Page 1

INNOVEREN IN DE HIGHTECH DOE HET SAMEN MET FONTYS

Centre of Expertise HTSM


ADDITIVE MANUFACTURING

8

CIJFERS EN GETALLEN

AGRO-MECHATRONICS

INNOVEREN IN DE HIGHTECH

APPLIED NATURAL SCIENCES BIG DATA

BUSINESS ENTREPRENEURSHIP BUSINESS SERVICE INNOVATION

DISTRIBUTED SENSOR SYSTEMS

FUTURE POWERTRAIN


SERIOUS GAME DESIGN AND TECHNOLOGY

SMART MANUFACTURING

23

INTERACTION DESIGN MECHATRONICS AND ROBOTICS

VIRTUAL REALITY

MENS EN TECHNOLOGIE

HIGH TECH EMBEDDED SOFTWARE

16 HEALTH INNOVATIONS AND TECHNOLOGY 24. OPEN LEARNING LABS (OPLEIDINGEN VOOR HIGHTECHPROFESSIONALS) 26. CONTACTGEGEVENS

VOOR U LIGT HET FONTYS HTSM-MAGAZINE 2019, BOORDEVOL VOORBEELDEN VAN PRAKTIJKGERICHT ONDERZOEK IN HET HTSM-DOMEIN. HTSM = HIGH TECH SYSTEMS AND MATERIALS


4

INNOVEREN IN DE HIGHTECH DOE HET SAMEN MET FONTYS

Het Fontys Centre of Expertise High Tech Systems and Materials (HTSM) heeft in de Brainportregio de centrale rol in het verbinden van hoger beroepsonderwijs en (technisch) bedrijfsleven. We richten ons daarbij op de volgende pijlers:

INNOVATIE BEDRIJVEN Een directe bijdrage aan het innovatievermogen van bedrijven.

FONTYS ONDERWIJS Verbeteren van de kwaliteit en vernieuwen van het onderwijs.

LIFE LONG LEARNING Meer mobiliteit en flexibiliteit bij zittend personeel van bedrijven.

We versterken de innovatiekracht van bedrijfsleven en onderwijs door het doen van PRAKTIJKGERICHT ONDERZOEK samen met bedrijven. STUDENTEN, LECTOREN, DOCENTONDERZOEKERS EN BEDRIJFSPARTNERS werken samen aan (innovatie) vraagstukken uit de beroepspraktijk. De onderzoeksresultaten helpen zowel het bedrijfsleven als het onderwijs innoveren. We bouwen aan MEERJARIGE SAMENWERKING, richting een gedeelde stip op de horizon.

HARD EN ZACHT

TEC FOR SOCIETY

We onderzoeken niet alleen ‘HARDCORE TECHNIEK’, maar ook de IMPACT VAN HTSM op mens, maatschappij en business. We streven ernaar de TEC-skills van alle betrokkenen te vergroten.

PRO-ACTIEF BIJDRAGEN AAN EEN DUURZAME SAMENLEVING Fontys leidt mensen op die over moderne vaardigheden beschikken. Deze noemen we TEC-skills: Technology, Entrepreneurship en Creativity. Ze worden zowel in het onderwijs als in het praktijkgerichte onderzoek aangeleerd en gestimuleerd.


5

FONTYS

16 FONTYS HTSM-LECTORATEN EN ONDERZOEKSGEBIEDEN

HTSM ONDERZOEK - Meerjarige samenwerking - Focus op harde en zachte techniek

(studenten, docent-onderzoekers, lectoren)

INNOVATIEVE KENNIS & ONDERZOEKSPRODUCTEN

EE

RD

E ND O E

JECTEN PER ONDERZOE KS G SPRO K E EBI RZO E 7% 7%

12%

2%

5%

D

(2 0

18

KEUZE VOOR 16 ONDERZOEKSGEBIEDEN

)

Het Centre of Expertise HTSM werkt samen met de volgende onderzoeksgebieden, omdat HTSM daar een rol speelt:

2%

HTS MG

ER EL AT

BEDRIJVEN EXTERNE RELATIES

2%

AANTAL HTSM-ONDERZOEKSACTIVITEITEN IN 2018

NTE N:

5%

I N P R O CE

1% 2%

29%

18%

3% 1%

5% 5% 1%

Additive Manufacturing Agro-Mechatronics Applied Natural Sciences Big Data Business Entrepreneurship Business Service Innovation Distributed Sensor Systems Future Powertrain Health Innovations and Technology High Tech Embedded Software Interaction Design Mens en Technologie Mechatronics and Robotics Serious Game Design and Technology Smart Manufacturing Virtual Reality

22 4 3 9 1 4 33 10 2 10 6 1 52 10 3 12


6

CIJFERS EN GETALLEN HTSM-GERELATEERD PRAKTIJKGERICHT ONDERZOEK IN 2018

Tabel: Aantal betrokken bedrijven, studenten en docenten (aan HTSM-onderzoek) per onderzoeksgebied (2018). LECTORATEN / ONDERZOEKSGEBIEDEN

AANTAL BETROKKEN BEDRIJVEN AANTAL STUDENTEN AANTAL DOCENTEN

Additive Manufacturing

29

90

14

Agro-Mechatronics

12

17

9

7

9

3

14

39

7

Business Entrepreneurship

4

1

1

Business Service Innovation

20

63

5

Distributed Sensor Systems

32

135

16

Future Powertrain

14

24

5

7

12

2

Applied Natural Sciences Big Data

Health Innovations and Technology High Tech Embedded Software

11

25

6

Interaction Design

10

54

6

2

14

1

Mechatronics and Robotics

40

169

21

Serious Game Design and Technology

10

25

7

3

20

3

Virtual Reality

12

12

8

EINDTOTAAL

227

709

114

Mens en Technologie

Smart Manufacturing


7

Tabel: Bedrag aan co-financiering (aan HTSM-onderzoek) van bedrijven, per onderzoeksgebied (2018) LECTORATEN / ONDERZOEKSGEBIEDEN

SOM VAN COFINANCIERING BEDRIJF IN KIND

Additive Manufacturing

€ 41.000,00

Agro-Mechatronics

€ 110.440,00

Applied Natural Sciences

€ 18.000,00

Big Data

€ 49.000,00

Business Entrepreneurship

€ 12.000,00

Business Service Innovation

€ 21.000,00

Distributed Sensor Systems

€ 71.000,00

Future Powertrain

€ 40.000,00

Health Innovations and Technology

€ 25.000,00

High Tech Embedded Software

€ 49.000,00

Interaction Design

€ 39.000,00

Mens en Technologie

€ 8.000,00

Mechatronics and Robotics

€ 115.000,00

Serious Game Design and Technology

€ 31.000,00

Smart Manufacturing* Virtual Reality

€ 48.000,00

EINDTOTAAL

€ 677.440,00

* (nog) niet beschikbaar

LIFE LONG LEARNING EEN LEVEN LANG BIJBLIJVEN IN DE HIGHTECH: ESSENTIEEL VOOR ALLE HIGHTECH-PROFESSIONALS. Daarom ontwikkelde Fontys Centre of Expertise HTSM in samenwerking met het bedrijfsleven de Open Learning Labs: korte online kennismodules gecombineerd met (offline) praktijkgerichte labsessies bij Fontys. - De online lesmateriaal is gratis beschikbaar en zelfstandig te bestuderen. - Bij de labsessies zijn op de beroepspraktijk gebaseerde leerarrangementen mogelijk.

OF BEKIJK PAGINA 24!

MEER WETEN OF DEELNEMEN? WWW.FONTYS.NL/OPENLEARNINGLABS


8

ADDITIVE MANUFACTURING 3D-GEPRINT VORMDEEL (KOPERKLEURIG) MET INWENDIGE KOELKANALEN. PROJECT I.S.M. RIZZ PLASTICS EN VMT PRODUCTS.

Bij Additive Manufacturing (3D-printen) worden producten vervaardigd op basis van een ruimtelijke digitale tekening. Via een printer wordt de tekening omgezet naar een tastbaar voorwerp, dat in lagen is opgebouwd. Fontys heeft hiervoor een 3D-printlab ingericht met hoogwaardige apparatuur, waaronder een Trumpf TruPrint 1000 metaalprinter. In het lab werken Fontysstudenten onder deskundige begeleiding aan 3D-printopdrachten uit het bedrijfsleven. De onderzoeksgroep maakt deel uit van Fontys Hogeschool Engineering.

“DE MOGELIJKHEDEN VAN ADDITIVE MANUFACTURING KUNNEN DE CONCURRENTIEKRACHT VAN UW ONDERNEMING VERGROTEN”. SJEF VAN GASTEL | DIRECTEUR INNOVATIEVE PRODUCTIETECHNOLOGIE

PHENIX Onderzoek naar het op conventionele wijze vervaardigen van metalen producten (bijvoorbeeld met behulp van verspanen) aangevuld met het plaatselijk 3D-printen ervan, met als doel verlaging van de cyclustijd en/of verhoging van de functionaliteit. In samenwerking met Tebra Messen, Remavo en andere bedrijven.

PrExiD Onderzoek naar het 3D-printen van extrusiematrijzen om de doorlooptijd te verkorten en daarmee geld te besparen. Extrusie is het proces waarbij een vervormbaar materiaal door een matrijs wordt geperst. In samenwerking met Complex Materials B.V. & MIFA Aluminium B.V.

SPUITGIETMATRIJS VOOR ONDERDEEL VAN WINDMOLEN. HIERIN OPGENOMEN: HET 3D-GEPRINTE VORMDEEL (ZIE ANDERE FOTO).

ANDERE ONDERZOEKEN - OPTIMIZATION OF A SHEET FLEXURE Onderzoek naar de mogelijkheden en kosten van het 3D-printen van gebogen plaatonderdelen. - NIEUWE PRODUCTIEMOGELIJKHEDEN VOOR SCHOENZOLEN Onderzoek naar alternatieve (3D-) productiemogelijkheden van de buitenzool van schoenen. - VERHOGEN VAN INZETBAARHEID SPUITGIETEN Onderzoek naar het 3D-printen van complexe koelkanalen in een matrijs, die helpen de doorlooptijd van het spuitgietproces te verkorten. In samenwerking met RiZZ Plactics en VMT Products.

MEER INFORMATIE: WWW.FONTYS.NL/ADDITIVEMANUFACTURING


AGRO-MECHATRONICS

Agro-Mechatronics combineert elektrotechniek, werktuigbouwkunde, meet- en regeltechniek en besturingstechniek, binnen de agrofoodsector. Het Fontys GreenTechLab in Venlo richt zich specifiek op agro-mechatronische vraagstukken. Deze worden beantwoord met behulp van onderzoek, procesanalyses, engineering, prototypebouw en/of eventuele doorontwikkeling. Doel is altijd om de groene sector te helpen innoveren. De onderzoeksgroep maakt deel uit van Fontys Hogeschool Techniek en Logistiek.

OPSTELLING VAN EEN FIJNSTOFMEETSYSTEEM

FIJNSTOFMEETSYSTEEM VOOR PLUIMVEESTALLEN Fijnstof is voor de intensieve veehouderij en pluimveehouderij een actueel onderwerp. Het is nog onduidelijk hoe fijnstof zich ontwikkelt in de stallen, op welke momenten, bij welk soort pluimvee, enzovoort. Tijdens een brainstormsessie met LTO ontstond het idee voor een systeem dat realtime fijnstofmetingen verricht in de stal. In samenwerking met pluimveehouders en het bedrijf H&F Electronics Venlo wordt een eerste onderzoek uitgevoerd naar de technische haalbaarheid hiervan. Doel: een pluimveestal voor langere duur voorzien van fijnstofsensoren.

DASHBOARD BIJ FIJNSTOFMEETSYSTEEM GEMAAKT DOOR STUDENTEN

MEER INFORMATIE: WWW.FONTYS.NL/GREENTECHLAB

9


10

APPLIED NATURAL SCIENCES

Natuurwetenschappen gaan op zoek naar de oorsprong en gevolgen van natuurwetten. Ze vormen de basis van natuurkunde, chemie, biologie, wiskunde en technologie. Bij het lectoraat Applied Natural Sciences werken studenten, docenten, lectoren en het bedrijfsleven samen aan praktijkgericht onderzoek. Speerpunten: dunne films en functionele materialen, solar fuels, diagnostiek en testen, duurzame procestechnologie, kunststoffen en meten en detecteren. Het lectoraat maakt deel uit van Fontys Hogeschool Toegepaste Natuurwetenschappen.

“EEN ZEER INNOVATIEF EN INTERESSANT ONDERZOEK, DAT ONS TOELAAT OM OP EEN VOORUITSTREVENDE MANIER HET PROBLEEM AAN TE PAKKEN.” PRINTING MAKES SENSE

SANDER COOLS | ALS STUDENT BETROKKEN BIJ PRINTING MAKES SENSE

Met een combinatie van 2D- en 3D-printtechnieken wil het lectoraat een prototype van een biomedische sensor maken, die optisch kan worden uitgelezen. Dit is mogelijk door een recente vinding van de TU/e. Doel is twee demonstrators te creëren: een sensor die een ernstige longontsteking kan onderscheiden van een onschuldige verkoudheid én een sensor die gebruikt kan worden bij de diagnostiek en behandeling van kanker. Onder andere in samenwerking met TU/e en Rijnstate ziekenhuis.

SOLAR FUELS Binnen het speerpunt Solar Fuels ligt de onderzoeksfocus bij een gezamenlijk initiatief van Fontys en DIFFER (Dutch Institute for Fundamental Energy Research). Doel is om toegepast onderzoek te faciliteren op het gebied van energietransitie. Een aandachtspunt van het onderzoek ligt bij de materiaal- en fabricageaspecten van waterelektrolyse.

MEER INFORMATIE: WWW.FONTYS.NL/ANS

STUDENT SANDER COOLS BIJ DE INKTJETPRINTER DIE WORDT GEBRUIKT VOOR DE PROJECTEN PRINTING MAKES SENSE ÉN SOLAR FUELS.


BIG DATA

Nooit eerder waren er zoveel data beschikbaar en de toegevoegde waarde van deze data staat al lang niet meer ter discussie. Binnen de specialisatie ICT & Applied Data Science van Fontys Hogeschool ICT leren studenten data verzamelen, opslaan, analyseren en interpreteren. Ze leveren hiermee een bijdrage aan bedrijven en organisaties, zodat zij meer rendement uit hun data kunnen halen. Want de vraag is niet óf bedrijven en instellingen aan big data moeten doen, maar hóe.

BATMAN BIJEN ALS HIGH TECH MILIEU ANALYSE MONITOR Onderzoek naar het monitoren van milieuaspecten in de omgeving, met behulp van tienduizenden biosensoren (bijen) en een bijenkast met data-acquisitiesysteem. In samenwerking met Fontyslectoraat High Tech Embedded Software en de bedrijven 2M Engineering en Fortress.

IN DE BIJENKAST VAN PROJECT BATMAN WORDEN DE BIJEN DOOR CAMERA’S GEVOLGD.

“WE ZIJN HEEL TEVREDEN OVER DE SAMENWERKING MET FONTYS HOGESCHOOL ICT. DE RESULTATEN VAN HUN OPDRACHTEN BIEDEN VEEL MOGELIJKHEDEN VOOR DE TOEKOMST.” PIET DAAS | MEDEWERKER CBS (VASTE BEDRIJFSPARTNER BIJ DE MINOR APPLIED DATA SCIENCE)

VETIS VERDER KOMEN MET ELEKTRISCH TRANSPORT IN DE STAD Elektrische bussen kunnen efficiënter worden, als meer bekend is over de effecten van rijgedrag en bijvoorbeeld weersomstandigheden. ICT-studenten maken bij dit onderzoek gebruik van machine learning en andere big data-technieken. Onder andere in samenwerking met Fontyslectoraat Future Powertrain, VDL en Hermes.

POST-DOC ONDERZOEK ONTWIKKELING VAN ICT-PRODUCTEN DIE LEREN VAN DATA Het ontwikkelen van een toolbox voor Applied Data Science, die het bedrijfsleven helpt bij het inrichten van data science- of AI-projecten.

AAN DE WANDEL DE BIJEN LOPEN VIA EEN SLANG DE BIJENKAST BINNEN.

MEER INFORMATIE: WWW.FONTYS.NL/BIGDATA

11


12

BUSINESS ENTREPRENEURSHIP

Het lectoraat Business Entrepreneurship geeft richting en inhoud aan toegepast onderzoek naar technisch bedrijfskundige vraagstukken rond ondernemerschap, innovatie en Operational Excellence. Doel van dit onderzoek: een bijdrage leveren aan de technisch bedrijfskundige beroepspraktijk en aan (academische) kennisontwikkeling en methodieken. Het lectoraat maakt deel uit van Fontys Hogeschool Bedrijfsmanagement, Educatie en Techniek.

OpEx MATURITY ASSESSMENT Operational Excellence (OpEx) is een bedrijfsbrede strategie om stakeholders te betrekken bij procesverbeteringstrajecten. Om een keuze te kunnen maken voor de juiste procesverbeteringsactiviteiten, is allereerst een actuele positiebepaling nodig. Het assessment helpt vaststellen wat het huidige Maturity Level en het gewenste streefniveau van een bedrijf is. Op basis daarvan wordt de volgende OpEx-stap bepaald.

KETENSAMENWERKING IN HTSM-SUPPLY CHAINS Dit project richt zich op het versterken van de samenwerking in regionale toeleverings- en aftersales ketens. Speerpunten zijn: de ontwikkeling van nieuwe systemen, modules, onderdelen en services. De verbeterde samenwerking moet resulteren in versterkte innovatiekracht en concurrentiepositie. Onder andere in samenwerking met Brainport Industries en NTS-Group.

STUDENT LARS VAN GERWEN WERKT MET COLLEGA’S AAN HET PROJECT OPEX MATURITY ASSESSMENT

“OM EEN ALGEMEEN OPEXMATURITYMODEL HANTEERBAAR TE MAKEN, IS EEN CASUSSPECIFIEKE VERTALING GEWENST. ONZE STUDENTEN ZIJN BIJ UITSTEK IN STAAT OM DIE VERTAALSLAG TE MAKEN.” CORNÉ DIRNE | LECTOR

MEER INFORMATIE: WWW.FONTYS.NL/BUSINESSENTREPRENEURSHIP


BUSINESS SERVICE INNOVATION

Het Lectoraat Business Service Innovation is onderdeel van Fontys International Business School en onderzoekt de impact van Smart Industry voor MKB-maakbedrijven. De verregaande digitalisering en de opkomst van nieuwe productietechnologieën (zoals robots en 3D-printing) veranderen productiebedrijven ingrijpend. Dienstverlening speelt daarbij een steeds grotere rol. Het combineren van producten met diensten (servitiseren) kan het MKB strategische, marketing en financiële voordelen opleveren. Voor het onderzoek maakt het lectoraat gebruik van het Service Engineering Lab.

HET SERVICE ENGINEERING LAB OPENT DEUREN NAAR BEDRIJVEN, VOOR NIEUWE PRODUCTEN EN DIENSTEN.

INTERNET OF THINGS (IoT) VOOR MKB In dit project werken we samen met MKB-bedrijven, het LIOF, Vodafone, Ericsson en Hogeschool Zuyd. Het project volgt rond de twintig Limburgse bedrijven bij de ontwikkeling van IoT voor hun business. Het doel is de succes- en faalfactoren te identificeren voor IoT bij het MKB.

VARKENSHOUDERIJ 4.0 In dit project doen we onderzoek naar informatiediensten op basis van IoT en Blockchain, om de consument te informeren over de bron van varkensvlees en de impact die het heeft gehad op de omgeving. In samenwerking met Yookr & Nijsen-Granico Veevoerindustrie.

“WE KUNNEN BEDRIJVEN HELPEN DOOR ZE TE LATEN INZIEN DAT SERVITISEREN MET INZET VAN IOT MEERWAARDE LEVERT.” ELS VAN DE KAR | ASSOCIATE LECTOR BUSINESS SERVICES INNOVATION

MEER INFORMATIE: WWW.FONTYS.NL/BSI

13


14

DISTRIBUTED SENSOR SYSTEMS

Elektrotechnische toepassingen zijn niet meer weg te denken uit ons leven. We verwachten bovendien steeds betere en slimmere appratuur te krijgen. Studenten Elektrotechniek leren deze slimme toepassingen te ontwerpen en te maken. Binnen Fontys Hogeschool Engineering is de onderzoeksgroep Distributed Sensor Systems actief. Hier werken studenten, docenten, bedrijfsleven, onderzoek- en zorginstellingen samen om data op te waarderen tot nieuwe kennis.

BATTERY MANAGEMENT SYSTEM (BMS) Onderzoek naar een hardware- en embedded softwareoplossing voor een energiezuinig batterijsysteem van slimme voertuigen (zoals Autonomous Guided Vehicles). In samenwerking met AME.

VENA LUMEN ‘Vena Lumen’ betekent letterlijk ‘verlichte hartslag’. Engineering en creativiteit komen hier samen in een (grotendeels houten) zitbank waarin meer dan 11.000 lichtjes zijn verwerkt. De lichtjes dansen op de hartslag van mensen die plaatsnemen. In samenwerking met ACE Mobility.

SHOE-TIMES De onderzoeksgroep werkt samen met Fontys Paramedische Hogeschool, Fontyslectoraat Health Innovations and Technology, TU/e en bedrijven, aan de ontwikkeling van een meetsysteem dat druken schuifkrachten in een schoen in beeld brengt.

ANDERE ONDERZOEKEN - - - -

Application of Model Based Design Sensorless Sensing Video over IP Smart City Acoustic Monitoring System – Line Array

EEN SCHAKELING VAN HET PROJECT SENSORLESS SENSING WORDT GETEST.

“WE DAGEN STUDENTEN UIT OM VIA PRAKTIJKGERICHT ONDERZOEK AAN REAL-LIFE PROBLEMEN TE WERKEN. DAT MAAKT BETERE ENGINEERS VAN ZE.” JEEDELLA S.Y. JEEDELLA | ONDERZOEKSLEIDER

MEER INFORMATIE: WWW.FONTYS.NL/DISTRIBUTEDSENSORSYSTEMS


FUTURE POWERTRAIN

Nieuwe oplossingen voor zuinige en duurzame automotive energie- en aandrijfsystemen: daar werkt het Fontyslectoraat Future Powertrain aan. Powertrain kun je vertalen als aandrijflijn. Lector Rik Baert trekt het breder: autonoom voortbewegende systemen. Het lectoraat onderzoekt vraagstukken omtrent energieverbruik en energiemanagementsystemen, in samenwerking met het midden- en kleinbedrijf in de regio. Het lectoraat is onderdeel van Fontys Hogeschool Engineering.

BRAVO PROJECT ONDERZOEK NAAR DE KLIMAATSYSTEMEN VAN BUSSEN.

DUURZAME AUTOMOTIVE KLIMAATSYSTEMEN Binnen dit onderzoeksproject wordt gewerkt aan zeroemissie klimaatsystemen voor elektrische voertuigen die in kleine series worden geproduceerd.

BRAVO In opdracht van het innovatiecentrum OV Zuid-Oost Brabant en met ondersteuning van vervoerder Hermes zijn metingen verricht om de milieuvoordelen van de nieuwe elektrische BRAVO-bussen in kaart te brengen. Deze bussen rijden in Eindhoven.

eGLM Sinds begin 2019 worden de eerste in Europa rondrijdende elektrische 44-tons trucks gemonitord, als onderdeel van INTERREG-project ‘electric Green Last Mile’ (eGLM).

PROJECT eGLM EEN GEMONITORDE ELEKTRISCHE 44-TONS TRUCK.

“HET SAMENWERKEN MET EEN STAGIAIR VAN FONTYS BEVALT ONS ZEER GOED. MET DE GEDREVENHEID EN ENERGIE DIE HIJ IN DE PROJECTEN STOPT, PAST HIJ PERFECT IN ONS TEAM.“ ROB KROON | PROJECTMANAGER / CONSULTANT FIER AUTOMOTIVE

MEER INFORMATIE: WWW.FONTYS.NL/FUTUREPOWERTRAIN

15


16

HEALTH INNOVATIONS AND TECHNOLOGY

Het lectoraat Health Innovations and Technology van Fontys Paramedische Hogeschool doet praktijkgericht onderzoek op het snijvlak van gezondheidszorg en technologie, in nauwe samenwerking met werkveld en bedrijven. Zo wil de hogeschool bijdragen aan de innovatie van beroepen en professionals in de gezondheidszorg. Het lectoraat hanteert drie onderzoeksprogramma’s, gericht op: 1. Zelfregie 2. Interprofessioneel samenwerken 3. Technologie in de zorg

SHoQR Draagbare technologie om gewrichtsbelasting te meten en ‘schokdemping’ door de knie inzichtelijk te maken. In samenwerking met meerdere bedrijven.

SHOE-TIMES Intelligent meetsysteem in schoenen, voor mensen met diabetes en voetproblemen. In samenwerking met Diabetes Vereniging Nederland en een groot aantal bedrijven.

STIFF STrengthening the Intrinsic Foot Flexor muscles. Oftewel: valpreventie bij ouderen verbeteren door inzicht te krijgen in de rol van korte voetspieren bij balans en looppatroon, met hulp van biofeedback. In samenwerking met Tilburg University en Katholieke Universiteit Leuven.

“ELKE VIJF MINUTEN BELANDT ER OP DE AFDELING SPOEDEISENDE HULP EEN 65-PLUSSER, DIE NA EEN VAL LETSEL HEEFT OPGELOPEN.” LYDIA WILLEMSE | DOCENT-ONDERZOEKER BIJ PROJECT STIFF

SHOE-TIMES IN DE SCHOENEN ZIJN SENSOREN VERWERKT DIE WRIJF- EN DRUKPUNTEN METEN.

MEER INFORMATIE: WWW.FONTYS.NL/FPHONDERZOEK


HIGH TECH EMBEDDED SOFTWARE

Dit lectoraat van Fontys Hogeschool ICT onderzoekt methodes en technieken voor het verbeteren van softwareontwikkeling voor slimme high tech embedded systems. Deze systemen worden steeds vaker uitgerust met slimme sensoren en geavanceerder geprogrammeerd, zodat ze nog intelligenter worden. Het lectoraat stelt systeemdenken centraal bij softwareontwikkeling en richt zich op twee toepassingsgebieden: (mobiele) robots en sensornetwerken.

”EEN SAMENWERKING WAAR MUZIEK IN ZIT!” TON PEIJNENBURG | MANAGER SYSTEMS ENGINEERING VAN VDL ETG

AUTONOME VOETBALROBOT DIE DEEL UITMAAKT VAN HET ROBOCUP VOETBALTEAM.

ONDERZOEKSPROJECTEN Het lectoraat werkt samen met midden- en kleinbedrijf en onderwijsinstellingen, onder andere aan de volgende onderzoeksprojecten: - RAAK-project Let’s Move IT: Het aansturen van verschillende typen Automated Guided Vehicles (AGV’s). - RIF Robocup MSL-team: Autonome robots die samen kunnen voetballen. - RAAK-project Close Encounters met cobots en Smart Predictable Robots: Het verbeteren van de samenwerking tussen mens en collaboratieve robot op de industriële werkvloer. - RAAK-project Scout: Sensornetwerken voor het meten van plantengroei in de tuinbouw. - OPZuid-project Smart Infra: Slimmer maken van infrastructuur in de openbare ruimte. - Smart Industry Fieldlab The Garden: Ontwikkeling van cybercompetenties in de smart industry.

MEER INFORMATIE: WWW.FONTYS.NL/HTES

17


18

INTERACTION DESIGN

We staan aan de vooravond van de grootschalige doorbraak van Artificial Intelligence (AI) in alle facetten van ons leven. De centrale vraag voor het lectoraat Interaction Design is hoe wij als mensen gaan samenleven en samenwerken met al die slimme technologieën. Wij geloven dat die technologie steeds humaner kan worden, en de mens kan helpen zich thuis te voelen in de zeer complexe wereld waarin wij leven. Het onderzoeksgebied Interaction Design maakt deel uit van Fontys Hogeschool ICT.

STRESSDETECTIE DOOR MIDDEL VAN REPETERENDE BEWEGINGEN Stress is een belangrijk signaal in situaties waarin mensen het moeilijk vinden goed te functioneren. Denk aan mensen met agressieproblemen, dementerende mensen met onrustgedrag, mensen met Parkinson – in feite geldt dit voor iedereen die last heeft van stress. Bestaande technologieën om stress te meten zijn niet erg betrouwbaar of moeilijk te gebruiken. In dit project onderzoeken wij of we aan de hand van repeterende bewegingen (bijvoorbeeld zenuwachtig tikken of wiebelen) en simpele sensoren, stress kunnen detecteren. In samenwerking met Game Solutions & JIM-Fit.

INTERACTIVE ELLIE Onderzoek naar de mogelijkheden om onderdelen uit een omgeving (zoals wanden) in interactie te laten zijn met de mensen die zich ín de omgeving bevinden.

“ALS BIJ ONS EEN LEERLING OVERSTRESSED RAAKT, VLIEGEN DE TAFELS SOMS DOOR DE RAMEN NAAR BUITEN.” DOCENT SPECIAAL ONDERWIJS | WERKT MET LEERLINGEN MET GEDRAGSPROBLEMEN EN IS BETROKKEN BIJ ONDERZOEK NAAR STRESSDETECTIE

DASHBOARD EEN WEERGAVE VAN REPETERENDE BEWEGINGEN

MEER INFORMATIE: WWW.FONTYS.NL/IXD

STRESSDETECTIE MET GEERT LANGEREIS (DOCENTONDERZOEKER) EN MARK DE GRAAF (LECTOR)

“ONZE STUDENTEN LATEN ZIEN DAT MACHINE LEARNING OP MOBIELE TELEFOONS MET VERSNELLINGSOPNAMEDATA WERKT OM REAL-TIME REPETEREND GEDRAG TE HERKENNEN.” GEERT LANGEREIS | DOCENT FONTYS HOGESCHOOL TOEGEPASTE NATUURWETENSCHAPPEN


MENS EN TECHNOLOGIE

Het lectoraat Mens en Technologie bestudeert de wederzijdse beïnvloeding van mens en technologie. Technologie speelt een belangrijke rol in allerlei facetten van ons dagelijks leven. Binnen het lectoraat voeren studenten, docenten en bedrijfsleven gezamelijk praktijkgericht onderzoek uit op het raakvlak van technologie en psychologie. Het lectoraat maakt deel uit van Fontys Hogeschool HRM en Psychologie.

CLOSE ENCOUNTERS WITH CO-BOTS In de maakindustrie werken mensen vaak samen met collaboratieve robots (co-bots). In die samenwerking is nog veel te winnen, zo moeten mens en co-bot elkaar beter gaan begrijpen. In dit project werken we samen met Fontys Hogeschool ICT, Fontys Hogeschool Engineering en een groot aantal bedrijven, aan een optimale samenwerking tussen mens en co-bot.

VR VOOR BELEVINGSGERICHT ONDERWIJS Het lectoraat werkt met verschillende partners (Fontys Hogeschool Mens en Gezondheid, PlaygroundVR, MindMansion) aan Virtual Reality-oplossingen. Denk aan het omgaan met agressie bij cliënten, oefenen met presenteren voor groepen en een virtuele speeltuin voor kinderen in het ziekenhuis.

WERKEN MET CO-BOTS MARIJKE BERGMAN (DOCENT-ONDERZOEKER) EN JANIENKE STURM (LECTOR).

“DE IDEALE COLLABORATIEVE ROBOT NEEMT DE MENS EN ZIJN BEWEGING WAAR EN PAST ZIJN GEDRAG HIEROP AAN. BOVENDIEN IS HIJ INTUÏTIEF TE BEGRIJPEN EN SOCIAAL, MET EEN EIGEN PERSOONLIJKHEID.” MARIJKE BERGMAN | DOCENT-ONDERZOEKER OVER DE ‘DROMEN’ VAN DE BEDRIJFSPARTNERS IN HET PROJECT CLOSE ENCOUNTERS WITH CO-BOTS

MEER MEER INFORMATIE: INFORMATIE: WWW.FONTYS.NL/MENSENTECHNOLOGIE WWW.FONTYS.NL/IXD

19


20

MECHATRONICS AND ROBOTICS

Binnen het lectoraat Mechatronics and Robotics laten studenten zien wat automatisering en robotisering kunnen betekenen voor het bedrijfsleven. Ze krijgen deskundige begeleiding en werken nauw samen met industrie en onderwijspartners, met als doel vernieuwing en verbetering van de beroepspraktijk. Het lectoraat maakt deel uit van Fontys Hogeschool Engineering.

ROBOCUP@WORK In dit project is een heterogene robot (genaamd Faraday) ontworpen en gebouwd. De robot bestaat uit een mobiel platform waarop een manipulator gebouwd is. De robot kan worden toegepast in onderzoek naar perceptie, computer vision, machine learning, path planning, grasping, plan execution en picking & placing. Onder andere in samenwerking met Gibas en Prodrive.

”IT IS AMAZING TO WORK WITH SUCH HIGHLY MOTIVATED STUDENTS ON A PROJECT LIKE ROBOCUP@WORK.” PABLO NEGRETE RUBIO | ROBOHUB EINDHOVEN

AUTOMATIC TOOLCHANGER Robots worden steeds vaker ingezet voor kleine productseries. Als gevolg daarvan moeten zij vaak wisselen van gereedschap. Dat kost tijd. In opdracht van het bedrijf Concept Robotics hebben Fontysstudenten twee automatische toolwisselaars ontworpen en gerealiseerd, waarbij een mechanisch locksystem is toegepast. Het (ont-)koppelen van gereedschap gebeurt via een ingenieus veer- en kliksysteem.

AUTOMATIC TOOLCHANGER IN ACIE.

MEER INFORMATIE: WWW.FONTYS.NL/ROBOTICA


SERIOUS GAME DESIGN AND TECHNOLOGY

Spelen om gezond te blijven: Fontys heeft de kennis en het netwerk als het gaat om (digitaal) spelen én fysieke en mentale gezondheid. De onderzoeksgroep Serious Game Design and Technology onderzoekt en bedenkt nieuwe mogelijkheden voor de inzet van games in gezondheidszorg, cultuur, entertainment en onderwijs. De onderzoeksgroep maakt deel uit van het lectoraat Interaction Design binnen Fontys Hogeschool ICT.

PROFESSIONAL GAMES FOR PROFESSIONAL SKILLS Digitale technieken bieden mogelijkheden voor de geestelijke gezondheidszorg. Voor veel zorgverleners is het verwerven van de juiste digitale vaardigheden echter een drempel, die kan worden verlaagd door het inzetten van games. Een ander toepassingsgebied van games ligt bij het geven van therapie op afstand. Zo wordt gespeeld met emotieherkenning om te leren hoe games hierbij kunnen ondersteunen.

STUDENTEN AAN HET WERK BIJ HET PROJECT NANO4SPORTS.

NANO4SPORTS Hardlopers krijgen tijdens hun run amper terugkoppeling over hun looptechniek. Geluid en muziek kunnen helpen om op een speelse manier feedback te krijgen.

“MENSEN HOUDEN VAN SPEL. SPEELSE TOEPASSINGEN BEDENKEN VOOR WERK, SPORT EN ONDERWIJS BRENGT MENSEN IN BEWEGING OP EEN MANIER DIE BIJ ZE PAST.” WOUTER SLUIS-THIESCHEFFER | ONDERZOEKSLEIDER

MEER INFORMATIE: WWW.FONTYS.NL/SERIOUSGAMEDESIGN

21


SMART MANUFACTURING

Om concurrerend te blijven moet de industrie voortdurend nieuwe technologieën in haar processen toepassen. Technologieën die zorgen voor gestructureerde, geïntegreerde en intelligente productieprocessen. Smart Manufacturing is toegewijd aan disruptieve technologieën en hun toepassing in de maakindustrie. Voorbeelden zijn het internet of things, kunstmatige intelligentie, connectivity, robotica, 5G, 3D-printing en autonome mobiliteit. Het lectoraat Smart Manufacturing maakt deel uit van Fontys Hogeschool Engineering en Fontys Hogeschool Techniek & Logistiek.

TWEE EXTRUSIES OP DEZE 3D-PRINTER IS EEN NOZZLE BEVESTIGD MET TWEE PRINTGAATJES.

3D-PRINTEN 2.0: FAST AND SHARP Snel én gedetailleerd 3D-printen: dat gaat lastig samen. Toch bedachten zeven Nederlandse en vier Deense studenten werktuigbouwkunde daarvoor een oplossing. “Een nozzle met twee extrusies”, aldus student Micky Verhaeg. “Oftewel een kop met twee printgaatjes.” Een kop met twee nozzles bestond al, maar wat deze uitvinding bijzonder maakt, is dat één nozzle tegelijk twee lijntjes kan neerleggen. In principe kan de kop op alle bestaande 3D-printers gemonteerd worden.

“NEEM EEN KRAANMACHINIST. MET HET SUPERSNELLE 5G-NETWERK KUN JE HEM UIT ZIJN KRAAN HALEN, ZODAT HIJ ACHTER EEN BEELDSCHERM MEERDERE KRANEN TEGELIJK KAN BEDIENEN. OP VERSCHILLENDE BOUWPLAATSEN!” HANS KRIKHAAR | LECTOR

MEER INFORMATIE: WWW.FONTYS.NL/SMARTMANUFACTURING

Fotocredits: BRON.

22


VIRTUAL REALITY

Het team Virtual Reality voert onderzoek uit in het VR-lab. Dit lab beschikt over state-of-the-art technieken in computer graphics, visualisatie en virtual reality. In opdracht van bedrijven worden hier nieuwe producten of processen gevisualiseerd. Een belangrijk systeem in het VR-lab is de ‘Cave’: een immersieve virtual reality kubus van 3x3x3 meter. Virtual Reality en het VR-Lab maken deel uit van Fontys Hogeschool ICT.

CAVE BINNEN IN DE CAVE BEVIND JE JE IN EEN VIRTUELE WERELD.

VIBE VIRTUAL HUMANS IN THE BRABANT ECONOMY Kunnen computers praten zoals mensen? Op mensen lijken en zich als mensen gedragen? Om dit mogelijk te maken, richt project VIBE zich op het ontwikkelen en testen van ‘virtuele mensen’. Deze kunnen op een natuurlijke manier met normale mensen communiceren en helpen bij de training van beroepsbeoefenaren in de gezondheidszorg. OPZuid-project, onder andere in samenwerking met Tilburg University, ROC Tilburg en bedrijfsleven.

RIGID BODY TRACKING In dit project worden objecten ‘getrackt’ met zogenaamde Lighthouses of Triad-sensoren, die bestaan uit optische lichtsensoren. Het Fontys Virtual Reality team ontwikkelt een betrouwbaar én betaalbaar trackingsysteem, dat gebruikt kan worden binnen de smart industry. In samenwerking met ProDrive, Vree & Saasen.

‘‘MENSEN VRAGEN ME WEL EENS HET EFFECT VAN VIRTUAL REALITY UIT TE LEGGEN. MAAR OM DE BETEKENIS VAN VR TE BEGRIJPEN, MOET JE HET ONDERGAAN.’’ SJAAK VERWAAIJEN | ONDERZOEKSLEIDER

MEER INFORMATIE: WWW.FONTYS.NL/VRLAB

23


24

OPEN LEARNING LABS

In samenwerking met het hightech-bedrijfsleven uit de regio en op basis van opgedane kennis uit praktijkgericht onderzoek, ontwikkelde Fontys Centre of Expertise HTSM de Open Learning Labs.

OPEN LEARNING LABS: BOOST JE KENNIS IN DE HIGHTECH Blijf vooroplopen in de hightech met de kennisboosters van Fontys Open Learning Labs. Volg op je eigen moment een korte cursus in een van de volgende vakgebieden:

ADDITIVE MANUFACTURING Het domein Additive Manufacturing bevat twee cursussen: een Nederlandstalige basiscursus en een Engelstalige (vervolg)cursus, genaamd Powder Bed Fusion (PBF). De basiscursus geeft een algemeen beeld van toepassingen van 3D-printtechnologie. Powder Bed Fusion is een productietechnologie die telkens één 3D-laag maakt met een fijn poeder als afdrukmedium. Aan het einde van deze cursus weet je wat PBF is en hoe je het in je werkomgeving kunt gebruiken.

AGRO-MECHATRONICS De basiscursus Agro-Mechatronica richt zich op de basisconcepten van sensoren en draadloze communicatie. De toepassingen en praktijkvoorbeelden zijn gericht op de agro-techniek, maar deze cursus is ook toepasbaar in andere sectoren. Aan het einde van de cursus ben je in staat om de juiste sensor te selecteren in veelvoorkomende omstandigheid en de waarde(n) van de sensor zichtbaar te maken op internet.

WARMTEWISSELAAR GEPRINT IN HET 3D-PRINTLAB VAN FONTYS, MET DE 3D-METAALPRINTER TRUPRINT 1000.

ULTRASOUND


25

‘‘DEELNEMEN AAN DE OPEN LEARNING LABS WAS VOOR MIJ EEN INTERESSANTE ERVARING. THUIS EERST MIJN ROBOTKENNIS VERRIJKT MET HET ONLINE MATERIAAL. DAARNA IN HET PRACTICUMLAB EEN INTERESSANTE SESSIE MET DE LERAAR GEHAD. IK VOND HET ZO BOEIEND DAT IK NA DE SESSIE ROBOTARMEN, OOK NOG DE MODULE MOBIELE ROBOTS HEB GEVOLGD.’’

ULTRASOUND De cursussen in dit domein zijn pre-modules van posthbo-cursussen, die worden aangeboden door Fontys Paramedische Hogeschool. - ONLINE PRE-MODULE MUSCULO SKELETAL ULTRASOUND (MSU) Deze module is onderdeel van de post-hbo-cursus Musculo Skeletal Ultrasound. - ECHOGRAFIE – OBSTETRIE Deze module is onderdeel van de post-hbo-cursussen Echoscopie Basis.

ROBOTICS Het domein Robotics bevat de basiscursus Robotarmen, waarin onder andere aan bod komen: de soorten en toepassingen van robotarmen, soorten end-effectors, padplanning en programmeren en de toepassingen van sensoren. Daarnaast is de cursus Mobiele Robots aan dit domein toegevoegd.

JEROEN LEERMAKERS | EINDHOVEN

LABSESSSIE ROBOTICA DE THEORIE UIT DE ONLINE MODULE WORDT TOEGEPAST TIJDENS EEN LABSESSIE OP LOCATIE BIJ FONTYS.

ONLINE EN OFFLINE De kennisboosters zijn een combinatie van online en offline leren: E-LEARNING (ONLINE) - Korte modules, zelfstandig en gratis online te volgen. LABSESSIES (OFFLINE) - Op locatie in Fontyslabs (Eindhoven of Venlo). - Individueel of in kleine groep, begeleid door labmedewerker. Na afloop ontvang je een bewijs van deelname van Fontys.

MEER WETEN OF DEELNEMEN? WWW.FONTYS.NL/OPENLEARNINGLABS


Meer weten over samenwerken met Fontys, van praktijkgericht onderzoek tot levenslang leren? Neem contact met ons op: 08850 74433 | coehtsm@fontys.nl | www.fontys.nl/coehtsm

#FONTYSHTSM

Ontwerp en drukwerk: Canon The Creative Hub, FON-13731

Dit magazine is een uitgave van Fontys Centre of Expertise High Tech Systems and Materials (HTSM).


26

CONTACTGEGEVENS

ADDITIVE MANUFACTURING Sjef van Gastel, Directeur Innovatieve Productietechnologie E. s.vangastel@fontys.nl T. 08850 78566

HEALTH INNOVATIONS AND TECHNOLOGY Eveline Wouters, Lector E. e.wouters@fontys.nl T. 06 23774567

AGRO-MECHATRONICS Marcel Roosen, Manager Fontys GreenTechLab E. marcel.roosen@fontys.nl T. 08850 78422

Martijn Pisters, Lector (profileringsthema zelfregie) E. m.pisters@fontys.nl T. 06 43042462

APPLIED NATURAL SCIENCES Jan Bernards, Lector Thin Films & Functional Materials E. j.bernards@fontys.nl T. 08850 74280 Peter Thüne, Lector Solar Fuels E. p.thune@fontys.nl T. 08850 85193 BIG DATA Gerard Schouten, Lector E. g.schouten@fontys.nl T. 08850 85299 BUSINESS ENTREPRENEURSHIP Ger Post, Lector Business Entrepreneurship E. g.post@fontys.nl T. 08850 89712

HIGH TECH EMBEDDED SOFTWARE Teade Punter, Lector E. teade.punter@fontys.nl T. 08850 75859 INTERACTION DESIGN Mark de Graaf, Lector E. m.degraaf@fontys.nl T. 08850 75831 MECHATRONICS AND ROBOTICS E. mechatronica@fontys.nl T. 08850 75566 MENS EN TECHNOLOGIE Janienke Sturm, Lector E. j.sturm@fontys.nl T. 08850 84335

Corné Dirne, Lector Operational Excellence E. c.dirne@fontys.nl T. 08850 77138

SERIOUS GAME DESIGN AND TECHNOLOGY Wouter Sluis-Thiescheffer, Onderzoeksleider E. wouter.sluis@fontys.nl T. 08850 78080

BUSINESS SERVICE INNOVATION Bart Nieuwenhuis, Lector E. bart.nieuwenhuis@fontys.nl T. 08850 78506

SMART MANUFACTURING Hans Krikhaar, Lector E. h.krikhaar@fontys.nl T. 08850 83162

DISTRIBUTED SENSOR SYSTEMS Jeedella Jeedella, Onderzoeksleider E. j.jeedella@fontys.nl T. 08850 78148

VIRTUAL REALITY Sjaak Verwaaijen, Onderzoeksleider E. s.verwaaijen@fontys.nl T. 08850 71360

FUTURE POWERTRAIN Rik Baert, Lector E. r.baert@fontys.nl T. 06 53741798

Profile for Fontys Centre of Expertise HTSM

Fontys HTSM-magazine 2019  

Innoveren in de hightech - doe het samen met Fontys. Fontys maakt innovatie mogelijk door samen met bedrijven praktijkgericht onderzoek te d...

Fontys HTSM-magazine 2019  

Innoveren in de hightech - doe het samen met Fontys. Fontys maakt innovatie mogelijk door samen met bedrijven praktijkgericht onderzoek te d...

Advertisement