Page 38

Pojęcie i kluczowe problemy zwiazane z ustalaniem stanu niewypłacalności

Próba zdefiniowania niewypłacalności jako kategorii ekonomiczno-prawnej

Na podstawie powyższego przeglądu definicji i kontekstu używania pojęć wypłacalność i niewypłacalność można dokonać następujących uogólnień: 1. Pojęcie wypłacalności i niewypłacalności jest różnie rozumiane i definiowane w literaturze ekonomicznej i prawniczej. Wynikająca z tego wieloznaczność pojęcia powoduje, że nie ma powszechnie uznanej i uniwersalnej definicji tych pojęć. Tym niemniej mają one taką samą podstawę konstrukcyjną. Jest nią zdolność lub brak zdolności podmiotu do regulowania zobowiązań. 2. W literaturze ekonomicznej uwaga badaczy koncentruje się na wypłacalności, a niewypłacalność jest zazwyczaj definiowana wtórnie jako przeciwieństwo wypłacalności. Z kolei w literaturze prawniczej głównym obszarem zainteresowań jest niewypłacalność jako przesłanka odpowiedzialności cywilnej i karnej oraz przesłanka upadłości przedsiębiorców. 3. Dorobek badań ekonomicznych pozwala na dokonanie klasyfikacji wypłacalności wg różnych kryteriów. Wg klasyfikacji opartej na wymiarze czasowym można wyróżnić definicje akcentujące krótkoterminową (płatniczą) zdolność regulowania zobowiązań, definicje akcentujące długoterminowe (oparte na całym majątku) pokrycie zobowiązań oraz definicje postrzegające wypłacalność zarówno w wymiarze bieżącym jak i w wymiarze długoterminowym. 4. Z ilości i treści publikowanych definicji wynika, że do niedawna w literaturze ekonomicznej dominowało podejście krótkoterminowe. W tym podejściu wypłacalność rozumiana była jako zdolność do regulowania wymagalnych zobowiązań. W nowszej literaturze ekonomicznej dominuje tendencja do rozumienia wypłacalności w aspekcie krótkoterminowym i długoterminowym z zaakcentowaniem wypłacalności długoterminowej. 5. Wypłacalność w naturalny sposób łączona jest z płynnością finansową. Jednak tych pojęć nie powinno się utożsamiać. Chociaż zwolennicy krótkoterminowego postrzegania wypłacalności zazwyczaj identyfikują ją z płynnością finansową, to zwolennicy wypłacalności jako kategorii

w wymiarze bieżącym i długoterminowym uważają, że wypłacalność jest pojęciem szerszym niż płynność finansowa. 6. Niewystarczalność majątkowa w powiązaniu ze skalą zobowiązań traktowana jest jako właściwa (przyczynowa) postać niewypłacalności. Z kolei niewypłacalność krótkoterminowa polegająca na braku krótkookresowej zdolnością do płacenia aktualnych zobowiązań jest techniczną (skutkową) postacią niewypłacalności. 7. W ujęciu ekonomicznym podkreśla się strukturalne przyczyny niewypłacalności, co przekłada się na nieprzypadkowy (a wiec trwały i istotny co do rozmiarów) charakter stanu niewypłacalności. 8. W szerokim rozumieniu prawnym (cywilistycznym i karnym) niewypłacalność kojarzona jest najczęściej z niedoborem majątku na pokrycie długów. Jednak w prawie upadłościowym i naprawczym na pierwszym miejscu wymienia się brak zdolności regulowania wymagalnych zobowiązań pieniężnych jako podstawową postać niewypłacalności, a dopiero na drugim miejscu niedobór majątku na pokrycie zobowiązań. 9. Pierwotnym źródłem pojęcia niewypłacalność był rozwój transakcji handlowych i ich rozliczeń – stąd zostało ono zaadoptowane do przepisów prawnych. Skoro w literaturze prawniczej akcentuje się potrzebę obiektywnej oceny stanu niewypłacalności i zarazem stan ten (a raczej jego przeciwieństwo tj. wypłacalność) jest przedmiotem badań ekonomicznych, to wskazane jest bazowanie na pierwotnym tj. ekonomicznym rozumieniu wypłacalności i niewypłacalności. 10. Przy próbach definiowana niewypłacalności w badaniach ekonomicznych pomocniczo wykorzystywany jest dorobek nauk prawniczych, a szczególnie rozumienie niewypłacalności w prawie upadłościowym i naprawczym. To powoduje, że pojęcie niewypłacalności staje się kategorią ekonomiczno-prawną. Powyższe uogólnienia pozwalają na zaproponowanie następującej definicji niewypłacalności

Niewypłacalność to taki faktyczny stan finansowy i majątkowy dłużnika, przy którym dłużnik nie jest w stanie trwale i w istotnym zakresie wypełniać swoich zobowiązań wobec wierzycieli. Szczególnym przypadkiem niewypłacalności biznesowej jest niewypłacalność insolwencyjna, która stanowi podstawę wszczęcia postępowania insolwencyjnego (upadłościowego lub naprawczego) i która może występować łącznie lub osobno w dwóch postaciach: − jako niewypłacalność płatnicza (pieniężna, płynnościowa, strumieniowa, bieżąca, krótkoterminowa) oznaczająca brak zdolności dłużnika biznesowego do terminowego uregulowania wymagalnych zobowiązań pieniężnych 36

wobec więcej niż jednego wierzyciela, − jako niewypłacalność majątkowa (strukturalna, bilansowa, zasobowa, długoterminowa) mająca zastosowanie do dłużnika będącego osobą prawna lub jednostką organizacyjną posiadającą zdolność prawną i oznaczająca niedobór majątku wg jego wartości rynkowej (godziwej) na pokrycie wszystkich zobowiązań dłużnika wg ich wyceny rynkowej (godziwej). www.izbasyndykow.pl

Fenix PL nr 0  

Numer zerowy czasopisma Fenix PL

Advertisement