BLVRD Vandaag 17 augustus 2021

Page 1

BLVRD VANDAAG

VERSCHIJNT OP DONDERDAG 5 DINSDAG 10 EN DINSDAG 17 AUGUSTUS 2021

GAZET VAN KIPPENVEL VOOR DE DUNHUIDIGEN DIE ONTROERING NIET MIJDEN

FESTIVALBOULEVARD.NL

FOTO’S: KARIN JONKERS

Leer Me De Dans Van Je Moeder FOTO: KARIN JONKERS

De extase van White Noise Voorstellingen voor één persoon zijn voor duo’s altijd wat lastig. De man die alleen achterblijft kijkt wat ontheemd naar zijn blote voeten. Op bezoek bij White Noise.

Z

ij krijgt oordopjes in en verdwijnt in de cabine, waarin niet veel later een woeste storm opsteekt.

De man is voor de zekerheid iets op afstand gaan zitten. Theatermaker Tamar Blom, geestelijk vader van White Noise, de razend populaire installatie op festivallocatie Zuiderpark, vertelt dat hij iets wilde met al die overweldigende prikkels in deze wereld. Met de hoofdstormen die ze kunnen veroorzaken. Via filosoof Buying-Chul Han – bekend van onder andere het boek De vermoeide samenleving – kwam hij bij White Noise uit. Want dat is alle prikkels bij elkaar, dat is een storm, dat zijn witte balletjes in een

NU AL FOTO: KARIN JONKERS

COLUMN

Het is kwart voor vier. Een meneer met een rollator en zijn vrouw komen de Dom binnenlopen. Ze zijn hier op de bonnefooi. “Alles was uitverkocht,” zegt de vrouw, “behalve dit.” Ze voegt er, vrij tevreden, aan toe: “En nu dit ook.” “Dit” is het Gesprek van de Dag. We zijn nog niet begonnen, dus

windturbine, met één mens, midden in die storm. Wat maakt zo’n mens mee? Sommigen zweven, vertelt Blom, anderen vinden diepe rust. Weer anderen gaan het gevecht met de prikkels aan. Van hem mag het. “Componiste Janne Piksen en ik begonnen met bouwen, maar kregen al snel te maken met technische hobbels. Waarom wilden de balletjes steeds naar rechts? Waar laat je de lucht als je die met hoge snelheid in een ruimte pompt? De installatie werd een monster, een monster dat we een

choreografie probeerden te leren. Uiteindelijk won het monster. Nu laten we iedereen zijn eigen strijd voeren en zijn eigen conclusies trekken.” Een wijs besluit. Om die uitspraak te illustreren komt op dat moment de vrouw naar buiten. Ze kijkt extatisch. Haar man holt naar haar toe. Hij krijgt ook een bril en oordopjes, moet alleen nog even het gras van zijn voeten vegen. Voor hij naar binnen gaat aarzelt hij, kijkt vragend naar zijn vrouw. “Ga maar,” zegt ze. “Niet eng, heerlijk.” [JS]

bewonderen we het uitzicht. De Dom is de letterlijke bubbel van het festival, een ruimteschip dat bol wordt gehouden door grote blazers: als de deuren te lang open blijven staan zakt het hele gevaarte in. Een ruimteschip, een bubbel, een festivalballon. Ik ga naast de mevrouw staan. “Wat een boel ruimte hè,” zeg ik. Ze kijkt wat bevreemd. Zij ziet terrasjes die langzaam vollopen, tentjes, steeds meer mensen. Een

goed geoliede machine. Alsof dit buitenfeestje hier vanzelf wortel heeft geschoten. Ik zie ook de bomen, het gras en het voelt hier nog enigszins onontdekt. Dit is een nieuwe festivalvorm in coronatijd. Onder al die tentjes gaat een plek schuil die zichzelf bijna elke dag opnieuw uitvindt, die lijkt op de ballon waar we in zitten: het oogt stevig, het ís stevig, maar het kán kapot. Tot vlak voor het festival zijn er

Er komt een dag dat de zorgrollen omdraaien. Dan kromt zij haar rug, vertraagt haar pas en krimpt haar wereld. Je epileert haar kin of brengt haar soep. Je belt elke dag – of juist liever niet. Je vliegt en draaft. Of laat de zorg met een [on]gerust hart aan een toegewijde beroepskracht over. In een tipi in het Zuiderpark nodigt cabaretier en theatermaker Minou Bosua de vrouwen van de stad uit – yes, alleen vrouwen – om te komen feesten tijdens een humoristisch, dansend gesprek. Het Lijn73-project Leer Me De Dans Van je Moeder spiegelt vrolijke herkenning en ongemak, waarbij vrouwen het moederschap vieren en de zorgen delen. [EA] Leer Me De Dans Van je Moeder | Minoux | di 17 t/m zo 22 aug 14.00 Scan de QR-code voor Frits Nieuwsflits’ met Minou en haar moeder Jopie Bosua.

FILM: DAVE MENKEHORST

nog voorstellingen bijgeboekt, aangepast, verplaatst. “Over vier jaar loopt er misschien een zee van mensen,” wijs ik. “Dan is het hier zo succesvol, dan wil hier niemand meer naartoe.” De mevrouw kijkt me fronsend aan. “Je weet dat dat niet klopt hè, die zin? Als het succesvol is, wil iedereen er juist naartoe.” Ik knik. Ze heeft natuurlijk gelijk. “Ik bedoel vooral,” zeg ik dan, “dat het fijn voelt om er nú al te zijn.” [Jowi Schmitz]


“BLIJ DAT IK OP EEN EEKHOORN LIJK” Hûh? Wat groeit, vliegt of kruipt daar? Obsidentify weet het. Nadat je een foto van flora of fauna hebt gemaakt, vertelt deze app wat het is. Bij twijfel geeft Obsidentify een waarschijnlijkheidspercentage. De festivalredactie, dol op experimenteren, ontdekte dat de app ook op foto’s van mensen reageert. Op pad!

A

lle flora en fauna is de uitkomst van een lange evolutie, wist Darwin. Ook de mens zelf. Lijken wij nog op de rest van de natuur? Op de flamingo, sansevieria, wolf, maanvis of knotwilg? Of hebben we ons losgescheurd van de natuur? We checkten het. Van vijf willekeurige Boulevardbezoekers maakte we een portretfoto, die we aan Obsidentify voorlegden. Met succes. De vijf vertelden ook over hun relatie tot natuur. Tot slot: er is nog sociaal vertrouwen in de wereld. Niemand die we aanklampten, zei ‘nee’ of aarzelde langer dan tien seconden over deelname. Goed teken.

Xue [29] 17% Europese rode eekhoorn Nee, the squirrel kent ze niet. Geen nood, fotootje erbij: oh! Eekhoorn! De Engelstalige Xue smelt, net als haar ijsje dat – buiten het iPhonebeeld – in straaltjes langs haar rechterhand druipt. “Ik ben

Simon [47] 18% koevinkje Hij bestaat echt, de Aphantopus hyperantus alias koevinkje. Een donker vlindertje. “Fijne uitkomst”, zegt Simon uit Den Bosch opgewekt. “Een rups vreet zich vol, ontpopt, vliegt uit: ontwikkeling.” Met zijn zoons van acht en elf komt hij regelmatig in dierentuinen.

Michaella [31] 7% variabel elfje Ze is verbijsterd, net als de redacteur. “Variabel elfje? Bestaat dat?!” Jazeker, meldt Obsidentify. De Meliscaeva auricollis alias variabel elfje is een zweefvlieg. Michaella lacht hartelijk. “Wie zou dat niet willen zijn? Toch fijner dan

FOTO’S: ERIC ALINK

Nel [69] en Cor [72] 6% veenpluis en 12% bruin zandoogje Het zou een avontuurlijk kinderboek kunnen zijn: Veenpluis

blij dat ik erop lijk: een eekhoorn nodigt uit om te strelen, net zoals de panda’s bij ons in China.” Xue komt uit Shenzen [achttien miljoen inwoners], op de grens met Hongkong. Haar universitaire studie Finance voerde haar naar Londen, Amsterdam en nu Den Bosch. “Mijn nieuwe baan is hier, bij een hardware company. Ik woon hier pas twee dagen, maar het bevalt nu al. Ik vind de mensen hier meer outgoing dan in het noorden.”

Seizoenskaart Ouwehands, pas naar Blijdorp. “Maar we kijken ook dierenseries op tv.” In 2006 reisde hij met z’n lief drie maanden door Midden- en ZuidAmerika. Extra bestemming: Galapagos-eilanden. “Kostte een fortuin, maar onvergetelijk. Die eilanden liggen zo geïsoleerd dat dieren de mens er niet als bedreiging zien. Ze zijn niet bang. Dat is veelzeggend.” Hij adviseert gemeenten bij energietransities, zoals de overstap naar gasloze wijken. Weliswaar

Ze is een stadsmens. Veel tijd voor natuurgenot is er ook niet, zegt Xue. “Chinezen hebben maar zeven dagen vakantie per jaar.” Het IPCC-rapport is haar niet ontgaan. Minder vlees eten lijkt haar een goede optie, “al zal dat in China niet meevallen.” Haast verontschuldigend: “In China willen arme mensen eerst naar een hoger economisch niveau voordat ze aan duurzaamheid gaan denken.”

is het recente IPCC-rapport vertrouwde kost voor hem, maar toch: “Overstromingen, 48,8˚ Celsius op Sicilië: de conclusie uit 14.000 onderzoeken dat we verkeerd bezig zijn, deel ik. De overheid zou veel meer een voortrekkersrol moeten pakken. Ook de industrie, goed voor 27% van de CO2-uitstoot, moet aan de slag.” Zijn eigen stap: hij heeft geen lease-auto meer. “Ik ga voortaan met de trein naar m’n werk in Utrecht en pak regelmatig een deelscooter van Go!”

80% gelijkenis met een koe.” Ze denkt na. Nee, een echt lievelingsdier heeft ze niet. Dochter Pip [3] wel, een krokodil. Thuis, in de Bossche binnenstad, wacht ook kat Kees. Michaella, die grafisch vormgever is – check www.mellamella.nl – was “supervega.” Maar dat is met de komst van Pip verminderd. “Die is dol op vlees. Zelf vind ik een broodje kroket ook amper te weerstaan.” Haar natuurbezoek: Bossche Broek, Vughtse bossen en de kloostertuin

van de Mariënburg. “Prachtige plek, vlakbij. Daar zou ik wel willen trouwen.” Ze is doller op stedentrips dan op natuurreizen, maar een blokhut aan een Scandinavisch meer slaat ze niet af. “Wel met muggenolie en klamboe-to-go.” Het recente IPCC-rapport noemt ze sombermakend, “zeker als je kinderen hebt.” Oh nog iets: ‘opwarming van de aarde’ vindt ze een te zwakke, misleidende term. “Dat klinkt bijna gezellig.”

en bruin Zandoogje. Over twee natuurvrienden. Nel over veenpluis: “Ooooh, dat ken ik wel. Zo’n wit, pluizig plantje. Zeldzaam. Groeit op vochtige plekken.” Dat weet ze dankzij natuurcursussen van IVN. Cor komt er ook niet bekaaid af. “Ben ik een vlindersoort? Kan beroerder.” Cor groeide op in Heesch, waar hij vaak ging helpen op de boerderij van een oom. “Rogge binnenhalen, piepers rooien.” Maar zijn liefde voor de natuur reikt verder dan de riek. “We fietsen veel, van knooppunt naar knooppunt. Pas nog een

midweek in Drente.” Hun lokale stek: het Bossche Broek. “Die zie je tussen ochtend- en avondlicht vele malen veranderen.” Ook komen ze vrijwel dagelijks in het Zuiderpark, waar ze bovenop wonen. Nel: “Heel fijn dat de Boulevard hier kan. We hebben er ook geen overlast van.” Cor over de klimaatcrisis: “In het begin van de corona riep iedereen: ‘We gaan het anders doen.’ Niks van geleerd. Van mij mogen ze vooral het vliegen aanpakken: voor elf euro naar Madrid. Doe normaal.” [EA]

FOTO: WILLIAM VAN DER VOORT

Toenemende kans op dans En dan nu de bewegingsverwachting van het Koninklijk Nederlands Mobiliteits Instituut [KNMI] voor de komende dagen. In het zuiden toenemende kans op dans, met uitlopers in het weekeinde.

O

nder de naam Sandman maakt de Brabants/ Brusselse choreografe Sabine Molenaar beeldende dansstukken waarin dromen, nachtmerries en gedaanteverwisselingen de toon zetten. Haar Transmute [zie foto] lijkt een woelnacht, inclusief onheilspellend geluidsdecor. In dit dansstuk sijpelt actualiteit door: de grond onder onze voeten verandert in drijfzand. Langzaam zakken we weg in een wereld waarin de geruststellingen van Google Maps, Rijkswaterstaat en vluchtstroken ontbreken. Hiphop Choreografe Donna Chittick is vooral bekend van BackBone, het Amsterdamse hiphopdansgezelschap van Alida Dors. Ze maakte een spannend

tweeluik, waarin ze respectievelijk zusterschap en broederschap onderzoekt. Beide dansluiken staan in het teken van hiphop: de levensstijl, cultuur, de gedeelde wortels. In ALPH zien we mannen op elkaar reageren, in onderlinge rivaliteit, kwetsbaarheid en vertrouwen. In TOGETHER dansen vrouwen breekbaar en krachtig tegelijk. Ze zijn op zoek naar zichzelf, maar wel in de voortdurende verbinding met de ander. [EA] Transmute | Sandman | di 17 t/m do 19 aug 20.30 | MAINSTAGE Brabanthallen [Hal 4] TOGETHER | Donna Chittick | di 17 t/m do 19 aug 15.00, 17.00, 19.00 | Zuiderpark | Tent West ALPH | Donna Chittick | vr 20 t/m zo 22 aug 15.00, 17.00, 19.00 | Zuiderpark | Tent West

STADSHOUT

A

lle 130 paardenkastanjes die ooit de Parade sierden – en de Boulevard koelte en beschutting boden – zijn verdwenen. Ziek, dood. Gelukkig bestaat Stichting Stadshout, die zich ontfermt over reddeloze bomen.

Zeventig van de paardenkastanjes liggen op hun werf in Nuland. Te mooi om in kachels te verdwijnen. Tijdens Boulevard zagen, spijkeren, schaven en schuren kinderen het Paradehout. Geluk heeft een nerf. [EA]

FOTO: JEAN PHILIPSE


Waar het licht binnenkomt “Bij Sheeptown Project maak je een ceremonie mee. Een intieme bijeenkomst met vijfentwintig bezoekers die in feite zelf het onderwerp van de dienst zijn. Een groep kinderen is gids.” Het woord aan theatermaker Alexandra Broeder, die kunst en psychiatrie met elkaar verknoopt. “Het is niet eng, je hoeft niet te dansen ofzo, maar het contact met de gidsen is wel heel persoonlijk. Zij begeleiden en leiden je, zoals dat hoort in een ceremonie. Anders dan eerdere voorstellingen, waar de confrontatie met jezelf meer werd afgedwongen, is deze ceremonie een zachtere uitnodiging.

Motto van het stuk is een citaat uit een gedicht van de Perzische dichter en filosoof Rumi: ‘De wond is de plek waar het licht binnenkomt.’ Dát is waar deze voorstelling over gaat. Over dat licht, over die wond.” De jonge gidsen helpen de bezoeker om contact te maken met het schapenkind: een mystiek personage dat niet alleen buiten jezelf bestaat, maar ook in jezelf. Alexandra: “We hebben allemaal stukjes schapenkind in ons. Plekken waar we niet naar durven te kijken misschien, die we achter ons lieten toen we volwassen werden. Wonden die we tegenkomen en vaak pas durven te delen bij bijvoorbeeld een burn-out of bij te veel stress. Hoe zou het zijn om te kijken op een moment dat het niet móet? Gewoon, om te zien hoe het schapenkind eruitziet?”

kinderen op onder meer Herlaarhof [onderdeel van ggz-koepel Reinier van Arkel – red.] in Vught. Kinderen wier schapenkind maakt dat ze niet goed kunnen functioneren in de maatschappij. “Door corona kon ik niet met die kinderen zelf de voorstelling maken, dus nu zijn het kind-acteurs die in de functie van gidsen je met het gedachtegoed in contact brengen. Dat vond ik ook spannend, voor mezelf, als vormonderzoek, maar ook voor de bezoekers én voor de kind-acteurs. Ik weet nog dat ik die eerste dag met de kinderen samenkwam en vertelde over het schapenkind en of ze begrepen hoe dat was, of ze iemand kenden misschien, die anders was dan de rest. Eén jongen gaf als eerste antwoord. ‘Ik ken vier van zulke kinderen,’ zei hij. ‘De eerste ben ik zelf.’ Toen wist ik dat het goed zat.” [JS]

Herlaarhof Sheeptown project stoelt op gesprekken die Alexandra had met

The Sheeptown Project Alexandra Broeder | di 17 t/m za 21 aug [18.30 en 20.30]

FOTO: KARIN JONKERS

De magie van Motus Mori Alles kun je in musea, depots en archieven bewaren. Theepotten, botjes van de Tyrannosaurus Rex, brandweerwagens. Of de wapens waarmee Willem van Oranje en Pim Fortuyn zijn vermoord. Ook bewegingen? Ja, tikte de redacteur met hamerende vingers. Al drie jaar werkt choreograaf Katja Heitmann [1987] aan Motus Mori,

haar fascinerende museum voor bewegingen. Zij en haar dansers nodigen gewone stervelingen – van jong tot oud – uit om hun [kenmerkende] bewegingen te doneren. Al ruim 900 mensen in onder meer Düsseldorf, Maastricht, Utrecht, Tilburg en Den Bosch hebben in zogeheten individuele bewegingsinterviews laten zien hoe ze zitten, lopen, slapen. Maar ook:

FOTO: HANNEKE WETZER

dansen, krabben, leunen, schaamte verbergen, omhelzen – alle bewegingen die onverbrekelijk met antwoorden op levensloopvragen verbonden kunnen zijn. Tijdens Boulevard 2021 is het archief flink uitgebreid, met onder meer bewegingen van minder reguliere festivalbezoekers, onder wie daken thuislozen, mensen met een fysieke beperking [blind, doof] en een statenloze vluchteling die ooit in Benin ter wereld kwam. De magie van Motus Mori: de dansers hebben zich de bewegingen van de inmiddels 900 deelnemers eigen gemaakt. Het is de uitkomst van goed curatorschap, precisie en eindeloos repeteren. Van dinsdag 17 tot en met zondag 22 augustus tonen Katja Heitmann en de dansers gearchiveerd bewegingsmateriaal in een bewegende tentoonstelling. [EA] Motus Mori: Museum Katja Heitmann di 17 t/m zo 22 aug 14.00, 15.00, 16.00, 17.00 en 18.00 St Joost | Kunstacademie | oude EKP-gebouw | Parallelweg

DINSDAG 10 AUGUSTUS 2021 WWW.FESTIVALBOULEVARD.NL

Het lunapark van Juul Boulevard, dat zich op zo’n vijftien locaties afspeelt, telt ruim veertig teamleden, tachtig horecakrachten en tweehonderd vrijwilligers. In de rubriek Achter de schermen: Juliette de Man [24] alias Juul, medewerker marketing en communicatie.

Z

e is donker van uiterlijk. Vrijwel dagelijks vragen mensen haar of ze Italiaans, Spaans, Turks of Indisch bloed heeft. “Soms spreken ze me in een van die talen aan. De eerste woorden brabbel ik mee, daarna ga ik door de mand.” Simpel: de wortels van haar stamboom reiken niet buiten Nederland. Ze groeide op in Best. Als kind verlangde ze naar een eigen schoenenwinkel. Het leven liep anders. Wel hoofdzakelijk soepel, mede dankzij de vijftig [!] paar schoenen die ze heeft. De winkeldroom is overigens niet verdampt. Ooit hoopt ze in een Italiaanse stad een negozio di scarpe te openen. Na de middelbare school volgde ze de hbo-opleiding Communicatie bij Fontys. “Achteraf bezien trok de journalistiek me meer, maar in m’n stagejaar bij Het Speelhuis in Helmond heb ik veel geleerd. Ook heb ik een minor filosofie gedaan. Het heeft me laten inzien dat de werkelijkheid vele kanten heeft – precies wat kunst en cultuur ook doen.” Grootste drijfveer in haar leven: nieuwsgierigheid, naar mensen. “Vooral hun verhalen, hun beweegredenen en gedrag.” Voor Juul is de culturele sector dan ook een lunapark: altijd vaart, avontuur en grensverkenning. “Ik zie me geen marketing voor een nieuwe yoghurtlijn ontwikkelen. Het moet maatschappelijke betekenis hebben.” Extra charme van haar werk: ze merkt het effect van haar inspanningen. “Een goede kaartverkoop, of

bezoekers die genieten. Ja, daar kan ik echt gelukkig van raken.” De tweede liefde in haar leven is taal. “Ik schrijf graag, vooral gedichten. Ook verzamel ik woorden in een lijstje die ik mooi vind. Zoals? [scrollt op iPhone]: magnifiek, fladderen, zonnegloed. Verder vind ik de geur van papier fijn.” Online Na Fontys werkte ze voor het Van Abbemuseum. In 2019 werd ze hoofd Marketing en Communicatie op haar oude Helmondse stageplek. “Daar heb ik me over de kop gewerkt. We hadden 170 voorstellingen per seizoen, met een heel klein team. Bovendien ben ik een perfectionist.” Juul nam zelf ontslag, belandde in mei 2020 bij Boulevard. “Onze programmeur in Helmond ging daar al elke zomer heen, om nieuwe namen en trends te spotten. Die landelijke reputatie heeft Boulevard nog steeds: lef hebben, vooroplopen.” Ze is zielsblij met haar baan. Juul is verantwoordelijk voor alle onlinecommunicatie – van website tot social media – en onderhoudt contacten met de circa honderd gezelschappen die Boulevard jaarlijks programmeert. “We trekken online veel belangstelling, zo’n tachtigduizend bezoekers per jaar.” Ze prijst ook de teamsfeer. “Het is een familie, met onderlinge zorg. Een voorbeeld: ik heb een intolerantie voor fructose, simpel gezegd voor suikers. Die zitten echt overal in: fruit, veel groentesoorten, brood, bier, wijn. Maar Pepijn [hoofd horeca – red] gaat wel mee naar de supermarkt, om eten voor me in te kopen. Dat is zorg.” Juul staat op, met een ellenlange To Do-lijst. Vindt ze niet erg, hard werken. Ze fladdert weg in zonnegloed. [EA]

FOTO: KARIN JONKERS


November Music in zomertijd Vanwege de pandemie zag November Music haar editie deels naar de haaien gaan. Maar het festival voor actuele muziek revancheert zich. Komend weekeinde, op Boulevard.

O

FOTO: WILLIAM VAN DER VOORT

nder de vlag van November Music treden zaterdag 21 en zondag 22 augustus zeven gezelschappen en artiesten aan. Bert Palinckx, artistiek directeur van November Music: “Het zijn stuk voor stuk visuele, theatrale producties. Nog een gemeenschappelijkheid: ze zijn toegankelijk voor een groter publiek, niet te avantgardistisch. Verder is het een zuidelijk feestje. Vier van de zeven makers zijn uit Brabant afkomstig.” Enkele korte vooruitblikken: de Bossche componist Bart van Dongen en beeldend kunstenaar Anton Versteegde voeren op de Citadel Electric Grand uit, een openluchtconcert voor ‘piano en bamboekathedraal.’ Componist en muzikant Mathijs Leeuwis excelleert met Tape Loop Temple, een installatie die rondom de minimalistische geluidscompositie Généalogies is

gebouwd. Een fascinerende ode aan ons haperend geheugen. Orbit [première] van Bram Stadhouders is een compositie voor surroundgitaar, algoritmische beats en acht speakers. Een van zijn inspiratiebronnen: de mathematische schoonheid van het zonnestelsel. In Sounds Like Juggling hoor je ratelende ballonnen, zoemende stokken, vliegende speakers. Noemt het muziekjongleren. Maar klankwerpen mag ook: Guido van Hout bespeelt zelfgebouwde instrumenten door te jongleren. Nog een klankfeest: harpist Remy van Kesteren en een robotorkest spelen bezwerende minimal music, pop en beats met visuele bijval van Blauw Uur. Schrijver Anton Dautzenberg onderzoekt in zijn muzikale theatermonoloog Grond – samen met ensemble VONK – de betekenis van grond in zijn leven en werk. In Murakami gidsen de zes leden van Ikarai, vocaliste Sanne Huijbregts en visual artist V&J je door de wereld van de gelijknamige Japanse schrijver. Zie www.festivalboulevard.nl voor alle data en speeltijden.

Boek Boulevard 1985-2020! Eindelijk is het er: een boek over de bewogen geschiedenis van de Boulevard, vol herinneringen, anekdotes, achter-deschermen-verhalen en ruim 200 foto’s. Makers zijn journalist Eric Alink en grafisch vormgever en fotograaf Karin Jonkers. Het boek, dat in juni 2021 is verschenen, “vliegt over de toonbank”, meldt boekhandel Heinen in Den Bosch. Het is ook bij de Ticket- en Infobalie op het Zuiderpark verkrijgbaar. Omwille van de toegankelijkheid [Boulevard is voor iedereen] is de prijs laag gehouden. Voor slechts 17,50 heb je 1.096 gram legendarische geschiedenis van het festival in je bezit. Brabant Cultureel: “Een fijn, dik bladerboek [...] Een tijdreis met nostalgische inkijkjes, cijfers en vele grote namen, een bevlogen verhaal over een festival dat zichzelf elk jaar weet te vernieuwen.” Brabants Dagblad: “Adequaat en betrokken geschreven [...] bijzonder mooi vormgegeven.” [juni 2021] Cultureel Persbureau: “Eric Alink schrijft in zijn kenmerkende bloemrijke taal hoe het festival en de stad in de afgelopen 36 jaar met elkaar vergroeid zijn geraakt [...] Prachtig vormgegeven door de vaste festivalvormgeefster Karin Jonkers.” [juni 2021]

FOTO: KARIN JONKERS

De zachte g van Alex komt terug Het gemberkoekje laat hij liggen. Begrijpelijk, zijn verhaal is al pittig en smaakvol van zichzelf. Terrasgesprek met Alex Kühne, directeur van Theater aan de Parade, over de nieuwe schouwburg-in-wording, de stad en Boulevard.

Z

ijn naam is vertrouwd in de Nederlandse theaterwereld. Sinds 1989 werkte hij bij onder meer het RO Theater en als zakelijk directeur bij Toneelgroep Oostpool en de Deventer Schouwburg. In november 2019 trad hij aan als directeur van Theater aan de Parade. Maar na carnaval 2020 begon een langdurige kater: de pandemie legde alle podiumkunsten stil. Opgewekt: “Ach, ik ben geen treurend coronabloempje. Samen met Jeroen Dona [directeur Beurzen en Evenementen bij Libéma] hebben we Cultuurstad Theaters in de Brabanthallen opgezet, voor een veilig voorstellingsbezoek. In juni 2020 vormde het de opening van het NOS Journaal.” Het oude Theater op de Parade is gesloten. Sinds april 2021 oogt het als het decor van een oorlogs- of rampenfilm. Na de sloop begint dit najaar de nieuwbouw. Het ontwerp is van architectenbureau NOAHH uit Amsterdam, die ook TivoliVredenburg [Utrecht] en het hoofdkantoor van Ricoh [Den Bosch] voor hun rekening namen. Eerder sneuvelde op budgettaire gronden het extraverte ontwerp van architect Ben van Berkel – ondanks de voorkeur van de Bossche bevolking en de gemeenteraad. Spijtig? In de ogen van Alex licht een tegelwijsheid op: ‘Gedane zaken nemen geen keer.’ Halverwege hart-op-de-tong en diplomatie vindt hij geschikte woorden: “Het is een ingewikkeld en gevoelig dossier, maar wethouder Huib van Olden en zijn team heb ik alle denkbare kastanjes uit het vuur zien halen. Sowieso werkt iedereen zich het snot voor de ogen om in zomer 2023 te kunnen openen.” Andere verhalen Alex Kühne in telegramstijl: gedreven man, workaholic, daadkrachtig. Scherp kijker,

verbinder, liefhebber van onbegane paden. Ook in programmering: “Iedereen wil graag naar Jochem Myjer of Frank Boeijen. Uitstekend, dat moet je oogsten. Maar het is niet het hele verhaal. Het nieuwe publiek waar ik naar zoek, verlangt andere verhalen.” Dat raakt ook aan de relevantie van theater, zegt hij. “Hoe definieer je die? Is dat de rinkelende kassa? De smaak van het grote publiek? Of kijk je naar culturele veelzijdigheid? Kan iedereen meedoen? En wat wil de stad zelf?” Een hoopvolle voetnoot bij dat laatste: Theater aan de Parade wil meer vraaggestuurd werken, waarbij het ook zelf programma’s ontwikkelt. “De tijd van het theater als dozenschuiver is voorbij. Net zoals de klassieke functie van de bieb is verbreed, moet ook de theatersector een transitie maken.” Het nieuwe theater ziet hij als een plek voor ontmoeting en feest maar ook verdieping en debat. “Een agora, waar je de hele dag terechtkunt.”

wordt een veelkantig gebouw, met veel mogelijkheden. De Grote Zaal telt 920 stoelen [of 1200 staanplaatsen]; de Paradezaal 480 stoelen [of 1100 staanplaatsen]. Als festivalhuis hebben we ruimte voor 3.500 mensen. In totaal kunnen we straks op maar liefst achttien plekken voorstellingen bieden: van het laad- en losperron tot aan de artiestenfoyer.” Om de vrolijke optelsom te completeren, noemt Alex de aantallen van de culturele partners: de Verkadefabriek heeft 100 en 300 theaterstoelen, de Willem Twee een stacapaciteit van 500 en de Mainstage [Brabanthallen] komt vanaf 2.500 bezoekers in zicht. Zijn conclusie: cultuurliefhebbers en feestvierders in Den Bosch zitten en dansen voortaan op rozen. Zoveel capaciteit vergt wel onderlinge afstemming, erkent Alex. “In veel steden hoor je ‘Ja, samenwerking!’. Maar als puntje bij paaltje komt is het ‘mijn en dijn’. In Den Bosch gaat het relatief goed.”

Chocoladefabriek “Ja”, zegt hij volmondig. De vraag was: ben je blij met je directeurschap? “Ik voel me Sjakie in de Chocoladefabriek.” Maar voldaan achteroverleunen – nooit. Het is tijd om chocola te maken die nog lekkerder is, zegt hij. Of nieuwe smaken. “Braaf voortzetten wat er al is, is niet mijn stijl. Bovendien is iets nooit af.” Voor extra vaart zorgt de recente stoelendans in de lokale culturele wereld. Niet alleen Theater aan de Parade heeft een nieuwe directeur, maar vanaf 1 juni ook de Verkadefabriek [Jeffrey Meulman]. Bij Theaterfestival Boulevard vertrok Viktorien van Hulst deze zomer. De zoektocht naar haar opvolger[s] is net begonnen; Peggy Olislaegers is de tijdelijke festivaldirecteur. Niet alleen de changing of the guards zorgt de komende jaren voor beweging in Den Bosch. Ook de nieuwe schouwburg zelf: “Het

Winterboulevard De hechte band tussen Theater aan de Parade en Boulevard is er een illustratie van. Al ruim dertig jaar maakt het festival gebruik van zalen, foyers en ticketing, veelal om niet. “Ik zou graag een winterprogrammering van Boulevard willen opzetten. Eentje waarbij je gezelschappen die sterk bij het festival horen gedurende het seizoen kunt laten zien. Sowieso hoop ik dat het festival op de Parade terugkeert. Daar hoort het, vind ik.” Zelf is hij ook wortelvast. Al vele jaren woont hij in Amersfoort. Hij voorziet geen verhuisdozen. “Ik ben al blij dat ik nu in Brabant werk. De sfeer past bij me. Vroeger al: van m’n elfde tot m’n negentiende woonde ik in Nijnsel bij SintOedenrode. Weet je wat ik sinds kort merk? M’n zachte g komt weer terug.” [EA]


S

Een festivalfotograaf [Karin Jonkers] legt zonder tekst of uitleg een intrigerende foto voor aan een festivalredacteur [Jowi Schmitz]. Enige aanwijzing: het beeld is op een Boulevardlocatie gemaakt.

FOTO: KARIN JONKERS

LUISTERVINKJE Op een terras in het Zuiderpark: Vrouw 1: “Een wond geneest toch?” Vrouw 2: “Nou, bij een boom groeit ie mee met de stam, dus wordt alleen maar groter.” Man: “Nee hoor, de boom groeit altijd harder dan de wond.”

QUOTE “Het enige wat in de homo wordt gehaat is de vrouw.” Lisa Verbelen in Lady Chatterley’s Lover

oms lees je een zin in een interview en dan denk je: ik zou willen weten hoe dat voelt. Dat had ik met een zin van de Vlaamse choreograaf en danser Jan Martens. Hij had het over de eerste keer dat hij de dansers van Jan Fabre zag, en hoe bevrijdend dat voor hem was, om mensen te zien die hun lichaam als taal gebruiken. Ik heb dat niet met mijn lichaam. Ik heb vooral de woorden zelf. Dans vind ik mooi, maar ik versta het zelden. Een dans-dyslect, dat ben ik. Toen kwam deze foto. Een man, zijn armen gestrekt omhoog, het licht gedimd. Alsof hij gaat zwemmen. Alsof hij de lucht in gaat zwemmen. Straks komen er twee handen uit de lucht, trekken ze hem op, vliegt hij weg. Hij gaat er niet verbaasd over zijn. Hij is er klaar voor. Met een trage schoolslag verdwijnt hij in het grid. Die man, twee voeten naast elkaar, zwembroek al aan; ik ken dit beeld, want gisteren zag ik de voorstelling. Van Jan Martens, Elisabeth gets her way heet het stuk en het maakte indruk. Gisteren stond ik voor mijn gevoel een beetje naast hem, armen ook in de lucht, schuin oog op de meester, doe je het zo? Of zo? Hij nam me mee bedoel ik. Hij tilde me het podium op en liet me deel uitmaken van die rare hoekige dans van hem, gebaseerd op de muziek van de alsmaar doordenderende klavecimbel. Ik weet nog meer. Ik weet hoe dat beeld zich met mijn gevoel, met mijn hart verbindt: want Jan Martens luistert. Kijk maar, dat lichaam daar, dat is een luisterend lichaam. Klanken en ritmes zijn in dat lijf verankerd. Zo sterk dat hij niets meer hoeft te doen. Hij hoeft alleen maar te staan. In stilte, in pixels, in beeld. Ik zie hem, en ik versta het nog ook. [JS]

Angstbezwering in collectieve rave In het theaterconcert Pain Against Fear, de derde in de fatale destructieve trilogie Permanent Destruction, paart Naomi Velissariou persoonlijke openbaringen aan een publieke oproep. Ze nodigt je uit om je eigen angst te bezweren door collectief te raven op het ritme van je individuele pijn. Bengbengbeng. Of bangbangbang.

I

n de rotsvaste overtuiging dat de acceptatie van pijn ons lijden kan verzachten, brengt Naomi Velissariou mindfulness on speed in Pain Against Fear. De muziek is een meedogenloze mix van de strakke sound van producer Joost Maaskant en Naomi’s hardnekkige poging tot kwetsbaarheid. Een laatste – en waarschijnlijk voor velen een eerste – kans om je helemaal over te geven aan de nacht, aan jezelf en aan de muziek. Naomi: “Permanent Destruction is een toegankelijke vorm voor een ontoegankelijke inhoud: de vorm is die van een popconcert, waarbij ik popidiomen imiteer.’ Dat gebeurt inclusief shiny pakjes, opzwepende danspassen en megalomane uithalen. “De inhoud is die van menselijke pijn en lijden”,

een inhoud die met rookmachines, lichtshow en een tot in je lendenen doordreunende bas het best voelbaar en behapbaar wordt. Radicaal feministisch Over de vrouwelijke vorm en lijden: “Daar ga ik goed op in mijn werk. Maar ik ben niet de eerste die ermee aan de haal gaat: Madonna heeft dit al geperfectioneerd in de jaren tachtig.” De radicaal feministische rave van Naomi completeert het drieluik Permanent Destruction. Dat is ook de naam van de band waarin ze afrekent met taboes uit de beeldcultuur. Zo zijn sentimenten als zelfhaat en faalangst tegenwoordig te vermijden thema’s, omdat ze niet sexy of Insta-waardig zijn. “Je kunt jezelf volgens de regels die online gelden niet profileren aan de hand van uitingen van pijn.

Maar stap deze rave binnen en ervaar het tegenovergestelde: omarm de pijn, wees niet bang.” En laat de afstandsbediening maar thuis. [TT]

Permanent Destruction | Pain Against Fear Naomi Velissariou | Theater Utrecht | za 21 en zo 22 aug 21.00

FOTO: BEN HOUDIJK


KAARTVERKOOP & INFORMATIE

BUCKET LIST 2021 Het Nederlands Kampioenschap Jodelen winnen. De witte neushoorn voor uitsterven behoeden. Twintig gedichten van K. Schippers uit je hoofd leren. Of je aura schilderen – niet vergeten: eerst gronden en schuren! Mooie vooruitzichten, maar gun jezelf eerst Boulevard. De Bucket List van de redactie helpt je op weg.

FOTO: KURT VAN DER ELST

Homemade DOOD PAARD EN TONEELHUIS di 17 en wo 18 aug 20.30 BLVRD Theater [Zuiderpark] Met een inboedel- en opstalverzekering wapenen we onszelf tegen onheil. Brand, storm, inbraak, waterschade. Maar het gevoel van onbehagen houd je er niet mee buiten de deur. Dat zit vanbinnen, weten ook de twee mannen die in Homemade met bouwmaterialen slepen. Ze verlangen naar beschutting. Maar wat is een thuis? Bovendien zijn er buren: wat zullen zij wel niet denken? Hoe laat je muren spreken en verleid je ze tot lieve dingen zeggen? In het prachtige Homemade bieden Dood Paard en Toneelhuis onderdak aan gedachten over veiligheid, angst, gastvrijheid, welvaart en klimaat.

FOTO: EDDY WENTING & PAULINA MATUSIAK

Vergeten Dieren en Verloren Zaken [6+] DUDA PAIVA COMPANY Wo 18 t/m vr 20 aug 14.30 BLVRD Theater [Zuiderpark] Tim Velraeds, een van de vaste spelers van Duda Paiva Company, heeft een fascinatie voor verdwenen dieren. Hij kan z’n lol op, nu en in de rest van deze eeuw. De dodo is dood – ook geen handig anagram om dodo te heten. Maar ook de magische buidelwolf zie je nog zelden in het bos. Vrolijker is het gesteld in de winkel van mijnheer Ut, waar opmerkelijke planten en dieren tot leven komen. Maak kennis met de nieuwsgierige rhinoceros, de vleesetende plant en andere curiosa. Alleen: mijnheer Ut verkoopt ze liever niet. Want waar blijven dingen als ze weg zijn? Een serieus grappig verhaal, verteld door de wonderlijkste schuimrubberen creaturen.

FOTO: KARIN JONKERS

NIEMAND VERGETEN! Via Quiet Community bezochten Bosschenaren in armoedesituaties het festivalconcert TimeTravelin van Gery Mendes en het theaterstuk Oma, mag ik mijn pop terug? van Theater Gnaffel. Laatstgenoemde voorstelling was ingebed in een middagvullend programma, waarin [groot]ouders met hun [klein]kinderen in de Dom aan de slag gingen als voorbereiding op de voorstelling. Naast een gezamenlijke lunch backstage en een voorleessessie door singersongwriter Eva van Pelt – uit een boek over vergeetachtige oma’s – werd er ook volop geknutseld. Gebaseerd op het thema dementie uit de voorstelling van Theater Gnaffel, bouwden ze een mobile met zaken die ze vaak vergeten: schoenen uitdoen, tanden poetsen, de klok en de tijd als je aan het spelen bent. Eén jongetje vergeet zijn moedertaal, het Farsi. “Soms ben ik wel een uur op zoek naar een woord.” Dankzij de donaties van onze kaartkopers kan Boulevard gratis programmaonderdelen aanbieden aan de members van Quiet. Zo onderstreept het festival zijn verbindende kracht: laten we niemand vergeten. [CdA]

Leeuwerik

Kaartverkoop Op www.festivalboulevard.nl kun je 24/7 kaarten bestellen en betalen. De e-tickets worden per e-mail verstuurd, waarna je de tickets zelf kunt printen. Je kunt je ticket ook op je mobiele telefoon tonen bij de kaartcontrole. Op het festivalhart in het Zuiderpark tref je bij de verschillende tenten en installaties QR-codes. Ter plekke kun je hiermee gemakkelijk en snel online kaarten bestellen. Tickets & Info Tijdens het festival kun je bij het kassapunt van de Tickets & Info [Zuiderpark] óók kaarten kopen Verder kun je hier terecht met alle andere vragen over Boulevard. Kaartverkoop en covid-19 Blijf bij griep- of verkoudheidsklachten thuis en maak iemand anders blij met je ticket[s]. Lukt dit niet? Dan kun je je tot twee uur vóór aanvang afmelden en je aankoopbedrag terugkrijgen via ticketing@festivalboulevard.nl. Openingstijden kassa en informatiepunt Kassa festivalhart di - zo 12.00 - 21.00 uur Informatiepunt festivalhart di - zo 12.00 - 23.00 uur LET OP: Het festival is op maandag 9 en maandag 16 augustus gesloten.

CONTACT & OPENINGSTIJDEN Informatie T: 073 61 24 45 05. T vanuit buitenland: +31 [0]73 61 24 45 05 Problemen bij het bestellen van kaarten? Neem contact met ons op via ticketing@festivalboulevard.nl. Openingstijden festivalhart [Zuiderpark] Zo-do: 12.00 - 23.00 uur, vr-za : 12.00 - 00.00 uur. LET OP: Het festival is op maandag 9 en 16 augustus gesloten. Festivalfiets Er rijden dit jaar geen bussen van het festivalhart [Zuiderpark] naar de voorstellingslocaties. Wel kun je gebruikmaken van een gratis festivalfiets. Verkrijgbaar bij Tickets & Info, zolang de voorraad strekt.

TOEGANKELIJKHEID

FOTO: JEAN PHILIPSE

FOTO: ROB HOGESLAG

FOTO: BART GRIETENS

Gioia Live BITTER SWEET DANCE | LIAT WAYSBORT vr 20 aug 21.15 en za 21 + zo 22 aug 16.30 en 21.15 PA Podium Azijnfabriek [Triniteitstraat] Gioia Fiorito [1983] uit Amsterdam is danser. Ook haar geest excelleert in rekken en strekken. Twee psychoses leverden haar de mooiste dromen en zwartste nachtmerries op. Rust en regelmaat houden haar in de realiteit. Maar houdt ze dan nog ruimte voor verbeelding? In Gioia Live van choreograaf Liat Waysbort ontmoeten dans, video en audio elkaar in het niemandsland tussen waan en werkelijkheid. Een intense en persoonlijke mix van dans en documentair theater. Extra: Liat Waysbort is op za 21 augustus om 16.00u gast in het Gesprek van de Dag in de Dom [Zuiderpark]. Onderwerp: psychoses en de kracht van hersenspinsels. Voertaal is Engels.

The Future is not what it used to be PANAMA PICTURES za 21 en zo 22 aug 21.30 BLVRD Theater [Zuiderpark] Vroeger was alles beter, mokken sommigen. Zelfs de toekomst is niet meer wat ie geweest is. Gelukkig weten de performers van het Brabantse dansgezelschap Panama Pictures wel raad met mismoedigheid. Choreografe Pia Meuthen [1972], die graag sterk fysieke dans met circus [acrobatiek, evenwichtskunst] laat vervloeien, daagt de klokketijd uit in deze energieke voorstelling. Annette Embrechts in de Volkskrant: “Bij The Future is not what it used to be lijkt de ruimte helemaal te exploderen. [...] Een uur lang denk je werkelijk even dat tijd en ruimte uitdijen en inkrimpen.” Met een live uitgevoerde compositie van de klanktovenaars Strijbos & Van Rijswijk. [EA]

Vijf speelvliegtuigjes telt het Zuiderpark. Redacteur Teddy Tops mag een reclamesleep van tekst voorzien en opstijgen.

H

et vijfde vliegtuigje steeg nooit op. Als enige van de zilvergevleugelden in het park stond ze namelijk buiten het festivalterrein geparkeerd. Haar neus richting hek-met-zeildoek. Daarachter bevond zich een hele wereld, vertelden passanten elkaar. Wat zou ze graag even over dat hek spieken – even een paar meter kunnen opstijgen en naar binnen kijken. Maar telkens wanneer ze aan het taxiën begon, stootte ze zich aan de beperkte ruimte. Ze hoorde gezang, gelach, muziek, een heksenkring, geroezemoes, klinkende glazen, een yoga-instructrice. Om de paar minuten hoorde ze van ergens op het terrein luid gekletter van huid tegen huid. Koot tegen koot. Palm in palm. Dan deed ze haar ogen dicht en droomde ze die wereld bij elkaar. Ze droomde er priklampjes, glimlachen en verliefde blikken bij. Ze droomde hangmatten aan haar vleugels, spelende kinderen en spelende volwassenen. Ze droomde van fietsers vol verwachtingen en vlugge tongen aan smeltende ijsjes. Ze droomde repetities en ontlading. Ze droomde een festival dat nooit ophield. En een UFO, op het midden van het veld. Iemand zat aan haar staart, ze schrok op. Het was dichter en schrijver K. Schippers. “Maar, u bent toch niet meer?” stamelde het vijfde vliegtuigje. K. Schippers knoopte een doek met ‘Leeuwerik’ erop aan haar achterwerk. Hij gaf er een bemoedigend klopje op, en daar gingen ze. Recht omhoog. Boven het weiland, en ze zagen alles. Hij had geen woord te veel gezegd. [TT]

Boulevard wil toegankelijk zijn voor iedereen. Geef elkaar de ruimte om van het festival te genieten. Assistentie nodig bij je bezoek, of vragen over toegankelijkheid en inclusiviteit? Stuur een mail naar toegankelijkheid@festivalboulevard.nl.

VEILIG NAAR BOULEVARD Het festival is georganiseerd op 1,5 meter afstand houden. Wij houden alle ontwikkelingen nauwlettend in de gaten en volgen de richtlijnen van het RIVM. Heb je klachten, blijf dan thuis. Lees meer over onze maatregelen op festivalboulevard.nl/veilig.

COLOFON Redactie Eric Alink [hoofdredacteur], Joep Grooteman [eindredacteur], Juliette de Man [coördinator], Teddy Tops Tekstbijdragen: Jowi Schmitz en Coralie den Adel Grafische vormgeving/fotografie/ film Karin Jonkers, Mariëlle van der Wardt [Yell & Yonkers], Jean Philipse, Dave Menkehorst Productie Graphiset bv

FESTIVALBOULEVARD.NL Deze krant is op FSC-papier gedrukt, gewonnen uit bos met verantwoord beheer. Omdat duurzaamheid geen woord is maar een daad.