Page 1

ZATERDAG 10 EN ZONDAG 11 AUGUSTUS 2019 FESTIVALBOULEVARD.NL

BLVRD VANDAAG gazet van kippenvel voor de dunhuidigen die ontroering niet mijden

Kapel Grootziekengasthuis, 17.47 uur ALLES GEGEVEN

TIP

Durven spelers dat? In de allereerste seconden na hun voorstelling voor de camera verschijnen? Ja. Zeker op Boulevard, waar ze zich thuis voelen. Ook Chiara Bersani uit Italië, na alles wat ze heeft gegeven.

VAN GIDS JEAN

Z

e ligt op de vloer van de monumentale kapel van het Grootziekengasthuis alias ’t Grôôt. Een Italiaanse vloer, terrazzo uit 1915. Toch heeft Chiara zich niet uit heimwee tegen de kleurige marmerkorrels gedrukt. Ze kan niet anders. Fysiek niet. Langzaam kruipt ze door de ruimte. Een eenhoorn in een wollen rompertje, verbaasd over de aanwezigen. Ze sleept zich langs het publiek dat deels op kussentjes zit. Aandachtig bekijkt Chiara elke bezoeker. Haar ogen zijn groengrijzer dan het Lago Maggiore op een bewolkte dag. Plons. Vierendertig is ze. Klein en met een vergroeid lichaam. Brozebrottenziekte, zeggen de artsen. Kenmerk: zwak bindweefsel. Maar haar hart wil zich juist binden. Op klanken die miljoenen jaren oud lijken – onmiskenbaar muziek uit het Paleozoïcum – zoekt ze contact. Zonder smart, verwijt of enige opdringerigheid kijkt ze je aan. Verleiding aan het Lago Maggiore, nog een plons. Toch kruipt ze verder, in het smartelijk besef dat ze alleen blijft. Wie wil een eenhoorn minnen? Op een trompetje blaast ze de aftocht. Of is het een laatste poging om de schepping te laten horen dat ze bestaat? Diep in het oude ziekenhuis klinkt een reactie. Niet van de afdeling orthopedische chirurgie, maar van leven dat haar hunkering deelt.[EA] Chiara Bersani | Seeking Unicorns | kapel GZG | za 10 aug 17.00u | 45 min

FOTO: KARIN JONKERS

Ontmoet Jean, fotograaf van het festival en ver daarbuiten. Hij houdt van avontuur, wijzigt op het laatste moment zijn route, en trekt van beeld naar beeld. Voor een inspirerende avond volg je zijn tips. Naast fotograaf is hij namelijk een van de vier gidsen die je dit festival helpen om keuzestress te voorkomen – of te doorbreken. Elk van hen staat voor een ander type bezoeker. Via www.festivalboulevard.nl kun je het viertal inclusief hun tips volgen. De tip van Jean is Bad Woman, een slimme en vermakelijke voorstelling van de Vlaamse theatermaker Julie Cafmeyer. Op de vorige Boulevard-editie was ze te zien met de openhartige theatersolo Confessions of a White Girl. Voor haar nieuwe voorstelling put ze uit recente amoureuze en seksuele ervaringen in met name landen voorbij de evenaar

COLUMN

KRASSEN

FOTO: KARIN JONKERS

Julie Cafmeyer | Bad Woman | Verkadefabriek | za 10 aug 19.00u en zo 11 aug 17.00u | 80 min

BEELD: KARIN JONKERS

We are here. Iemand krast zijn initialen in een boomstam, een ander schrijft ‘L hartje S’ op de lantaarnpaal van een eerste kus. Iemand schrijft een column in een festivalkrant, hangt een foto boven het bed. Opdat we niet vergeten worden. Dat we hebben geleefd, gedanst, gedaan. Iets hebben

voortgebracht: een kind, een boek, een gebroken hart. Wij leven voort. Vandaag zijn we hier. Tussen de geur van geplette patat en het schorre stemgeluid van een theatermaker die dagenlang het publiek zijn tentje in heeft geschreeuwd. Zien we de schoonheid van de vergankelijkheid. Van de vlekken die zijn ontstaan in de witte

hangmatten voor Theater aan de Parade en van de frisse moed van spelers die heeft plaatsgemaakt voor een troostrijke melancholie. Iedere dag van dit festival was anders. We kunnen de voorstellingen achternareizen, ergens in het zachte rode pluche van een schouwburg in het verreweg. Maar zoals hier wordt het nooit meer.

Nog even Boulevard 2019 en dan het Grote Wachten op volgend jaar, dat ons missen voedt en ons verlangen alleen maar groter maakt. Terugverlangen of juist vooruit. Naar dat ene moment in die tent en dat liedje waarvan de melodie nog klinkt maar waarvan je de tekst vergeten bent. Het plein zal leeg zijn, zonder tent of molen om te draaien in de wind. Maar wij vergeten niets. We were here. [SvG]


FOTO: KOEN BAUTERS

SEKSE & THE CITY: TECH II

Ga van hoogtepunt naar hoogtepunt: bedrijf de liefde met een robot, verbaas je over losse mores in Victoriaanse tijden en ontdek bedplezier voorbij de evenaar. Seksualiteit is een hot item op Boulevard 2019, mede dankzij Firma Mes.

De stille kracht Ze zijn de I Am Here But Hidden-types. De onzichtbaren. Festivalmedewerkers die in stilte bergen werk verzetten. Tijd voor een serie van zeven portretten. Vandaag: Mariëlle [50] also known as Yell uit Sint-Michielsgestel. Waar zijn we? Het terras van de Mooie Bieren Bar. En jij bent? Mariëlle van der Wardt, 50, technisch adviseur. Dat houdt in? Ik adviseer te pas en te onpas bij technische kwesties als de website, e-mail, nieuwsbrieven. Verder plan ik de twee vaste fotografen tijdens het festival in, zodat voorstellingen en bijeenkomsten die gefotografeerd moeten worden ook gefotografeerd worden. Ik zorg voor de kaartjes en regel dat de betrokken fotograaf op de beste plek komt. Al dat beeld is niet alleen voor de Dagkrant, de website en het jaarlijkse Herinneringsboek van Boulevard, maar ook voor de horeca. Die wil

volgend jaar graag kunnen zien hoe het ook weer was. Iedere morgen check ik of er nog veranderingen in het rooster zijn. Waar nodig help ik mee met de vormgeving van de krant. Verder maak ik schema’s die iedere medewerker van Boulevard online kan zien. Daarop staat wie waar hoe laat is. Ik ben er vanaf een uur of acht ’s ochtends tot middernacht mee bezig.” Waarom? De Boulevard is de leukste tijd van het jaar, wat werk betreft. Omdat het elke keer weer zo’n megaklus is, omdat het ieder jaar weer lukt om het voor elkaar te krijgen. Als het hele plein weer volstaat, voorstellingen uitverkopen en iedereen het naar zijn zin heeft, dan is dat kicken. En het is prachtig dat de Dagkrant iedere keer weer lukt.

FOTO: KARIN JONKERS

Hoe? In 2009 richtten Karin Jonkers en ik Yell & Yonkers op. Zo raakte ik betrokken bij Boulevard. Karin doet al heel lang de grafische vormgeving. In 2011 hebben we ook de fotografie op ons genomen, omdat de vaste fotograaf [Joep Lennarts – red] wegviel. I’d rather be... We zitten tegen het einde, daar ben ik wel aan toe. Tegelijk weet ik dat het helemaal niet leuk is als het is afgelopen. Dan val ik in een gat. [JT]

FOTO: JEAN PHILIPSE

Z

ij kan je leren wat echte liefde is. Een Artificial Intelligencerobot die Robin heet en Engels spreekt, komt uit een rolstoel omhoog. Zelfstandig gaan staan, is nog lastig. Omdat ze geen [ro]botten heeft. Wel kan ze alles downloaden, wat je maar kunt verzinnen. Nog even en ze weet alles over jou, over de wereld waar je in leeft en, misschien wel haar belangrijkste unique selling point: ze weet wat echte liefde is. Robin heeft vijfenveertig hoofden en vijfendertig tepel-opties. Je kunt dus niet gaan zeuren dat Robin niet je type is. Dan wordt ze dat wel. In een paar popliedjes laat de Firma Mes het in elkaar geknutselde begin maar ook de

recycle-dood van Robin horen. The rise and fall van de liefdesrobot strekt zich uit over TECH II, een monoloog die onderdeel van het drieluik TECH is. Ondervind het zelf, in het tentje van Firma Mes. Echte liefde vind je er niet, maar je mag er naar hartenlust oefenen. [TT] Firma Mes | TECH II | t/m zo 11 aug | Festivalplein | 30 min Ander libidoverhogend theater: Florian Myjer | Kim Karssen | Bloomsbury | t/m zo 11 aug | diverse tijden, raadpleeg Tickets & Info of www.festivalboulevard.nl | Josephkwartier | 75 min Julie Cafmeyer | Bad Girl | za 10 aug 19.00u en zo 11 aug 17.00u | Verkadefabriek | 80 min

Hier begint het! Wie parkeergarage Sint-Jan aan de Hekellaan binnenrijdt, loopt kans coulrofobie te ontwikkelen. Bij elke feestartikelenwinkel kennen ze dat fenomeen: panische angst voor clowns. Maar niet bij exploitant Q-Park, die tijdens Boulevard al jaren hetzelfde zeildoek aan de muur hangt. Het roept: ‘Theaterfestival Boulevard: hier begint het!’ Met een witgeschminkte horrorclown die achter een gordijn vandaan komt. ‘Hier eindigt het!’, is de eerste gedachte bij de aanblik van zo’n engerd. Niet ‘Hier begint het!’ Maar we kunnen die discussie ook even parkeren, zoals goed gebruik is in Den Bosch. [EA]

FOTO: KARIN JONKERS

FOTO: JEAN PH

BLVR&D

FOTO: KA

RIN JONK

ILIPSE

ERS

BLVR&D is het festivallaboratorium waar hoofd, hart en hoop samenkomen. Je vindt het in Theater aan de Parade, aan het einde van de openluchttrap. In BLVR&D pakken organisaties, makers, stadsgenoten en andere bezoekers samenlevingsvraagstukken aan. Doe mee of ga op bezoek. Redacteur Jowi Schmitz wijdt er columns aan. Vandaag:

Inclusief buitensluiten De groep internationale programmeurs staan in een kringetje om Boulevard-theatermakers heen. Ergens bij de trap lacht iemand hard. Een bezoeker loopt voorbij en blijft staan kijken. Nieuwsgierig, benieuwd misschien of er nog meer komt dan een verhaal. Een performance of zo, je weet het maar nooit, theater heeft vele gezichten. Net als BLVR&D. Achterin de ruimte worden alvast de stoelen klaargezet voor de latere sessie met de Indische en Molukse gemeenschap. Dat gaat over volgend jaar. Een gesprek over eventuele deelname van Theaterfestival Boulevard aan de herdenking van 15 augustus 1945. Toen kwam er voor het Koninkrijk der Nederlanden officieel een einde aan de Tweede Wereldoorlog. Daarom worden op die dag alle slachtoffers van de Japanse bezetting van Nederlands-Indië, en de directe gevolgen daarvan, herdacht. Heel voorzichtig moet dat gesprek, want er zijn toen, en de jaren erna, heel veel mensen gekwetst en niet alle wonden heelden. Op een heel andere manier wordt de allerlaatste BLVR&D-sessie ook voorzichtig.

Die is op zondag en gaat over inclusiviteit. Iedereen is welkom om te praten over ‘samen’ – om er waarschijnlijk achter te komen dat ‘samen’ ook onvermijdelijk over ‘buitensluiten’ gaat. Die termen horen bij elkaar, zitten in dezelfde cirkel. Net als oorlog en vrede, twee onderdelen van hetzelfde verhaal. Waarmee meteen duidelijk is dat het nooit helemaal ‘goed’ kan zijn. Het blijft een zoektocht naar blinde vlekken, naar ongeziene vooroordelen of mogelijkheden. Daar hebben we BLVR&D voor. De bezoeker heeft een tijdje meegeluisterd naar de Boulevard-theatermakers. Hij vertrekt weer, het gesprek is toch bijna afgelopen. Hij loopt richting brug, maar doet dat onhandig, hij struikelt, valt bijna, grijpt zich vast aan de reling. Het gesprek valt stil, hij wordt bezorgd bekeken. De man draait zich om en ziet dat hij bekeken wordt. Hij haalt verontschuldigend zijn schouders op, maakt een sierlijk sprongetje en buigt. Publiek wordt maker. Makers worden publiek. Het zijn er eerst een paar, maar uiteindelijk staat iedereen te klappen. Voor iedereen. [JS]


ZA 10 EN ZO 11 AUGUSTUS 2019 FESTIVALBOULEVARD.NL

Afkerig van stilstand Toch spijtig dat Viktorien van Hulst dit festival geen stappenteller draagt. Het had haar grote beweeglijkheid kunnen illustreren. Want ‘You Are Here’, het Boulevard-thema van 2019, is voor haar altijd een tijdelijke plaatsbepaling. Je ontmoet, ziet, luistert en denkt na. Vervolgens zet je nieuwe stappen. Gesprek met een festivaldirecteur die afkerig van stilstand is.

Z

e schuift aan, backstage in de Pleinzaal van Theater aan de Parade. Tijdens het festival fungeert die ruimte als huiskamer en eetplek voor honderden artiesten en hun crew, ruim dertig teamleden, tweehonderd vrijwilligers en de niet-op-een-bierviltje-te-turvenaantallen horecamedewerkers. Viktorien oogt levendig, wat ze met name dankt aan de jaloersmakende eigenschap om elke nacht aan slechts vier à vijf uur slaap genoeg te hebben – ook de rest van het jaar. Wat eveneens helpt, is de grondtoon in haar karakter: geen zware brom, maar een opgewekt en licht geluid. Pathologische blijmoedigheid, noemt de een het. Levenslust en vertrouwen, noemt ze het zelf.

Totdat in de verte herkenning klonk, met een verrassend gevolg. Verbonden willen zijn, is een universeel verlangen.

De kunst is om nieuwsgierig te blijven naar andere subgroepen.

Geloof, hoop en liefde?

Ja, in alle denkbare verschijningsvormen. Zo is de organisatie van Boulevard voor mij één grote familie. Ook m’n eigen gezin is bij het festival betrokken. De kinderen – Julius, Yente, Sid en Robbe – werken als runner, productiemedewerker, bij de ontvangstbalie en als acteur in de jongerenvoorstelling Party Dialogues van Theater Artemis.

Voor mij is dat een tijdloos drietal. Ze duiken in nogal wat voorstellingen op, van Craquelé [Studio Orka] tot Party Dialogues [Artemis]. Wat eronder ligt, is het vertrouwen dat er ergens een weg is. Voor mij is gezamenlijkheid die weg: het collectief, hetbij-elkaar. Ik heb respect voor

Je houdt van ‘families’

staat vast, het is open. BLVR&D is óók ’t ongemakkelijke gesprek. Maar we gaan het wel aan. BLVR&D is ons laboratorium voor hart, hoofd en hoop.

eten dat anders verloren zou gaan. Over milieu gesproken: de kastanjebomen op de Parade vallen bij bosjes. Ziekte en ouderdom, maar toch.”

Boulevard 2019 telt maar liefst zeven voorstellingen waarin [vrouwelijke] seksualiteit een rol speelt

Over die Parade gesproken: je noemde het in je openingswoord een blamage dat er na tien jaar nog altijd geen nieuwe schouwburg is.

Dat is geen toeval. Tessa en Nina [twee programmeurs van Boulevard – red.] zijn jonge vrouwen. Die kijken toch vanuit een ander perspectief dan de

Zit er ook energie in ‘You Are Here’?

In de grote zaal van Theater aan de Parade liet je een tribune bouwen. Waarom?

Ja, zeker wel. In de gesprekken die we afgelopen jaar met kunstenaars voerden, bleek de actualiteit van het thema. Veel voorstellingen raken aan plaatsbepaling en oriëntatie. Makers confronteren zichzelf en het publiek met de vraag waar we ons in tijd en ruimte bevinden – als individu, als samenleving, als wereldbevolking. Het is een broodnodige vraag. Want je kunt pas met overtuiging verder als je weet waar je bent. Maatschappelijke betrokkenheid lijkt terug in de kunsten Ze is nooit ver weg geweest. Maar het is waar dat de huidige generatie makers zich sterk bezighoudt met thema’s als klimaatverandering, migratie, sociale ongelijkheid en uitsluiting. Dat gebeurt gelukkig niet zo letterlijk of recht-voor-z’n-raap als in de jaren zeventig. Met enkel moralisme kom je er niet. Maar hun voorstellingen raken wel aan de onbestemdheid die velen voelen: welke kant gaan we op? Ik heb vertrouwen in de gezamenlijke kracht om antwoorden te vinden, zonder blind voor de werkelijkheid te zijn.

FOTO: KARIN JONKERS

kluizenaars en andere autonomen. Maar in de aanwezigheid van iemand anders voel ik me het meest leven. Ik huil en lach ook liever samen dan in m’n eentje. Kunst en cultuur, die een troostende kracht hebben, zijn daarin onmisbaar. En ze bieden zicht op wie je bent Absoluut. Ik nam afgelopen week deel aan een bijeenkomst met dertig internationale gasten – programmeurs en festivaldirecteuren uit Azië, Afrika en Europa. Seydâ Buurman,

“Voor mij is gezamenlijkheid de weg” Scherpe ogen, maar ook vochtig deze week Ja, ik was bij de Nederlandse première van Seeking Unicorns [zie voorpagina – red] van Chiara Bersani. Ze heeft brozebottenziekte, kan niet lopen. Maar wel sterk performen. Eerst bewoog ze verleidelijk, daarna zoekend over de oude kapelvloer van het GZG. Ogenschijnlijk alleen, verstoken van contact.

Ja, in het huidige gebouw druipt de stilstand van de muren. Ons thema You Are Here gaat over oriëntatie en plaatsbepaling. Maar dat is nooit een vrijbrief voor stilstand. Als voorstander van voortgang is het tergend om al ruim tien jaar getuige te zijn van het nieuwbouwproces. Zet een stap en ga! Ook over de tijdelijke locatie waar een mooi plan voor op tafel lag [de Kaaihallen op de Tramkade – red] is nog altijd geen besluit genomen. Ik begrijp dat er weer gepraat wordt. Maar ik juich pas als er zekerheid is.

deskundige en trainer op het gebied van diversiteit, leidde het gesprek. Ze vroeg ons: wil je als individu, subgroep of groep gezien worden? In den beginne riep de meerderheid: individu. Maar dat kantelde. Want de talloze subgroepen waar je deel van uitmaakt, blijken uiteindelijk toch belangrijker. Zij vormen wie je bent, je identiteit. De drie belangrijkste voor mij: m’n festivalteam, gezin en het inwonerschap van Den Bosch.

Nu zijn ze oud genoeg om zelf de weg naar huis te vinden, maar de afgelopen jaren was vaderlief hun festivalchauffeur. Wie ik ook als familieleden zie, zijn de makers met wie we vaak jarenlange relaties aangaan. Het mag hardop gezegd worden: kunstenaars uit alle windrichtingen spelen graag op Boulevard, omdat ze weten dat het een gul en gastvrij festival met dito publiek is. En wij zijn trouw aan hen. Het festival kent ook een nieuw initiatief: BLVR&D Ja, het is onze vertolking van moderne democratie. Voor wie BLVR&D nog niets zegt: op de eerste verdieping van Theater aan de Parade werken kunstenaars en bezoekers aan vraagstukken uit kunst en samenleving. Zij laten zich horen in sessies over roken/niet-roken in de openbare ruimte, jongeren en cultuur, de toegankelijkheid van het festival. Verschillende groepen in de stad krijgen het woord, waaronder de Indische en Molukse gemeenschap. Aanleiding is de herdenking van de Japanse capitulatie in Nederlands-Indië, 75 jaar geleden op 15 augustus 2020. Dat valt samen met Boulevard. Onze vraag: kunnen en mogen we als festival daar aandacht aan besteden? Dat vind ik een spannend gesprek. Niets

twee mannen [Wim Claessen en Geert Overdam] die tussen 1988 en 2014 het laatste woord over de programmering van Boulevard hadden. Verder is het een actueel thema. Lang was mannelijke seksualiteit de maat, bewezen Wolkers, Cremer en nogal wat beeldend kunstenaars. Na het feminisme van de jaren zestig, zeventig en tachtig lijken we een nieuwe golf te beleven, inclusief de zelfbeschikking over seksualiteit. Jij beslist zelf wat je geaardheid, verlangens en grenzen zijn – niemand anders. Tegelijkertijd zie je een nieuwe preutsheid ontstaan. In de voorstelling Bloomsbury van Florian Myjer en Kim Karssen, over vrijgevochtenheid in de Victoriaanse tijd, klinkt de verwarring en de roep om nieuwe duidelijkheid. Boulevard toont de vele varianten in seksuele beleving, maar altijd vanuit het perspectief van autonomie, bevrijding en lust for life. Eind juli een hittegolf, volgende week regen. Het festival: tien van de elf dagen zon. Opgelucht? Zeker, maar de ontregeling van het klimaat is wel een feit. Enerzijds zijn wij ook een vervuiler. Wij gebruiken elektriciteit, veroorzaken afvalstromen en vliegbewegingen. Anderzijds vind je op de Parade geen aggregaten en hergebruiken we backstage

Boulevard moet altijd ver vooruitplannen. Het was lang onzeker of de schouwburg deze zomer beschikbaar zou zijn. Om die reden hadden we geen grotezaalvoorstellingen geprogrammeerd. Toen we de schouwburg alsnog konden gebruiken, wilden we die niet leeg laten staan, maar als locatie voor vlakkevloervoorstellingen gebruiken. Ik kijk uit naar een nieuw theater in Den Bosch, hopelijk een schouwburg van nu. Geen gebouw zoals theaters al vanaf de zeventiende eeuw zijn opgezet: ruimte bieden voor een paar uurtjes verbeelding. Voor mij is een theater een publieke ruimte voor ontmoeting, de hele dag rond.” Dit is je vijfde jaar als festivaldirecteur Klopt, een lustrum. Maar daar sta ik niet echt bij stil. Ik kijk graag vooruit; we zijn al met de festivals van 2020 en 2021 bezig. In m’n iPhone zit een lijstje met zo’n twintig notities van zaken die me zijn opgevallen en die ik in de toekomst veranderd of verbeterd wil zien. Terugkerende wens: een grote zit- en verblijfstribune op het plein. Altijd beter, dieper, verder? Ja, nooit klaar. Ik houd niet van stilstand. Op haar iPhone opent ze de column van kunstredacteur Rob Schoonen, die donderdag jl in het Eindhovens Dagblad verscheen. Hij schrijft: ‘Gedurende de zomermaanden is deze regio verworden tot een culturele woestijn. Hier kun je in elke willekeurige richting een kanon afschieten en je raakt niet één kunstenaar. […] Dus ben ik stikjaloers op de Bosschenaren. Mogen wij een satelliet van Theaterfestival Boulevard in Eindhoven, alsjeblieft?’ Viktorien met knipoog: “Daar moeten we maar eens over na gaan denken.” [EA]


Sterrenregen verlicht festivalhemel Elk jaar nodigen wij redacteuren van Nederlandse en Vlaamse media uit om voorstellingen bij Boulevard te zien. Zonder dat we ze drankbonnen of – met veelbetekenende blik – envelopjes toestoppen, schrijven ze vaak sympathieke of lovende recensies. In deze laatste Dagkrant van Theaterfestival Boulevard 2019 een bloemlezing. Voorstellingen

Miet Warlop | Ghost Writer and the Broken Hand Break [zie foto] (****) De Volkskrant “Wervelen in het theater – of in dit geval op locatie, in een loods in de dorpskern Engelen, net buiten Den Bosch – gebeurt wel vaker […] Maar wat de performance van dit Vlaamse trio, met steun van een vierde aangever (geluidstechnicus Niels Antonissen), zo ijzersterk maakt, is dat ze onderwijl ook musiceren. En hoe.” Omar Rajeh | #minaret | Theaterkrant ‘Een opwindend, verwarrend, verontrustend en heel menselijk stuk […] de toegevoegde waarde ervan ligt in de som van al die elementen.’ Berlin | True Copy | Theaterkrant | Keuze van de Criticus “Een verhaal […] waarin fictie en realiteit tegen elkaar schuren en elkaar aanvullen tot een verhaal

over kunst, de kunstwereld en bedrog.” Berlin | Box Project | NRC “In nauwelijks tien minuten creëert Berlin een prachtige tragikomedie rondom ouderdom.” NTGent | De Living | NRC “Het ijzersterke aan de regie van Ersan Mondtag is dat de dwingende en uitputtende vorm de toeschouwer net zo zeer als het hoofdpersonage naar ontsnapping doet snakken, iedere afwijking in het stramien aangrijpend als een reddingsboei.” Studio Orka | Craquelé | Theaterkrant | Keuze van de Criticus “Tot het groteske toe, hilarisch én tegelijkertijd diep kleinmenselijk. Craquelé is weer zo’n typische Studio Orka-productie: jong en oud zit er met tranen in de ogen, van het lachen én van ontroering.”

FOTO: KARIN JONKERS

Strijbos & Van Rijswijk | Signaal bij Haanwijk | Brabants Dagblad “Ingehouden en overrompelend tegelijk. Prachtig en met een subtiele opbouw. Het is een intieme beleving die je met velen deelt en op jezelf terugwerpt.” NTJong | Heidi Pippi Sissi Ronnie Barbie | Trouw “Regisseuse en theatermaakster Eva Line de Boer mengt in het verhaal allerlei rolmodellen, helden en bijfiguren van vroeger

en nu door elkaar. Geestig en verwarrend.” Dries Verhoeven | Happiness | (****) Volkskrant “Ik vond het - in al zijn ogenschijnlijke simpelheid - uitermate fascinerend. Happiness is een gesproken bijsluiter en spoedcursus drugs voor beginners ineen, en vooral vervreemdend.”

Festival

Trouw: “Echt of nep, dat is de vraag op Theaterfestival

De kunst om niemand uit te zonderen Op het kantoor van VSBfonds in Utrecht staan enkele tientallen spaarpotten. Ze zijn [en blijven] intact. Ook zonder klap van de hamer vloeit jaarlijks zevenentwintig miljoen euro naar sociale en culturele projecten. Gesprek met Wendy Veerman van VSBfonds, bondgenoot van Boulevard.

G

oing nuts kan een weldaad zijn. In 1784 stichten zes sociaal bevlogen burgers de Maatschappij tot Nut van ‘t Algemeen. Later volgden onder andere Nutsscholen en -bibliotheken, maar ook Nutsspaarbanken zonder winstoogmerk. Lang verhaal kort: VSBfonds is een van de nakomelingen en ideële erfgenamen. Sinds 1990 heeft het in totaal circa 40.000 projecten ondersteund om maatschappelijke samenhang en sociale mobiliteit te versterken. Ruimhartig: ruim 750 miljoen euro in totaal. Geen wilde sinterklazerij, maar gerichte donaties. Tot de begunstigden behoren jaarlijks zo’n honderdtwintig festivals, vertelt Wendy Veerman. Ze is senior adviseur donaties. “De bedragen lopen uiteen: van tweeduizend euro voor een klein festival tot honderdtienduizend euro voor Boulevard.” Aanvragen ijkt het VSBfonds met name aan het criterium

van de publieksgerichtheid. ‘Iedereen doet mee’, luidt de veelzeggende slogan van het fonds. “We proberen iedereen bij de samenleving te betrekken. Kunst en cultuur is één van de lijnen waarlangs je dat kunt bereiken. Dat is onze overtuiging.” Volgens Wendy gooit Boulevard daarin hoge ogen, dankzij laagdrempeligheid en een actieve verbreding van publiek. “In de culturele wereld zijn beide nog niet overal vanzelfsprekend. Wel bij Boulevard.”

Delen

Ze wijst op de inspanningen om de diversiteit te vergroten en mensen met een fysieke, mentale of financiële beperking bij het festival te betrekken. “Dat gaat verder dan voorstellingen voor ‘de kleine beurs’, de inzet van gebarentolken of de aanwezigheid van drinkbakken voor hulphonden. Sowieso ziet Boulevard toegankelijkheidsbevordering niet als een opgelegde sociale plicht, maar wil het dat vanuit zichzelf.”

Extra kracht ziet Wendy in de benaderingswijze. “Boulevard spreekt groepen niet ‘van bovenaf’ aan, maar zoekt een wederkerige dialoog. Dat gebeurt zorgvuldig en gelaagd, merk ik. Het festival heeft dan ook ‘ambassadeurs’ en ‘vlaggendragers’ onder nieuwe publieksgroepen

Boulevard in ’s-Hertogenbosch, waar oriëntatie dit jaar centraal staat. Vooral in de voorstelling True Copy krijgt dat onderwerp een heerlijke, dubbelzinnige betekenis.” NRC: “Het Bossche theaterfestival Boulevard heeft al jaren de interessantste Vlaamse programmering van alle zomerfestivals. Dit jaar is geen uitzondering, met sterke nieuwe voorstellingen van Studio Orka en NTGent.” [TT]

LUISTERVINKJES

gekregen. Daarnaast deelt Boulevard actief haar kennis over toegankelijkheidsbevordering met andere culturele organisaties in het land.”

Zonder knieval

Hoe de vlag van de inclusie er landelijk bij hangt? “Zeker niet halfstok. Integendeel. Veel culturele organisaties gaan momenteel uit zichzelf met toegankelijkheid aan de slag. Maar wat we bijzonder aan Boulevard vinden, is de integrale aanpak. De ambitie om iedereen te bereiken, zit niet alleen in de marketing maar in alle facetten van de organisatie en programmering. Bovendien is er sprake van een doorlopend bewustzijn: de festivalorganisatie onderzoekt voortdurend hoe je mensen middels kunst en cultuur bij de samenleving kunt betrekken. Nieuwe initiatieven, zoals BLVR&D en Prikkelarme Maandag, dragen daar zeker aan bij.” Sinds 2003 bezoekt Wendy vrijwel elke Boulevard-editie. “In de loop van de tijd heb ik een verschuiving gezien: met name de laatste jaren zoekt het festival nadrukkelijk de verbinding met de stad. Tegelijkertijd doet Boulevard geen concessie aan kwaliteit. Laagdrempelig, maar zonder knieval: dat is knap.” [EA]

Man: “Na zo’n seksrobot heb ik zin in een frietje stoofvlees.”

Jongeman bij de wc’s: “Dit is het mooiste gedeelte van Boulevard.”

In volle bus bij Frits: “Ruimte zat mensen, u mag allemaal bij t raam.”

Dorstig ogende vrouw: “Is dat een ladder naar de hemel of is daar een terras?”

Man en vrouw bij ING-bank op hoek Torenstraat. Ze kijken onderzoekend naar het festival. Zij: “Is de kermis al begonnen? Hij: “Staat wel erg dicht op elkaar dit jaar.”


CLUBHUISWERK BIJ ARTEMIS De regels zijn helder: 1. Ouders aan de lijn. 2. Niet vechten. 3. Kinderen zijn de baas. 4. Olifanten toegestaan. 5. Geen planten stukmaken.

I

n de tuin van het Josephkwartier bouwen tientallen kinderen aan hun eigen Clubhuis. Al negen dagen. Sommige bouwers komen een half uur, andere zijn al dagen bezig. In die tijd is het geëvolueerd van een houten platform, via een fort-met-plasticdak tot een minimaatschappij. Compleet met regels, een eigen munteenheid en een aantal winkels. Bij de zelfgemaakte kapsalon blijkt ‘Coupe saai’ een stuk goedkoper dan ‘Coupe Michael Jackson.’

Dropdealer

“Iedereen die lid wordt van het Clubhuis ontvangt een startkapitaal. Vijf wortelschijfjes. Dit kan je binnen uitgeven bij de kapper, tattooshop of nagelsalon. Maar je kan er ook voor kiezen om kapitaal te verdienen door een tattoo bij iemand te zetten of iemands nagels te doen,” vertelt beeldend kunstenaar Maarten Bel uit Rotterdam. Samen met

uiteindelijk de bank werd beroofd en kinderen in de gevangenis belandden. Dus ja: ik zie zeker parallellen tussen ons Clubhuis en de buitenwereld.”

Democratie

Tijdens de dagelijkse vergaderingen bespreken de kinderen, Maarten en Sem de huisregels (‘Is de olifant de enige diersoort die naar binnen mag?’ – ‘Ja.’) Bijzonder is de betrokkenheid van kinderen uit de Bossche binnenstad. Sommigen komen elke dag.” Elke volwassene mag het Clubhuis in, maar maximaal tweemaal per dag en hoogstens twee minuten per bezoek. Nog een conditie: hij of zij dient aangelijnd te zijn en onder begeleiding van een kind te staan. “Dat daar is de toren,” vertelt gids Nima, “dat is de bel en dit is het schilderij.” Wanneer de bel geluid mag worden? “Gewoon, als je zin hebt en naarboven klimt en ertegenaan slaat.” Nima is druk bezig in de nagelsalon, waar zowel

FOTO: JEAN PHILIPSE

Geluksdragees van Dries

Het apotheekje van Dries Verhoeven op het Burgemeester Loeffplein zie je gemakkelijk over het hoofd. Alleen het witgroene kruis zegt je dat het gebouwtje geen openbaar toilet is.

B

FOTO: KARIN JONKERS

de Amsterdamse theaterdocent Sem Jonkers en alle jonge festivalbezoekers geeft hij het Clubhuis vorm. “Van Boulevard kreeg ik bij de start van dit project een koker met drop”, zegt Maarten. “Ik gaf het aan een kind om in het Clubhuis te kunnen verkopen. Er ontstond een snoepwinkel, waar één dropje maar liefst zeven wortelschijfjes waard bleek te zijn. Zo begon een actieve ruilhandel, waarbij

FOTO: KARIN JONKERS

nagels als muren geverfd worden. “JIJ MAG MAAR 2 MINUTEN BINNEN” schreeuwt een jongen die druk bezig is een drumstel te bouwen. Snel naar buiten, besluit de Dagkrant-redacteur, want ‘coupe gevangenis’ staat niemand echt goed. [SvG] Theater Artemis | Dit is het Clubhuis van Theater Artemis | Josephkwartier | t/m zo 11 aug | 15.00u - 19.00u | doorlopend

innen kun je uit je dak gaan. Euforisch, stoned, in roes of trance. Ook als je voorgoed ‘dag’ tegen de realiteit zou willen zeggen, kun je hier terecht. De apothekersassistente die Amy heet – een droevige knipoog naar zangeres Winehouse – is een lieve robot die je uitlegt wat je met de middelen kunt doen en wat de eventuele bijwerkingen zijn.

EN OP DE NEGENDE DAG WAS ER [TEGEN] LICHT.

Opiatenkluis

De Dagkrant-redactie nodigde Lion van Vianen [58] uit Den Bosch uit om Happiness, de installatie van Dries Verhoeven, te bezoeken. Met reden: ze is als analytisch chemicus opgeleid en werkte jarenlang bij Organon – later onderdeel van Merck. Bij die farmaceut had ze de sleutel van de opiatenkluis. Een deskundige, kortom. “Alle medicaties zijn drugs”, zegt ze. “We hadden ook heroïne in huis, daar was ik verantwoordelijk voor.” Lion is onder de indruk van het aansprekende beeld en de haast erotiserende mimiek. De robot en haar tekst hebben een nieuwsgierigmakende aantrekkingskracht. Natuurlijk beseft Lion dat het een robot is, maar met menselijke eigenschappen: prettig en beeldend legt ze uit hoe middelen werken en wat de gevolgen ervan kunnen zijn. Lion woonde lang in de Orthenstraat in Den Bosch. In haar portiek lagen vaak junks te slapen, nog met spuiten in de arm.

Ook hoe robot Amy roes uitbeeldt, spreekt Lion erg tot de verbeelding.

Gif

“Fantastisch gedaan”, zegt ze. “Maar als je er dagelijks mee werkt, weet je ook hoe gevaarlijk drugs zijn. De robot ‘begint’ met alcohol: heel relativerend. Toch is het gif, net zoals medicijnen. De invloed die het op je lijf en psyche heeft, valt niet te onderschatten.” Wat dit soort installaties bij bezoekers teweeg kan brengen, vindt ze moeilijk in te schatten. Positief of negatief – het kan beide. Sommige middelen klinken aantrekkelijk. Robot Amy brengt het ook positief, al wijst ze tegelijkertijd op de negatieve kanten van het gebruik. “Hoe je in het leven staat, heeft de grootste invloed,” denkt Lion. “Maar door een bezoek aan Happiness vorm je je wel een mening.” [JP] Dries Verhoeven | Happiness | Burgemeester Loeffplein | t/m zo 11 aug | 14.00u - 22.00u | doorlopend | gratis

FOTO: KARIN JONKERS


Dagschema Zaterdag 10 augustus

KAARTVERKOOP

PODIA EN LOCATIES

JOSEPHKWARTIER

FESTIVALPLEIN

Voorstellingen, concerten, installaties in en om de binnenstad

Voorstellingen, ontmoetingen, installaties, ateliers en previews Sint Josephstraat 18

Tentjes, installaties, muziek en theater op en rond de Parade

vervolg festivalplein

BLVR&D Werkplaats voor hoofd, hart en hoop Theater aan de Parade 1e verdieping (bereikbaar via de trap op het festivalplein) 10.00-22.00

JUDITH ROSEMA Het Inkt Atelier: workshop voor kinderen Tuin 13.00-16.00 GRATIS

Block Box BACKBONE | ALIDA DORS, BERLIN, MIET WARLOP 13.00-23.30

LES PAYENKES UTOPISTES Bonne Question! Pleinpodium 16.15 GRATIS

AVANS | CMD Interactieve Installatie Tuin 13.00-00.00 GRATIS

Tentjes en Installaties EVA VAN PELT, SOUNDING BODIES, ROB SMORENBERG, DE TEUN SMITS | DE VEENFABRIEK, BREI, CIE. PERELMAN, WHAT SOUNDS LIKE NOW, DE KOUDE KERMIS, MAN II CO, GEERT HAUTEKIET, MARDULIER & DEPREZ, FIRMA MES, SUN CITY, DIEHELEDING 13.00-23.30

DRIES VERHOEVEN Happiness Burg. Loeffplein 14.00-22.00 GRATIS THEATER ARTEMIS Party Dialogues Cementrum 15.00 en 19.00 A ALEXANDER DE BRUIJN Broeders - De val van Den Bosch Zwanenbroedershuis 15.00 en 20.30 A

DIVERSE ACTEURS De Voorleessessies Tuin 13.30 GRATIS FLORIAN MYJER & KIM KARSSEN | DE WARME WINKEL Bloomsbury Tuin 13.45, 16.15 en 19.15 A

STUDIO ORKA Craquelé | 8+ Mariakerk 15.30 en 19.30 A

KRISTEL VAN ISSUM | DANS BRABANT Atelier: Circles of Women Holding Hands Pand 18 Studio 14.30 GRATIS

THE100HANDS Show Me AKV | St. Joost 16.00 en 19.30 A

THEATER ARTEMIS Dit is het clubhuis van... | 4-12 Tuin 15.00-19.00 GRATIS

SCHIPPERS&VANGUCHT De Kantelaar | 9+ Aartshertogenlaan 16.00 en 20.00 A

NAZMIYE ORAL EN GASTEN Gesprek van de dag Tuin 16.00

CHIARA BERSANI Seeking Unicorns Kapel GAST 17.00 A

MINOUX Preview: Niet de vaders van Jimmy Parker Artemis Studio 17.00 A

DE VEENFABRIEK Atlantis De Groote Wielen 18.00 A

RIKKERT VAN HUISSTEDE Boys Won’t Be Boys Pand 18 Zaal 17.00 en 21.00 A

JULIE CAFMEYER Confessions of a White Girl Bad Woman Verkadefabriek Kleine Zaal 19.00 A

LISA VERBELEN/ BOG. ALL. Artemis Zaal 19.00 A

THEATER UTRECHT | DAVY PIETERS What We Leave Behind Verkadefabriek Grote Zaal 20.30 A

DIVERSE MUZIKANTEN De Nachtsessies Tuin 23.00

GRATIS

SERVAES NELISSEN Beefteefjes Tickets & Info 14.00, 16.00, 19.30 en 21.30 A LA MELIS Zi Za Zussen Zolder | 4+ BLVRD Theater 14.30 A TALL TALES ACROBATICS One of These Days Pleinpodium 13.00, 17.00 GRATIS

JOLI VYANN Lance moi en l’air Pleinpodium 19.15, 22.00 GRATIS AURA BOUW Ubuntu Babel 19.30 A SAMAN AMINI | BLACK SHEEP CAN FLY A Seat at the Table BLVRD Theater 20.30 A FONTYS Studenten in de etalage Babel 20.30 GRATIS ALI CLARKE | KNOT KOLLEKTIV It Didn’t Start With Us Babel 21.15 A MARTIJN VAN DER ZANDE De TLKSHW De Keulse Kar 23.00 GRATIS LATE NIGHT BAND Sheila and the Kit BLVRD Theater 23.30 GRATIS

JOOST OOMEN | WILLIE DARKTROUSERS O ratelslang geil beest Pleinpodium 14.00, 18.00 GRATIS DUKEBOX Out of the Box Pleinpodium 15.30, 20.00 GRATIS

STRIJBOS & VAN RIJSWIJK Signaal bij Haanwijk Haanwijk 20.45 A

tel. 0900 33 72 72 3 tel. buitenland +31 (0)73 680 98 01 A Voor de voorstellingen met een ticketsymbool koop je kaartjes via festivalboulevard.nl of aan de festivalkassa.

Openingstijden festivalplein Van 12.00u tot 01.00u. Aanvang programmering vanaf 14.30u m.u.v. enkele tentjes en de Block Box [vanaf 13.00u] en m.u.v. de laatste festivaldag [geopend tot 00.00u].

Voor de overige voorstellingen koop je kaartjes ter plekke of ze zijn gratis te bezoeken.

Dagschema Zondag 11 augustus PODIA EN LOCATIES

JOSEPHKWARTIER

FESTIVALPLEIN

Voorstellingen, concerten, installaties in en om de binnenstad

Voorstellingen, ontmoetingen, installaties, ateliers en previews Sint Josephstraat 18

Tentjes, installaties, muziek en theater op en rond de Parade

vervolg festivalplein

BLVR&D Werkplaats voor hoofd, hart en hoop Theater aan de Parade 1e verdieping (bereikbaar via de trap op het festivalplein) 10.00-22.00

JUDITH ROSEMA Het Inkt Atelier: workshop voor kinderen Tuin 13.00-16.00 GRATIS

Block Box BACKBONE | ALIDA DORS, BERLIN, MIET WARLOP 13.00-23.30

JOOST OOMEN | WILLIE DARKTROUSERS O ratelslang geil beest Pleinpodium 14.00, 18.00 GRATIS

AVANS | CMD Interactieve Installatie Tuin 13.00-00.00 GRATIS

Tentjes en Installaties EVA VAN PELT, SOUNDING BODIES, ROB SMORENBERG, TEUN SMITS | DE VEENFABRIEK, CIE. PERELMAN, WHAT SOUNDS LIKE NOW, DE KOUDE KERMIS, MAN II CO, GEERT HAUTEKIET, BREI, MARDULIER & DEPREZ, FIRMA MES, SUN CITY, DIEHELEDING 13.00-23.30

LA MELIS Zi Za Zussen Zolder | 4+ BLVRD Theater 14.30 A

JULIE CAFMEYER Confessions of a White Girl Bad Woman Verkadefabriek Kleine Zaal 17.00 A THEATER UTRECHT | DAVY PIETERS What We Leave Behind Verkadefabriek Grote Zaal 19.00 A WUNDERBAUM Het Nationale Lied Theater aan de Parade 20.30 A TIBALDUS | TONEELHUIS Het Huwelijk Triniteitstraat 19 21.00 A

DIVERSE ACTEURS De Voorleessessies Tuin 13.30 GRATIS FLORIAN MYJER & KIM KARSSEN | DE WARME WINKEL Bloomsbury Tuin 13.45, 16.15 en 19.15 A KRISTEL VAN ISSUM Atelier: Circles of Women Pand 18 Studio 14.30 GRATIS THEATER ARTEMIS Dit is het clubhuis van... | 4-12Tuin 15.00-19.00 GRATIS NAZMIYE ORAL EN GASTEN Gesprek van de dag Tuin 16.00 GRATIS MINOUX Preview:BEELD: Niet de vaders van KARIN JONKERS Jimmy Parker Artemis Studio 17.00 A

TALL TALES ACROBATICS One of These Days Pleinpodium 13.00, 17.00 GRATIS

SERVAES NELISSEN Beefteefjes Tickets & Info 14.00, 16.00 en 19.30 A

DUKEBOX Out of the Box Pleinpodium 15.30, 20.00 GRATIS LES PAYENKES UTOPISTES Bonne Question! Pleinpodium 16.15 GRATIS JOLI VYANN Lance moi en l’air Pleinpodium 19.15, 22.00 GRATIS ARTVARK SAXOPHONE QUARTET Artvark & Drums United BLVRD Theater 20.30 A AFSLUITING Pleinpodium 23.00

GRATIS

LISA VERBELEN/ BOG. ALL. Artemis Zaal 19.00 A

MEER DAN EEN GOEDE KENNIS VAN HET FESTIVAL? VERZILVER HET EN WORD VRIEND.

Pendelbussen Theaterfestival Boulevard vindt in en om de stad plaats. Vanaf het centrale festivalplein [de Parade] rijden gratis Boulevard-pendelbussen naar de locaties die niet op loopafstand liggen. Het opstappunt ligt aan de zuidzijde van het festivalplein – tussen Theater aan de Parade en de Peperstraat. Vanaf daar vertrekken de bussen uiterlijk een half uur vóór aanvang van de voorstelling. Aangezien het een pendeldienst is, kunnen exacte vertrektijden niet worden weergegeven.

COLOFON Redactie Eric Alink [hoofdredacteur], Teddy Tops [coördinator], Jeroen Thijssen, Sara van Gennip, Jowi Schmitz

FONTYS UITREIKING ENTREEPRIJS 14.00 Babel GRATIS

Grafische vormgeving/fotografie Karin Jonkers, Mariëlle van der Wardt [Yell & Yonkers], Jean Philipse

Foto: Rahi Rezvani

ALEXANDER DE BRUIJN Broeders - De val van Den Bosch Zwanenbroedershuis 15.00 A

Online Op www.festivalboulevard.nl kun je kaarten online bestellen en betalen. Ze worden digitaal toegestuurd, waarna je ze zelf kunt printen. Attentie: vanuit het buitenland is betaling met IDEAL niet mogelijk. Kaarten kunnen tot zeven dagen vóór de speeldag van de voorstelling thuisgestuurd worden. Verzendkosten per zending: € 2,50. Daarna zijn de kaarten af te halen bij de kassa in Theater aan de Parade.

INFO

TIBALDUS | TONEELHUIS Het Huwelijk Triniteitstraat 19 21.00 A

DRIES VERHOEVEN Happiness Burg. Loeffplein 14.00-22.00 GRATIS

Telefonisch Kaarten kun je ook bestellen via 0900 33 72 72 3 [lokaal tarief]. Alleen vanuit België: +31 (0)73 680 98 01. Betaling uitsluitend met Mastercard/Visa.

Openingstijden Het festivalplein is het gehele festival geopend van 12.00u-01.00u m.u.v. de laatste festivaldag [geopend tot 00.00u].

GRATIS

WUNDERBAUM Het Nationale Lied Theater aan de Parade 20.30 A

SVEN RATZKE Where Are We Now Verkadefabriek Clubzaal 21.30 A

Tickets & Info Zowel op het centrale festivalplein als in het Josephkwartier vind je een Tickets & Info. Onze medewerkers bieden info over honderd-en-een zaken: voorstellingen, toegankelijkheid, pendelbustijden, de naam van die ene actrice en een plattegrond.

Productie Graphiset, Uden

Je bent fan van het festival, je bent een cultuurliefhebber, je vindt dat het festival bij ‘s-Hertogenbosch hoort. Kortom: je wil dat Boulevard blijft bestaan. Word dan Vriend van het festival. De financiële bijdrage van Vrienden geeft naast de steun voor het festival zelf, extra ruimte voor unieke projecten. Dit jaar is dat de voorstelling #minaret, van het Libanese gezelschap Maqamat van choreograaf Omar Rajeh. Als Vriend heb je automatisch een streepje voor. Het jaar door kun je naar speciale Vriendenavonden en -middagen, waar je voorproefjes en een speciale blik achter de schermen krijgt. Ook heb je voorrang op de kaartverkoop en heb je recht op Vriendenkorting in de voorverkoop.

Je kunt al Vriend worden vanaf € 50,- per jaar. Meld je aan via de knop word Vriend op festivalboulevard.nl, stuur een mail naar vrienden@theaterfestivalboulevard of vraag naar de folder bij Tickets & Info. Voor meer info zie festivalboulevard.nl/nl/over-boulevard

NDT 2

Sierra Oscar Foxtrot Tango

TIPS, REACTIES, VERHALEN:

dagkrantboulevard@gmail.com

Di 26 nov

DEEL JE ERVARINGEN EN MENINGEN OP:

Twitter @tfboulevard Facebook /festivalboulevard Instagram /festival_boulevard Hashtags #tfboulevard

Profile for Theaterfestival Boulevard

Dagkrant Theaterfestival Boulevard 10 augustus 2019  

Dagkrant Theaterfestival Boulevard 10 augustus 2019  

Advertisement