Issuu on Google+


”CONTANTE BETALING IS OOK HEEL EENVOUDIG ONGEDAAN TE MAKEN: NIET GOED, GELD TERUG”

Contant geld was eeuwenlang veruit het belangrijkste medium voor het doen van betalingen. Pas in de vorige eeuw heeft cash serieuze concurrentie gekregen van de cheque, elektronische substituten als de PIN- en creditcard en, sinds het begin van deze eeuw, van nieuwe contactloze betaalmethoden zoals de OV-Chipcard. Zijn we op weg naar een ’cashless society’? Gert Askes, Managing Director van G4S Cash Solutions, gelooft er niet in. ”Het is een publiek geheim dat het giraal regelen van geldzaken één van de drivers is achter de financiële problemen waarin veel jongeren terechtkomen.” Het relatieve aandeel van contant geld in het toonbankbetalingsverkeer vertoont het afgelopen decennium een dalende tendens. Is het een kwestie van tijd voordat we allemaal overal en altijd giraal betalen? ”Dat is zeker een interessante vraag, en het antwoord is geen simpel ’ja’ of ’nee’. We hebben onlangs een visiedocument - het Cashreport 2011 - geschreven waarin we onderzoeken hoe snel en in welke mate deze trend zich zal voortzetten. Onze conclusie: het helemaal afschaffen van contant geld is geen goed idee en het is naar alle waarschijnlijkheid ook niet haalbaar. Eerder lijkt er sprake te zijn van een nieuw evenwicht tussen het aantal contante en elektronische betalingen. Beide hebben hun voors en tegens en de consument lijkt geen van beide te willen missen.” Waarom is het afschaffen van cash geen goed idee? Er zijn warme pleitbezorgers voor dat plan, zoals mevrouw Annemarie Jorritsma, de voorzitter van de VNG. Volgens haar is contant geld duur, weinig praktisch en brengt het overvallers maar op verkeerde gedachten ... ”Maatschappelijk gezien is Nederland gebaat bij een robuust, efficiënt, veilig en zo goedkoop mogelijk betaalsysteem.

SH? CARD? CASH?


naar die kennis. Met name bij de overheid denken ze nog steeds: weten is doen. Vandaar ook dat overheden altijd zo op ’informatie’ en ’transparantie’ koersen. Terwijl we allang weten dat dat niet opgaat: niet voor snoepen, niet voor alcohol, niet voor roken en dus ook niet voor het verstandig omgaan met geld. Zo’n disclaimer: ’Let op. Geld lenen kost geld.’ is zinloos. Mensen hebben een soort mechanisme nodig waarmee ze zichzelf in toom kunnen houden. En de betaaltechnologie is van invloed op de mate waarin die mechanismen beschikbaar zijn.” Voor de meeste mensen geldt dus dat ze trucjes nodig hebben om zichzelf niet teveel op het spek te binden? ”Zo zou je het kunnen formuleren, ja. En wat eigenlijk heel bevreemdend is, is dat technologie vrijwel alleen maar ingezet wordt om betalen gemakkelijker te maken, terwijl diezelfde techniek ook oplossingen zou kunnen bieden om mensen tegen zichzelf te beschermen. Een aardig voorbeeld van dat laatste is de al bestaande dienst om het verzenden van sms’jes gedurende bepaalde uren van de nacht te blokkeren. Mensen betalen daarvoor, omdat ze weten dat ze vaak op zaterdagnacht berichten versturen waar ze de volgende ochtend spijt van hebben. Op een sterk moment bescherm je jezelf tegen je gedrag op zwak moment. Daarom drinken ex-alcoholisten ook geen druppel meer: ze weten dat als ze daaraan beginnen, het hek van de dam is.” Zou het helpen als mensen bijvoorbeeld twee keer per maand de helft van hun salaris uitgekeerd zouden krijgen, in plaats van alles in een keer aan het eind van de maand? Het IMF betaalt zijn werknemers tweewekelijks, dus het kan prima. We zijn van dagloon naar weekloon naar maandloon gegroeid, maar we hoeven ons natuurlijk niet tot in lengte van dagen door de stand van de maan te laten leiden. Waar het mij om gaat is dat er zo weinig wordt gespeeld met alternatieven die soms zo voor de hand liggen. Het probleem is natuurlijk dat als je ergens begint met veranderen, alles mee moet veranderen. Vier keer per maand salaris en een keer per maand je hypotheek afgeschreven krijgen werkt natuurlijk ook niet: het

hele systeem van vaste lasten moet dan om. Maar ik vind dat een gedachte die we niet a priori moeten verwerpen. Het gaat erom dat we mogelijkheden creëren voor mensen om goed voor zichzelf te zorgen zonder dat het betuttelend wordt. Want dat is in deze tijdgeest een recept voor mislukking.” Bent u van mening dat mensen te gemakkelijk op krediet kunnen kopen? ”Dat is een lastige vraag. Er klinken nu vanuit allerlei gremia geluiden dat mensen beperkt moeten worden in de mate waarin ze schulden kunnen aangaan, bijvoorbeeld voor een hypotheek. Nu zit ik weliswaar in de Raad van Toezicht van de AFM, maar mijn persoonlijke mening is dat regels inmiddels wel erg beperkend zijn en daardoor mensen eigenlijk eerder in persoonlijke problemen brengen. Ik ben

HENRIETTE PRAST HOOGLERAAR PERSOONLIJKE FINANCIELE PLANNING daar dus niet zo voor. Maar als je zegt: maken bedrijven het niet wat al te gemakkelijk gebruik van de psychologie van de klant die bezwijkt voor de verleiding, dan is het antwoord ja. Maar of vervolgens de conclusie is dat we dat moeten gaan verbieden ... dan grijp je wel erg in in de vrijheid van mensen. Ik zie meer in instrumenten die mensen helpen die verleiding te weerstaan, waardoor degenen die zichzelf in bedwang kunnen houden de vrijheid hebben om wél bepaalde aankopen te doen.” U zegt: bedrijven maken misbruik van de psychologie van de klant. Is dat wijdverbreid? ”Laat ik zo zeggen: het is zeker niet zo dat consumenten neutraal worden benaderd. Ik maak er op dit moment een studie van, en dan valt op dat er een strategie achter zit en dat veel aanbieders met hun marketing inspelen op de zwaktes van de consument. De goedkope belbundel is een goed voorbeeld: die is goedkoop totdat je meer belt dan je mag. Dan blijkt het ineens een heel dure bundel te worden. Consumenten onderschatten steevast

hun toekomstig gebruik, en daar wordt slim op ingespeeld. Idem bij de jaarkaart van de sportschool: daarbij overschatten mensen hun toekomstig gebruik en dus is ’ie duur in aanschaf, maar mag je daarna gratis zoveel sporten als je wilt. Na twee weken is de lol er af, maar de kaart is al aangeschaft. Iedereen weet dat veel printers met verlies verkocht worden om vervolgens heel dure merkcartridges te kunnen verkopen. De consument denkt: mooie printer voor weinig, en ik let wel op niet teveel te printen. Wat vervolgens natuurlijk niet gebeurt. Je ziet dat soort zaken ook op geldgebied: een kredietfaciliteit kun je met drie muisklikken aanvragen, maar een kredietfaciliteit opzeggen is ineens heel lastig en kan enkel tijdens kantooruren met overlegging van een formulier in drievoud. Ik ben van mening dat er wel eens wat meer aandacht voor dit soort mechanismen mag komen.”



Juist, editie 4