing of suggereert het alleen maar een afprijzing? Hoe dan ook, dat 2-pack staat wél bij de weekaanbiedingen. ‘t Is best moeilijk allemaal, dat snappen we. 29 FoodPersonality oktober 2018

Darren Mowry, Amazon

Darren Mowry is managing director van ‘Amazon Web Services’ en zijn presentatie boeide vooral omdat je weet dat hij een Amazon-persoon is. ‘Amazon Web Services’ is het Amazon-onderdeel waar de gigant het meeste mee verdient: clouddiensten aanbieden aan andere bedrijven. Mowry zei een paar dingen over Amazon en over oprichter Jeff Bezos die de moeite waard waren, zoals ‘we willen het meest klantgerichte bedrijf ter wereld zijn’ en ‘als je echt ingrijpend innoveert, moet je het op de koop toe nemen dat anderen jou jarenlang niet zullen begrijpen’ (dat zou Bezos ooit gezegd hebben). Ja, dat is leuk, maar de eerste is een dooddoener en de tweede is alleen maar wijs als je achteraf beseft dat Amazon nu inmiddels een van de grootste bedrijven ter wereld is. Eigenlijk was de vraag van dagvoorzitter Jeroen Smit aan Mowry des te interessanter. Group director Dorianne Richelle van Facebook had een dag eerder een ‘toekomstig ranglijstje’ van de Amerikaanse levensmiddelendetailhandel laten zien. Kort gezegd: Amazon nog klein vandaag de dag, Amazon heel groot over een paar jaar. Dat legde Smit Mowry voor, maar die maakte er maar van dat die markt zozeer zal kunnen groeien dat er plaats is voor iedereen, naast Amazon. Wat schattig, om dat zo te zeggen, maar niemand die daar intrapt. Mowry deed eigenlijk voortdurend z’n best om te laten doorsijpelen dat Amazon helemaal niet zo groot is… Zijn sheets lieten het tegendeel zien. Zo kon de zaal zien welke retailers zoal gebruik maakten van de clouds van Amazon en dat deed eerder schrikken. Zalando? Ja. Met andere woorden, Amazon doet niet alleen zelf aan machine learning, het kan net zo makkelijk meekijken wat de consument op Zalando doet. Nou kun je zeggen: dan moet je met Amazon contractueel bepalen dat Amazon dat niet doet. Maar hoeveel lekken heeft Facebook niet al moeten toegeven het laatste jaar?


30 FoodPersonality oktober 2018


Kama te, kama té… Zeg, hebben we dit niet al een keer gedaan, op een congres: met z’n allen de haka van het NieuwZeelandse rugbyteam All Blacks nadoen? Ja, op het Fast Movers Congres, afgelopen maart, dat net als het Nationaal Food Congres van Business Connected is. Zo krijg je iedereen in de sector aan het schreeuwen en kwaad kijken. Oefenen om je virtuele tegenstander te intimideren. Maar deze keer is er weer iets anders. De mannen die dat op dat ene congres voordeden, geen idee wie dat waren. Maar de roerganger die hier het congrespubliek aan de gang krijgt, is Paul Janmaat. Jarenlang unit manager bij Albert Heijn en daarna nog een tijd werkzaam bij Grolsch. En wat heeft Paul Janmaat nou te maken met die Spaanse wijnboer op blz. 19 in dit blad (het artikel over Cru), die ook een haka doet? Niet veel, da’s eigenlijk toeval. Die Spaanse wijnboer is een voormalig speler van het Spaanse nationale rugbyteam – daar kwamen we bij toeval achter. En nou hebben we intussen wel genoeg gekamaté’d-gekamaté’d. Wel een mooie taal, dat ‘Te Reo Māori’, eh… de taal van de Māori dus.. ■ 31 FoodPersonality oktober 2018


Oesters, diners, lunchblikjes en wel door blijven praten Je kunt op het Nationaal Food Congres naar een Amazon-man luisteren, naar een Hoogvlietdirecteur, naar een schooldirecteur, je kunt door Victor Mids op het verkeerde been worden gezet, je kunt je haka oefenen, je kunt in een raceapparaat je reactiesnelheid verbeteren, je kunt afwachten wie de Foodmanager van het Jaar wordt. Maar je kunt vooral: met anderen uit de sector ‘gezellig massaal samenzijn’. En dat doen ‘wij’ dan ook volop. En als je dan Freek Cornelissen, Art Frickus, Maurits Priem, Marc van Beerendonck, Rocus

32 FoodPersonality oktober 2018

Troost, Esther Tromp, Anne Edens, Céline van Deest, Eric Leebeek, Jos van Huizen, Marcel van den Kerkhof, Chantal Singels, Hans Sengers, Klaas de Boer, Tom Wiersma, Peter van Mourik, Isabelle Spindler (en de hele raad van advies…), Liesbeth Dekker-Weijzen heet en je werkt voor Uniekaas, Hilton, Plus Retail, Scoupy, Vrumona, Cono, Deen, Riedel, Fruitmasters, Yakult, Jumbo en Stegeman (en zelfs voor Qurrent), dan zorg je dat je er bent. Te beginnen met een Indiase ‘tiffin’-lunchbox. En om te eindigen met waarschijnlijk een hoop slaapgebrek. ■


Column Frits Kremer

Lijken uit de kast

D

eze maand wil ik het met u hebben

erop dat het IMVO-convenant over textiel wél

over due diligence. Huh, wat? Due

door afzonderlijke bedrijven werd onder-

diligence, dat is toch gewoon boe-

tekend, maar dat daar dan ook een ramp

kenonderzoek, bij een overname

met een textielfabriek in Bangladesh aan

bijvoorbeeld, om te kijken of er geen lijken uit

voorafging. Voor wat betreft de foodsector

de kast komen? Ja, klopt, maar het is ook een

stel ik vast dat er een ongewenste situatie is

snel opkomend begrip in het duurzaamheids-

ontstaan, die niet bijdraagt aan de verbete-

wereldje, waar het begrip zich laat vertalen met

ring van het lot van primaire producenten in

de term ‘risicomanagement’, namelijk het risico

ontwikkelingslanden en die voor de beeld-

dat we ons ergens in de supply chain schuldig

vorming van onze branche ongunstig uitpakt.

of medeschuldig maken aan schending van

Keer op keer wordt er in de pers op gewezen

mensenrechten. Duediligencebeleid is dus

dat ‘de supermarkten hebben afgehaakt’. Ik

gericht op het tegengaan van oneerlijke c.q. on-

hoop dan ook dat partijen weer met elkaar in

ethische handel. Centraal hierin staat het mana-

gesprek gaan, en elkaar alsnog zullen weten

gen van het risico voor de samenleving, in casu

te vinden, bijvoorbeeld in een Voedingsmid-

ontwikkelingslanden. Maar natuurlijk vormt

delenconvenant 2.0.

due diligence ook een belangrijke aanvulling op het risicomanagement van ondernemingen,

Dan nog een observatie aangaande de indivi-

waarmee dit beleid ook het eigenbelang van

duele dimensie van due diligence. Het lijkt me

bedrijven dient.

zaak dat de sector hier het voorbeeld volgt

Due diligence is bezig ook in de Nederlandse foodsector om zich heen te grijpen en daarom lijkt het me nuttig er eens wat kanttekeningen bij te plaatsen. Het begrip kent zowel een individuele dimensie, waarbij de verantwoordelijkheid primair bij elk bedrijf afzonderlijk berust, als een collectieve, waarin zaken sectorgewijs worden geadresseerd. Ik constateer dat de col-

‘Het lijkt me zaak dat de foodsector hier het voorbeeld volgt van de bancaire sector’

lectieve dimensie, beter bekend als het IMVO-

van de bancaire sector – ja, u leest het goed

convenant Voedingsmiddelen, een forse deuk

– en een begin maakt met de aanstelling van

heeft opgelopen door het vertrek van ngo’s

zogeheten compliance officers, voorzien van

als Fairfood, Natuur en Milieu, Oxfam Novib en

de uitdrukkelijke bevoegdheid gevraagd en

Unicef. Die hebben zoals bekend geweigerd

ongevraagd de (commerciële) directie tegen

het convenant te ondertekenen, onder andere

te spreken. Compliance is het naleven van

omdat afzonderlijke supermarkten geen partij

internationale wet- en regelgeving, opdat de

wensten te zijn, maar zich voor hun vertegen-

integriteit van je bedrijf intact blijft. Inderdaad,

woordiging op het CBL beroepen. Tekenend

een goede investering voor banken, wat

voor de ontstane sfeer is dat CBL-directeur Marc

u zegt. Maar ook voor supermarkten, en al

Jansen in dit verband het tijdstip van publicatie

helemaal waar het om de bewaking van men-

van het voor Nederlandse supermarkten on-

senrechten gaat. Voor duizenden producten

gunstige Oxfam Novib-onderzoek, juist voor de

in je assortiment nagaan of zij compliant zijn

officiële bekendmaking van de ondertekening

is geen sinecure, maar wel steeds meer een

van het convenant, ‘doorgestoken kaart’ noemt.

maatschappelijke vereiste en een bedrijfs-

Zie het septembernummer van dit vakblad.

matige noodzaak. We kunnen natuurlijk ook wachten tot het een keer flink misgaat, zoals

Als bestuurslid van Fairfood zal ik in deze controverse geen standpunt innemen. Alleen wijs ik

in Bangladesh. Alleen is het verschil met de boekhoudkundige due diligence dan misschien wel dat er geen spreekwoordelijke, maar echte lijken uit de kast komen. Dat willen we niet, toch?

Om de maand in dit blad: Frits Kremer, directeur Mediaset, een communicatiebureau gespecialiseerd in de levensmiddelen- en agrosector. Reacties: frits.kremer@mediaset.nl

33 FoodPersonality oktober 2018


SWINKELS FAMILY BREWERS

‘We brouwen bieren, we vertellen verhalen’ De nieuwe naam van Bavaria NV – Swinkels Family Brewers – volgt de ontwikkeling van het familiebedrijf van de afgelopen jaren; van pilsbrouwer tot een aaneenschakeling van brouwerijen met een respectabel portfolio bieren. Dat vraagt tevens om een nieuwe benadering van handelspartners, zowel in retail als in horeca. Zes brouwerijen – waaronder Bavaria, Palm, Rodenbach en het Ethiopische Habesha – twee eigen mouterijen en in totaal 26 biermerken. Dat is Swinkels Family Brewers, sinds afgelopen juni de nieuwe naam van Bavaria NV. Het merk Bavaria is gebleven. Sterker nog, dat wordt volgens verkoopdirecteur Gert-Jan Becks in de nieuwe constellatie alleen maar belangrijker. “Dit bedrijf is van oudsher een pilsbrouwer, maar heeft de afgelopen jaren - onder meer door overnames - een aantal speciaalbierbrouwers aan zich weten te binden. Dat betekent geenszins dat Bavaria of pils als zodanig minder belangrijk is geworden. Bavaria is en blijft namelijk het grootste pilsmerk binnen de groep.” Bavaria staat zelfs aan de vooravond van een herpositionering die meer dan ooit de kwalitatieve elementen benadrukt. Marketing & trade marketing manager Erik Soeteman: “We zijn de brouwer die luchtig in het leven staat, maar tegelijkertijd heel serieus over het brouwen van bier is. Met de vertrouwde Bavaria-knipoog vertellen we over wat Bavaria zo Bavaria maakt. Met een eigen mouterij en mineraalwaterbron brouwen we als familiebrouwer al generaties lang een kwalitatief uitstekend pils. Dat mag ook wel eens verteld worden.”

Breed portfolio Een breder portfolio, daarin ziet Swinkels Family Brewers voor de komende jaren veel potentieel voor verdere waardeontwikkeling en groei. Soeteman: “Door de komst van Swinckels’ pilsener, overnames en partnerships is het portfolio aanzienlijk breder geworden dan alleen pils. We hebben onze organisatie daarop aangepast en zijn door middel van opleidingen en trainingen van onder meer Stibon (bieropleider, red.) gaan investeren in bierkennis om klanten beter te kunnen adviseren over onze bieren. In de horeca zijn we daarmee al wel verder dan in de retail, maar ook in het supermarktkanaal zien we dat de behoefte aan kennis als gevolg van de sterk groeiende be-

Een van de grote successen in speciaalbier van dit moment is Cornet, ‘het bier voor Ridders van de Goede Smaak’. Niet alleen succesvol in de horeca, maar inmiddels ook in de retail (46% groei, zonder afprijzingen of enig ander actiegeweld). Soeteman: “Het fraaie en forse glas zorgt voor extra beleving en vormt ook hier de linking pin tussen horeca en retail. We hebben het daarom nog prominenter op de verpakking gezet.” langstelling voor speciaalbieren bij consumenten toeneemt.” In het horecakanaal heeft de brouwer inmiddels ook een aantal lokale partnerbrouwerijen aangehaakt die het eigen portfolio goed aanvullen. Zoals brouwerij Maximus uit Utrecht en het Nijmeegse craftbier Oersoep. Becks: “Het gaat er steeds meer om de consument een lokaal gebrouwen bier aan te kunnen bieden. Wij doen de verkoop en distributie voor partnerbrouwerijen, maar met volledig behoud van de identiteit van de betrokken brouwers. Lokaal geeft de paraplu die we bieden voor alle partijen een vliegwiel en meer mogelijkheden. Diezelfde kant willen we ook op in het retailkanaal.”

Niet corporate Het aantal Nederlandse bierbrouwerijen is in een aantal jaren ontploft naar bijna 600. Voor retailers 34 FoodPersonality oktober 2018

wordt het kaf van het koren scheiden daarmee eigenlijk een onmogelijke opgave. Soeteman: “Er bestaan grote verschillen, niet alleen in kwaliteit maar ook in professionaliteit. Wij hebben de contacten en bieden een paraplu om succesvol zaken te doen. Op die manier kunnen we voor horeca- en retailpartners doelgroepen aanspreken en behoeften invullen. Voor een retailorganisatie is dat een zeer arbeidsintensieve klus.” Daarbij wil Swinkels Family Brewers niet alleen de relevante biertypes afdekken maar ook het aanbod en het verhaal van brouwerijen als geheel neerzetten. “We kijken naar de consument en zoeken naar wat bij ons past en wat ons aanbod versterkt. Vervolgens kijken we dan naar waar we distributie hebben in horeca en – in het verlengde daarvan – in retail. We zoeken brouwers die een verhaal te vertellen hebben. De brouwers met wie we samenwerken voelen zich bij ons thuis. Wij


Marketing & trade marketing manager Erik Soeteman (links) en verkoopdirecteur Gert-Jan Becks in het historische Brouwhuis 1 op de Bavaria Brouwerij in Lieshout. (Foto: Rob Keeris) zijn niet zo corporate. Het gegeven dat dit een familiebedrijf is, helpt daarbij ook.”

Van horeca naar retail De meerwaarde van Swinkels Family Brewers voor retailers ligt in de kwaliteit van het eigen aanbod en de voorselectie die het als het ware maakt in de samenwerking met al dan niet lokale brouwers. Becks: “Je ziet retailers regelmatig samenwerkingen met kleine craftbierbrouwers aangaan. Dan staan ze op het schap om na een jaar weer van die plaats te verdwijnen. Daar kan zo’n brouwer geen business op bouwen, maar ook de retailer beleeft aan zo’n samenwerking uiteindelijk weinig plezier. Wij bouwen met kleine brouwers regionaal in de horeca en maken pas dan de stap naar retail. Let wel, ook aan Swinckels’ hebben we tien jaar gebouwd voordat we met dit superpremium pils de stap naar het retailkanaal hebben gezet.” Becks: “We willen retailpartners ontzorgen door one-stop-shop aan te bieden, ook met lokale brouwers.

aanbod en prijzen niet één-op-één vergelijkbaar zijn.” Op termijn voorzien Becks en Soeteman wel een rationalisering in speciaalbier. Dan gaat het niet alleen om doublures in het assortiment, maar ook om een zekere normalisering van het aanbod. “We hebben al heel veel gekke biertjes voorbij zien komen. Maar de tijd van ‘hoe gekker hoe beter’ ligt eigenlijk alweer achter ons. Er is eerder sprake van een zoektocht naar wat wij de nieuwe favorieten noemen”, aldus Soeteman. Op basis van die ontwikkeling ziet Swinkels

Family Brewers op termijn een segment van superpremium pils ontstaan. Via een ontdekkingstocht langs verschillende speciaalbiertypes zullen veel bierdrinkers uiteindelijk pils weer gaan herwaarden. De populaire smaakprofielen en grootste speciaalbiersegmenten liggen immers rondom die van pils. Wel zullen consumenten na hun zoektocht in bier minder snel genoegen nemen met een ‘gewoon’ pils. Het segment superpremium pils groeit dan ook fors. Een superpremium pils als Swinckels’ zal daarom beter aansluiten bij de gewenste beleving, zo verwacht

Swinkels Family Brewers voorziet het ontstaan van een segment superpremium pils. Daarin moet het merk Swinkels een prominente rol gaan spelen. Consumenten zullen na hun zoektocht in bier echter minder snel genoegen nemen met een ‘gewoon’ pils. Ze zijn de afgelopen jaren gewend geraakt om een hogere prijs voor bier te betalen. Die lijn wil de brouwer met Swinckels graag doortrekken naar de pilsmarkt.

Superpremium pilssegment Wat Swinkels Family Brewers constateert, is dat horeca steeds belangrijker wordt voor de vraagstimulering in het retailkanaal. Soeteman: “Uiteindelijk wil je maximale confrontatie voor de merken, zodat horeca en retail elkaar versterken. Ik denk dat voor Swinckels’ inmiddels geldt dat de verkrijgbaarheid in de retail de vraag in de horeca stimuleert. Maar doorgaans werkt het andersom. We zorgen wel steeds voor differentiatie van het assortiment over de kanalen heen, zodat 35 FoodPersonality oktober 2018


merk geweest; pils met een knipoog zogezegd. Daar heeft het merk zichzelf misschien wel wat tekort mee gedaan. Het is namelijk een kwalitatief uitstekend pils, gebrouwen met mineraalwater uit eigen bron, van eigen mout, met eigen gist en dat al generaties lang. Volgend jaar bestaat de Bavaria-brouwerij 300 jaar en dat jubileum gaan we aangrijpen om, onder de noemer ‘Serieus over bier’, de kwalitatieve elementen van het merk te benadrukken.” Soeteman: “Bavaria is nog nooit zo belangrijk geweest als nu en we staan aan de vooravond van de grootste campagne voor Bavaria ooit.”

de brouwer. Soeteman: “De recente introductie van Swinckels’ pilsener in blik spreekt een andere groep kopers aan dan Swinckels in fles en dit resulteert in additionele verkopen.”

300 jaar Bavaria Swinckels’ premium pils heeft een selectieve distributie in het horecakanaal. Alleen horecagelegenheden die passen bij de positionering van het merk komen ervoor in aanmerking. Ter illustratie: één op drie van de sterrenrestaurants in ons land schenkt Swinckels’. En zo werkt het merk bijvoorbeeld ook nauw samen met de restaurants van chefkok Ron Blaauw. Die uitstraling zoekt Swinckels’ ook in het retailkanaal, al is de beleving die horeca kan brengen natuurlijk lastig te realiseren in de supermarkt. Becks: “Wat we in ieder geval doen, is wegblijven bij het promogeweld in de categorie. Swinckels’ is

geen fietsenspringer en is bewust ook niet in krat verkrijgbaar. De commercial met acteur Morgen Freeman sloot perfect aan op waar Swinckels’ voor staat en heeft veel voor het merk gedaan. Dat gaan we de komende tijd verder invullen, door verdieping te zoeken.” Een herwaardering van pils is volgens Swinkels Family Brewers aanstaande, waarbij consumenten de afgelopen jaren gewend zijn geraakt om een hogere prijs voor bier te betalen. Die lijn wil de brouwer met Swinckels’ graag doortrekken naar de pilsmarkt. Ook pilsmerk Bavaria heeft daarin een rol te spelen. Soeteman: “Bavaria vervult een belangrijke rol in ons portfoliospel. Mijn stelling is zelfs dat Bavaria nog nooit zo belangrijk is geweest als nu en we staan aan de vooravond van de grootste campagne voor Bavaria ooit.” Soeteman vervolgt: “Bavaria is altijd een luchtig

‘Zo.’ komt terug Het gaat bij de nieuwe campagne vooral om het toevoegen van elementen, niet om de positionering van ‘pils met een knipoog’ ongedaan te maken. Becks: “En omdat het ook om de waardering gaat van wat het merk in het schap zet, gaat Bavaria consumenten het komende anderhalf jaar regelmatig verrassen.” En ook de bekende slogan ‘Zo. Nu eerst een Bavaria’ keert terug. De slogan weet nog altijd precies de juiste snaar bij consumenten te raken. Voor dat moment ’s avonds als de kinderen naar bed zijn of in het weekend na een drukke werkweek. Soeteman: ‘Zo.’ zal ook binnenkort op het dopje van ieder flesje Bavaria te zien zijn om ieder Bavaria-moment kracht bij te zetten.” Volgens Becks en Soeteman laat Swinkels Family Brewers met de grootse campagne voor Bavaria zien dat het bereid is veel te investeren en dat de familie Swinkels in lange termijnrendement denkt. Becks: “De drijfveer van de familie is om de brouwerij weer beter door te geven aan de volgende generatie.”

Focus op Nederland

Investeren in alcoholvrij

40 jaar geleden stapte – toen nog – Bavaria vol overtuiging in alcoholvrij bier. En nog altijd is de brouwer een belangrijke aanjager van dit sterk groeiende segment, getuige ook de succesvolle introductie van Palm 0.0 in het horecakanaal en de recente vervolgintroductie het supermarktkanaal. Soeteman: “We blijven de komende tijd de focus houden op dit groeisegment en blijven hierin investeren, met Bavaria, met Palm en wie weet nog veel meer.”

36 FoodPersonality oktober 2018

Met alle plannen en ambities voor de Nederlandse markt zijn er ook goede redenen om een general manager voor Nederland aan te stellen. Dat is niet toevallig ook een familielid. Romke Swinkels zal namelijk per 1 november leiding gaan geven aan de Nederlandse activiteiten van de brouwer. “Hij heeft de juiste ervaring, want hij werkte eerder al bij ons voor het merk Swinckels’ en werkte ook bij dochteronderneming Cerex.” De nieuwe general manager gaat leiding geven aan de totale Nederlandse organisatie voor alle kanalen. Een platte organisatie die volgens Becks in staat is heel snel van strategie naar plan te gaan, bijvoorbeeld door marketing en trade marketing bij elkaar te brengen. Soeteman: “En ook de schotten tussen horeca en retail verdwijnen. Ik heb een hekel aan het woord blurring, maar het vervagen van de scheidslijnen tussen de verschillende verkoopkanalen gebeurt nu echt.” De ondernemende en flexibele organisatie die Swinkels Family Brewers heeft neergezet, heeft


Becks: “We brengen een gezond tegenwicht tussen al die beursgenoteerde internationale bedrijven.”

zijn meerwaarde inmiddels bewezen. Het meest sprekende voorbeeld daarvan is dat van Palm. Becks: “Twee jaar na de overname groeit Palm weer. Let wel, Palm stond voor die tijd behoorlijk onder druk. In korte tijd hebben we die situatie weten om te buigen naar serieuze groei. Hoe? Door te investeren in de merken, markten en de brouwerijen zelf. We hebben flink gas gegeven op distributie, communicatie, op verpakkingen en op productontwikkeling, getuige de introductie van een alcoholvrije variant Palm.”

Ratio en emotie Door retailers wordt Swinkels Family Brewers

volgens Becks en Soeteman gezien als sympathieke speler – de vierde brouwer in de markt. En de partij die 40 jaar geleden al zijn nek uitstak met alcoholvrij bier. Relevant maar niet heel groot. “We brengen wel bovengemiddelde marge en zijn een gezond tegenwicht tussen al die beursgenoteerde internationale bedrijven”, aldus Becks. Soeteman: “We moeten de retail prikkelen om onze rol te kunnen pakken. Dat doen we dan ook volop. We hebben nu een fantastisch portfolio en helpen retailers zich te onderscheiden, zoals met onze activiteiten rondom Carnaval. De breedte van onze kennis en het kennen van de consument is daarbij belangrijker dan het verkopen van heel veel goedkope kratjes. De toegevoegde waarde van het verhaal zorgt voor de meeste toegevoegde waarde in de categorie.” In 2019 moet veel zichtbaar worden van wat de afgelopen jaren in gang is gezet. Er zijn grote stappen gemaakt om consumenten van pils naar

De Bavaria Brouwerij bestaat in 2019 300 jaar. In de visie van Swinkels Family Brewers zijn het vooral de afzonderlijke brouwerijen die een verhaal te vertellen hebben. Dat van de Bavaria Brouwerij zal volgend jaar zeker niet onopgemerkt blijven.

speciaalbier te converteren. Soeteman: “Dat doen we vooral met de verhalen van de brouwers. Maar vergis je niet, daar liggen hele rationele inzichten aan ten grondslag. De basis moet namelijk volledig op orde zijn om effectief te kunnen communiceren. Het is wetenschap én emotie.” Daarbij kiest Swinkels Family Brewers nadrukkelijk voor een schap dat uitgaat van de relevantie voor shopper én consument, waarbij de verhalen van de brouwers hier een invulling aan geven. Het is een keuze voor additionele displays waarmee je zoveel mogelijk beleving creëert en verhalen vertelt. Verhalen die relevant zijn voor de consument. Becks: “De bieren uit ons portfolio zijn daar uitermate geschikt voor en gaan het bewijs van deze aanpak leveren”. Op het moment van het interview met Becks en Soeteman was de overname van Bier & Co door Swinkels Family Brewers nog niet bekend.

Zo.

Nu eerst een

Met trots voor u gebrouwen. Geen 18, geen alcohol.

x00000-bavaria-zo-a4-adv.indd 1

19-09-18 15:03

Bavaria is en blijft belangrijk voor Swinkels Family Brewers. De Bavaria Brouwerij viert volgend jaar het 300-jarig bestaan. Er staat een grootse campagne voor het merk op stapel en de slogan ‘Zo. Nu eerst een Bavaria’ keert terug.

Palm is weer helemaal terug. Met dit misschien wel bekendste speciaalbiermerk realiseerde Swinkels Family Brewers een indrukwekkende turnaround, aangezien het merk voor de overname behoorlijk onder druk stond. Becks: “Twee jaar na de overname groeit Palm weer. In korte tijd hebben we de daling weten om te buigen naar serieuze groei.”

37 FoodPersonality oktober 2018


V.l.n.r.: Natascha Cordia (hoofd category management) en Coen Jeuken (category manager agf, diepvries, koffie en thee), beiden van Emté. Dan accountmanager Robbert Nijssen en commercieel manager Gijsbert van de Weg, beiden van NewForrest.

Emté beste formule in ‘vriesversrapport’ NewForrest NewForrest, bekend van de snacks van het merk Kwekkeboom voor in de oven of airfryer, heeft marktonderzoeksbureau GfK een onderzoek laten doen naar de vriesverscategorie. Uit dat onderzoek blijkt dat Emté de best presterende formule is. Door: Gé Lommen Foto’s: Jan Willem Houweling

Een onderzoek voor de categorie vriesvers: dat heeft NewForrest klaarblijkelijk aan marktonderzoeksbureau GfK gevraagd. En de resultaten zijn deze maand aan de formules bekendgemaakt. Onderdeel van dat rapport is een ranglijst van de best presterende formules in de vriesverssegmenten snacks, groenten en aardappelproducten. En bovenaan in die ranglijst staat Emté, gevolgd door Jan Linders op plaats twee en Dirk op plaats drie.

Wat is de opzet van het rapport? GfK heeft onderzocht hoe consumenten van de formules het aanbod vriesvers beoordelen: het gaat dan om ‘de eigen kopersgroep’, Emté-klanten beoordelen vriesvers bij Emté, Jan Linders-klanten beoordelen vriesvers bij Jan Linders etc. Die beoordelingen zijn omgezet in rapportcijfers voor aspecten als kwaliteit, prijs, aanbiedingen, overzichtelijkheid etc. Daarnaast bepaalt GfK via een bepaalde meetmethode hoe belangrijk de primaire klant 38 FoodPersonality oktober 2018

die aspecten vindt en dat leidt tot een waarderingsscore voor elke formule. Dat resulteert in een gewogen gemiddelde per formule. NewForrest heeft een deel van het rapport aan de redactie van dit blad bekendgemaakt. Een ander deel niet. Sales- en marketingdirecteur Marco van der Laan van NewForrest: “Het rapport bevat tal van bevindingen die voor formules vertrouwelijk zijn en die we graag in de komende tijd met de


De beste drie 1. Emté: 7,72 2. Jan Linders: 7,6

verantwoordelijke mensen voor vriesvers van die formules willen bespreken. Bij sommige formules is dat al gebeurd, bij andere staat het op de planning. De bevindingen zijn naar ons idee voor elke retailer de moeite waard.” Even wat spraakverwarring voorkomen: een ‘vriesversrapport’? Of een ‘diepvriesrapport’? Commercieel manager Gijsbert van de Weg: “Vriesvers. Want je merkt dat bijna elke producent in die categorie die term hanteert en het geldt ook steeds meer voor category managers bij de retailorganisaties. Weliswaar wordt de term vooral in de sector zelf gebruikt – de consument zegt na al die jaren nog steeds ‘diepvries’ – maar ‘vriesvers’ is een term die veel meer wijst op het productieproces van een directe verwerking na de oogst. En dat is goed voor het imago van de gehele categorie.” En waarom is het NewForrest dat bij GfK om dit onderzoek heeft verzocht? Na de nodige fusies, overnames en afstotingen binnen de wereld van diepvriessnacks is er sinds enkele jaren NewForrest, het bedrijf dat kroketten, bitterballen en andere minisnacks op de markt brengt onder die bekende merknaam Kwekkeboom voor de oven en airfryer. En NewForrest maakte in 2014 naam door een markt open te breken: van friteuse naar oven en airfryer. Het bedrijf kwam in 2014 met Kwekkeboom Oven, kroketten en bitterballen voor in de oven en airfryer – winnaar bijvoorbeeld van de FoodTopAward in 2015, de prijs (een initiatief van dit blad) voor beste introductie van dat jaar. Van de andere kant, NewForrest is eigenlijk best een kleine marktpartij, die heeft nu dat onderzoek over de hele vriesverscategorie… “We zijn groot en klein tegelijk”, antwoordt Van der Laan. “Kijk je naar vriesvers totaal, dan heb je het over een markt van ongeveer € 1,3 miljoen. Van die markt neemt diepvriessnacks ongeveer € 200 miljoen voor zijn rekening. € 50 miljoen daar weer van is de omzet van snacks voor ovenen/of airfryerbereiding. Dus ja, we zijn meer een uitdager dan de gevestigde orde. Maar binnen dat segment ‘over/airfryer’ zijn wij wel weer leidend. Daarnaast, waarom zou het altijd de grootste partij moeten zijn die dan zo’n onderzoek initieert? Wij willen juist deze relevante marktinformatie naar boven halen om de vriesverscategorie verder te laten groeien. En het is ook een begin van een

langdurig patroon, wat ons betreft: want volgend jaar willen we dit onderzoek een vervolg geven, met bevindingen die dan weer actueel zullen zijn.” Het gaat hier dus om een jaarlijks terugkerend onderzoek. Bovendien zal het niet zo zijn dat voortaan vriesverssnacks, -groente en -aardappelproducten zullen worden bekeken en ijs, vis, pizza’s etc. niet, aldus Van de Weg. “Een verdieping van ‘ons eigen umfeld’, snacks, zal een vast onderdeel blijven. We maken deel uit van het Vriesvers Platform, waarin verschillende fabrikanten en ook veel retailers zich sterk maken voor de promotie en ontwikkeling van vriesvers en we zullen de bevindingen die voor die ‘vriesverscollega’s’ relevant zijn, ook met hen delen.” “Dit illustreert onze ambities in de komende jaren”, vult Van der Laan aan. “Toen wij in 2014 met Kwekkeboom Oven kwamen, sloeg dat enorm aan bij de consument. Inmiddels is van die € 200 miljoen aan snacks € 50 miljoen al de omzet van snacks voor in oven of airfryer, dus de consument stapt hier steeds meer op over en we ambiëren dan ook een belangrijke rol hierin in de komende jaren.”

Kwaliteit, promoties, prijs En nu terug naar de bevindingen uit dat rapport. Wat blijkt? De consument vindt kwaliteit het belangrijkste, belangrijker dan ‘aantrekkelijke

3. Dirk: 7,6

Emté scoort het beste van alle formules. Dan volgt Jan Linders als tweede en Dirk als derde. Van der Laan: “Emté krijgt een rapportcijfer van 7,72, dat is knap. Net daaronder staan Jan Linders en Dirk met beide het rapportcijfer 7,6, maar Jan Linders scoort in diepvriessnacks net iets hoger en dat is significant, die 7,6 voor beide is een afronding.”

aanbiedingen’ en ‘lage prijzen’ (zie ook het kader hieronder). Van de Weg: “Dat is een mooie uitkomst. ‘Lekker is leidend’, zogezegd, daar kunnen we heel blij om zijn. Tegelijk: prijsfactoren staan meteen op plaats twee en drie, bij zowel snacks als bij de andere twee bekeken segmenten, aardappelproducten en groenten. Pas onder die drie aspecten zien we verschillen. De ‘netheid’ van het vriesversaanbod weegt bij snacks zwaarder dan bij aardappelproducten en groenten. Bij groenten is ‘ruime keuze’ meer van belang en bij aardappelen het aspect of de aanbiedingen ook voorradig zijn. Groenten vormen een onderdeel van de hoofdmaaltijd, dan is die wens van ruime keuze logisch.” En wat houdt ‘netheid’ in voor snacks? “Dat for-

Belang van aspecten bij: Snacks

Aardappelen

Groenten

1 kwaliteit

1 kwaliteit

1 kwaliteit

2 aantrekkelijke aanbiedingen

2 aantrekkelijke aanbiedingen

2 aantrekkelijke aanbiedingen

3 lage prijzen

3 lage prijzen

3 lage prijzen

4 netheid

4 voorraad aanbiedingen

4 ruime keuze

5 voorraad aanbiedingen

5 netheid

5 voorraad aanbiedingen

6 ruime keuze

6 ruime keuze

6 netheid

7 voorraad

7 voorraad

7 voorraad

8 overzichtelijkheid

8 overzichtelijkheid

8 overzichtelijkheid

Het belang van de aspecten is voor de drie segmenten ‘snacks, aardappelproducten & groenten’ pas verschillend na de eerste drie: kwaliteit, aantrekkelijke aanbiedingen en lage prijzen staan voorop, daaronder blijkt bijvoorbeeld voor snacks ‘netheid’ belangrijker voor de supermarktklant te zijn dan de andere aspecten. Terwijl bij groenten weer eerder ‘ruime keuze’ belangrijker is.

39 FoodPersonality oktober 2018


De aspecten bij Emté 1 kwaliteit 8,02 2 netheid 7,89 3 ruime keuze 7,80 4 overzichtelijkheid 7,71 5 voorraad 7,70 6 voorraad aanbiedingen 7,66 7 aantrekkelijke aanbiedingen 7,58 8/lage prijzen 7,16

“De scores van deze aspecten zijn bij de formules best verschillend”, legt Van de Weg uit. “Emté is echt verrassend, het behaalt op zeven van de acht aspecten de hoogste score. Alleen bij het aspect lage prijzen niet. Maar dat is zeer verklaarbaar, Emté is geen discounter maar een fullserviceformule.”

Van der Laan: “Daarnaast stonden we zelf te kijken van de derde plaats van Dirk. Deze formule is sterk geworteld in stedelijke gebieden. In steden wonen mensen anders dan op het platteland, boven elkaar, kleiner. Terwijl in landelijke gebieden mensen vaak huizen hebben waar extra ruimte is voor een vrieskist, in plaats van alleen maar een vriesvak als het bovenste deel van een koelkast. Het verschil in aankoopgedrag tussen mensen in steden versus landelijke gebieden is juist daardoor zo groot. Maar desondanks eindigt Dirk op de derde plaats.”

Vriezer: stad versus land mules voorkomen dat het een rommeltje wordt, denk aan ijsafzettingen in diepvrieskasten, maar denk vooral ook aan verpakkingen die omgevallen zijn in de schappen en die daardoor niet meteen goed herkenbaar en zichtbaar zijn. Voor de consument is dit een afknapper.”

Emté, Jan Linders, Dirk Zijn Van der Laan en Van de Weg eigenlijk nietteleurgesteld dat Emté wint? Want de grote winnaar is een formule die straks ophoudt te bestaan, Emté-vestigingen worden immers al omgebouwd tot Jumbo en Coop… “Nee, dat vinden we zeker niet erg, integendeel: ere wie ere toekomt”, aldus Van der Laan. “En waarom vinden we dat niet erg? Emté doet iets heel erg goed, het scoort het hoogst bij zeven van de acht aspecten waar de consument naar kijkt (zie ook het kader rechts bovenin, red.) Natuurlijk, het komt tegenstrijdig over dat een formule waarvan de eigenaar, Sligro Food Group, afstand doet, hier zo sterk uitkomt. Maar het is ten eerste een compliment aan de mensen van Emté die hier verantwoordelijk voor zijn en ten tweede zien wij het als een aansporing voor andere formules om eens goed te kijken naar hun vriesverscategorie.” “De kwaliteit van het aanbod is met een rapportcijfer van een ruime acht hoog”, vertelt Van de Weg. “Emté scoort verder heel goed op ruime keuze. In GfK-onderzoek zie je ook vaak dat klanten van regionaal opererende formules vaak veel waardering krijgen. Emté heeft z’n roots in het Brabantse, maar is al jaren een landelijke speler, dat aspect van ‘ik ben een fan van de formule uit mijn streek’, dat speelt naar ons idee niet eens, en dat maakt het des te bijzonderder. En dat de formule niet het hoogste scoort op lage prijzen, dat hoeft niemand te verrassen, in een concurrentieveld met discounters als Aldi en Lidl.”

Daarmee komen we op de kwestie ‘de vriezer’. De uitersten: een grote vrieskist bij mensen die op een boerderij wonen versus mensen in de grote stad in een klein (en duur) appartement, met in de koelkast één diepvriesvak… Van de Weg: “De ruimte voor vriesvers bij consumenten thuis: het is best moeilijk om te bepalen in hoeverre wij, alle vriesversproducenten bij elkaar, dat zomaar veranderd kunnen krijgen. Vriesvers is vaak een voorraadartikel. Maar met een beperkt vriesvak bij consumenten thuis is deze genoodzaakt keuzes te maken. En dat weegt nog zwaarder als je bedenkt dat consumenten vaak brood op voorraad kopen en dan de gekochte broden in de vriezer bewaren. Dat is ‘best een uitdaging’ voor de categorie.” Van der Laan: “Ingevroren broden, ingevroren

vlees en pizza’s: dat zijn de grote ruimtepakkers in de vriezer of vriesvak thuis. Zelfs bij consumenten die een aparte diepvries hebben met vijf tot zes laden: meerdere daarvan liggen vol met brood, pizza’s en vlees. We mogen dan samen willen optrekken binnen het Vriesvers Platform, we strijden wel degelijk onderling met elkaar om de ruimte in de vriezer. En die ruimtebeperking voor onze categorie geldt ook voor de supermarkt: een formule kan bijvoorbeeld besluiten om meer ruimte te geven aan chocolade en minder aan koek, maar er is geen formule die zomaar eventjes besluit dat het voor alle winkels een meter vrieskast erbij zet of een vrieskist extra. Aan ons de uitdaging om de hele categorie vriesvers zo relevant te houden en die positie uit te bouwen dat retailers dat wél overwegen…” “En dit onderzoek helpt daarin”, vult Van de Weg aan. “Emté, Jan Linders en Dirk als de beste drie: dat is heel heterogeen. Je hoeft dus geen regionale binding te hebben om iets goed te doen, je hoeft ook geen landelijke speler te zijn om iets goed te doen. Sligro Food Group voorzag een andere koers met Emté, maar de Emté-klant vond bepaalde elementen van die formule juist heel goed. Dat is ook de boodschap die we andere formules zullen overbrengen. Want ook al verdwijnt het mettertijd, kijk naar wat Emté wél goed doet! Denk ook aan Jumbo, dat bij de eerste ombouw bekendmaakte onderdelen van de Emté-formule te hebben overgenomen. Wat de vriesverscategorie betreft, het is aan de category managers van de andere formules om daar iets mee te willen doen of niet.” ■

Meer dan de helft zoekt oven-/airfryerproducten De consument is op zoek naar meer snacks die in de oven en/of airfryer te bereiden zijn. Dat is een andere bevinding uit dit vriesversrapport. Van de Weg: “We hebben GfK gevraagd om aan de snackkopers te vragen: ‘wat wil je en wat zoek je?’. De uitkomst is: van alle diepvriessnacks die worden gekocht, wordt 53% bereid in een oven of airfryer. Dat is dus meer dan de helft. Dat is een enorme verandering ten opzichte van 2014, toen wij met Kwekkeboom Oven kwamen. Meer dan de helft, dat houdt eigenlijk in dat de consument de frituurpan steeds meer wil vermijden. Dat is weliswaar nu nog wel 44%, maar we zijn over het kantelpunt heen. En binnen die groep van 53% is 93% welbewust op zoek naar snacks voor in de oven of airfryer.” Maar: dat wil nog niet zeggen dat die snackkoper de keuze aan snacks voor in de oven of airfryer goed vindt: nee, er is te weinig keuze geeft de consument aan, zegt Van der Laan. “Gemiddeld geeft de snackkoper het huidige aanbod een rapportcijfer van 6,9. Maar er is ook een rapportcijfer voor snacks, aardappelproducten en groenten bij elkaar genomen en dat is gemiddeld 7,5. Wat houdt dat in? Dat de snackkoper het oordeel over de huidige keuze binnen oven- en airfryersnacks lager vindt dan het gemiddelde. Er is dus een brede behoefte aan meer keuze in oven- en airfryersnacks.”

40 FoodPersonality oktober 2018


Categor y Captain van het jaar

WE ZIJN TROTS OP DEZE GOUDEN PRESTATIE!

G A VO O R N I E T S M I N D E R DA N G O U D


CAPTAIN OF THE CATEGORY

Heerlijke heldere hoog-conjunctuur De tijd van gepieker over onder druk staande omzetten is wel echt voorbij. Omzetten, kassa-aanslagen, bestedingen, allemaal weer een fractie hoger dan vorig jaar bij dit deel van het ‘Captains’-onderzoek. Maar bij de vragen over afhaalpunten en thuisbezorging zien we onder ondernemers en bedrijfsleiders een scheiding der geesten. Door: Gé Lommen Foto’s: archief FoodPersonality

In FoodPersonality juli-augustus maakten we de winnende fabrikanten uit ons jaarlijkse onderzoek ‘Captain of the Category’ bekend. De lijst van winnende ‘captains’ is ook deze maand weer te zien, op blz. 46. Het onderzoek Captain of the Category heeft altijd vier hoofdonderdelen die we uitleggen of verklaren. 1) Wie zijn de winnaars? 2) Hoe is het onderzoek opgezet? 3) Wat zeiden de ondernemers en bedrijfsleiders over de genomineerde en de winnende fabrikanten (de ‘captains’ dus)? 4) Wat zeiden de ondernemers en bedrijfsleiders over de stellingen die hen werden voorgelegd in dit onderzoek met betrekking tot de exploitatie van hun supermarkt? Het antwoord op vraag 1: zie de lijst op blz 46.

Vraag 2 hebben we in FoodPersonality juli-augustus behandeld en vraag 3 in FoodPersonality september. Nu gaan we in op vraag 4: wat zeiden de ondernemers en bedrijfsleiders over de stellingen die hun werden voorgelegd met betrekking tot de exploitatie van hun supermarkt?

1/ Assortimentstrends Scherpere consumentenprijzen, de verder ontwikkeling van het huismerk, luxere producten (met een hogere prijs), innovatie in product/assortiment/verpakking, ‘minder zout-suiker-vet/ allergievrij’, meer kant-en-klaar in vers/gemak, ‘mvo/duurzaam/bio/fair trade/vegetarisch/ streekproducten’, ‘meer klantenservice/klantgerichtheid/online-dienstverlening’, ‘betrouwbare/

Assortimentstrends 2013-2018

eerlijke producten/dierenwelzijn, en ‘superfoods’: dat zijn de tien kwesties die in het Captain of the Category-onderzoek al jaren meelopen. Ondernemers en bedrijfsleiders geven antwoord op de vraag welke trends bij de consument leven en in welke mate, en of ze dit jaar belangrijker zijn geworden of niet. In de onderstaande grafiek staan de resultaten over de jaren 2013 t/m 2017 en ‘verwacht 2018’. Dat laatste houdt in dat VisionWorks in het afgelopen voorjaar vragen heeft voorgelegd over wat er verder in dit lopende jaar door de ondernemers en bedrijfsleiders verwacht wordt. En we geven toe, als je dat dan in oktober publiceert, dan klinkt dat altijd wat laat. Maar we kunnen ook niet meteen het hele Captain of the Category-onderzoek in één editie publiceren. Over ‘assortimentstrends’ stellen we dus nu al jaren dezelfde vragen (het blijkt dat die vragen elk jaar relevant zijn, en anders zouden we ze laten vervallen. En door dit een paar jaar achtereen hetzelfde te houden, worden de hypes (superfoods) en de echte trends (‘ik kies bewust’ of ‘duurzaam’). En wat zien we nou eigenlijk in deze staafjes met percentages? Dat het best goed gaat met de sector. Want: 1/ scherpere prijzen: Nee. In 2013 was dat percentage nog 8, ‘verwacht’ dit jaar is het maar 1%. 2/ verdere ontwikkeling van het huismerk: 4% zegt hier in 2013 ja op, zakt dan naar 2%, steeg vorig jaar naar 3%, en ‘verwacht dit jaar’: 5%. Het huismerk is vooralsnog vaak een prijsinstrument, dus je zou zeggen: dan is er wat meer onrust aan het prijzenfront? Nou moeten we niks uitsluiten, maar gezien de hoogconjunctuur en berichtgeving over marktresultaten van formules en organisaties zeggen we: welnee. Wellicht is het

De trends in beeld

captains of the category resultaten 2018

42

FoodPersonality oktober 2018

18


die voorgelegd zijn aan de bedrijfsleiders. StellingenDe– stellingen bestedingen, omzet, omzetdruk

dit: gezien de schaalgrootte en innovatiegerichtheid van bijvoorbeeld AH en Jumbo kunnen we ook zeggen dat ondernemers en bedrijfsleiders verwachten dan hun formules het huismerk verder doorontwikkelen, denk aan de artikelen met groenteverwerking en/of -bereiding bij AH, denk aan de opmars van La Place bij Jumbo. En: de respondenten melden hierbij ook G’woon van Superunie. 3/ luxere artikelen, hogere prijsstelling, A-merken: Maar 1% verwachtte dat in 2013. Sindsdien zeggen respondenten hier steeds meer ja tegen. ‘Verwacht dit jaar’? 14%. De hoogconjunctuur klinkt hier duidelijk in door. 4/ innovatie m.b.t. product, assortiment en verpakkingen: Dat was in 2013 nog 28%, maar voor dit lopende jaar? 10%. Een keerzijde van de assortimentsvernieuwingen van AH, Jumbo, zoals we die zojuist noemden. 5/ minder suiker, zout, vet; gezond etc.: Nog maar 20% in 2013, inmiddels het dubbele. Het hoeft niet te verrassen. Teggelijkertijd geeft het nog maar eens duidelijk aan dat de consument hier steeds vaker op let. 6/ kant-en-klaar, gemak: Je zou zeggen dat de gemaksconsument niet zo kijkt naar gezond, waarachtig etc. of naar wat we dan maar ‘productintegriteit’ noemen, maar ondernemers en bedrijfsleiders zien ook deze marktfactor sterker worden, van 20% in 2013 naar 28% ‘verwacht dit lopende jaar’. De respondenten zien de consument ‘en, en’ willen (wat hadden we anders verwacht, nietwaar? De consument wil immers altijd alles tegelijkertijd…) 7/ mvo, duurzaam, bio, fair trade, streek: In 2013 22%, ‘verwacht dit jaar’: 48%, meer dan het dubbele zelfs. 8/ online en lokale marketing: Dit is altijd een factor met verschillende elementen, maar waar het om gaat, is of de ondernemer of bedrijfsleider verwacht dat ‘zijn/haar supermarkt’ meer dienstverlening zal moeten (of willen) toevoegen. Ja, ook dat gaat omhoog, van 6% in 2013 naar 16% vorig jaar naar ‘verwacht dit lopende jaar’ 20%. “De diversiteit in formules neemt af, maar ondernemers en bedrijfsleiders blijven zoeken naar mogelijkheden om onderscheidend te zijn”, aldus André Doffer, onderzoeksdirecteur van VisionWorks (dat dit onderzoek als gezegd heeft uitgevoerd). 9/ betrouwbaarheid producten:

• In de periode 2012 – 2016 hebben we de stellingen afgestemd op de recessie. Nu dit minder speelt hebben we deze stellingen aangepast aan de conjunctuur van vandaag. ( onderzoek 2017 en 2018) • Het afgelopen jaar is groep ondernemers Vrij stabiel, zowel 2013 alsde‘verwacht dit jaar’diezitde bon-bedragen heeft zien stijgen verder opgelopen tot 76%. 24% merkte geen (verdere) omzet stijging. op 7%.• Hadden we deze vraag voorgelegd in de 84% van de bedrijfsleiders geven aan dat de omzet in gemaks- en verwenproducten hoger is geworden. Ook geeft 52% aan dat de in A-merken weer meer is toegenomen. nasleep bestedingen van een fipronilcrisis of vleesschandaal, • Consumenten blijven sterk gefocust op promoties en aanbiedingen. 69% van de bedrijfsleiders geven aan dat dit een belangrijke dan hadden we vast iets anders gekregen. Dus driver is achter de consumenten aankopen.

het is een beetje een tricky vraag. Hij loopt lekker mee en er is niks aan de hand. Van de andere kant, wie onlangs weer Keuringsdienst van Waarde voorbij zag komen met dat ene stofje uit gehydroliseerde sojasaus en dan bedenkt hoeveel kijkers dat dan zien… je kunt er nooit helemaal gerust op zijn. Er is ook ongeveer elke week wel een terughaalactie te melden in de sector. En niemand die er nog van opkijkt. 10/ ‘superfoods’: Die vraag voegden we in 2013 toe aan dit rijtje, als aparte factor. Omdat al die chiazaadjes aan een opmars bezig waren toen. 11% was het resultaat. Voor volgend jaar gooien we deze vraag er gewoon uit, klaar (1%). Dit is een gepasseerd station.

2/ Bestedingen, omzet, omzetdruk “Sinds vorig jaar heb ik de vragen over het sentiment binnen de supermarktsector anders gesteld dan in de jaren daarvóór”, vertelt Doffer. “Voordien waren de vragen meer gesteld in de zin van ‘druk op de omzet’, ‘uitwijken naar goedkopere artikelen en/of merken’.” Dus: wie dit onderzoek jaar na jaar nauwkeurig volgt en de resultaten onderling vergelijkt, ooit was de stelling ‘de bonbedragen dalen’, terwijl er nu staat ‘de bonbedragen stijgen’. Maar voor de antwoorden en de percentages maakt dat niet uit, de lijn van recessie en prijsdruk van toen, naar de hoogconjunctuur nu is er duidelijk uit op te maken. Wel blijven ondernemers en bedrijfsleiders zien dat, ondanks de betere conjunctuur, de promotiegerichtheid van de consument stijgt, die wordt er niet minder om. Hier zei vorig jaar 68% ja tegen en dit jaar 69% (zie de figuur hierboven). We kunnen ons een supermarktsector zonder prijspromoties bijna niet meer voorstellen. Ook

43 FoodPersonality oktober 2018

captains of the category resultaten 2018

Research director André Doffer van VisionWorks.

de omzet van producten die geen dagelijkse, basale voedingsbehoefte zijn, is gewoon aan het stijgen, denk aan wijn, zoutjes, chips, bier… het genotmiddelenstuk. Doffer: “De consument deed vorig jaar al boodschappen met ‘minder de rem erop’ en dat zet zich dit jaar door. Een goed signaal voor A-merkartikelfabrikanten, omdat zij met luxere en innovatieve producten weer consumenten voor zich kunnen winnen.”

3/ Afhaalpunten/thuisbezorgen We verlaten met deze vraag het terrein van omzetten, assortimentstrends, promodruk ja of nee etc. en duiken in de taken en uitdagingen van ondernemers en bedrijfsleiders; een afhaalpunt of thuisbezorgen. De vragen over afhaalpunten lopen ook al jaren mee. Met de vragen over thuisbezorgen is VisionWorks twee jaar terug gestart. En wat blijkt? De animo voor afhaalpunten en thuisbezorging is aan het afnemen (zie de figuur bovenaan op blz. 44). Terwijl bij een andere stelling, ‘goed dat we ermee begonnen zijn’, het percentage juist weer hoger is dan vorig jaar.

21


De dilemma's

Aan de ondernemers is gevraagd wat zij op dit moment dachten van een afhaalpunt voor boodschappen, of thuisbezorging. Daarbij konden zij kiezen uit de onderstaande stellingen:

Stellingen – afhaalpunten/thuisbezorgen

• Ondernemers zijn genuanceerder gaan denken over een afhaalpunt. Op dit moment geeft 40% aan een afhaal punt te hebben (31%+9%), maar is de groep die hier ontevreden over is groter. 9% van de 40% is hier niet erg tevreden over. Vorig jaar was dit nog 5%dan vanmaar, de 34%. aantal ondernemers die te ontevreden naar 23%als vanhet deom afhalen en thuisbezorgeesten zorging beginnen’: zijn is daarmee gegroeid van 13der Wat voorbeelden eerstHet bij de afhaalondernemers die een afhaalpunt hebben. gen gaat. Doffer: “Kennelijk zijn zij die het ooit Daar was in 2016 17% het mee eens, vorig jaar 15 punten: • 7% van de ondernemers is het afgelopen jaar begonnen met thuisbezorging. Dit is 3 procentpunt minder dan in 2017. De wilden, er inmiddels mee begonnen, en zijn de en dit jaar nog maar 7%. Dus er is meer huiver en 1/ ‘ik heb al een afhaalpunt, maar ik ben er niet groep die er op dit moment over denkt om met thuisbezorging te gaan beginnen, is ook kleiner. (van 15% naar 7%) Hier lijkt anderen er steeds meer van overtuigd dat het juist weerstand? Dat kan. Je zou kunnen denken; ‘ja, tevreden over’: sprake van stabilisatie, de groep die en niet over denkt om hieraan te beginnen, is dit jaar uitgekomen op 38% (plus 2% punt.) op de winkelvloer moet gebeuren.” natuurlijk, want in de afgelopen zijn er ook steeds Van 2016 naar 2017 daalde het percentage ‘mee meer mee begonnen’. eens’ van 6 naar 5%, maar dit jaar stijgt het weer, captains of the category resultaten 2018 22 2/ ‘ik bezorg al jaren boodschappen bij consunaar 9%. 4/ Online en ‘mijn supermarkt’ menten thuis’: 2/ ‘ik zou op dit moment niet graag met een Voor alle duidelijkheid, ‘online’ is voor een deel Dat zijn nou net diegenen die daar al mee bezig afhaalpunt willen beginnen’: thuisbezorgen (de vraag uit de andere figuur), zijn, nietwaar? Van 32 naar 39 naar 48%, imIn 2016 was 35% het met die stelling eens, vorig maar voor een deel niet. Thuisbezorgen kan ook mers… jaar daalde dat naar 34% en dit jaar verder naar zijn: als klanten bellen om een bestelling en de Maar wacht: 30%. ondernemer en/of bedrijfsleider vervoert die 3/ ‘ik denk er niet over om ermee te beginnen’: Tegenstrijdig? Doffer: “Ondernemers zijn genubestelling naar die klant. Maar het kan natuurlijk Zei in 2016 45%, toen daalde dat naar 36% vorig anceerder gaan denken over een afhaalpunt. Op ook ‘internet’, ‘e-commerce’ zijn. jaar – zie je wel… Nee. Dit jaar is dat percentage dit moment geeft 40% aan een afhaalpunt te hebHier hebben we de stellingen met twee elemenhoger uitgevallen: 38%. Niet heel veel meer, maar ben, 31% en 9%; maar de groep die hier ontevreten. ‘Ik zie online wel of niet opkomen’ en ‘ik toch: 2 procentpunt meer. den over is, is groter. 9% van de 40% is hier niet zie dat mijn supermarkt er lekker aan meedoet/ En bovendien... erg tevreden over. Vorig jaar was dit nog 5% van eronder te lijden heeft’: de voorspelling en het 4/ ‘het afgelopen jaar ben ik met thuisbezorgen de 34%. Het aantal ondernemers dat ontevreden persoonlijke succes of leed van de ondernemer of begonnen’: is, is daarmee gegroeid van 13 naar 23% van de bedrijfsleider. Zei 6% in 2016, 10% vorig jaar, maar dit jaar is ondernemers die een afhaalpunt hebben. Doffer: “De groep die sceptisch is over de kansen dat weer gedaald: naar 7%. Dan het thuisbezorgen. van online in onze sector, is er nog steeds. Vorig voor uw supermarkt meest van toepassing: houden we het op het een soort scheiding 1/ ‘ik denk erover om komendWelke jaar metuitspraak thuisbe- isDaarom jaar zagen we die groep wel duidelijk dalen, maar: 1 over vijf jaar doet online in onze sector meer dan 20% van de omzet, en dat gaat ten koste van mijn supermarkt 2 over vijf jaar doet online in onze sector meer dan 20% van de omzet, en mijn supermarkt doet daar dan flink aan mee 3 over vijf jaar stelt online in onze sector nog steeds niks voor

Stellingen – online en ‘mijn supermarkt

Het percentage ondernemers die niets zien in online is dit jaar nog iets verder44 gedaald en komt nu uit op 22%. FoodPersonality Opvallend is dat de groep ondernemers, die denkt dat dit ten koste gaat van hun oktober omzet, 2018 weer verder toeneemt, nu naar 21% Dit wijst er op dat er bij de ondernemers meer aandacht is voor de pure online players als Picnic, online specialisten als ZooPlus diervoeding, de Wijnbeurs.nl, drogisten online of de shaversclub, en spelers die de low involvement categorieën standaard willen aanvullen (Stockon, Bol.com).


dit jaar daalt dat minder. Het doet vermoeden dat er een soort vaste kern gaat komen van ondernemers en bedrijfsleiders die er niets in zien, maar zeker is dat uiteraard niet, het is een mogelijk beeld uit de toekomst. Daarnaast valt het op dat in het onderzoek de groep ondernemers en bedrijfsleiders die denkt dat online over vijf jaar meer dan 20% van de omzet zal zijn, maar dat dit ook ten koste gaat van hun eigen omzet, steeds maar groeit: van 13% in 2016 naar 19% vorig jaar naar 21% dit jaar. En dan hebben we nog de grote groep die er een optimistisch beeld over heeft: ‘over vijf jaar is online zo’n 20% van de markt en mijn supermarkt doet daar dan flink aan mee’. Die groep is vrij stabiel, 57% twee jaar terug, 58%

vorig jaar en weer 57% dit jaar. Het is moeilijk te zeggen wat de overwegingen allemaal zijn natuurlijk. Iedereen ziet van alles om zich heen, van Bol.com tot Stockon, van Picnic dat nu al in veel steden actief is tot Amazon dat nog steeds hier niet actief is maar wel steeds meer diensten ontwikkelt in andere landen. Maar denk ook aan de ‘categoriespelers’ als Dollars Shave Club, ZooPlus-diervoeding, Wijnbeurs.nl en noem alle initiatieven maar op. Of je voelt dat je wel moet, of het overweldigt allemaal en je ziet geen plaats daarin voor jouw supermarkt.” En die overweging kunnen we nog aanvullen met iets anders: vergeleken met vorig jaar is het nu wel duidelijk dat een groot aantal retailers een

Captains of the category en hun cijfers

conflict heeft met hun franchisers als het om ecommerce gaat. Het gedoe van AH en de franchisers is een al jaren voortslepende kwestie. Maar de manier waarop Hema het franchisersbestuur opeens links liet liggen – ook met e-commerce als splijtzwam – zal menig ondernemer hebben verbaasd. ■

Op de volgende pagina’s: 1) ‘captain’ FrieslandCampina, 2) een overzicht van de winnaars 2014-2018.

Gewogen

Gewogen waardering captain

Categorie

Captain

waardering categorie

aardappelen, groente en fruit

Cêla Víta

7,3

7,4

zuivel (melk, melkproducten), eieren, eierproducten

FrieslandCampina

7,3

7,4

vleeswaren, vleesconserven, salades

Johma

7,3

7,6

ontbijtproducten en -granen

PepsiCo

7,3

7,4

niet-alcoholische dranken (fris, sappen etc.)

Coca-Cola

7,4

7,8

maaltijden, maaltijdcomponenten (dkw, vers), groente- & fruitconserven

Unilever

7,1

7,3

bakproducten & dessertingrediënten

Dr. Oetker

7,2

7,4

smaakmakers (zuren, specerijen etc.) en maaltijdversierders (sauzen, warm/koud)

Unilever

7,2

7,3

zoetwaren (suikerwerk, chocola, candy bars)

Mondelez

7,3

7,5

schoonmaak-, onderhouds-, vaatwas-, reinigings- en poetsmiddelen

Procter & Gamble

7,2

7,3

bieren

Heineken

7,7

8.0

rijst en deegwaren

KraftHeinz

7,2

7,3

desserts, ijs

Unilever

7,5

7,6

brood en gebak

Borgesius/Goedhart

7,2

7,4

verse vis, visconserven, schaal- en schelpdieren

John West

6,9

7.0

diervoeding en -benodigdheden

Mars

7,0

7,2

koffie, thee, cacao, suiker en zoetstoffen

Jacobs Douwe Egberts

7,6

8,0

boterhambeleg (zoet & spreads, dkw)

Unilever

7,3

7,4

koek, koekjes, banket, tussendoortjes

Mondelez

7,4

7,5

reform- en dieetartikelen

Wessanen

6,8

7,2

bake-off en broodmixen

Dr. Oetker

7,2

7,3

huishoudelijke artikelen

Reckitt Benckiser

7,1

7,3

wijnen, ciders en aperitieven

Walraven Sax

7,3

7.0

kaas (binnen- en buitenlands

FrieslandCampina

7,3

7,5

soepen en bouillons

Unilever

7,2

7,3

baby- en kindervoeding

Danone/Nutricia

7,2

7,2

rookwaren en -benodigdheden

Philip Morris

5,9

6.0

diepvriesproducten en -snacks

Van Geloven

7,5

7,7

witvet, geelvet, oliën

Upfield

7,3

7,4

cosmetica, lichaams- en medische verzorging

Unilever

7,3

7,5

zoutjes, chips, cocktailsnacks, noten

PepsiCo

7,6

7,8

broodvervangers (beschuit, ontbijtkoek, crackers etc.)

Bolletje

7,4

7,5

hygiënische en huishoudelijke papierwaren

Kimberly-Clark

7,2

7,4

vlees, wild en gevogelte

Promessa

7,4

7,5

vleesvervangers

Enkco Food Group

7,2

7,2

wasmiddelen en wasverzachters

Procter & Gamble

7,2

7,4

46 FoodPersonality oktober 2018


Het is een kwestie Van Geloven

2018

Captain of the Category 2018 diepvriesproducten en snacks


CAPTAIN FRIESLANDCAMPINA

Introductie topzuivellijn tilt zuivelmarkt naar hoger niveau FrieslandCampina staat aan de vooravond van het grootste verduurzamingsproject binnen het bedrijf ooit: de introductie van een nieuwe, duurzame topzuivellijn. Het is een open systeem, maar juist FrieslandCampina heeft de kracht om dit groot te maken. FrieslandCampina wil in 2025 vooroplopen op het gebied van duurzaamheid. Een duurzame captain worden, zogezegd. Die ambitie heeft CEO Hein Schumacher uitgesproken en dat resulteerde afgelopen april in de aankondiging van een volledig nieuwe, duurzame topzuivellijn. De introductie van die ‘Planet Proof ’-zuivellijn is aanstaande. “Dit is het grootste verduurzamingsproject binnen ons bedrijf ooit. Hier zijn wij, de coöperatie en uiteraard onze boeren al maanden mee bezig”, aldus trade marketing director Dieuwer van Staveren. En toch is de op handen zijnde introductie van de duurzame topzuivellijn zeker niet het enige waar FrieslandCampina druk mee was en is. Veel aandacht trok bijvoorbeeld ook de introductie Mona Oops, een volledig nieuw toetjesconcept op basis van yoghurt waarin bijzondere ingrediënten zijn geroerd. Trade marketing manager JanWillem Fransen: “Oops doet het boven verwachting, maar we zien wel dat vaste Mona-kopers moeten wennen aan de minder zoete smaak.

De groei van naturel kwark zet door. Sinds de introductie in 2016 ziet FrieslandCampina aanhoudende groei in penetratie en rotatie, zowel op de oorspronkelijke sku’s als op alle nieuw geïntroduceerde varianten.

Tegelijkertijd past Oops daarmee helemaal in de ontwikkeling van de smaaktrend binnen zuivel. Die ontwikkelt zich namelijk heel duidelijk van zoet naar zuur.”

Dichter bij de koe Die ontwikkeling van zoet naar zuur ziet FrieslandCampina ook duidelijk terug in de sterke groei van naturel kwark en yoghurt. Fransen: “Gelijktijdig heb je het daarmee over een verschuiving van gebruiksmoment van ‘toetje in de avond’ naar ontbijt in de ochtend. We zijn in 2016 gestart met Campina naturel kwark en zien sindsdien aanhoudende groei in penetratie en rotatie, zowel op de oorspronkelijke sku’s als op alle nieuw geïntroduceerde varianten.” Zelfs de introductie van een ‘kilobak’ bleek niet te kannibaliseren op de rest van het assortiment. FrieslandCampina is sinds de introductie van kwark het gebruiksmoment in de ochtend aan het laden in de communicatie naar consumenten. “Kwark is daarbij de ‘hero’ voor het hele naturelassortiment. Daar hangen we alles aan op”, zegt Fransen. De opkomst van naturel heeft heel nadrukkelijk ook te maken met een groeiende voorkeur voor natuurlijke producten. “Hoe dichter bij de koe, hoe beter”, aldus Fransen. Ook Campina Biologisch heeft daar in de visie van FrieslandCampina een rol in te spelen. “Dat was ook de reden om Campina Boerenland naar Campina Biologisch om te zetten. Die omzetting,

Captain: FrieslandCampina

Categorie: Zuivel

daar staan we volledig achter. Dat was een strategische keuze. Maar we zien wel dat Boerenlandkopers de omzetting met gemengde gevoelens hebben ontvangen”, aldus Van Staveren. Fransen: “We weten met Campina Biologisch aanzienlijk meer consumenten te bereiken, maar tegelijkertijd willen we de groep zware kopers van Boerenland nog terugwinnen, want de recepturen zijn 100% gelijk gebleven.” De bij FrieslandCampina aangesloten boeren zijn blij met de omzetting en ook de coöperatie is tevreden.

Groene wolk Een ander groots moment was het redesign van het Campina-logo, medio 2017. Het logo wordt positief ontvangen, een veel sierlijker ontwerp dat een stuk prominenter op de verpakkingen is komen te staan, waardoor er volgens Fransen in het schap een groene wolk ontstond. “Wel heb je in een routinecategorie te maken met de uitdaging dat elke verandering een nieuw heroverwegingsmoment bij consumenten oplevert”, aldus Fransen. Tot op zekere hoogte overkwam

LOGISE BOCDEHM BNIO NEDERLANDS VA

Campina Boerenland werd Campina Biologisch. Een strategische keuze. 48 FoodPersonality oktober 2018


dat Campina ook, temeer de introductie van het nieuwe logo samenviel met mutaties in de schappositie. Van Staveren: “Daarmee werd de routine doorbroken. In deze categorie zijn shoppers heel trouw zolang je maar niks verandert.” Met gerichte acties werkt FrieslandCampina meer dan in het verleden aan het creëren van meer merkvoorkeur. Van Staveren: “Dit bedrijf denkt van oudsher sterk categoriegericht, terwijl we nu veel meer merkgericht werken.” Fransen: “Bijvoorbeeld ook voor Campina Botergoud, waar we in de aanloop naar kerst met speciale verpakkingen komen in de vorm van een seizoenswikkel met een opvallende strik. Het is een eenvoudig middel dat in combinatie met gerichte promoties voor een enorme plus voor Botergoud heeft gezorgd.” Daar gaat FrieslandCampina zeker mee door. Sowieso staat boter weer meer op het netvlies van consumenten. Van Staveren: “Het vetgehalte is helemaal geen issue, consumenten zien vooral dat boter een veel minder bewerkt en natuurlijker product is dan bijvoorbeeld margarine. We hebben mooie producten van natuurlijke oorsprong. Dat kunnen we nog steviger neerzetten.”

Intentieverklaring handel Dat is FrieslandCampina vast van plan te doen met de introductie van de nieuwe topzuivellijn. In wezen gaat het om zuivel met het Planet Proofkeurmerk van Milieukeur (SMK), dat uitgaat van een integrale benadering van verduurzaming van productieprocessen langs de assen van natuur, dierenwelzijn en klimaat. Van Staveren: “Dat uitgangspunt spreekt ons aan en ook het feit dat het een open systeem is waar meer partijen zich

Trade marketing director Dieuwer van Staveren en trade marketing manager Jan-Willem Fransen.

bij aan kunnen sluiten.” FrieslandCampina start met het omzetten van zuivelproducten onder het Campina-merk, maar heeft ook retailers gevraagd zich met hun huismerken aan te sluiten. Er liggen inmiddels intentieverklaringen van Jumbo, Aldi, Lidl en Superunie. Van Staveren: “Er is meer belangstelling vanuit de handel dan we vooraf hadden gedacht. Dat wij hierin het voortouw nemen is logisch, aangezien Campina de kracht heeft om dit groot te maken.” De meerprijs die voor de topzuivellijn betaald moet worden - en die veel extra waarde aan de zuivelcategorie toevoegt - gaat naar de deelnemende boeren en naar een speciaal duurzaamheidsfonds dat daarmee in de verdere verduurzaming kan investeren. De impact wordt groter naarmate het succes van de topzuivellijn toeneemt. FrieslandCampina beheert met alle bij de coöperatie aangesloten boeren namelijk een groot deel van het Nederlandse landschap.

Lat steeds hoger In de gekozen opzet voor de topzuivellijn wordt niet ingezet op het behalen van een bepaald einddoel, maar wordt de norm een steeds hoger niveau. Fransen: “De deelnemende boeren moeten consequent goed presteren, en zich in de loop van

de tijd blijven verbeteren. De lat komt daardoor steeds hoger te liggen.” Tegelijkertijd ontstaat er voor FrieslandCampina een ingewikkelde puzzel hoe er zo efficient mogelijk fabrieken en productgroepen kunnen worden omgezet naar melk met het Planet Proofkeurmerk. Er komt daarmee een melkstroom bij die logistiek voor de nodige uitdagingen zorgt. Uiteindelijk moeten er duizenden melkveebedrijven, productielocaties en producten gecertificeerd worden. Van Staveren: “En toch gaan we het doen, want FrieslandCampina wil vooroplopen als het gaat om duurzaamheid. De basiszuivel van Campina gaat als eerste om. Eind volgend jaar willen we het hele Campina-merk overgezet hebben. Uiteindelijk moeten al onze merken Planet Proof worden. Uiteraard horen daar ook acties bij die we met retailers gaan ontwikkelen om het verhaal op de winkelvloer te laden. Dit gaat heel veel energie losmaken en heeft impact op vele consumentenmandjes.”.

Planet Proof: aansluiting gezocht Binnen de AGF-sector bestaat het initiatief van Stichting Milieukeur (SMK) al langer. Van Staveren: “Dat is het mooie van een open model als Planet Proof. Met AGF, zuivel, kaas en bloemen heeft dit verhaal serieuze omvang. Dit gaat straks in de hele keten en ook in aanpalende markten in Nederland een grote impact hebben.”

Ambassadeurs voor Campina: olympisch kampioen turnen Epke Zonderland en wereldkampioene op de 200 meter sprint Dafne Schippers. Beiden blijven ook de komende tijd aan Campina verbonden.

49

FoodPersonality oktober 2018

Campina Botergoud met speciale seizoenswikkel met opvallende strik ter gelegenheid van kerst. Een eenvoudig maar sterk omzetverhogend middel.


CAPTAIN OF THE CATEGORY

Winnaars door de jaren heen

Welke fabrikant is leidend in welke categorie in het Captain of the Categoryonderzoek? Elk jaar zetten we ze weer eens op een rijtje, nu van 2014 t/m dit jaar. Door: Gé Lommen

Trouwe volgers van dat jaarlijkse Captain of the Category-onderzoek van ons weten het: in de ene categorie zie je altijd dezelfde winnaar, in de andere categorie zijn er altijd twee fabrikanten die elkaars aartsrivaal zijn, of het is een categorie waarin drie, vier, vijf fabrikanten flink met elkaar concurreren.

Upfield in staat. Upfield is (zie ook onze verantwoording op de pagina hiernaast) het van Unilever losgekoppelde wit- en geelvettenbedrijf, dat in handen van KKR is gekomen en sinds kort de naam Upfield draagt. Maar het is dus niet zomaar opeens een andere fabrikant, het is een losgekoppeld voormalig Unilever-onderdeel.

Altijd dezelfde

Voorspelbaar versus verrassend

De indeling omvat 38 categorieën. Inmiddels zien we bij 12 categorieën gedurende vijf jaar (van 2014 t/m 2018) dezelfde marktpartij als ‘captain’ in het Captain of the Category-onderzoek. Vijf jaar dezelfde; het kwam al voor in de categorie 1/ frisdranken (Coca-Cola), 2/ bakproducten en decoratie-ingrediënten (Dr. Oetker), 3/ koffie, thee etc. (Jacobs Douwe Egberts), 4/ reform & dieet (Wessanen), 6/ baby- en kindervoeding (Danone/Nutricia), 7/ tabak (Philip Morris), 8/ zoutjes, chips etc. (PepsiCo), 9/ hygiënische en huishoudelijke papierwaren (Kimberly-Clark) en 10/ cosmetica etc. (Unilever). Dit jaar zijn er twee categorieën bijgekomen waar dat ook het geval is: 1/ zuivel etc. (FrieslandCampina) en 2/ diepvriesproducten (Van Geloven) – bij zuivel was Arla in 2013 nog captain, bij diepvries Dr. Oetker. Twee categorieën erbij dit jaar: komt uit op 12 categorieën met gedurende vijf jaar lang dezelfde winnaar. Volgens ons illustreert dit dat de concentratietendens nog steeds aan de gang is, met fabrikanten die in bepaalde categorieën bijna niet meer van de troon te stoten zijn. Enerzijds een compliment aan de fabrikant als die dit welbewust voor elkaar heeft willen krijgen, anderzijds vinden we het een beetje een wrange waarneming omdat je eruit kunt afleiden dat de partijendiversiteit minder wordt als het om de grote namen gaat. Het lijkt op de Champions League waar maar tien Europese clubs nog echt kans maken op een finaleplaats.

De laatste twee, drie jaar zagen we bedrijven de titel ‘captain of the category’ in het onderzoek behalen die daarvoor vaak meer onder de radar waren gebleven, of: die voorheen minder beeldbepalend waren, kleiner. Denk aan HG bij reinigingsmiddelen, Délifrance bij bake-off en broodmixen, Lindemans in wijnen. Helaas zien we dat in dit jaar maar in één categorie: in wijnen, aperitieven etc., waar wijnaanbieder Walraven Sax ‘captain’ in is geworden. Verder zien we juist meer ‘terug-naar-de-verwachte-naam’. ‘Biercaptain’ AB InBev is het dit jaar niet geworden, het is weer Heineken. Délifrance is er weer uit bij bake-off etc., ten gunste van Dr. Oetker. Verstegen, vorig jaar verrassende naam bij smaakmakers etc.; dat is nu weer Unilever geworden.

Zes keer Unilever, een beetje zeven In het verlengde hiervan bekijken we ook altijd in hoeveel categorieën Unilever ‘captain’ is geworden. Twee jaar terug was dat maar liefst in zeven van de 38 categorieën. Dat daalde vorig jaar naar vijf. Maar dit jaar is het weer zes. En eigenlijk kunnen we net zo goed ‘zeven’ zeggen, omdat er

Aartsrivalen Gelukkig hebben we nog steeds categorieën waarbij twee fabrikanten om het hardst strijden. Soms is het beeld vertekend: bijvoorbeeld Unilever versus Johma bij de complexe categorie vleeswaren, vleesconserven en salades. Deze categorie is een verzameling, Unilever doet niet in salades zoals Johma en Johma doet niet in rookworst zoals Unilever. Maar binnen die categorie zijn ze wel elkaars tegenstrever. Zo ook Unilever versus FrieslandCampina in desserts, ijs en dessertingrediënten, het lijkt een titanenstrijd, maar Unilever is van het ijs en FrieslandCampina van de toetjes (ooit was er inderdaad ook Mona-ijs, maar dat is alweer ver weg). Maar je hebt ook ‘echte rivaliteit’, zoals PepsiCo versus Kellogg’s in ontbijtgranen etc. Zoals Nestlé en Mars bij diervoeding etc. Bij ‘maaltijden’ is het stuivertje wisselen tussen Hak en Unilever. In brood: Borgesius versus Bake Five, al moet worden gezegd dat de schaalgrootte van deze twee wel erg ver uiteen is geraakt sinds Borgesius 50 FoodPersonality oktober 2018

Bakkersland heeft overgenomen. In wasmiddelen en wasverzachters zitten Unilever en Procter & Gamble elkaar al decennia in de weg, dit jaar is na vier jaar Unilever opeens Procter weer captain. Het tegengestelde zien we ook: twee wisselende winnaars vroeger, maar één ervan lijkt de overhand te nemen. Dat zien we bij broodvervangers, met Bolletje versus Peijnenburg. En soms is dat al niet meer te zien. Bij de categorie diepvries was het jarenlang of Aviko, of Dr. Oetker, of Van Geloven, maar Van Geloven krijgt inmiddels zozeer de overhand dat het er nu al vijf jaar alleen staat.

Hotseknotsecategorieën Zijn er nog genoeg ‘hotseknotsecategorieën’? Dat is de boerennaam die wij er maar aan gegeven hebben, het gaat om categorieën waarbij we vijf jaar achter elkaar een andere ‘captain’ zien. Nee. Dat was vorig jaar nog het geval bij ‘rijst en deegwaren’ (Elbro, Granfood, KraftHeinz, Unilever en Nestlé), maar nu staat er bezien over vijf jaar twee keer KraftHeinz (met Honig). Daarmee verandert die categorie in: ‘in vijf jaar vier verschillende ‘captains’. De verdwijning van ‘vijf jaar een andere’ is ook een teken aan de wand als we over partijendiversiteit nadenken. Vier verschillende winnaars in vijf jaar komt ook nog maar weinig voor; in wijnen. Ja, maar ook in ‘witvet, geelvet, oliën’ zegt de oplettende lezer dan: klopt - Unilever, DeOleo, Vandemoortele en Upfield, maar die laatste, dat hebben we al uitgelegd (voorheen Unilever, nu verzelfstandigd). Toch hebben we nog wel categorieën met over vijf jaar drie verschillende captains: 1/ agf, 2/ smaakmakers etc., 3/ chocolade en suikerwerk, 4/ schoonmaak- en onderhoudsmiddelen, 5/ koek, koekjes etc., 6/ huishoudelijke artikelen en 7/ kaas. Twee jaar terug spraken we bij een soortgelijk overzicht de angst uit dat het alleen maar af zou nemen: dat fabrikanten alleen nog maar zouden strijden voor nummer-1- en -2-posities, zoals je dat van ceo’s overal in het bedrijfsleven altijd leest, de posities daaronder zijn niet meer de moeite waard en worden in het ergste geval afgestoten. Vorig jaar zeiden we daarover: kijk je naar de lijst, dan valt dat toch mee. Dit jaar spreken we toch maar weer een beetje die angst uit. ■


CATEGORIE

CAPTAIN 2018

CAPTAIN 2017

CAPTAIN 2016

CAPTAIN 2015

CAPTAIN 2014

Aardappelen, groenten en fruit

Cêla Víta

Chiquita

Cêla Víta

Aviko

Aviko

Zuivel (melk, melkproducten), eieren en eiproducten, (houdbare) room en

FrieslandCampina

FrieslandCampina

FrieslandCampina

FrieslandCampina

FrieslandCampina

koffiemelk Vleeswaren, vleesconserven en salades

Johma

Unilever

Johma

Unilever

Johma

Ontbijtgranen en andere ontbijtproducten

PepsiCo

Kellogg's

PepsiCo

PepsiCo

Kellogg's

Niet-alcoholische dranken (o.a. frisdranken, vruchtendranken, sappen en siropen) Coca-Cola

Coca-Cola

Coca-Cola

Coca-Cola

Coca-Cola

Maaltijden, maaltijdcomponenten (houdbaar/vers), groente- en fruitconserven

Unilever

Hak

Unilever

Hak

Unilever

Bakproducten en decoratie-ingrediënten

Dr. Oetker

Dr. Oetker

Dr. Oetker

Dr. Oetker

Dr. Oetker

Smaakmakers (zuren, specerijen, mixen en aroma's) en maaltijdversierders

Unilever

Verstegen

Remia

Unilever

Remia

(sauzen, warm en koud) Chocolade en suikerwerk

Mondelez

Haribo

Mars

Haribo

Mondelez

Schoonmaak- en onderhoudsartikelen, poetsmiddelen

Procter & Gamble

Procter & Gamble

Unilever

HG

Procter & Gamble

Bieren

Heineken

AB InBev

Heineken

Heineken

Heineken

Rijst en deegwaren

KraftHeinz

Elbro Foods

Granfood

KraftHeinz

Unilever

Desserts, ijs en dessertingrediënten

Unilever

Unilever

Unilever

Unilever

FrieslandCampina

Brood en gebak

Borgesius/Goedhart

Borgesius/Goedhart

Borgesius/Goedhart

Bake Five

Borgesius/Goedhart

Verse vis, visconserven en schaal- en schelpdieren

John West

John West

Profish

John West

John West

Diervoeding en dierbenodigdheden

Mars

Nestlé Purina

Mars

Mars

Nestlé Purina

Koffie, thee, cacao en suiker en zoetstoffen

Jacobs Douwe Egberts

Jacobs Douwe Egberts

Jacobs Douwe Egberts

Jacobs Douwe Egberts

Jacobs Douwe Egberts

Boterhambeleg (zoet broodbeleg, spreads)

Unilever

KraftHeinz

KraftHeinz

Unilever

KraftHeinz

Koek en koekjes, luxe koek, banket en tussendoortjes

Mondelez

Bolletje

Pladis/Verkade

Pladis/Verkade

Mondelez

Reform- en dieetproducten

Wessanen

Wessanen

Wessanen

Wessanen

Wessanen

Bake-off en broodmixen

Dr. Oetker

Délifrance

Dr. Oetker

Délifrance

Dr. Oetker

Huishoudelijke artikelen

Reckitt Benckiser

Nedac Sorbo

Procter & Gamble

Nedac Sorbo

Nedac Sorbo

Wijnen, ciders en aperitieven

Walraven Sax

Heineken

Heineken

Lindemans

Baarsma

Kaas (Nederlands en buitenlands)

FrieslandCampina

Cono Kaasmakers

Westland

Cono Kaasmakers

Westland

Soepen en bouillons

Unilever

KraftHeinz

Unilever

Unilever

Unilever

Baby- en kindervoeding

Danone/Nutricia

Danone/Nutricia

Danone/Nutricia

Danone/Nutricia

Danone/Nutricia

Rookwaren en -benodigdheden

Philip Morris

Philip Morris

Philip Morris

Philip Morris

Philip Morris

Diepvriesproducten en -snacks

Van Geloven

Van Geloven

Van Geloven

Van Geloven

Van Geloven

Witvet, geelvet, oliën

Upfield

Unilever

Unilever

Vandemoortele

DeOleo

Cosmetica, lichaamsverzorging en medische verzorging

Unilever

Unilever

Unilever

Unilever

Unilever

Zoutjes, chips, cocktailsnacks en noten

PepsiCo

PepsiCo

PepsiCo

PepsiCo

PepsiCo

Broodververvangers (beschuit, crackers e.d.)

Bolletje

Bolletje

Bolletje

Peijnenburg

Bolletje

Hygiënische en huishoudelijke papierwaren

Kimberly-Clark

Kimberly-Clark

Kimberly-Clark

Kimberly-Clark

Kimberly-Clark

(Vers) vlees, wild en gevogelte

Promessa

Vion

Promessa

Vion

**

Vleesvervangers

Encko/Vivera

Enkco/Vivera

Enkco/Vivera

Enkco/Vivera

FrieslandCampina

Wasmiddelen en wasverzachters

Procter & Gamble

Unilever

Unilever

Unilever

Unilever

Uitleg/verantwoording:

* We hebben gekozen voor de namen van de bedrijven zoals ze vandaag de dag heten, ook toen ze in eerdere jaren een andere naam hadden. De captain van de categorie zuivel etc. heet FrieslandCampina, we gebruiken geen namen van rechtsvoorgangers als Campina of Coberco. We gebruiken de naam KraftHeinz en de naam Mondelēz en niet meer H.J. Heinz en Kraft Foods. De reden? Omdat we anders met dit overzicht veel meer marktpartijendiversiteit zouden suggereren, waardoor een geflatteerd beeld ontstaat. Voor één categorie hebben we op dit uitgangspunt een uitzondering gemaakt: bij ‘witvet, geelvet, oliën’ staat bij dit jaar ‘Upfield’, dat is het van Unilever losgekoppelde bedrijf, dat dit jaar als onderdeel van investeringsmaatschappij KKR verder gaat. Om onduidelijkheden te voorkomen, hebben we soms een dubbele naam gebruikt: de bedrijfsnaam Pladis bijvoorbeeld is wellicht nog niet zo bekend, maar dat is vandaag de dag het bedrijf van het merk Verkade. ** Na 2014 hanteren we enerzijds de categorie ‘(vers) vlees, wild en gevogelte’ en anderzijds ‘vleesvervangers’ . T/m 2014 vormde vleesvangers onderdeel van de categorie vlees etc., maar het verschil tussen die twee werd zo groot dat we drie jaar terug besloten deze groepen uiteen te halen. Lange tijd was het de overweging om het als één categorie aan te houden. Door een categorie uiteen te halen maak je er twee van. Zodoende creëer je meer categorieën en daarmee ontstaat er ‘inflatie’ in de titel van ‘captain’. Maar bij vlees en vleesvervangers vonden we dat uitgangspunt onhoudbaar. Voor wie zich afvraagt waarom FrieslandCampina ooit ‘captain’ was in vlees: vanwege een stevige positie in vleesvervangers met het merk Valess. *** Bij agf: Aviko was geregeld captain in agf, maar is ook captain in diepvries geweest. In agf met koelversartikelen, in diepvries met diepvriesartikelen. Hoe dat kan? In het onderzoek Captain of the Category krijgen supermarktondernemers en bedrijfsleiders vragen voorgelegd. Zij wijzen in categorieën fabrikanten aan. Het gevolg hiervan is dat ondernemers en bedrijfsleiders van het ene jaar op het andere een fabrikant benoemen in een andere categorie, terwijl die fabrikant zelf niet eens verschuift. Deze inconsistentie is het gevolg van een branche die met een categorie-indeling werkt met twee uitgangspunten: het soort product (groenten, sauzen) en de temperatuur/houdbaarheid (dkw, vers/koelvers, diepvries). Die indeling werkt misverstanden in de hand. In het onderzoek wordt gepoogd voortdurend dat soort inconsistenties te voorkomen.

51 FoodPersonality oktober 2018


Bij Josceline aan tafel

dynamisch bedrijf met een commercieel team, dat bestaat uit een groep dertigers en veertigers. Wij zijn een lerende organisatie waarbij fouten maken erbij hoort, maar wij maken geen onverantwoorde keuzes. Onze commerciële mensen hebben veel vrijheid om beslissingen te nemen. Wij opereren niet top down, maar geven alleen de kaders aan en verwachten dat de medewerkers daar af en toe overheen gaan. Dat heeft bijvoorbeeld geresulteerd in het behalen van twee shopper marketing awards, voor Hero-cassis en Hero-jam.

Jasper Aansorgh, country manager Hero Benelux

Hoe ziet jouw rol als country manager er dan uit? Ik ben vooral faciliterend. Het is mijn taak om iedereen te ondersteunen en te coachen. Ik werk het liefst met mensen die vakinhoudelijk veel beter zijn dan ik, zodat ik zaken kan coördineren. De verantwoordelijkheid ligt bij ons laag in de organisatie. De mensen die wij aantrekken, komen meestal vanuit grote corporates, aangezien die een bepaalde basis met zich meebrengen.

Door: Josceline Bogaers Foto: Rob Keeris

Hero is ‘challenger’ in zes uiteenlopende categorieën. Hoe ga je daarmee om? Het is leuk om challenger te zijn, dat zorgt voor de nodige dynamiek in het bedrijf. Wij hebben een vechtersmentaliteit. De expertise over onze zes verschillende categorieën ligt bij onze uitgebreide trademarketingafdeling. De trade marketeers gaan altijd mee naar de klanten bij belangrijke gesprekken over de categorieën.

Pas je de organisatie aan aan de mensen die je aanneemt? Nee, we kijken eerst naar het beleid, de strategie en het organogram. Dan komen de mensen. We zijn nu druk bezig om beleid te maken voor e-commerce en field sales. Want we willen vooruit en harder gaan groeien dan de markt. Om dat te realiseren moet je vooruitlopen en je snel ontwikkelen. Daarvoor maken we intern een stappenplan. Daarna gaan we mensen werven.

Hebben jullie de ambitie om marktleider te worden? Maar toch niet in alle zes? Inderdaad, die ambitie is per categorie weer anders. Alleen binnen jam is marktleiderschap reëel. Daarin is het een beetje stuivertje wisselen met Bonne Maman. In de categorie frisdranken zijn we marktleider in cassis, maar verder omvat frisdranken zoveel marktpartijen en een jaaromzet van één miljard in de supermarkt, dat we daar een bescheiden rol in vervullen. Maar juist die rol van ‘challenger’ ligt ons wel. Met een korte ‘time to market’, de status quo uitdagen, het ondernemende… een Pietje Bell-gevoel.

Lukt het om harder te groeien dan de markt? Ja, we groeien nu 4,5 tot 5 procent in alle verkoopkanalen. De retailmarkt groeit, maar wij willen minimaal harder groeien dan de markt. Wij passen ons aan de veranderende markt aan. Als je stilzit, word je door verandering overvallen. Was het logisch dat jij country manager werd? Ja. Ik was toe aan een nieuwe stap en Hero zocht een commercieel sterk persoon met een enorme motivatie om het verschil te maken. Ik herkende me volledig in die omschrijving. En na een assessment kreeg ik ook het predicaat ‘geschikt’. Ik ben

Zijn jullie daarin opportunistisch? Tot op bepaalde hoogte, maar onze keuzes zijn altijd doorgerekend door onze financiële afdeling. Ik zie ons als een jong, 52

FoodPersonality oktober 2018

50_51_Interview_Josceline_02L.indd 52

09-10-18 11:21


trots dat ik deze rol mag vervullen. Bovendien, er is volgens mij een verandering gaande, van traditionele general managers naar commerciële, meewerkende voormannen. Dat zie ik bij meerdere bedrijven gebeuren. Er gebeurt momenteel zo gigantisch veel, dat ik denk dat je zelf moet instappen en meedoen. Wat vind je moeilijk aan je rol? Ik moet aan veel mensen direct rapporteren, negen in totaal, dit omvat ook disciplines zoals human resources en R&D, mijn kennis daarvan is niet meer dan generiek. Ik heb geleerd wat de meerwaarde als leidinggevende is wanneer je het proces en hun keuzes uitdaagt, waardoor er nieuwe inzichten kunnen ontstaan. Om mij hierbij te helpen heb ik een coach en volg ik een opleiding bij de Rotterdam School of Management, als onderdeel van mijn ‘onboarding-programma’. Heeft Hero Benelux veel vrijheid of komt de strategie vooral vanuit de Hero Group? Dat verschilt, soms ben je als marketeer in het walhalla, als je bijvoorbeeld naar Hero-cassis kijkt. En soms zit je in het keurslijf van de Hero Group. Hero Group stuurt de focuscategorieën jam, tussendoortjes en babyvoeding vanuit dezelfde strategie aan. Per land of markt kunnen we voor frisdranken en gekoelde sappen zelf marketingcampagnes opzetten. Voor Hero-cassis hebben we een speciale tv-spot ontwikkeld om een nieuwe, jonge doelgroep aan te trekken. Die vrijheid hebben we; dat is ook uitdagend voor onze mensen. In welke fase bevindt Hero Benelux zich? We zijn bezig om de fabrieken los te koppelen van de commerciële organisatie. Toen ik in januari als country manager begon, heb ik me afgevraagd wat mijn doel ging zijn. Op een varende boot gaan zitten en hopen dat het goed gaat? Of mijn eigen handtekening zetten? Ik besloot om eigen groeiplannen te implementeren. Het opzetten van e-commerce, field sales en innovaties zijn daar onderdeel van. En ik koos ervoor om de verantwoordelijkheid lager in de organisatie te leggen. Intern zijn mensen doorgeschoven naar leidinggevende functies. Er is volop verandering. Dat is intensief, maar het geeft voldoening. Kan iedereen zoveel verandering wel bijbenen? Het is te vroeg om daarover uitspraken te doen, maar de omzetten zijn tot nu toe prima. Natuurlijk gaat er wel eens wat mis, maar daar leren we van, voor nieuwe projecten. Ik spring bij als ik merk dat iets niet lukt. En soms doen we dingen even niet. Ik heb liever dat acht dingen goed gaan, dan tien een beetje. Zijn jullie niet te intern gericht? Door alle verandering zijn we wel intern gericht geweest. Maar mijn rol is om de blik naar buiten te hebben. Ik werk voor onze strategie ook echt van buiten naar binnen. Ga naar retailers, congressen, volg opleidingen en daag mijn mensen uit om meer naar buiten te kijken. Jullie richten je steeds meer op gezonde producten en natuurlijke ingrediënten. Past cassis nog wel in het portfolio? Jazeker. Als je aan consumenten vraagt waar ze Hero van kennen, is het van de cassis en de jam. Daar staan we om bekend. We hebben met cassis ook een unieke propositie, omdat we de enige zijn die gefermenteerde zwarte bessen gebruiken, wat een unieke smaak oplevert. Onze zwarte bessen komen uit Zeeland en zijn dus een lokaal product. Hero en cassis zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden.

Maar cassis en jam zijn wel net twee producten waar ik het label ‘gezond’ niet zo gauw op kan plakken. Wij bieden ook een ‘cassis zero’-variant die het goed doet en 20% groei laat zien. Onze jam is vorig jaar een stuk natuurlijker geworden. We zijn van zeven naar vier ingrediënten teruggegaan en hebben een minder zoete variant, waar 40 procent minder suiker in zit. Dus wij bieden bewuste consumenten een alternatief. We zijn volop bezig om alle ingrediënten onder de loep te nemen, om antwoorden te hebben op de wensen van vandaag en morgen. Past dat ‘natuurlijk en gezond’ bij jou als persoon? Ja. Ik vind het belangrijk dat de club waar ik voor sta, verantwoorde voeding op de markt brengt. Ik heb van jongs af aan al affiniteit met voeding en detailhandel. Dat zit in de familie. Ik let doordeweeks goed op wat ik eet, en in het weekend geniet ik graag van lekker uiteten – een 3-, 4-, of 5-gangen diner met wijnarrangement, of van een zak chips en een paar biertjes thuis. Om te compenseren sport ik vier keer per week: twee keer in de sportschool, één keer hardlopen en één keer wielrennen met een groepje. Hoe combineer jij werk en privé? Ik heb een stabiel leven thuis. Mijn vriendin werkt drie dagen als lerares op een pabo en zorgt de andere dagen voor de kinderen en sinds kort hebben we een puppy. Ik werk een of twee avonden thuis ’s avonds nog door, maar niet in het weekend. Behalve bij excessen natuurlijk. Ik vind het ook niet goed als je als leidinggevende mails naar je team gaat sturen in het weekend. Dan kunnen ze denken dat ik dat ook van hen verwacht. Wij werken outputgestuurd, dus iedereen is flexibel om zijn tijd in te delen en thuis te werken. Dat vertrouwen hebben ze.

‘Toen ik als country manager begon, heb ik me afgevraagd wat mijn doel ging zijn’ Heb jij een bucketlist? Ja. Boven aan het lijstje stond het noorderlicht zien in Lapland. Vorig jaar, toen ik veertig werd, heb ik dat afgevinkt. Toen zijn we met het gezin zes dagen naar Lapland gegaan. We hebben bij min 30 graden een sleetocht gemaakt met husky’s, op een sneeuwscooter rondgereden en een rendiertocht gemaakt. De kinderen vonden het fantastisch, voor hen was het een soort Efteling 2.0. Sneeuwballen gooien en rendieren aaien in de middle of nowhere. Zo af en toe moet je de tijd nemen om te genieten en met je gezin een aantal dagen helemaal offline te zijn. Het leukste vond ik dat we met z’n allen zes dagen in een kamer van 20 vierkante meter sliepen en je dus alles hoort. Van gesnurk tot een bezoekje aan het toilet. Thuis heb je toch meer afstand tot elkaar, omdat iedereen zijn eigen kamer heeft.■

Evelyn Günther van Günther & Van Grinsven en Josceline Bogaers van People Select Executive + Interim Search wisselen elkaar af met interviews. Deze maand: Josceline Bogaers interviewt Jasper Aansorgh, country manager Hero Benelux.

53 FoodPersonality oktober 2018

50_51_Interview_Josceline_02L.indd 53

09-10-18 11:21


Amazon Go naar Groot-Brittannië, discounter Torgservis naar Duitsland Amazon Go, de kassaloze (fysieke) winkelformule van online grootmacht Amazon, heeft plannen om de Britse markt te betreden. Britse media meldden eerder deze maand dat Amazon op zoek is naar een flink aantal winkellocaties van tussen de 350 m2 en 450 m2. Amazon Go is twee jaar geleden als handelsnaam gedeponeerd voor de Britse markt. Dat betekent dat Amazon, na de eerste drie vestigingen in thuisbasis Seattle en een naar verluidt succesvolle lancering in Chicago (de website spreekt inmiddels van twee winkels aldaar met een derde op komst) een overzeese uitrol prioriteit geeft boven een verdere uitrol naar andere grote Amerikaanse steden. In september kwam Bloomberg met het verhaal dat Amazon de komende jaren zwaar inzet op fysieke winkels en van plan zou zijn om circa 3.000 winkels te openen. Daarbij gaat het niet per se om food retail, aangezien Amazon vorige maand ook een geheel nieuwe formule lanceerde. In New York opende toen Amazons ‘4 star shop’, een winkel waar alleen producten verkrijgbaar zijn die vier sterren hebben gekregen op het Amazon-platform. Overigens beschikt Amazon via het overgenomen Whole Foods al over zeven supermarkten in Groot-Brittannië.

Een nog opmerkelijker verhaal is dat van de Russische discounter Torgservis, dat volgens Duitse vakmedia via het in Berlijn gevestigde dochterbedrijf TS Markt op zoek is naar meer dan 100 winkellocaties in het noorden en oosten van Duitsland – inclusief Berlijn – voor de opening van een nieuwe discountformule. Het bedrijf zoekt in steden met tenminste 80.000 inwoners naar locaties van tussen de 800 m2 en 1.200 m2 die over 30 à 40 parkeerplaatsen beschikken. Een discountformule beginnen in het land dat discount heeft uitgevonden? Volgens Mike Dawson van Lebensmittelzeitung zouden discounters als Aldi en Lidl met hun gestage uptrading van de laatste jaren wel eens een niche aan de onderkant van de markt hebben gecreëerd waarin Torgservis met een discountformule zonder enkele franje en met extreem lage prijzen succes zou kunnen boeken. Volgens Dawson is er bij de Torgservisvestigingen in Rusland en andere Oost-Europese landen nauwelijks sprake van een winkel. Eerder ogen vestigingen als een magazijn waar producten – veelal partijen – in magazijnstellingen en op pallets worden gepresenteerd. Het deed Dawson nog het meest denken aan de Britse discountwinkel EasyFood van Easyjet-oprichter Sir Stelios (maar dan zonder het felle oranje). In Rusland is Torgservis de afgelopen jaren met een snelle

Een van de Amazon Go-vestigingen in Seattle.

‘Winkelbeeld’ van een Torgservis-vestiging. expansie bezig, geholpen door de aanhoudende economische crisis, die mede het gevolg is van westerse sancties tegen het land. Torgservis beschikt inmiddels over meer dan 730 winkels. ■

Black Angus CROQUETTEN

HEERLIJK UIT DE

AIRFRYER

NIEUW Na het succes van de Black Angus bitterbal introduceert Kwekkeboom Oven nu de Black Angus croquet. Eenvoudig te bereiden in oven of airfryer. Bereid met het allerbeste Black Angus beef, heerlijk mals. Een croquet met karakter. Knap krokant van Kwekkeboom 54 FoodPersonality oktober 2018


Online platform Adam verhoogt datakwaliteit Superunie Begin deze maand lanceerde Superunie het online platform Adam. Adam brengt artikeldata uit verschillende bronnen zoals GS1, Nielsen Brandbank en SIM op één plek samen en geeft leveranciers daarmee inzicht in de kwaliteit en volledigheid van de artikeldata die zij met Superunie-leden delen, van houdbaarheid en allergie-informatie tot afmetingen en packshots. Adam (door Superunie met kleine letter geschreven, red.) maakt het voor leden van de inkooporganisatie makkelijker om alle data op één plek in te zien en direct te gebruiken. De eerste leveranciers van Superunie maken al gebruik van het platform. Eind dit jaar moeten alle leveranciers zijn aangesloten, aldus Superunie. “Datakwaliteit is al jaren een hot topic binnen de sector. Logisch, want foutieve data kosten veel geld. Omdat de benodigde data in verschillende systemen wordt bijgehouden, ontbreekt het totaaloverzicht”, zegt Menno Flantua, manager master data management bij Superunie. “Met Adam veranderen wij dat. Op Adam ziet een leverancier precies welke informatie van zijn producten is gepubliceerd. Hij ziet direct of dit juist is, of er iets ontbreekt en in welke bron hij dit kan aanvullen of corrigeren. Voor onze leden is alle data met een druk op de knop beschikbaar in een leesbaar format.” Adam is gebruiksvriendelijk en daarmee ook bruikbaar voor mensen die niet dagelijks met artikeldata werken. Accountmanagers zien welke introducties gepubliceerd zijn in het systeem, zodat zij gesprekken voorbereid ingaan. Superunie-leden hoeven niet meer te zoeken in verschillende databases naar de juiste afmetingen, beelden of gecontroleerde etiketinformatie van een product: zij downloaden alle benodigde informatie om een artikel op te nemen in hun processen. Superunie heeft Adam ontwikkeld in nauwe samenwerking met haar leden. Het platform is afgestemd met datapartijen zoals GS1, SIM en Nielsen Brandbank, dat Adam zal voorzien van consistente datakwaliteit. Superunie ziet Adam als verlengstuk van het Datakwalitijd 2.0-programma dat de levensmiddelen- en drogisterijsector eerder heeft opgezet. In dat programma ligt de focus op het verbeteren van data die een grote impact hebben op de logistieke keten en op wat consumenten belangrijk vinden. Om ervoor te zorgen dat de data up-to-date zijn en blijven, ontvangen leveranciers vanaf het moment van publicatie vanuit Adam een automatisch gegenereerd e-mailbericht bij afwijkende of ontbrekende informatie. Op basis van deze feedback worden leveranciers tijdig geïnformeerd en weten zij hoe ze de datakwaliteit van hun producten kunnen verbeteren. Op Adam zien zij direct in welke databases zij dat moeten doen.■

Column Anneke Ammerlaan

Een mensenloze winkel

T

rend en tegentrend. Hoe modern

zijn en daarom investeert Picnic kennelijk

de supermarkt ook mag zijn

in de kwaliteit en persoonlijkheid van de

of overkomen, ook daar staan

bezorgers. En daarmee kan Picnic nét dat

ontwikkelingen tegenover elkaar.

verschil maken, vergeleken met andere

Neem nu het persoonlijk contact. Het lijkt

bezorgende supermarkten.

dat dit door allerlei nieuwe betaalmethodes

De tegentrend omvat ook de terugkeer van

volledig verdwijnt. De caissière is er niet

bediening in supermarkten. Let op: niet de

meer en door aan de achterkant schappen

bedieningsafdelingen. Een goed voorbeeld

en koelingen bij te vullen zie je straks in

vind ik de AH-supermarkt in Hoofddorp

de winkel ook geen vakkenvullers meer.

waar het personeel adviseur is en waar

Heerlijk efficiënt, zeker op bepaalde locaties

dat personeel de afdeling niet alleen goed

en voor bepaalde momenten, maar ook

gevuld houdt, maar ook dynamiek geeft. Zo

heel onpersoonlijk. Je wordt er als formule

laten medewerkers je proeven van wat ze

ook anoniemer door, afstandelijker, deze

inpakken, ze lopen met je mee om iets over

locaties vragen om benadering als een

een product uit te leggen of ze helpen je

merk. En dat vraagt een andere marketing

met de samenstelling van bijvoorbeeld een

en andere ‘branding’.

borrelplank.

Nu kijken we naar de kassaloze winkel als hightrafficlocatie, waar snelheid belangrijker is dan prijs, maar ik kan me voorstellen dat in de toekomst er ook nieuwe ‘personeelloze’ (of vindt u ‘personeelsvrije’ beter klinken, en zo ja, wat zegt dat over uw beeld van personeel?) discountformules ontstaan, waar het juist wel om prijs gaat. Superefficiënt. Producten in een soort

‘De boodschappencoach: een fantastische rol voor de caissière die niet meer nodig is’

kasten, vergelijkbaar met de maaltijden-

Stiekem denk ik dat door het hele verpak-

muur van Albert Heijn. Producten worden

kingsvraagstuk er ook wel weer eens per-

vanaf de achterkant aangevuld. Op het

soneel op de agf-afdeling zal terugkomen.

moment dat je als klant zo’n product uit de

Meer onverpakt betekent meer aandacht

voorkant eruit haalt, wordt het direct op

voor de afdeling en dat moet door mensen

de betaalapp ‘aangeslagen’. Nu de huidige

gebeuren. En als deze mensen dan ook nog

discounters naar het midden opschuiven,

eens heel veel weten van groentebereiding,

kan die supermarkt zomaar op heel korte

dan ga je als supermarkt de consument echt

termijn ontstaan, ook al doordat de huidige

helpen om meer groente te eten.

discounters steeds meer elementen van

Wat ik in Nederland nog niet heb gezien in

een serviceformule krijgen.

de supermarkt, is de boodschappencoach.

En de tegentrend van die ‘personeelloze’

Iemand die je helpt bij alle mogelijke vragen

supermarkt? Die zie je heel goed bij een

over producten of het nu gezondheid is,

-wat ik noem- supermoderne discounter

ingrediëntendeclaraties of gewoon tips.

als Picnic. Picnic heeft maar één persoonlijk

Het lijkt me ook een fantastische rol voor

contactmoment met de klant: het bezorg-

de caissière die niet meer nodig is. Niet

moment. Dat moment moet dus optimaal

meer nodig? Nee, omdat de kassa op den duur verdwijnt, en dus zij ook. De rol van boodschappencoach zou een fantastische nieuwe baan voor haar kunnen zijn. Of doen we al dat soort dingen dan ook nog maar alleen met een tablet of smartphone?

Anneke Ammerlaan, trendonderzoekster voor voeding en consumentenwensen, beoordeelt de branche op het evenwicht tussen goede smaak en commercie. E-mail: info@ammerlaanfood.nl

55 FoodPersonality oktober 2018


In de reeks impressies van buitenlandse formules, met beelden van Erik Hemmes: deze maand een Food Hall van Marks & Spencer.

De pui van de M&S Food Hall in Dover. Hemmes: “De buurman is The Food Warehouse by Iceland, die we vorige maand in dit blad lieten zien.”

Door: Gé Lommen Foto’s: Erik Hemmes

FOOD RETAIL IN ENGELAND

Marks & Spencer Food Hall In de rubriek met opmerkelijke buitenlandse levensmiddelenzaken en -ketens met beelden van Erik Hemmes van Erik Hemmes\Retail Advies zijn we vorige keer geëindigd aan de ‘white cliffs of Dover’, aan de Britse oostkust. Hij bekeek daar een nieuwe formulevariant van Iceland. En ook deze winkel, hier op deze pagina’s, een vrij nieuwe M&S Food Hall, van Marks & Spencer dus. Marks & Spencer is een bedrijf met een enorm erfgoed; het werd in 1884 opgericht, door Michael Marks en Thomas Spencer, het was toen slechts een winkeltje in het Noord-Engelse Leeds. En het werd van 1884 tot vooral eind vorige eeuw een ‘icoon’ van de Britse detailhandel. Nou hebben ‘wij, Nederlanders’ wel wat met

Marks & Spencer. En met ‘wij, Nederlanders’ bedoelen we dan vooral de retailmanagers die nadenken over Britse supermarkt- en winkelketens en die ketens ook volgen. Marks & Spencer was ooit hier in Nederland, tot twee keer toe, en twee keer vertrok het weer, met de staart tussen de benen. En Marks & Spencer werd een tijd lang wat meer gevolgd dan andere Britse detailhandelsbedrijven, omdat Marc Bolland aan het hoofd stond, de Nederlander die eerst carrière maakte bij Heineken, maar daar vertrok nadat hij geen ceo bij de grote brouwer werd. Eerst werd hij ceo van Morrison’s, en hij leek deze aanvankelijk kwakkelende supermarktketen en onderdeel van ‘the big four’ uit het slop te krijgen. En daarna kreeg hij eind 2009 een beroemde ‘transfer’, hij

werd door Marks & Spencer als de nieuwe ceo binnengehaald. Het was echt een beetje ‘Virgil van Dijk gaat naar Liverpool’, maar dan in het bedrijfsleven. Helaas, ondanks alle ambitieuze plannen, echt het tij keren lukte Bolland niet, hij werd elegant aan de kant gezet, begin 2016. Waarna zijn opvolger, Steve Rowe, door flink wat plannen van Bolland een streep zette. Want dat doen ceo’s, elkaars verleden uitgummen. Met als reden dat het financieel ongelukkige stappen bleken te zijn. En dat was Bolland ook bij Morrison’s al overkomen. Om in de sfeer te blijven; Daley Blind is inmiddels van Manchester United alweer terug bij Ajax, zoiets. Marks & Spencer is verder ook uniek omdat

‘Sourced in Britain’. Dat is wel een trend bij Britse supermarkten en kennelijk ook bij Marks & Spencer: leveranciers van eigen bodem. Je moet dan meteen ook aan alle brexitperikelen denken; de eigen economie en specifiek de werkgelegenheid in eigen land als het ware ‘beschermen’, en dat wekt dan weer sympathie bij de klant, die het daarmee eens is, uiteraard. De werkelijkheid is natuurlijk altijd wat complexer. Maar het valt wel in een trend die we overal om ons heen zien. Van schattige beelden van boeren op hun land (‘uit de omgeving’), ook in Nederlandse supermarkten, tot aan de keerzijde van deze opvatting – vérgaand protectionisme, zoals de handelsbarrières van Trump onder het motto ‘America first’. 56 FoodPersonality oktober 2018

56_59_Hemmes_01L.indd 56

09-10-18 11:22


Dit is precies hoe we de Britse supermarkten kennen: neutrale kleuren en materialen, op het saaie af. Op de foto boven zien we taps toelopende, hoge stellingen. Met voorverpakte vleeswaren. Van versverleiding is in veel Britse supermarkt weinig te zien. De enige afdeling met bedienend personeel is die van brood. Hemmes wil dat nuanceren. “Ik begrijp dat gevoel van saaiheid wel, van de andere kant, je vermijdt een teveel van visuele prikkels, je verlegt de aandacht naar de artikelen zelf.” Hemmes stelt er verder de foto met de sauzen tegenover. “Want het is zeker niet overal zwart, grijs en wit. Marks & Spencer voorziet de stellingen van artikelen waar het meer aandacht op wil vestigen van ander materiaal: de planken van licht hout. Bovendien hebben de schapkaarten verschillende kleuren. Een eenvoudige manier om dkw ‘op te krikken’.”

het een warenhuis is, maar dan met maar twee categorieën: enerzijds kleding en woondecoratie en anderzijds eten & drinken. Moeten we het eigenlijk wel een warenhuis noemen, kun je je afvragen. Vandaag de dag heeft Marks & Spencer het moeilijk. De omzet stijgt weliswaar, maar de grote groei zoals in de jaren zeventig en tachtig is er allang uit. Daarbij, wie geregeld de Britse zakenpers bijhoudt, weet dat Marks & Spencer steeds meer van zijn omzet uit eten en drinken haalt en steeds minder uit kleding. En dat is eigenlijk niet de bedoeling, als we bedenken dat het Marks & Spencer-kledingmerk St. Michael jaren geleden in bijna elke kledingkast bij de Britten te vinden was. Dat is meteen ook een enorme worsteling: jarenlang was Marks & Spencer toonaangevend bij de Britten, een modemerk dat zowel modieus als trendy was, maar tegelijk ook betaalbaar genoeg voor de beter gesitueerde Brit. Maar, zeggen analisten de laatste tien jaar telkens weer – en de pers galmt dat dan meteen na: Marks & Spencer heeft de aansluiting gemist bij jongeren en jongvolwassenen. Heeft zich te veel gericht op de kwaliteit van stoffen en op klassieke outfits, te weinig ‘streetwear’. Latere pogingen om die aansluiting weer te vinden, door bijvoorbeeld kledingmerken te ontwikkelen als ‘Per Una’ en ‘Indigo’, bleken geen ommekeer te bewerkstelligen. Vandaag de dag is de omzet in thuisland ‘UK’: 61% eten en drinken, 39% kleding en woondecoratie. Dat was heel anders toen het bedrijf nog een lieveling van de consument en van de Britse

Het gebruik van die stellingen in een Britse supermarkt gaat zo ver dat in buurtwinkels ook geen agf wordt gepresenteerd in een pleinopstelling. Nee, gewoon in stellingen, als was het ook dkw. En dat geldt ook voor het grote aanbod maaltijden in rechthoekige zwarte bakjes, waar alle supers in dat land van vergeven zijn. Hemmes: “Opvallend genoeg geen glazen deuren voor de koelingen.” Over smaak valt niet te twisten, maar het zou best kunnen dat Britse supers zodoende een hoge inladingsgraad hebben. Hemmes: “Ja, het doel is kennelijk: zoveel mogelijk producten per stellingmeter. De Marks & Spencer-vestigingen die er ooit in Amsterdam en Den Haag waren, hadden dat ook.”

De broodafdeling van M&S Food Hall. Met de nadruk op kleinbrood. Grootbrood wordt – uiteraard, zeggen wij daar dan bij – weer meer in stellingen gepresenteerd. Hemmes: “Maar Marks & Spencer doet hier juist z’n best om andere producten te laten opvallen. Koeken, muffins en donuts in schuine houten bakken met bakpapier. Dat doen wij in Nederlandse supermarkten juist weer te weinig met koek en banket.” 57 FoodPersonality oktober 2018

56_59_Hemmes_01L.indd 57

09-10-18 11:22


Dat Marks & Spencer besluit om dan hier een ‘M&S Café’ aan toe te voegen, moet ons niet verbazen. Dover omvat ten eerste bijna 40.000 inwoners en ten tweede is het een plaats met veel verkeer van Engeland naar de Eurotunnel richting Frankrijk en vice versa. Hemmes: “Bovendien, ik was er rond 15.00 u, dat is geen horecapiektijd.” Tsja: wanneer is een horecavoorziening een relevante of winstgevende toevoeging, of beide? Wie het weet, mag het zeggen. Hemmes: “Het bord met menukeuzes is strak vormgegeven, met een paar duidelijke beelden van gebruikte materialen, zoals de koffiebonen; typisch Marks & Spencer – ik vind dat persoonlijk altijd wel sterk overkomen.”

In 48 uur ‘from field to fork’, zegt Marks & Spencer over z’n aardappelen. Dan moeten dat natuurlijk ook Britse patatten zijn. Eerder dit jaar beklaagde het bedrijf zich over de gevolgen van de brexit: de sandwiches die Marks & Spencer in Engeland laat maken voor bijvoorbeeld winkels in Parijs of Brussel, waren altijd ultravers – zoals dat hoort, niet? Als de brexit werkelijkheid gaat worden, staan die sandwiches straks urenlang voor de douane te wachten. En dat wil het bedrijf uiteraard pertinent niet. Daarmee kreeg het bedrijf in Engeland meteen ook het imago van ‘pro-remain’ opgeplakt.

Alcoholische dranken in deze M&S Food Hall? Nou en of. Ten eerste: flink wat gedistilleerd. Mag bij ons niet zoals hier, maar het is eerder ons land dat daar een uitzondering in is. Ten tweede: Marks & Spencer blijkt een eigen wijnclub te hebben; gezien de jarenlange status van het bedrijf voor de Britse consument moet ons dat niet verbazen. Hemmes: “Wat ook opvalt: in Nederland zie je altijd een prijs per fles en een alternatieve prijs per doos van zes, die dan lager is. Marks & Spencer zegt: aankoop van een doos? Dan 25% korting. En dat is een zeer hoge korting bij een brutomarge van rond de 35%.”

Hemmes: “Bij binnenkomst loopt de klant direct tegen het champagne-aanbod aan en de bloemen. Champagne heeft bij de Britten een beter imago dan bij ons, de Britten kicken erop. En met 25% korting zal die kick nog sterker zijn. Daarnaast heeft Marks & Spencer een sterk bloemenaanbod. Maar als eerste in de route, dat is wel bijzonder. Het ‘matcht’ wel goed met champagne.” 58

FoodPersonality oktober 2018

56_59_Hemmes_01L.indd 58

09-10-18 11:23


beurs was. Blijft over: de categorie eten en drinken. Die is bij Marks & Spencer van oudsher vrij luxe. En dat is juist de laatste tien jaar een gevecht geworden, omdat Aldi en Lidl het Tesco (zie ook blz. 20-21 in dit blad; de start van Tesco’s discounter Jack’s), Sainsbury, Asda en Morrison’s moeilijk hebben gemaakt. Dat moet ook Marks & Spencer gevoeld hebben. Het bedrijf heeft vergeleken met die ‘big four’, maar ook met Aldi, Lidl en premiumformule Waitrose maar een heel klein marktaandeel in de levensmiddelensector in dat land. Dat heeft weer zijn oorzaak in het feit dat Marks & Spencer altijd vrij veel hoog-in-deboom-assortiment heeft gehad: een enorm aanbod verse maaltijden (u kent het wel, die curry’s in alle maten en soorten), andere convenience als sandwiches en daarnaast vlees, wijn, vis, bier, brood en snacks en zoetwaren. Maar geen categorieën als wasmiddelen of huishoudelijke artikelen. We zien het vaker bij bedrijven die niet van oudsher een food- of supermarktbedrijf zijn: ze zitten op een kruispunt, tussen meer of minder concurrentie, tussen meer of minder klantenaanloop, tussen hoogconjunctuur en recessie, en ze kiezen ervoor om zich meer op food te richten dan op non-food. Omdat dat een defensievere keuze is, minder economisch gevoelig. Ja, dat mag wel waar zijn, maar dan kies je meer voor een sector die hyperverzadigd is. In ons land hoorden we de laatste jaren Hema-mensen telkens zeggen dat het verstandig was om de nadruk meer op food te leggen en minder op non-food. Maar met een beperkter assortiment aan dagelijkse goederen en relatief veel vers, én een zwaartepunt van vestigingen in binnensteden? Dat is ook moeilijk. Vraag het de Hema-mensen nu maar ‘s. Marks & Spencer heeft verder jarenlang iets gedaan wat funest is voor een bedrijf: wereldwijd uitbreiden, om vervolgens bij uitblijvende goede resultaten weer winkels te sluiten. Hét voorbeeld is natuurlijk Marks & Spencer in Amsterdam en Den Haag, het was in de jaren negentig, vertrok begin deze eeuw, kwam terug in deze twee plaatsen na tien jaar, en vertrok na een paar jaar weer. En dat wipkipbeleid geldt ook voor andere grote Europese steden als Parijs en Brussel, en zeker ook voor steden in Aziatische landen, denk aan New Delhi, Hongkong etc. Een logistiek netwerk en een winkelnetwerk opzetten met over heel de wereld een paar winkels in metropolen is logistiek een risico. Nou kun je nog aardige marges maken op mode, maar voor eten geldt dat toch al minder. En dan moeten de reiskosten van al die currymaaltijden ook nog eens in de consumentenprijs worden verrekend. En de prijs van de derving van niet verkochte verse maaltijden. Dat is voor een supermarkt al een factor om terughoudend mee te zijn, maar als dat allemaal ook nog eens naar Hongkong of Milaan moet, nou, dan weten we het wel. Marks & Spencer is actief in 34 landen. En die

Ja, dat was destijds een enorme omzet- en winstbron voor Britse kruideniers: spaarrekeningen, verzekeringen en zelfs hypotheken. Kijk, dan hebben we het nog eens over ‘hoge kassa-aanslagen’. Tesco en Sainsbury startten ergens halverwege de jaren negentig met ‘Tesco Bank’ en ‘Sainsbury Bank’, met als achtergrond een operatie van Royal Bank of Scotland (bij Tesco) en Bank of Scotland (bij Sainsbury). Dan heb je weliswaar partners voor een aanbod financiële diensten, maar die partners kunnen ook een blok aan je been worden. Scotland Bank werd overgenomen door Lloyd’s, en enkele jaren geleden zag Sainsbury zich genoodzaakt het onderdeel Bank of Scotland volledig over te nemen. De partner van Tesco ging ten onder in de kredietcrisis, de Britse staat moest eraan te pas komen zoals bij ons bij ABN Amro. Daarnaast: de boetes die Royal Bank of Scotland van 2008 tot de laatste jaren heeft moeten betalen, zijn niet van de lucht. Denk alleen al aan de reputatieschade. Dat is dan ‘je leverancier’. Marks & Spencer maakt gebruik van HSBC, dat vroeger de naam ‘Hong Kong & Shanghai Banking Corporation’ droeg. Net als Royal Bank of Scotland is HSBC de laatste jaren van het ene schandaal het andere in gerold. Het kwam allemaal in de kranten: van witwaspraktijken voor de drugsmaffia tot belastingontduiking voor beroemde, rijke Britten via Zwitserse kantoren. Da’s trouwens nog eens andere koek dan een brexit. landen liggen lang niet allemaal geconcentreerd bij elkaar. Dit rijtje hieronder zegt waarschijnlijk het meest – de koers van het aandeel Marks & Spencer door de jaren heen (in Britse ponden, afgerond op hele ponden): *zomer 1988: 160,*najaar 1997: 630,*najaar 2000: 198,*voorjaar 2002: 396,*voorjaar 2004: 283,*voorjaar 2007: 710,*begin 2009: 223,*voorjaar 2015: 594,*afgelopen september: 293,In dertig jaar een stijging van gemiddeld bijna 3% per jaar. Maar wel met enorme pieken en dalen. Bij die scherpe duikelingen moet je niet alleen als aandeelhouder, maar ook als ceo over stalen zenuwen beschikken. De eerste grote klap voor het bedrijf? Van 1997 t/m 2000, toen de toenmalige ceo de marges behoorlijk uit zijn voegen had laten barsten. Waarna de klanten vervolgens de keten lieten barsten. Het was allemaal te duur geworden. Marks & Spencer verdedigde zich nog door de klant erop te wijzen dat alle artikelen van Britse makelij waren, maar de Britse consument weigerde de hoge prijzen voortaan te betalen. Sindsdien gaat het op en neer, maar dan wel ongeveer zoals een achtbaan.

Waar bestaat Marks & Spencer uit? Met die vraag komen we ook meer richting Dover. Je hebt allereerst een klassieke Marks & Spencer, met kleding/woondecoratie en eten/drinken, vervolgens ontwikkelde Marks & Spencer de formulevariant M&S Simply Food, in stadswijken of stadscentra waar op kleinere metrages alleen het foodassortiment werd gepresenteerd. En naderhand kwam het bedrijf met M&S Food Hall: alleen food, net als ‘Simply Food’, maar dan weer groter. Zoals deze in Dover, waar Hemmes rondliep. Marks & Spencer heeft vandaag de dag ongeveer 1.035 winkels in het Verenigd Koninkrijk en 428 vestigingen in het buitenland. Van Tsjechië tot Egypte, van Saoedi-Arabië tot Mumbai tot Hongkong tot Indonesië. De omzet van Marks & Spencer is 10,7 miljard Britse ponden (omgerekend per 1 oktober: € 12 miljard jaaromzet, boekjaar 2017). Dat is de omzet van het bedrijf in binnen- en buitenland. Weliswaar is de omzet in het boekjaar april 2017-maart 2018 vergeleken met april 2016-maart 2017 met ongeveer 7% gestegen, maar tussen die twee boekjaren is de winst vóór belasting met 5% gedaald. ■ Meer foto’s zien? Mail Erik Hemmes, info@erikhemmes.nl.

59 FoodPersonality oktober 2018

56_59_Hemmes_01L.indd 59

09-10-18 11:25


MAAK KENNIS MET EVMI EN VRAAG UW GRATIS PROEFABONNEMENT AAN!*

TRISS GRNUA MME 2

EVMI

*U ontvangt 2 gratis nummers en de gratis nieuwsbrief.

Ga naar evmi.nl/proefabonnement VOLG EVMI:


Vleursvloer Evelyn van Leur, partner bij de Category & Trade Company, bezoekt een supermarkt of levensmiddelenwinkel en kruipt in de huid van de weldenkende shopper. Reageren? Mail evelyn@ct-company.nl

‘Tap to go’ bij AH To Go Sinds december konden AH-medewerkers het systeem ‘tap to go’ testen in de AH To Go van het hoofdkantoor. Nu is het er echt: ‘tap to go’ in de AH To Go in het Academisch Medisch Centrum (AMC) in Amsterdam. Op naar het AMC. Gelukkig heb ik daar nog nooit hoeven zijn… Het AMC heeft een groot overdekt binnenplein, met winkels en eetgelegenheden. Medisch en verplegend personeel, artsen, patiënten, bezoekers, schoonmakers en bouwvakkers lopen af en aan. En waar je een kop koffie of iets te eten kunt kopen, is het extra druk. En dat is… bij de AH To Go hier. Voor de ingang reclame op het stoepbord met ‘tap to go’: ‘supersnel betalen en nooit meer langs de kassa - activeer ‘m in de app’. Op de andere kant de uitleg, en ook op een beeldscherm draait een filmpje met uitleg. Dus ik aan de slag. Eerst een folder met kaart gevonden in de winkel. Daarna de app gedownload, Android of iOS, dus zowel Google- als Applebesturing (in tegenstelling tot wat in de media gemeld werd, beide zijn mogelijk). Je moet de app aan je ah.nl-account koppelen. Dan het nummer van de ‘tap to go’-kaart invoeren. Je ontvangt een code per sms om je telefoonnummer te bevestigen. Tot slot moet je het kaartnummer koppelen aan je bankrekening en een proefbetaling van 1 cent doen, en dan werkt het. Helaas kan ik die cent hier niet overmaken, omdat het een onbekend rekeningnummer is en ik geen ‘e-dentifier’ van de bank bij me heb. Dus les één voor iedereen die hier ook eens boodschappen wil doen om het uit te testen: meld je van tevoren thuis aan! Het gevolg is wel: er zit niets anders op dan gebruikers te observeren, boodschappen doen gaat niet lukken… Nou is observeren in deze AH To

Go geen saaie bedoening. Ik zie al behoorlijk wat mensen die de app of hun smartphone gebruiken. Voor de koffieapparaten van AH staat een bordje met ‘tap only’, dus daar kun je alleen nog maar ‘tappen’, maar ook daar is het druk. Hoe werkt het? Hou je kaart kort tegen het elektronische prijskaartje van het product dat je wilt hebben. Het prijskaartje laat een blauw lichtje zien. Bedenk je je, dan hou je je kaart weer drie seconden tegen het prijskaartje, het licht oranje op en dan is het product weer van je aankopenlijst verwijderd. Je kunt in plaats van de kaart ook je telefoon met tap to go-app waarop je ingelogd bent voor het prijskaartje houden. En dan zie je je aankoop meteen op het scherm verschijnen. Na tien minuten wordt het bedrag automatisch van je rekening afgeschreven. Ik zie best al wat witte jassen naar binnenlopen en heel geroutineerd hun pas of telefoon gebruiken. Supersnel en efficiënt. De kassa overslaan scheelt echt veel tijd, te meer omdat vaak alle tien zelfscankassa’s al bezet zijn. Ook zie ik klanten nog wat onwennig hun telefoon te lang en/of te vaak voor het prijskaartje houden. En dan nog eens, om de dubbele scans er weer af te halen. Onwennig of niet en los van wat er nog aan privacydiscussies voorbij zal komen, ik denk dat dit aan een enorme behoefte voldoet. Geen tijd kwijt in de lunch- of koffiepauze aan wachten in de rij om af te rekenen. Alsof je iets uit je eigen koelkast pakt. In een tijd dat we het allemaal druk hebben en geen tijd… in plaats van in drie minuten sta je nu in twintig seconden weer buiten. Als we kijken wat een vlucht contactloos betalen heeft genomen in Nederland, verwacht ik dat de consument tap to go ook gaat omarmen. Tijdwinst is juist een pre in een AH To Go: op een station wil je je trein halen, bij een pompshop wil je snel door naar je werk, een afspraak, naar huis. ‘En hoe zit het dan met derving/diefstal?’, klonk het begin deze maand vooral op sociale media en in de pers. Ik denk zelf dat het aantal gevallen van diefstal niet groter zal zijn dan bij de zelfscankassa’s die nu al op de stations staan. Spar en AH bevestigen dat met de opmerking dat als mensen willen stelen, ze dat toch wel doen. Misschien zijn er plekken in Nederland waar je het niet zou uit-

proberen, maar klaarblijkelijk zijn de ervaringen van AH met de zelfscankassa’s positief genoeg om hier met dit tap to go-systeem te experimenteren. En diefstal van je tap to go-kaart? Dan moet je die blokkeren, net als bij een gestolen of kwijtgeraakte pinpas. Het is wél een betaalmiddel! Daarover lees ik in de algemene voorwaarden niets, maar een telefoontje naar de klantenservice leert: is je kaart gestolen, bel dan de klantenservice, die blokkeert de kaart en vraagt een nieuwe aan. Na de start in deze AH To Go zal AH tap to go introduceren in de AH To Go op het metrostation van Amsterdam CS. Op termijn moeten tachtig AH To Go’s tap to go krijgen. Bovendien, als ik bedenk dat de AH-proefwinkel in Hoofddorp ook al elektronische prijskaartjes heeft, kan AH tap to go wellicht bij meer winkels gaan gebruiken. En dat zou dan weer een voordeel zijn. Want ik sta bij de AH bij mij in de buurt nog wel eens in de rij bij de zelfscankassa’s omdat ze allemaal bezet zijn. Is AH de eerste? Nee, Spar begon al eerder met de kassaloze check-out, ‘skippen’, en klanten rekenen daar af via ABN Amro’s betaaldienst Tikkie. Maar dan moet je nog steeds inloggen bij je bank op de telefoon en betalen. Hier wordt het bedrag na tien minuten automatisch van je rekening afgeschreven. En Amazon Go dan? Waar je met camera’s in de gaten gehouden wordt en waar je alleen boodschappen kunt doen als je met je bankrekeningnummer bij Amazon ‘bekend bent’ en jezelf met je smartphone aangemeld hebt? Amazon Go omvat nu twee vestigingen in de VS. Amazon is hier nog niet actief. Dus het zou best kunnen dat zolang Amazon Nederland in dit opzicht links laat liggen, het systeem van AH een grote voorsprong neemt in ons land en een referentie wordt in boodschappen- en betaalgewoonten. In dat geval zal AH de Nederlandse klant zozeer hebben laten wennen dat Amazon het nakijken heeft (vergelijkbaar met pinnen, in tegenstelling tot de creditcards in het buitenland) – tenzij Amazon natuurlijk dit getèp gewoon overneemt als het Nederland binnenvalt. Maar dat is koffiedik kijken.■

61 FoodPersonality oktober 2018

61_Vleursvloer_01R.indd 61

09-10-18 11:26


FORMULEATLAS: GEMERT

De formule-atlas van FoodPersonality: maandelijks worden van een stad, dorp of ander marktgebied de kenmerken beschreven en de in het gebied actieve supermarktformules. De gegevens zijn afkomstig van BVDW, een in winkelonderzoek gespecialiseerd bureau.

Gemert maakt deel uit van de gemeente Gemert-Bakel en telt circa 16.400 inwoners, verdeeld over ongeveer 7.000 huishoudens. De gemeente GemertBakel bestaat verder uit de kernen Bakel, Handel, De Mortel, Milheeze, Elsendorp en De Rips. De volledige gemeente telt ruim 30.000 inwoners. Gemert telt ruim 4.800 m² wvo (winkelvloeroppervlak) verdeeld over vijf supermarkten. Het gemiddelde m² wvo per supermarkt bedraagt circa 890 m² wvo. Landelijk ligt het gemiddeld wvo per supermarkt op zo’n 950 m².

sprake van enige uitbreidingsruimte voor nieuw supermarktaanbod.

Gemiddelde vloerdruk

Vergeten boodschap

De supermarktdichtheid in de kern Gemert (aantal m² wvo per inwoner) ligt met 0,27 boven het landelijke gemiddelde (0,25). Het supermarktaanbod vervult een bovenlokale verzorgingsfunctie en trekt de nodige klanten uit de omliggende kernen. De hele gemeente telt circa 8.100 m² wvo dankzij de aanwezigheid van een Jumbo en Aldi in Bakel. Voor de gemeente GemertBakel ligt de supermarktdichtheid ook op 0,27. Dit duidt op een gemiddelde vloerdruk; vraag en aanbod zijn per saldo redelijk goed in balans en dankzij de nodige toevloeiing vanuit een groot buitengebied is er op gemeenteniveau

De grootste supermarkt in Gemert is de Jumbo aan het Pastoor Poellplein van 1.248 m² wvo. Daarachter volgt de Nettorama aan de Elisabethplaats met ruim 1.150 m² wvo en vlak daarachter de AH aan de Kapelaanstraat met 1.150 m² wvo. Op gemeenteniveau is de Jumbo aan de Auerschootseweg de grootste supermarkt met ruim 1.700 m² wvo. Lidl is gevestigd in Gemert in de Grootmeesterstraat op ruim 950 m² wvo en Aldi bedient als discounter primair de kern Bakel op een wvo van circa 750 m². Het marktgebied kent ook een groot aantal kleinere supermarkten van circa 300 m² wvo of minder. Dit zijn buurtverzorgende winkels voor de ‘vergeten’ boodschappen.

• Aantal inwoners: 16.400

Enige uitbreidingsruimte

• Aantal supermarkten: 5

Gekeken naar marktsegmentering kunnen inwoners van Gemert en omgeving beschikken over een breed palet aan supermarktformules. Albert Heijn en Jumbo bedienen het hogere segment met formuleconcepten waar service centraal staat. Van deze twee heeft Jumbo de sterkste prijsfocus. Het middensegment ontbreekt echter; daar zal met name Jumbo van profiteren vanwege die prijsfocus in combinatie met service. Het lagere segment wordt bediend door Nettorama, Lidl en Aldi. Het totale omzetpotentieel van supermarkten in Gemert bedraagt circa € 35 miljoen. Er is een vloerproductiviteit becijferd van circa € 7.300 en deze ligt daarmee onder de landelijke norm volgens de omzetkengetallen van In Retail (€ 8.282,-). Vraag en aanbod zijn redelijk goed in evenwicht. Er is sprake van een substantiële onderlinge concurrentiedruk, maar de markt is van voldoende omvang dat alle aanwezige supermarkten markttechnisch gezien rendabel moeten kunnen functioneren. Vanuit distributief oogpunt is uitbreiding van het supermarktaanbod in kwantitatieve zin echter niet eenvoudig te verantwoorden; feitelijk is sprake van overaanbod. In het gemeentelijk detailhandelsbeleid wordt dan ook gesteld dat er geen markruimte is om het supermarktaanbod in Gemert te vergroten. Op gemeenteniveau ligt dit genuanceerder en is er wel sprake te van enige uitbreidingsruimte.

• Grootste supermarkt: Jumbo • Kleinste supermarkt: Dagwinkel (Ripsestraat) • Totaal omzetpotentieel: € 35 miljoen • Gemiddelde vloerproductiviteit: € 7.300,-

Vergunning Groeskuilen

Actueel overzicht supermarktaanbod in de gemeente Gemert-Bakel Supermarkt(en)

Straat

Kern

JUMBO

Auerschootseweg

Bakel

De gemeente wil dat nieuwe supermarktontwikkelingen in Gemert-kern primair plaatsvinden binnen het centrumgebied van Gemert, bij voorkeur in of aansluitend aan het centrale winkelgebied. Het kan hierbij ook gaan om verplaatsingen van bestaande supermarkten binnen of naar het centrum. Supermarktontwikkelingen buiten het centrum worden uitsluitend toegestaan als het de modernisering van bestaande vestigingen betreft en de ontwikkeling geen negatieve effecten heeft op (de ontwikkelingspotentie van) het centrum. Uit marktonderzoeken komt naar voren dat er, uitgaande van de verwachte bevolkingsgroei en een versterking van het supermarktaanbod, een beperkte distributieve uitbreidingsruimte voor het supermarktaanbod is. Initiatieven voor uitbreiding van het supermarktaanbod worden daarom mede op hun gevolgen voor de ruimtelijk-functionele structuur van Gemert-centrum en de overige kernen in de gemeente beoordeeld. Een belangrijk element van overweging voor Gemert-centrum is hierbij de ruimtelijke spreiding van de meest publiektrekkende winkels over het centrumgebied. De houdbaarheid van de gemeentelijke visie op de supermarktstructuur blijkt beperkt. Ontwikkelaar Reggestede Projecten mag aan de Groeskuilen in Gemert twee nieuwe supermarkten bouwen. De gemeente Gemert-Bakel is tegen, maar zag zich eerder genoodzaakt de benodigde vergunning toch te verlenen. Reggestede ziet aan de Groeskuilen - tussen de Lodderdijk en de Kouter - ruimte voor een nieuwe Lidl en een Coop met daaromheen in totaal 279 parkeerplaatsen. ■

m² in WVO 1.728

JUMBO

Pastoor Poellplein

Gemert

1.248

NETTORAMA

Elisabethplaats

Gemert

1.157

ALBERT HEIJN

Kapelaanstraat

Gemert

1.150

LIDL

Grootmeestersstraat

Gemert

957

ALDI

Dorpsstraat

Bakel

753

SPAR

Diederikstraat

Gemert

337 313

DAGWINKEL

Kerkeind

Milheeze

ZELFSTANDIG

Mariahofke

Handel

278

DAGWINKEL

Ripsestraat

De Rips

200

TOTAAL

8.121

* Gecorrigeerd voor inkomenselasticiteit Gebruikte bronnen: CBS, Locatus, IN Retail Omzetkengetallen 2017, bewerking Bureau van der Weerd

Benadering van functioneren supermarktaanbod in de woonplaats Gemert Besteding per hoofd*

€ 2.022

Inwoners verzorgingsgebied

16.415

Koopkrachtbinding

85%

Omzet verzorgingsgebied

€ 28,2 miljoen

Toevloeiing koopkracht

20%

Omzet toevloeiing

€ 7 miljoen

Totale omzetclaim

€ 35,2 miljoen

Bestaand aanbod in m² wvo

4.849

Gemiddelde vloerproductiviteit

€ 8.282

Gerealiseerde vloerproductiviteit

€ 7.271

Gebruikte bronnen: Locatus en waarneming op basis van locatiebezoek Bureau van der Weerd

62 FoodPersonality oktober 2018


Locatienieuws Maandelijks een overzicht van openingen, uitbreidingen, opheffingen en de planvorming van supermarktlocaties. Tips? Mail de redactie: vakblad@foodpersonality.nl SCHERPENZEEL - Jumbo en Aldi in Scherpenzeel willen verhuizen naar

worden opgeofferd voor deze ontwikkeling. Daarnaast zorgt de ontwik-

een locatie waar een moderne schaalgrootte mogelijk is. De gemeente

keling voor een exploitatietekort die voor rekening van de gemeente

wil de haalbaarheid van het plan van beide supermarkten onderzoe-

zou komen. De gemeente ziet echter ook voordelen in de ontwikkeling

ken. Het plan voorziet in de herontwikkeling van de huidige Aldi aan

omdat sprake zal zijn van een hogere koopkrachtbinding waar omlig-

de Dorpsstraat en de bouw van een nieuwe supermarkt op de hoek

gende winkelbedrijven van mee profiteren.

van de Breelaan en Marktstraat. De gemeente ziet in het initiatief van de supermarktbedrijven een kans om de concurrentiepositie van het

DOKKUM - Aldi mag zijn vestiging uitbreiden dankzij een van rechts-

Scherpenzeelse centrum te versterken.

wege verleende vergunning. De aanvraag die supermarkt Aldi begin mei deed voor nieuwbouw is door de gemeente ‘vergeten’. Daardoor is de

SNEEK - Het plan voor een Jumbo op het Flexaterrein kan verder.

vergunning nu van rechtswege verleend. De uitbreidingsplannen van de

Bezwaren tegen het plan konden de gemeente niet overtuigen. Jumbo

Aldi staan echter haaks op het gemeentelijk beleid.

wil op het terrein aan de Oppenhuizerweg een supermarkt bouwen, met daarboven 32 appartementen. Er zijn op het terrein ook plannen

OLDEHOVE – De vestiging van Attent sluit de deuren per 30 juni 2019.

voor een zorgcentrum met nog eens 32 appartementen. Tussen de twee

Er is sprake van een onrendabele exploitatie. Ook een upgrade naar de

gebouwen moeten ruim tweehonderd parkeerplekken komen. Het

Spar-formule blijkt niet haalbaar omdat het winkelpand daarvoor te

bestemmingsplan moet gewijzigd worden om de plannen mogelijk te

klein is. Onderzoek naar een alternatieve vestigingslocatie leidde tot

maken worden. Jumbo krijgt de beschikking over 2.775 m² bvo, waar-

de conclusie dat het omzetpotentieel te beperkt is om een rendabele

van 2.200 m² wvo. Als Jumbo de plannen doorzet, verlaat het de huidige

exploitatie te kunnen realiseren.

locatie aan het Normandiaplein. Jumbo heeft ook een supermarkt in de DEN HAAG - Het voormalige pand van slaapwarenhuis Epskamp aan

wijk Tinga, die vervangen moet worden door nieuwbouw in die wijk.

de Weimarstraat krijgt een nieuwe functie. Winkelcentrum WeimarsHEINKENSZAND - Lidl komt definitief naar Heinkenszand. De discounter

traat meldt dat het pand momenteel wordt omgebouwd tot een grote

heeft zijn handtekening gezet onder het contract met de gemeente. De

Jumbo. Wanneer de nieuwe Jumbo opent is nu nog niet bekend.

start van de nieuwbouw, die tussen het gemeentehuis en de huidige Emté komt te liggen, zou in 2020 kunnen beginnen. Om plaats te maken

ENSCHEDE - Er komt een Aldi in het plaatselijke voormalige Miro Center.

voor Lidl moeten de voormalige bodewoning bij het gemeentehuis,

Daarmee komt er voor het eerst een concurrent van de Albert Heijn

het voormalig politiebureau en de brandweerkazerne aan de Stenevate

in het winkelcentrum aan de Gronausestraat. In de tweede helft van

worden gesloopt.

november wordt de nieuwe supermarkt geopend op de hoek van het Miro-terrein, in de winkelunit naast Big Bazar. De komst van een tweede

ZEVENBERGEN - Aldi wil uitbreiden, maar mag van de gemeente daar-

supermarkt in het Miro Center was eigenlijk nooit mogelijk. In 2014

voor niet verhuizen naar een andere locatie in de Moerdijkse kern. De

werd het Miro Center gerenoveerd en transformeerde de Albert Heijn

gemeente wil wel meewerken aan een onderzoek naar haalbaarheid

naar een AH XL. Vervolgens verkocht Ahold het complex aan HB Capital,

van de uitbreiding van het huidige filiaal aan de Donk. De gemeente

eigendom van de familie Blokker. Waar Ahold geen tweede supermarkt

wil eerst afwachten hoe de komst van een nieuwe supermarkt in het

toeliet, denkt de nieuwe eigenaar daar anders over.

centrum - een Dirk - gaat uitpakken. UTRECHT - Coop opent in november onder station Vaartsche Rijn in LOCHEM - Lidl wil aan de Julianaweg een nieuwe grote supermarkt reali-

Utrecht een vestiging van stadswinkelformule Coop Vandaag. De ingang

seren. Het gaat om een relocatie met uitbreiding. Deze ontwikkeling is

komt in de tunnel onder het station. Het is de eerste vestiging van het

volop onderwerp van discussie omdat er parkeerplaatsen moeten

Vandaag-concept van Coop in Utrecht.

Zeven supermarkten strijden om titel ‘Mooiste supermarkt van Nederland’ Uit maar liefst 21 inzendingen namens negen supermarktorganisaties heeft de vakjury van de verkiezing tot ‘Mooiste supermarkt van Nederland’ zeven locatie genomineerd. Het betreft in alle gevallen supermarkten die niet eerder dan in 2017 zijn opgeleverd. De genomineerden zijn (in alfabetische volgorde): • Albert Heijn, Langestraat, Huissen • Deen, Warande, Lelystad • Hoogvliet, Badhuisstraat, Scheveningen

• Hoogvliet, Parallelweg, Woudenberg • Jumbo, Brusselplein, Utrecht – Leidsche Rijn • Lidl, Slaak, Rotterdam • Plus, Adam van Vianenstraat, Schoonhoven De zeven genomineerde supermarkten zijn geselecteerd op basis van een uitgebreid locatiebezoek en beoordelingen aan objectieve criteria. De winnaar van de uitverkiezing ‘Mooiste supermarkt van Nederland’ (inmiddels de zevende editie) wordt tijdens het Supermarktvastgoedcongres 63 FoodPersonality oktober 2018

op 8 november 2018 bekend gemaakt. Vorig jaar ging de titel naar Lidl Heyhoef in Tilburg. Binnenkort worden de genomineerde zeven locaties door de voltallige vakjury bezocht en opnieuw beoordeeld op functionaliteit en vormgeving. De uitverkiezing heeft als doel om de aandacht voor architectuur en vormgeving bij de ontwikkeling van supermarktvastgoed te vergroten en is een initiatief van het platform Supermarkt & Ruimte en dit blad. ■


PRODUCTNIEUWS

50 jaar Kinder Het merk Kinder van het Italiaanse Ferrero bestaat dit jaar 50 jaar. Daarom organiseert het merk dit najaar een groot verjaardagsfeest en vervult het tevens de favoriete en bijzondere wensen van 50 kinderen uit de Benelux. Kinder verrast al 50 jaar consumenten over de hele wereld met heerlijke chocolade. Dat is de aanleiding om 50 fans uit de Benelux in staat te stellen om een wens waar te maken. Op www.kinder.com/50 is er tot januari 2019 een wedstrijd voor alle generaties. Uit een lijst van 20 verschillende wensen hebben fans de afgelopen maanden kunnen stemmen op hun favoriet. Hieruit is een top10 gekomen, waaruit consumenten momenteel via een unieke code in de Kinder-verpakkingen op de Kinder-website hun favoriete wens kunnen winnen. Kinder werd in 1968 in het Italiaanse stadje Alba opgericht met Kinder Chocolate. Pas in 1978 kwam het merk op de Nederlandse markt met Kinder Surprise, in eerste instantie speciaal bedoeld om kinderen een paasverrassing te kunnen geven. Kinder Chocolate, het vlaggenschip van het merk, werd in 1988 geïntroduceerd en in 1990 opgevolgd door Kinder Chocolate Maxi. Sinds 1994 is Bueno op de markt. Sinds 2009 is er ook de afgeleide versie met witte chocolade: Bueno White. Ook introduceerde het merk in 2003 Kinder Chocolate with cereals. Vernieuwing betekent ook de komst van Kinder in de categorie zuivel. In Nederland zijn er daar drie van: Kinder Melkschijfje (1994), Kinder Pingui (1997) en Chocofresh (2016). Kinder is meer dan een eenvoudige traktatie. Het merk biedt een onnavolgbare smaak op basis van een unieke combinatie van melk en chocolade, aangeboden in kleine, afzonderlijke porties. ■ Inlichtingen: Ferrero, 076 - 548 26 66 | www.ferrero.nl

Mora en De Vegetarische Slager bakken samen Snackfabrikant Van Geloven (Mora) en De Vegetarische Slager hebben de handen ineen geslagen. Begin oktober bakten Cora van Mora en oprichter van De Vegetarische Slager, Jaap Korteweg, samen symbolisch hun eerste vegetarische kroketten. Met het partnership maken de snackfabrikant en de vegetarische vleesspecialist vegetarisch snacken lekker en toegankelijk voor een breed publiek.

Vanaf vandaag is de Draadjesvleesch Kroket verkrijgbaar in het restaurant van De Vegetarische Slager, De Vleesch Lobby in Den Haag. Maar vanaf begin volgend jaar is deze vegetarische kroket van Mora/De Vegetarische Slager landelijk te verkrijgen en ligt hij, samen met een vegetarische Bitterbal en Kipkorn, in de supermarkt (maar ook in bedrijfskantines, cafetaria’s en horecagelegenheden). ■ Inlichtingen: Van Geloven, 013 - 464 06 80 | www.vangeloven.com

Hak komt met rode kool en rode bieten zonder toegevoegde suikers en zout Als onderdeel van haar missie om mensen op een zo gezond mogelijke manier lekker en gemakkelijk meer groenten en peulvruchten te helpen eten, zet Hak voor rode kool met appel en rode bieten een nieuwe receptuurstandaard neer. Naast de populaire klassieke bestsellers, komt de groentefabrikant met twee nieuwe producten die geen toegevoegde suikers en zout bevatten, maar die uitsluitend met natuurlijke ingrediënten zoals kruiden, specerijen en azijn op smaak zijn gebracht. De totale hoeveelheid suikers wordt in de nieuwe recepturen alleen nog gevormd door de natuurlijke suikers in de rode bieten, rode kool en appelen. Hiermee passen de producten ook in de aanbeveling van de Schijf van Vijf van het Voedingscentrum. Die van nature aanwezige suikers zijn in de nieuwe recepturen volgens Hak aanzienlijk lager dan bij de klassieke producten. Zo is bij de Rode Kool gebruik gemaakt van specifieke appelsoorten met een licht zoete smaak en weinig suiker. 64 FoodPersonality oktober 2018

De nieuwe Hakproducten markeren de innovatiedrang die Hak zichzelf al enkele jaren heeft opgelegd: met behulp van zo gezond mogelijke ingredient- en receptuurcombinaties bestaande producten verbeteren en nieuwe producten ontwikkelen. De onderliggende strategie heeft als streven geen toegevoegde suikers, nauwelijks tot geen zout en alleen maar natuurlijke ingrediënten. Overigens blijven de traditionele varianten Rode Kool met Appel en Rode Bieten gewoon in het assortiment. Wel heeft Hak in deze klassiekers, zoals vastgelegd in het meest recente convenant tussen conservenproducenten in 2017, de suikers en het zout fors gereduceerd: de suikers tot 20% en het zoutgehalte tot 40%. De nieuwe Rode Kool met Appel 0% en Rode Bieten 0% komen in potten van 370 ml. De producten stromen de komende maanden de supermarkten in. ■ Inlichtingen: Hak, 0183 – 44 65 00 | www.hak.nl


Palm 0.0 nu ook in de supermarkt Na een succesvolle introductie in de horeca dit voorjaar, is Palm 0.0 vanaf nu ook beschikbaar in de supermarkt. Palm introduceert met Palm 0.0 hét verfrissend amber bier met 0% alcohol en met 100% karakter. De Palm-brouwerij speelt hiermee in op de trend van verantwoord alcoholgebruik en komt de consument tegemoet die op zoek is naar meer smaak en karakter in het alcoholvrij drankenassortiment. Consumenten wensen verantwoorder met alcohol om te gaan, het segment van alcoholvrij bier stijgt exponentieel, maar tegelijk is men ook op zoek naar meer karakter en smaak. Brouwmeester Jan De Cock: “Wij zijn enorm blij met het resultaat van onze Palm 0.0. We zijn ervan overtuigd dat we met Palm 0.0 aan de behoefte van de consument, die op zoek is naar een alcoholvrijbier met 100% karakter, voldoen. De zorgvuldig gekozen ingrediënten, waaronder onze hop van eigen teelt, het Palm-mout naar eigen receptuur en de toegepaste brouwtechnologie staan borg voor 0 % alcohol, 100 % bier en gegarandeerd 100 % karakter!” Palm 0.0 wordt aangeboden in 24x25 cl. krat in de horeca en een 6x25 cl. clusterpack in supermarkten. Dit najaar is ook de commercial van Palm 0.0 te zien op de Nederlandse televisie. Inlichtingen: Swinkels Family Brewers, 0499 – 42 81 11 | www.swinkelsfamilybrewers.com

PRODUCTNIEUWS

Europese Kanzi-appels weer volop beschikbaar Kanzi trapt het Europese appelseizoen succesvol af en brengt topkwaliteit appels naar het schap. De Kanzi-telers en -verkopers rapporteren een goede bloeiperiode en verwachten hoge kwaliteit en smaakvolle appels. De extreem zonnige Europese zomer zorgt voor een extra lekkere smaak. Na 152 dagen is een Kanzi-appel volwassen om consumenten te verleiden vanuit het schap van supermarkten in heel Europa. Het aantrekkelijk karakteristieke rood, de sappigheid, knapperige bite en balans tussen een zoete en frisse smaak sluit perfect aan op de voorkeur van de Europese consument. Een van de speerpunten van het appelmerk, is de jaarronde beschikbaarheid. Bert Blokzijl, global Kanzi variety manager: “We zijn op een niveau waar de aanvoer vanuit het zuidelijk halfrond het gat in de zomer in Europa sluit. De toewijding van de Kanzi-telers en de goede groeicondities beloven uitstekende kwaliteit van de nieuwe

THE POWER OF GREAT TASTE

oogst voor het komend seizoen.” Kanzi lanceert SEDUCE LIFE dit jaar opnieuw een spannende Europabrede campagne: The Power of Great Taste. Deze is gericht op de verspreiding van de unieke smaak van Kanzi en de Kanzi-beleving met een groot publiek. Met grote loyaliteitsacties, Spotifycampagnes, social media en proeverijen worden consumenten geïnspireerd en verleid om Kanzi te proberen. ■ Inlichtingen: Fruitmasters, 0345 – 57 88 00 | www.fruitmasters.nl

Nieuw: plantaardige sashimi De Amsterdamse Vegan Junk Food Bar had begin oktober de primeur: plantaardige sashimi. De No Tuna en Zalmon Sashimi van Vegan Seastar stonden daar als eerste op de kaart. Vegan Junk Food Bar en Vegan XL lanceerden dit eerste product van het nieuwe merk Vegan Seastar. Het is ook in consumentenverpakking te koop in het grootste vegan meterschap van Nederland in de Jumbo Foodmarkt in Groningen. Hierna zullen de verkooppunten in retail en horeca snel verder uitbreiden. Vegan SeaStar zorgt met de komst van de sashimi voor een doorbraak in de plantaardige markt: zij brengt immers een plantaardig en visvrij alternatief voor sashimi, dat doorgaans van niet

duurzame en bedreigde vissoorten als zalm en tonijn wordt gemaakt. Steeds meer mensen kiezen ervoor meer plantaardig te eten, om diverse redenen. Vegan XL is een snelgroeiende onderneming die actief inspeelt op de wens van consumenten die meer plantaardig willen consumeren. Zij werkt samen met retail en horeca om de keuze in exclusieve plantaardige producten uit te breiden. ■ Inlichtingen: Vegan XL, 06 – 21 87 62 43 (Rody van Kuijen) | www.veganseastar.com

Nieuw en volledig plantaardig: CoCo kokosbrood minder suiker dan regulier kokosbrood. Met deze verrassende fruitcombinaties brengt Theha smaak en variatie naar het schap voor broodbeleg.

Theha, de producent van het enige echte kokosbrood, brengt binnenkort twee nieuwe varianten kokosbrood op de markt: CoCo Mango en CoCo Bosvruchten. Theha speelt hiermee in op de vraag naar meer verantwoorde alternatieven binnen de categorie broodbeleg.

Vanaf week 43 ligt de nieuwe variant CoCo Mango in de schappen: 100% natuurlijk genieten. Consumentenadviesprijs: €1,89. Kokosbrood, hét praktische broodbeleg dat altijd lekker blijft. ■ Inlichtingen: Theha, 0341 – 41 28 60 | www.kokosbrood.nl

CoCo is 100% natuurlijk en volledig plantaardig. Het zit boordevol fruit en bevat maar liefst 37%

65 FoodPersonality oktober 2018

kanziapple.com


PRODUCTNIEUWS

Wijn proeven bij AH FoodPersonality

Speciaal voor het thuis proeven van wijn heeft Albert Heijn nu ‘Wine in Tubes’: een box met zes buisjes van drie wijnhuizen van Albert Heijn. Iedere tube van 100 ml. is goed voor één glas wijn.

Onafhankelijk maandblad voor managers in de levensmiddelenhandel en -industrie

FoodPersonality is een uitgave van: Shelflife Publishing bv

In de box zitten drie nieuwe wijnen: Porcupine Ridge Merlot, Castaño Macabeo Bio en Puklavec&Friends Cabernet Sauvignon&Merlot. Wijnproeverijen zijn populair; het is een leuke manier om je wijnsmaak te ontdekken en nieuwe wijnen te proberen. Het voordeel van de proefbuisjes van AH: mensen hoeven geen hele fles aan te breken. In de buisjes zit de juiste hoeveel-

Molenveldlaan 104 6523 RN Nijmegen

heid voor een glas.

Telefoon: 024 – 365 16 70 E-mail: vakblad@foodpersonality.nl

Op de onderkant van de box staan proefnotities en serveertips. De Wine in Tubes-box kost € 9,95 en is verkrijgbaar in ruim 180 grotere Albert Heijn - winkels en op ah.nl. ■

www.foodpersonality.nl www.fpplus.nl www.shelflife.nl HR 09160015 Abonnementen: € 258,- per jaar exclusief btw Collectieve afname: prijs op aanvraag Opzegging abonnementen: 2 maanden voor

Roze koek 2.0

einddatum van het abonnement Prijs los nummer: € 24,- exclusief btw en portokosten

Donny Craves lanceert Roze Koek. Met ouwerwetse kraak, nieuwerwetse smaak en met verrassende ingredienten zoals havermoutmeel en kikkererwten. Het resultaat is een 100% plantaardige, biologische koek die er net zo uitziet als die goede ouwe roze koek. Maar dan een stuk verantwoorder. De Roze Koek van Donny Craves heeft alle eigenschappen van de klassieker: hard krakend glazuur en heerlijk zachte cake. De koek bevat een berg minder suiker, maar zit juist vol met

natuurlijke, lekkere en voedzame ingrediënten zoals kikkererwten, havermout, rode biet en rozenbottel. De koek krijgt er bovendien karakter van: meer textuur en smaak in de cake en een minder zoete glazuur. Een Roze Koek 2.0 – waar ook nog eens een berg vezels, eiwitten en mineralen inzitten. Donny Craves Roze Koek is vooralsnog alleen te koop bij geselecteerde koffiezaken en kost daar per stuk € 2,49. ■ Inlichtingen: Donny Craves, 020 - 416 60 80 | www.donnycraves.com

Samen met teler De Koeijer uit Aardenburg, sluit Hak deze derde oogst een unieke test af. De test op Nederlandse bodem is een nauwe samenwerking door de keten heen, onder meer met teeltorganisatie CZAV. Hak is ook betrokken bij andere testen in ons land, met andere

en/of (verhuis)mededelingen: Vakblad FoodPersonality T.a.v. Klantenservice Molenveldlaan 104 6523 RN Nijmegen Redactie: Gé Lommen, ge.lommen@foodpersonality.nl Dave van Loon, dave.vanloon@foodpersonality.nl Marieke Venbrux, marieke.venbrux@foodpersonality.nl Redactionele medewerking: Constant Berkhout Jeroen van der Weerd Ivonne de Thouars Verkoop:

Hak Kidneybonen voortaan ook van eigen bodem Hak oogst voor het derde jaar op rij kidneybonen uit Zeeuws-Vlaanderen. Wat begon als een test, is vanaf volgend jaar een permanent fenomeen: kidneybonen van Nederlandse bodem.

Abonnementsopgave, klachten

exotische bonensoorten, waaronder kikkererwten en zwarte bonen. Deze maand komen de eerste resultaten beschikbaar. “Nederlandse consumenten eten steeds meer exotische peulvruchten. Wij willen die waar mogelijk dichtbij huis telen. Dat is alleen niet zo vanzelfsprekend, omdat van oudsher de meeste exotische bonensoorten niet goed gedijen op onze grond en in ons weer”, aldus Adri den Dekker, directeur Inkoop en Landbouw. “We streven ernaar om zoveel mogelijk duurzame gewassen en dus producten in de omgeving van Giessen te telen. Zo kunnen we ook de kwaliteit optimaal beheersen. Als ook deze proeven slagen, kunnen we in de toekomst nog meer exotische bonen van Nederlandse grond halen”, aldus Den Dekker. De Hak-kidneybonen van Nederlandse grond zijn straks verkrijgbaar in diverse varianten stazak en pot. ■ Inlichtingen: Hak, 0183 – 44 65 00 | www.hak.nl 66 FoodPersonality oktober 2018

Robin Kramp, robin.kramp@foodpersonality.nl Mark Peeters, mark.peeters@foodpersonality.nl Vormgeving: Giesbers Communicatie Groep Velp, Ariadne Nijsse, Esther Peters Druk: Vellendrukkerij BDU Distributie: Sandd Auteursrecht Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd bestand, of openbaar gemaakt, in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopie of enig andere manier, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever. Aansprakelijkheid Hoewel FoodPersonality met de meeste zorg wordt samengesteld, kunnen uitgever en redactie niet aansprakelijk worden gesteld voor mogelijke onjuiste berichtgeving en/of zetfouten.

ISSN: 0925 – 8051 © Shelflife Publishing bv


67_ADV_vandeBoom.indd 2

11-10-18 12:47


Een familie van zes brouwerijen Wij zijn Swinkels Family Brewers. Een onafhankelijke familiebrouwer. Bier is genieten, brengt mensen bij elkaar. Daarom hebben wij een verrassend breed portfolio en dus voor elk moment een passend biertje. Elk met een eigen smaak en karakter. Met liefde gebrouwen in een van onze brouwerijen. Bier brouwen zit in onze genen. Al 300 jaar.

Brouwerij Bavaria - Lieshout (NL) Wat zo’n 300 jaar geleden begon in een boerderijtje in Lieshout, groeide uit tot een internationaal familiebedrijf. Hier brouwen we o.a. Bavaria en Swinckels’.

Brouwerij Palm - Steenhuffel (BE) Hier worden zowel hooggistende als laaggistende bieren gebrouwen. Gebrouwen door biermeesters die alles weten van kruiden, hop, fruit en hout in bier. Hier brouwen we Palm en Estaminet.

Brouwerij de Hoorn - Steenhuffel (BE) Vanuit de passie om te blijven innoveren bouwde brouwerij Palm een nieuwe micro-brouwerij: De Hoorn. De biermeesters experimenteren er volop met kruiden, hop, fruit en hout. Hier brouwen we Cornet en Arthur’s Legacy.

Brouwerij Rodenbach - Roeselare (BE) Gepassioneerde biermeesters werken hier aan hun eigen, unieke recepten en brouwen er in 294 eikenhouten foeders uitzonderlijk bier van gemengde gisting. Hier brouwen we Rodenbach.

Brouwerij De Koningshoeven - Berkel-Enschot (NL) Bij de Abdij Onze Lieve Vrouw wordt onder toezicht van trappistenmonniken sinds 1884 trappistenbier gebrouwen. In stilte en met uitsluitend natuurlijke ingrediënten. Hier brouwen we o.a. La Trappe en Urthel.

Brouwerij Habesha - Debre Birhan (ET) Samen met 8.000 lokale aandeelhouders wordt gebrouwen met premium ingrediënten van Ethiopische grond, volgens de hoogste standaarden en met nieuwste technologieën. Hier brouwen we Habesha.

Geen 18, geen alcohol. 68_ADV_Swinkels.indd 3

11-10-18 12:47

Profile for Shelflife Publishing bv

FP_2018_10  

New
Advertisement