Page 17

Αστικά κενά Τα «πλήρη» και τα «κενά» τμήματα του αστικού ιστού δημιουργούν ένα πλέγμα που δομεί την πόλη, προσδίδοντάς της χαρακτηριστική μορφή που την καθιστά αναγνωρίσιμη, και ανάλογα με τις συνθήκες, βιώσιμη από τον άνθρωπο. Ως πλήρη νοούνται τα κτίρια και τα οικοδομικά τετράγωνα, ενώ ως κενά, οι δρόμοι και οι πλατείες10. Τα αστικά κενά θεωρούνται κατ’ εξοχήν χώροι δημόσιας ζωής και κοινωνικής ανταλλαγής. Η τυπολογία τους καθορίζεται από τη σχέση με τα μέτωπα που τα περιβάλλουν. Η χωρική διάρθρωση , η υλικότητα, το πράσινο κι ο αστικός εξοπλισμός αποτελούν τα κύρια στοιχεία διαμόρφωσης τους. Αν και ο αστικός σχεδιασμός ως συγκροτημένη πρακτική εμφανίζεται από την αρχαιότητα (γύρω στο 3000π.Χ.), οι ανοιχτοί δημόσιοι χώροι της πόλης ταυτίζονταν μέχρι το 300π.Χ. με τους δρόμους και τους φυτεμένους ή μη υπαίθριους χώρους 11 μπροστά από τους ναούς . Αργότερα, οι άξονες-δρόμοι χαράσσονται με τρόπο που να συνδέουν την πόλη με τον εξωτερικό περίγυρο της. Το χαρακτηριστικό γνώρισμα τους είναι η εμπορική ή συμβολική χροιά που τους προσδίδουν. Περικλείουν ,ταυτόχρονα, δύο σημασίες, τη σημασία της σύνδεσης και τη σημασία του τόπου. Η τελευταία σημειώνεται 12 συχνά με μία διεύρυνση του δρόμου .

Πλατεία Η πλατεία ετυμολογικά προέρχεται από την πλατεία οδό. Σύμφωνα με την Margaret Tallet13, σημαίνει μια επίπεδη έκταση που μπορεί να είναι το κέντρο ενός οικισμού, ο τόπος διασταύρωσης πολλαπλών δραστηριοτήτων, ή και έξω από το κέντρο αλλά σε σύνδεση με αυτό. Αποτελείται από ρευστούς και ταυτόχρονα συμπαγείς χώρους που συνδυάζουν τις πολλαπλές ταυτόχρονες ταχύτητες μιας πόλης, την κίνηση και τη στάση. Η πλατεία ως ενιαίος «φυσικός» χώρος ορίζεται από μία πολλαπλότητα στοιχείων. Συνιστά ένα χώρο περάσματος, συναθροίσεων, ανταλλαγών, αμοιβαίας αναγνώρισης, εκδήλωσης δύναμης, εξεγέρσεων. Είναι επίσης, ένας ανοιχτός χώρος όπου αναπτύσσεται η κοινωνική συνοχή. Κάθε πλατεία έχει τη δική της ιστορία, τη δική της ταυτότητα. Είναι φτιαγμένη για να ανταποκρίνεται σε συγκεκριμένες ανάγκες-υλικές ή πνευματικές- και μετασχηματίζεται μες στο χρόνο προς διαφορετικές κατευθύνσεις.

Ιστορική Εξέλιξη Σύμφωνα με τον P. Zucker , η αρχαία ελληνική αγορά συνιστά τον πρώτο ολοκληρωμένο τύπο πλατείας όπου ο δημόσιος υπαίθριος χώρος αποτελεί πρωταρχικό στοιχείο οργάνωσης του 10

Ο Camillo Sitte στο βιβλίο του City Planning According to Artistic Principles αναφέρει: «Εμείς σήμερα έχουμε στη διάθεση μας τρία κύρια συστήματα για να κατασκευάσουμε τις πόλεις: το ορθογώνιο, το ακτινωτό και το τριγωνικό σύστημα[…]Όλα αυτά τα συστήματα έχουν καλλιτεχνική αξία ίση με το μηδέν, γιατί μοναδικός τους σκοπός είναι η προσπάθεια οργάνωσης του οδικού δικτύου· είναι λοιπόν ένας σκοπός καθαρά τεχνικός. Ένα οδικό δίκτυο χρησιμεύει αποκλειστικά στην κυκλοφορία και δεν είναι έργο τέχνης, γιατί δεν μπορεί ν’ αγκαλιαστεί με μια ματιά, δεν μπορεί να γίνει αντιληπτό στο σύνολο του παρά μονάχα αν το δούμε στο χάρτη. […]Από καλλιτεχνική λοιπόν άποψη, μας είναι αδιάφορο. Παρουσιάζει καλλιτεχνικό ενδιαφέρον μόνο εκείνο που μπορεί να αγκαλιαστεί με μια ματιά, που μπορεί να γίνει αμέσως αντιληπτό. Για παράδειγμα ένας δρόμος, μια πλατεία» 11 Zucker P.- Town and Square: From the Agora to the Village Green 12 13

Αραβαντινός Αθ., Κοσμάκη Π.-Υπαίθριοι χώροι στην πόλη, Αθήνα Tallet M. (1968) - Agoras & Plateias

17

Οι ανθρώπινες δραστηριότητες στο δημόσιο χώρο_Αστικά κενά στον άξονα της Πανεπιστημίου  

Η παρούσα διάλεξη αφορά στη μελέτη του συσχετισμού του δημόσιου χώρου της πόλης με την καθημερινή ζωή σε αυτήν. Η ανάλυση στηρίζεται στην πα...

Advertisement