Issuu on Google+

Spm2110 april-juni 2009

1

SPM2110, Analyse van complexe omgevingen Programma: 7 april – 22 juni 2009

Docenten: Prof dr ir W. Thissen (modulemanager), dr P. Bots, drs E. van Bueren; dr ir L. Hermans Binnen dit vak zijn er twee werkvormen: de hoorcolleges op dinsdagmiddag en de eerste week ook op woensdagochtend, en de werkcolleges op woensdagochtend vanaf de 2 e week. Er zijn twee toetsonderdelen: het issuepaper en het tentamen. Beide tellen voor 50% mee in het eindcijfer. Er is een “intensieve stroom”. Dit houdt in dat actieve deelname aan de werkcolleges, het op voldoende niveau inleveren en presenteren van de tussenopdrachten (incl. ingangstoets, zie het schema hieronder) en een peer review wordt beloond met een bonuspunt op het tentamen. Hiertoe wordt tijdens de werkcolleges een presentielijst bijgehouden die elke keer door de studenten individueel getekend moet worden. Om voor het bonuspunt in aanmerking te komen mag maximaal één werkcollege en één tussenopdracht gemist worden. Voorts is het indienen van een peer review van voldoende kwaliteit verplicht om voor het bonuspunt in aanmerking te komen. De opdrachten moeten de dag vőőr het betreffende werkcollege om uiterlijk 12.00 uur worden ingeleverd via Blackboard (zie: ‘assignments’) in de vorm van max. 5 PowerPoint sheets plus toelichting. Deze sheets dienen ook gebruikt te worden voor de presentaties tijdens de werkcolleges. Het bonuspunt geldt alleen voor het cijfer behaald voor het tentamen van maandag 22 juni 2009, het geeft dus geen bonus op het cijfer voor het issuepaper of voor het herkansingstentamen in augustus! De tentamenstof bestaat uit het dictaat, de collegesheets, het boek van Gordon (2007) Planning Research: A concise guide for the environmental and natural resource sciences (Yale University, London), en de artikelen van Mayer et al. (2004), en van Bryson (2004). Deze artikelen worden beschikbaar gesteld via Blackboard. Tijdens de werkcolleges worden de resultaten van de tevoren uitgewerkte opdracht besproken, probleempunten aangekaart, etc. De opdracht dient verder in zelfstudie te worden uitgewerkt. De opdrachten leveren informatie toe die nodig is voor het schrijven van het issuepaper (IP). Deelname aan de werkcolleges wordt sterk aanbevolen (want leidt toe tot het issuepaper) maar is niet verplicht. Deelname is wel vereist voor het bonuspunt. Op of voor woensdag 27 mei 2009 kan een concept issuepaper worden ingeleverd. Ook studenten die niet meelopen in de intensieve stroom kunnen op dat moment een concept issuepaper inleveren. Dit concept paper dient aan een aantal minimumeisen (zie verderop) te voldoen om in aanmerking te komen voor feedback door de docenten. Studenten die een concept issuepaper hebben ingeleverd worden ingedeeld voor het opstellen van een peer review van het issuepaper van een collega-student. Deze peer review moet op of voor woensdag 3 juni 2009 worden ingeleverd. Ook de docenten beoordelen het concept issuepaper en bespreken uiterlijk op 10 juni hun feedback en de peer review met de auteurs. Met deze feedback kan het issuepaper (verder) verbeterd worden. De definitieve versie van het issuepaper dient voor of op 17 juni 2009 te worden ingeleverd, zowel elektronisch (via Blackboard) als in hard copy.. Dinsdag 7 april, 15.45 – 17.30, zaal A


Spm2110 april-juni 2009

2

Kick-off college (Thissen) Doel en opzet van het vak; werkwijze en werkafspraken, tentameneisen, het issuepaper, introductie casus; indeling in drie werkcollegegroepen; Theorie: Theorieën over/modellen van besluitvorming; technisch-inhoudelijk versus sociaalinteractieperspectief; het hexagon-model; typen analytische stijlen, rollen van de analyst. N.B. Aanvullende literatuur is het artikel van Mayer, van Daalen en Bots, “Perspectives on policy analyses: a framework for understanding and design”, gepubliceerd in het International. Journal of Technology, Policy and Management, Vol. 4, No. 2, 2004. Dit artikel komt beschikbaar op Blackboard. Woensdag 8 april: 10.45 – 12.30 Zaal F, Gebouw Civiele Techniek en Geowetenscahppen Hoorcollege 2 (Thissen) Probleemformulering en –afbakening. Dilemma’s rond de keuze van probleemdefinitie en probleemafbakening: meer fundamenteel- meer instrumenteel; keuze van ruimtelijke en tijdsschaal; gebruik van doelstellingenboom en doel-middelen schema; valkuilen en voorbeelden. Dinsdag 14 april, 15.45 – 17.30, zaal A Hoorcollege 3 (Bots) NB: eerste kwartier: toets op serieus inlezen in de case! Het halen van deze ingangstoets is een vereiste voor de bonusregeling m.b.t. werkcolleges. Methoden voor verkenning actoren en netwerken. Stakeholderanalyse: karakterisering van actoren, hun probleempercepties en posities; netwerkanalyse: relaties tussen actoren (gelijke of juist tegengestelde belangen en/of probleempercepties, formele relaties, hulpbronafhankelijkheid) en de consequenties daarvan. N.B Aanvullende literatuur: artikel Bryson, John M. 2004. “What to do when stakeholders matter. Stakeholder identification and analysis techniques”, Public Management Review, Vol. 6 Issue 1, pp. 21-53. Dit artikel komt beschikbaar op Blackboard. Woensdag 15 april; 10.45-12.30 Werkcollege 1 (zalen B, C en D) Van tevoren inleveren: Opdracht 1: Eerste probleemdefinitie, doel-middelenschema en herformulering van het probleem op het (beargumenteerd!) meest geschikte beschouwingsniveau. Werkwijze: probleemeigenaar kiezen, eerste probleemdefinitie opstellen (vanuit het perspectief van de gekozen probleemeigenaar), doel-middelenschema construeren, op basis daarvan ten minste twee alternatieve probleemdefinities opstellen, en tenslotte beargumenteerd kiezen voor de definitie die de voorkeur verdient. Bespreking/discussie/presentatie van elkaars werk tijdens het werkcollege. Dinsdag 21 april: 15.45 – 17.30, zaal A Hoorcollege 4 (Hermans) Omgaan met onzekerheid: toekomstverkennen, probleemstelling; verhaallijn issuepaper

scenario’s;

consequenties

voor

de


Spm2110 april-juni 2009

3

Woensdag 22 april, 10.45 – 12.30 Werkcollege 2: Van tevoren inleveren: Opdracht 2: uitwerking van de (evt. op 15 april aangepaste) probleemdefinitie d.m.v. een kritische systeemanalyse. Werkwijze: doelstellingenanalyse uitvoeren, causaal relatiediagram construeren, en op basis daarvan een systeemdiagram maken dat de criteria, instrumenten en omgevingsfactoren overzichtelijk weergeeft; indien nodig de probleemdefinitie (opnieuw) aanpassen. Schema’s moeten goed gedocumenteerd en beargumenteerd zijn (PowerPoint slides met toelichting). Bespreking/discussie van elkaars werk tijdens het werkcollege. N.B. 28 en 29 april, 5 mei : Geen (werk)colleges Woensdag 6 mei Werkcollege 3: Van tevoren inleveren (Let op! Twee opdrachten!!): Opdracht 3: Actoren- en netwerkanalyse. Uitwerken van deze analyses en nagaan wat de consequenties van de verkregen inzichten zijn voor de probleemdefinitie en het systeemdiagram. Opdracht 4: Scenario-analyse/toekomstverkenning: Ontwerpen en toepassen van omgevingsscenario’s en nagaan wat consequenties van deze toekomstverkenning/scenario-analyse zijn voor de probleemdefinitie en het systeemdiagram. Voor beide opdrachten geldt: tabellen, schema’s, de daaraan ontleende inzichten en de daaraan verbonden conclusies inleveren als PowerPoint slides met bij elke slide een heldere toelichting/argumentatie. Bespreking/discussie van elkaars werk tijdens het werkcollege. Dinsdag 12 mei: 15.45 – 17.30, zaal A Hoorcollege 5: (Van Bueren): Probleemstelling, doelstelling, vraagstelling van een onderzoek; onderzoeksmethoden; plan van aanpak, M&T voor het vergaren van informatie: delphi, groepsmethoden, spelen. Bijbehorende literatuur: Gordon (2007) Planning Research: A concise guide for the environmental and natural resource sciences (Yale University, London). Het boek zal waarschijnlijk via Curius te koop zijn. Woensdag 13 mei: Werkcollege 4: Van tevoren inleveren: Opdracht 5: Verhaallijn: puntsgewijze uiteenzetting van het betoog waarin je je bevindingen en gevolgtrekkingen voor je opdrachtgever (= de probleemeigenaar) op begrijpelijke en overtuigende wijze uitlegt (PowerPoint slides in telegramstijl, zo nodig voorzien van aanvullende toelichting) Bespreking/discussie/presentatie van elkaars werk tijdens het werkcollege. Dinsdag 19 mei: 15.45 – 17.30, zaal A Hoorcollege 6: (Thissen ) Keuze van (modelleer)methoden ten behoeve van uitvoering van het onderzoek. Functies van modellen, mogelijkheden en beperkingen; typen modelleerwijzen, specificatie van eisen aan modellen, keuze en verantwoording van modelleermethode. Woensdag 20 Mei Werkcollege 5:


Spm2110 april-juni 2009

4

Van tevoren inleveren: Opdracht 6: Onderzoeksplan: onderzoeksvragen, operationalisatie, keuze van methoden en modellen. Bespreking/discussie van elkaars werk tijdens het werkcollege.

N.B. Dinsdag 26 mei: geen college Woensdag 27 Mei: In te leveren: concept issuepaper. Deadline concept issuepaper: 17.00 uur. Inleveren: Hardcopy bij het secretariaat Beleidsanalyse, TBM B3.250 en electronische versie (in MS Word!) via het on-line peer review system (nadere instructies daarvoor worden via Blackboard gegeven).

N.B. Dinsdag 2 juni, geen college Woensdag 3 juni: Inleveren peer reviews (electronisch) Uiterlijk woensdag 10 juni: Bespreking concept issuepapers en peer reviews met docent, tijdstip kan afhangen van docent bij wie je bent ingedeeld, en wordt aangekondigd op Blackboard. Woensdag 17 juni Definitief issuepaper inleveren vóór 17.00 uur N.B. Issuepapers dienen zowel hard copy op/bij het secretariaat Beleidsanalyse (B3.250) als elektronisch (als MsWord document) te worden ingeleverd via Blackboard en zullen op overnames van teksten worden gescreend met het programma ‘Turn-it-In’ (plagiaatscanner). Let op: zonder electronische versie van het issuepaper zal geen cijfer worden toegekend! Maandag 22 juni Schriftelijk tentamen, 9.00 – 12.00 ***************


Spm2110 april-juni 2009

5

Opdrachten SPM2110: Analyse van complexe omgevingen Onderwijsperiode: 7 april – 22 juni, 2009 Studiebelasting spm2110: 5 ects, overeenkomend met 140 uur studielast.

Inleiding Issuepaper ‘IJsselmeer’ Tijdens het eerste hoorcollege wordt de opdracht “ISSUEPAPER” toegelicht. In het issuepaper ligt de nadruk op probleemverkenning en het formuleren van onderzoeksvragen. Je kiest allereerst een probleemeigenaar vanuit wiens perspectief je de problematiek benadert. Onder andere door het uitvoeren van een causale analyse, een actoren- en netwerkanalyse, door afbakening van het probleemveld en modellering van het bijbehorende systeem en door het verkennen en structureren van doelstellingen en onzekerheden (her-) structureer je het probleemveld, onderken je kennislacunes en kom je tot een plan van aanpak, het formuleren van onderzoeksvragen, en een onderzoeksplan. Inlezen/ingangstoets Ter voorbereiding op de werkcolleges en het issuepaper word je geacht het casusmateriaal goed te bestuderen. Om “free rider”-gedrag tegen te gaan is dit jaar een ingangstoets ingesteld. Aan het begin van het 3e hoorcollege krijg je een aantal meerkeuzevragen m.b.t. de casus voorgelegd. Wie blijk geeft van onvoldoende voorbereiding verspeelt de bonus voor deelname aan de werkcolleges (zie ook Bonusregeling hierna). Duo’s Het issuepaper en de deelopdrachten worden in principe in duo’s gemaakt. Zoek dus een collegastudent om mee samen te werken. N.B. Beide studenten in een duo moeten de ingangstoets voldoende hebben gemaakt. Tijdsbesteding Ervaring leert dat je voor een goed resultaat minimaal een volle dag (8 uur) per week moet besteden aan het voorbereiden en schrijven van het issuepaper met een piek rond de deadlines. Reserveer hiertoe tijd in je agenda! Deelopdrachten Ter voorbereiding op het issuepaper worden deelopdrachten verstrekt. De uitwerking van deze deelopdrachten levert nuttige input – het basismateriaal – voor het issuepaper. De eerste deelopdracht is bijvoorbeeld het maken van een eerste probleemschets en bijbehorend probleemof systeemdiagram. Het issuepaper is iets anders dan een nietje door de verschillende deelopdrachten, maar zonder de deelopdrachten uit te voeren kun je geen goed issuepaper schrijven! In de praktijk zullen veel van de gemaakte modellen en analyses in de bijlagen bij het issuepaper terechtkomen. N.B. Uitwerkingen van deelopdrachten dienen uiterlijk om 12.00 uur op de dag voorafgaand aan het betreffende werkcollege ingeleverd te worden. Werkcolleges Tijdens de werkcolleges worden de uitgewerkte deelopdrachten besproken en worden problemen nader verhelderd. Aan een aantal studenten zal gevraagd worden hun werk te presenteren. Tijdens het werkcollege kunnen voorts vragen gesteld worden aan de docent. Met de oefening en informatie van het werkcollege kan de opdracht verder zelfstandig verder worden uitgewerkt.


Spm2110 april-juni 2009

6

Bonusregeling Regelmatige deelname aan het werkcollege en tijdige inlevering van de deelopdrachten op een voldoende uitgewerkt niveau voorafgaand aan het betreffende werkcollege wordt beloond met een bonuspunt op het tentamen van 22 juni. Aanwezigheid wordt gecontroleerd via een intekenlijst waarop je je handtekening dient te plaatsen. Van de 6 werkcolleges mag maximaal 1 werkcollege worden verzuimd en 1 opdracht worden gemist om voor de bonusregeling in aanmerking te komen. NB: het halen van de ingangstoets en het tijdig uitvoeren van een peer review van voldoende kwaliteit zijn voorwaarden voor de bonusregeling; deze mogen niet gemist worden! Feedback op concept issuepaper Het is mogelijk (en gewenst) dat je je concept issuepaper aanbiedt voor het verkrijgen van feedback ter verbetering van je concept. De deadline voor het aanleveren van concept issuepapers is woensdag 27 mei 17.00. Concept issuepapers moeten als hardcopy worden ingeleverd op het secretariaat Beleidsanalyse op de derde verdieping, kamer B3.250, en electronisch via het peer-review systeem. N.B. Ook als je niet alle werkcolleges hebt gevolgd kun je je concept issuepaper ter beoordeling aanbieden! Feedback wordt gegeven in de week daarna, zie hiervoor t.z.t. de mededelingen op Blackboard. Daarna heb je nog minimaal een week de tijd om de kwaliteit van je issuepaper te verbeteren. N.B. Beide auteurs worden verwacht aanwezig te zijn bij de feedbackgesprekken. Minimumeisen aan concept issuepaper Om voor een beoordeling door de docenten in aanmerking te komen dient je concept issuepaper aan een aantal minimumeisen te voldoen: • De hoofdtekst is minimaal 3000, maximaal 5000 woorden. • De maximale totale omvang is 25 pagina’s • De hoofdtekst is een lopende tekst die uitmondt in een onderzoeksvoorstel • De inzichten die zijn ontleend aan de analyses zijn vermeld in de hoofdtekst • De samenhang tussen de analyses is transparant en consistent • Er zijn kennislacunes gesignaleerd • Er zijn onderzoeksvragen geformuleerd • Er zijn methoden en technieken aangegeven die je in je onderzoeksplan wil gebruiken • Er wordt aandacht besteed aan de mogelijkheden van wiskundige modelleerwijzen • Alle gevraagde en gebruikte modellen zijn aanwezig (de meeste in bijlagen) o Doel/middelen schema o Doelstellingenboom o Causaal model o Systeemdiagram(men) o Actorenanalyse o Netwerkanalyse o Scenarios en scenario-analyse Inleveren De definitieve versie van het issuepaper dien je in te leveren uiterlijk woensdag 17 juni 2009 vóór 17.00 uur bij het secretariaat Beleidsanalyse op de derde verdieping, kamer B3.250. Voeg hierbij ook je reeds door de docent becommentarieerde concept issuepaper! Daarnaast dien je je issuepaper elektronisch (in MS-Word) aan te leveren via Blackboard. Je issuepaper zal worden ingelezen in de plagiaatscanner ‘Turn-it-In’.


Spm2110 april-juni 2009

7

Beoordeling Het issuepaper telt voor 50% mee in de beoordeling van het vak. De overige 50% van het puntentotaal wordt verkregen door deelname aan het schriftelijk tentamen. Het werken aan het issuepaper en de deelopdrachten vergroot ook je inzicht in de tentamenstof (maar dekt deze slechts ten dele af!).


Spm2110 april-juni 2009

8

Issuepaper voor probleemverkenning Doel van deze oefening is het in de praktijk uitvoeren van een probleemverkenning. De vorm waarin je verslag doet van de resultaten van deze probleemverkenning is het schrijven van een issuepaper voor een door jou te kiezen opdrachtgever/probleemeigenaar. De deelopdrachten tijdens de werkcolleges moeten helpen de informatie te structureren die je nodig hebt voor het schrijven van een volwaardig issuepaper. Dit jaar staat het IJsselmeer centraal als onderwerp van het issuepaper. Het IJsselmeer staat de laatste tijd in de belangstelling als gevolg van een voorstel om het waterpeil in het IJsselmeer op termijn met 1,5 m te verhogen. Dit voorstel is in 2008 gedaan door de Deltacommissie onder leiding van oud-minister Veerman, als onderdeel van een strategie om het Nederlandse waterbeheer klimaatbestendig te maken. Inmiddels is het voorstel ook opgenomen in het ontwerp Nationaal Waterplan, en een punt van discussie. De gedachte achter een peilverhoging van 1,5 m is om het waterpeil in het IJsselmeer mee te laten stijgen met de zeespiegel. Dat zou niet alleen de waterafvoer moeten vergemakkelijken bij een stijgende zeespiegel, maar zou ook extra bergingscapaciteit creëren. Hiermee kan een grotere strategische zoetwatervoorraad aangehouden worden voor droge perioden en hiermee is er in natte perioden meer ruimte om grote rivier-afvoeren uit het achterland te kunnen verwerken. Maar wat betekent peilverhoging voor de (historische) steden en de natuurgebieden rondom het IJsselmeer? Wat betekent het voor de Afsluitdijk? Het IJsselmeer is ook een belangrijk natuur- en recreatiegebied; wat zijn de ecologische gevolgen van peilverhoging? Moet het IJsselmeer eigenlijk überhaupt wel zoet blijven, is een geleidelijke overgang met de Waddenzee niet veel beter voor de natuur? Hoe kan er met deze uiteenlopende belangen rekening gehouden worden? En is peilverhoging dan nog wel zo’n goed idee? Welke problemen lost het op en welke nieuwe problemen creëert het? Wat is eigenlijk het probleem? En is peilverhoging dan wel nodig, of zijn er andere oplossingen denkbaar? Wat willen verschillende partijen eigenlijk met het IJsselmeergebied, met de Afsluitdijk, met overstromingsrisico’s, omgaan met droogte, etcetera? Kortom: Voldoende complexiteit om een TB perspectief op los te laten! Er is de laatste tijd veel over het IJsselmeer gepubliceerd, een snelle internetscan leverde diverse sites op waar meer informatie over het IJsselmeergebied, visies op oplossingen, etc. gevonden kunnen worden. We hebben een paar artikelen geselecteerd die verplicht bestudeerd moeten worden om een zekere basiskennis te hebben. Deze kennis wordt getoetst in een ingangstoets voorafgaand aan de werkcolleges (tijdens het derde hoorcollege). Maar beperk je niet tot deze bronnen, raadpleeg ook de aanvullende suggesties en zoek bijvoorbeeld ook in de bibliotheek, of op internationale sites, en op sites van belanghebbende partijen!

Intro Film met staatssecretaris Huizinga http://www.verkeerenwaterstaat.nl/onderwerpen/water/water_en_toekomst/nationaal_waterpl an/


Spm2110 april-juni 2009

9

Verplicht Artikel uit Trouw omtrent de besluitvorming rondom het waterpeil in het IJsselmeer. http://www.trouw.nl/nieuws/nederland/article2052916.ece/Waterpeil_IJsselmeer_mogelijk_nie t_omhoog.html Waterspiegel, februari 2009, het eerste artikel is verplicht. http://www.vewin.nl/SiteCollectionDocuments/Publicaties/Waterspiegel/2009/Waterspiegel %20nr.%201%20-%202009.pdf Ministerie van Verkeer en Waterstaat: Ontwerp Nationaal Waterplan (samenvatting, hoofdstuk 1, hoofdstuk 4, paragraaf 5.2 en paragraaf 5.3) http://www.verkeerenwaterstaat.nl/Images/Ontwerp%20Nationaal %20Waterplan(%201)_tcm195-234652.pdf Ministerie van Verkeer en Waterstaat: Ontwerpnota IJsselmeergebied (beschikbaar op Blackboard onder ‘course documents’)

Aanvullende informatie

Workshops gedaan in verschillende provincies rondom het IJsselmeer http://www.verkeerenwaterstaat.nl/Images/Verslag%20bezoek%20Noord%20Holland_tcm195226058.pdf http://www.verkeerenwaterstaat.nl/Images/Verslag%20bezoek%20Friesland,%20Groningen %20en%20Drenthe_tcm195-226054.pdf http://www.waterpraktijk.nl/files/Presentatie%20GJdeMaagd.ppt#320,12,Resultaten per gebied Brief van Stichting Verantwoord Beheer Ijselmeer, tegen verhoging waterpeil http://www.vbij.nl/pageid=130/Persbericht_9_maart_2009.html Brief van Milieudefensie omtrent loskoppelen waterpeil IJsselmeer en IJmeer http://www.milieudefensie.nl/ruimte/publicaties/brieven/090226%20Brief%20TKC%20V-W %20AO%2012ma09%20-%20Nationaal%20Waterplan.pdf Rijkswaterstaat: Het Nationaal Waterplan: een veilige leefbare Delta, nu en in de toekomst. http://www.rijkswaterstaat.nl/actueel/persberichten/december_2008/nationaalwaterplan.aspx Natuurorganisaties zien ook niets in peilverhoging IJsselmeer http://www.waterforum.net/nieuwsbrief.asp?file=template_a1.asp&nr=6619 Tweede Kamer, maart 2009: aanbevelingen van Veerman niet in beton gieten http://www.waterforum.net/nieuwsbrief.asp?file=template_a1.asp&nr=6610 Aan jullie (als duo) de taak om vanuit het perspectief van een door jullie te kiezen probleemeigenaar deze situatie te analyseren, aan te geven wat volgens jullie een zinnige probleemstelling zou zijn, en vervolgens hoe door jullie uit te voeren onderzoek zou kunnen bijdragen aan het verhelderen en (deels) oplossen van die probleemsituatie. Het issuepaper dat je hiervoor schrijft, zogenaamd in opdracht van een van de betrokken actor(en), bevat de uitwerking en resultaten van je probleemanalyse en een voorstel voor vervolgonderzoek ten behoeve van je probleemeigenaar.


Spm2110 april-juni 2009

10

Zie ook de aanvullende richtlijnen voor het issuepaper – opgesteld naar aanleiding van veel gemaakte fouten – op Blackboard! In het leerboek Analyse van Complexe Omgevingen wordt in hoofdstukken H3 t/m H7 diverse activiteiten en stappen gepresenteerd voor het uitvoeren van een probleemverkenning en het ontwikkelen van een onderzoeksplan en in H8 wordt nader ingegaan op het issuepaper. In onderstaande tabel (Table 2-4 overgenomen uit H2) wordt het overzicht van stappen aangegeven. De verschillende stappen vallen grotendeels samen met de deelopdrachten. Table 2-4: Sequence of Steps

Step Problem formulation problem owner put in words Critical analysis, specification and reformulation Choice of level of problem definition and objectives Specify criteria Identify and structure relevant factors Identify possibilities of influence and constraints Synthesis and consistency check Actors- and network analysis Exploration of the future Reformulate problem Draw up a plan of action and a research plan

Techniques, chapters Interviews, literature Means ends diagram, Objectives tree, Causal relation diagram, system diagram, objectives-means diagram, and brainstorm. See chapter 3

Various, see chapter 4 Among others contextual scenarios, see chapter 5 Among others system diagram, see 3.5 Various, see among others chapters 6 and 7

Opdracht 1: Keuze probleemeigenaar en eerste probleemverkenning Inleveren: 14 april (vóór 12.00 uur); werkcollege: 15 april In het eerste werkcollege volgen we Stap 1 van de probleemverkenning in het leerboek (§2.5 en §3.3). Geef aan voor welke probleemeigenaar je een issuepaper zou willen schrijven en daaraan gekoppeld hoe deze actor het probleem ziet. N.B. Deze keuze is sterk bepalend voor de volgende opdrachten en voor de verhaallijn van je issuepaper. Werkwijze: Formuleer een correcte probleemstelling waaruit zowel de door de probleemeigenaar gewenste situatie als de “gap” tussen die gewenste situatie en de huidige (of toekomstige) situatie naar voren komt alsook een dilemma (dus iets van de vorm “Hoe kan de probleemeigenaar X bereiken zonder dat daardoor Y gebeurt?”). Construeer vervolgens een doel-middelenschema vanuit het perspectief van de door jou gekozen probleemeigenaar (dus nog zonder rekening te houden met de doelen van andere actoren). Gebruik dit schema om nog ten minste twee alternatieve probleemdefinities op te stellen, bijvoorbeeld (dit is maar een suggestie!) één op een lager niveau (meer in de richting van een bepaalde oplossingsrichting) en één op een hoger niveau (meer gericht op de globale doelstellingen van je probleemeigenaar). Maak tenslotte een beargumenteerde keuze voor de probleemdefinitie die in jouw ogen de voorkeur verdient. Bedenk daarbij: je werkt in het belang van je opdrachtgever (= de probleemeigenaar). Zoek dus naar de probleemdefinitie die het beste aansluit bij de belangen van je probleemeigenaar.

Opdracht 2: Kritische analyse, overweging en verantwoording Inleveren: 21 april (vóór 12.00 uur); werkcollege: 22 april


Spm2110 april-juni 2009

11

Ter voorbereiding op het tweede werkcollege maak je een kritische analyse van het eerder geformuleerde probleem: Is dit inderdaad wel het probleem waar “mijn” probleemeigenaar zich op moet richten? Tot nu toe had je probleemdefinitie de vorm van een enkele zin. Nu gaat het erom de probleemdefinitie schematisch uit te werken in de vorm van een compleet systeemdiagram. Deze opdracht omvat dus de stappen 1 en 2 uit bovenstaande tabel 2-4. Werkwijze: Volg de stappen uit §3.3 van het Leerboek. Wees vooral kritisch: een probleemdefinitie is immers subjectief. Werk een doelenboom uit en reflecteer daarbij goed op de doelstellingen zoals jij die formuleert voor je probleemeigenaar: Waarom wil hij/zij X? en wat betekent X precies? Leidt heldere criteria af uit de doelenboom. Construeer vervolgens, uitgaande van die criteria, een causaal relatiediagram. Bepaal wat je bechouwt als omgevingsfactoren en wat als beïnvloedingsgrootheden. Geef je bevindingen weer in een systeemdiagram en geef daarbij een verantwoording voor de gekozen afbakeningen: wat neem je wel/niet (meer) mee en waarom is dat beter? Aanbevolen literatuur: Leerboek spm2110: H1, H2 en vooral H3. N.B. 28 en 29 april, 5 mei : Geen (werk)colleges

Opdracht 3+4: Actoren- en netwerkanalyse + scenario-analyse Inleveren: 5 mei (vóór 12.00 uur); werkcollege: 6 mei Actoren- en netwerkanalyse: Identificeer en karakteriseer de voor je probleem relevante actoren, onderzoek de relaties tussen actoren en maak een “formele kaart”. Benoem de relevante onderlinge afhankelijkheden en bepaal de voor de probleemeigenaar kritieke actoren. Volg hierbij de stappen die zijn gepresenteerd in H4 van het leerboek. De inzichten die je ontleent aan de actoren- en netwerkanalyse kunnen aanleiding zijn om tot bijstelling van je probleemformulering en systeemafbakening te komen. In het bijzonder moet je de kritieke actoren in je analyse betrekken: welke nieuwe criteria en beïnvloedingsfactoren moeten in beschouwing worden genomen nu blijkt dat je probleemeigenaar rekening moet houden met deze actoren? En leidt dat tot nieuwe relevante omgevingsfactoren? Specificeer deze bijstellingen in termen van aanpassingen aan je systeemdiagram. Aanbevolen literatuur: sheets hoorcollege, Leerboek spm2110: H3 en vooral H4. Lees ook het artikel van Bryson (2004) over stakeholderanalyse (zie Blackboard) Omgevingsscenario’s ontwerpen en toepassen: We raden aan de scenario-opdracht in drie stappen uit te werken: (A) het ontwerpen van een scenariologica, (B) de uitwerking van de scenario’s, en (C) het formuleren van de implicaties voor de probleemstelling. Het stappenplan voor het ontwerpen van omgevingsscenario’s vind je in H5 van het leerboek. De opdracht is: Ontwerp omgevingsscenario’s voor de problematiek zoals door jou t.b.v. je probleemeigenaar afgebakend betreffende het IJsselmeer.

A: scenariologica ontwerpen

Doorloop met je collega het stappenplan in Tabel 5-2 tot en met stap 5. Discussie en brainstorming zijn handige hulpmiddelen voor deze tweede en derde stap. Probeer te oefenen in het onderscheiden van endogene en exogene factoren en tussen factoren (kenmerken van het door jou afgebakende systeem) en drijvende krachten (ontwikkelingen buiten dat systeem, zoals bijvoorbeeld klimaatverandering, of demografische, technologische en economische ontwikkelingen). Deze laatste zijn in principe niet of moeilijk te beïnvloeden door de probleemeigenaar met zijn beleid. Prioritering en selectie moeten minimaal twee en bij voorkeur drie of meer assen opleveren die samen de ruimte opspannen waarbinnen je scenario’s een plek krijgen. Motiveer je keuze voor


Spm2110 april-juni 2009

12

déze assen in relatie tot je probleemvermoeden en afbakening, en geef een indicatie van de globale inhoud van minimaal drie door jou relevant geachte onderscheidende scenario’s in deze door jou opgespannen ruimte. Bedenk tenslotte een passende naam voor ieder scenario.

B: scenario’s uitwerken en toepassen

Werkt je opzet nader uit (de zesde stap uit Tabel 5-2 in het Leerboek, max. 1 A4 per scenario). Zorg daarbij voor een goede terugkoppeling naar je vraagstelling en voor een heldere onderbouwing van de gekozen assen (je scenariovariabelen), consistentie, en relevante naamgeving.

C. Implicaties voor de probleemstelling

Rondt de opdracht af door de scenario’s te gebruiken binnen je issuepaper, waarbij het gaat om de vraag of het probleemvermoeden zoals je dat hebt beschreven ook in de toekomst relevant zal zijn, van welke factoren het afhankelijk blijkt (en of je die al had meegenomen in je causale analyse) en of je systeemafbakening juist en verstandig is. Zo niet, pas dan je probleemformulering en systeemdiagram aan! Mogelijk moeten er nieuwe factoren meegenomen worden, of verdwijnt het probleem vanzelf bij bepaalde mogelijke ontwikkelingen! NB: Je hoeft dus NIET de stappen 7 en 8 uit het stappenplan uit Tabel 5-2 te doorlopen. Deze stappen betreffen de evaluatie van alternatieven onder verschillende mogelijke omgevingscondities, maar dat is een taak die buiten de probleemanalyse valt. Vaak is het wel zinvol dergelijke evaluaties op te nemen als onderdeel van het onderzoeksplan.

Opdracht 5: Verhaallijn issuepaper Inleveren: 12 mei (vóór 12.00 uur); werkcollege: 13 mei In het eerste werkcollege heb je een voorlopige probleemstelling geformuleerd. Dankzij je uitgebreide probleemverkenning heb je de onvolkomenheden in die probleemformulering onderkend, de consequenties van verschillende systeemgrenzen doordacht, en onzekere ontwikkelingen en kennishiaten benoemd die leiden tot nieuwe problemen en vragen. Herformuleer (voor zover nodig) op basis van deze inzichten allereerst je probleemformulering. Specificeer in overeenstemming hiermee het relevante systeem, specificeer de belangrijkste in- en uitvoergrootheden of factoren, en schets het resultaat in de vorm van een diagram waarin ook de essentiële onderdelen/processen in het systeem zelf zijn geschetst. De essentiële ingrediënten hiervoor heb je al: die komen immers voort uit de eerdere opdrachten – denk aan de relatie tot keuze van doelstellingen en criteria en alternatieven. Op grond van een en ander kun je nu de kern van de betooglijn of verhaallijn van je issuepaper kort (in telegramstijl, 1 a 2 A4tjes) schetsen. Was je eerste probleemvermoeden juist? Welke argumenten speelden een doorslaggevende rol bij het handhaven dan wel bijstellen van je probleemstelling? Wat zijn de hoofdconclusies uit de actoren/netwerkanalyse, en uit de scenarioanalyse, en tot welke bijstellingen in de probleemstelling en -afbakening hebben die geleid? Welke hoofdconclusies trek je uit een en ander? Aanbevolen literatuur: Leerboek H6 en H. 8; Annex leeboek.

Opdracht 6: Onderzoeksplan Inleveren: 19 mei (vóór 12.00 uur); werkcollege: 20 mei In het onderzoeksplan beschrijf je de geconstateerde kennislacunes en in detail de doelen, de vragen en de werkwijze van het voorgenomen onderzoek. Besteed hierbij bijzondere aandacht aan de keuze van onderzoeksmethoden en (wiskundige) modellen. Suggesties voor vorm en inhoud van een onderzoeksplan vind je in H7 van het leerboek. Probeer daarbij ook aandacht te besteden aan procesmatige stappen zoals het betrekken van bepaalde partijen bij het onderzoek.


Spm2110 april-juni 2009

13

Aanbevolen literatuur: Leerboek spm2110: met name H7, en Gordon (2007) Planning Research: A concise guide for the environmental and natural resource sciences (Yale University, London).

Eindopdracht: Issuepaper voor probleemverkenning Schrijf een issuepaper voor de door jou gekozen probleemeigenaar. Aanbevolen literatuur: Leerboek SPM2110, input zijn de door jou uitgewerkte opdrachten en de feedback op je uitwerkingen. Inleveren van concept issuepaper De deadline voor het aanleveren van concept issuepapers is woensdag 27 mei 2009 vóór 17.00 uur. De minimumeisen gesteld aan het concept-issuepaper zijn hierboven vermeld. De conceptissuepapers moeten als hardcopy worden ingeleverd op het secretariaat Beleidsanalyse op de derde verdieping, en electronisch (in MS Word format en geanonymiseerd, d.w.z. zonder enige vermelding van auteurs) via het on-line Peer Review System (instructies daarvoor worden op Blackboard gezet). Feedback op concept issuepaper Peer reviews moeten uiterlijk op woensdag 3 juni 2009 vóór 12 uur via het on-line Peer Review System worden ingediend. Doordat elke student één peer review schrijft voor een issuepaper terwijl issuepapers door duo’s worden geschreven, krijgt elk duo feedback (anoniem) van twee studenten feedback. In de week tussen 3 en 10 juni maak je samen met je collega-auteur een afspraak voor een feedbackgesprek (via intekenlijsten) met een van de begeleidende docenten. In dat feedbackgesprek worden ook de peer reviews van je concept issuepaper besproken. Aanpassing op grond van feedback Na je feedbackgesprek heb je nog tot woensdag 17 juni 2009, 17.00 uur de tijd om de kwaliteit van je issuepaper te verbeteren. Inleverdatum definitief issuepaper: woensdag 17 juni 2009, 17.00 uur W. Thissen, E. van Bueren, L. Hermans, P. Bots Delft, 7 april 2009


test