Page 15

Marco van Woerden bij een van de Cern-detectoren waarmee geregistreerd wordt welke deeltjes ontstaan bij botsingen in de versneller

een microscoop kunt zien en veel komen niet vrij voor op aarde, maar zijn alleen te vinden door andere deeltjes te transformeren. Daartoe schieten bij Cern op honderd meter onder de grond gebundelde deeltjes met de lichtsnelheid rond door een 27 kilometer lang ringensysteem. Met een duizelingwekkende frequentie van 40 miljoen keer per seconde knallen de pakketjes tegen elkaar aan. Verschillende detectoren leggen die hoogenergetische botsing op zo veel mogelijk manieren vast om op basis van het pad dat ze na de botsing afleggen te reconstrueren welke elementaire deeltjes er zijn ontstaan. Alsof je twee concertvleugels keihard tegen elkaar aanknalt om uit de resulterende splinters en brokstukken te achterhalen hoe een piano werkt, is een analogie die men grappend gebruikt. BlAUWDrUk Van Woerden is verantwoordelijk voor één radertje in dit gigantisch mechanisme. In het niet-radiocatieve deel van zijn fabriekshal annex laboratorium staat een stuk van deeltjesdetector Atlas, in z’n geheel zo groot als het paleis op de Dam. Het stuk in Van Woerdens lab is een

langgerekte taartpunt, opgebouwd uit lood en lichtgevoelig plastic. Met tientallen gelijksoortige punten zit het als een ring om de versneller heen, om de deeltjes die vrijkomen na een botsing te remmen en hun pad te registreren.

Alsof je twee concertvleugels keihard tegen elkaar aanknalt Nadat de deeltjesversneller in 2012 zijn eerste mijlpaal behaalde: de langverwachte vondst van het wonderlijke higgsdeeltje dat verklaart hoe materie aan z’n massa komt, ligt de versneller nu stil voor onderhoud. Tijd voor Van Woerden en collega’s om zich aan optimalisatie van de detector te wijden. ‘Ik ben echt een hardware guy,’ aldus de promovendus, ‘Ik heb de theoretische kennis uit mijn studie, maar zet die nu in om ervoor te zorgen dat de techniek optimaal werkt.’ Van Woerden onderzoekt hoe hij de detector tijdens experimenten met behulp van laserlicht kan kalibreren, zodat hij betrouwbare meetgegevens blijft leveren.

Verder is het zijn taak met terugwerkende kracht een blauwdruk te maken van het meetinstrument dat zo’n tien jaar geleden ad hoc in elkaar is gezet. InTErnATIOnAAl Om alle deelprojecten goed op elkaar in te laten haken, wordt er heel wat vergaderd op Cern. ‘Dat is het nadeel van werken in zo’n grote organisatie. Bijna dagelijks heb ik een meeting en die gaan natuurlijk ten koste van de tijd die ik heb voor mijn labwerk.’ Dat sommige wetenschappers tussen alle meetings, experimenten en analyses door niet toekomen aan zoiets mondains als supermarktbezoek blijkt uit alle kant-en-klaarmaaltijden, voorverpakte kaas, pakjes bacon, shampoo, tampons en wattenstaafjes die op de gangen bij Cern in de vending machines liggen. Maar Van Woerden fietst iedere avond terug naar zijn kamer in de stad. ‘Ik werk hard, maar hou mijn avonden vrij voor etentjes, een biertje of andere sociale dingen en in het weekend zie ik mijn vriend. Die woont in Nederland, dus we vliegen heel wat af.’ In de kantine van gebouw 40, waar het aan de UvA-gerelateerde Nikhef-instituut en Van

FoliaMagazine

15

Folia magazine 2 jaargang 2014 2015  

* Jihadstrijders - Hoogleraar radicaliseringsstudies Bertjan Doosje legt uit hoe jonge mensen ertoe komen zich aan te sluiten bij IS. * Te...

Advertisement