Page 1

DE STAD-LAND-BOUWERIJ

DE WERELD VERANDERT IN EMMEN


Von Zesenstraat 4aHS 1093AW Amsterdam KvK Amsterdam 54608732 tel: 0031 (0)20 845 0070 www.felixx.nl felixx@felixx.nl DISCLAIMER: Deze publicatie is opgesteld door Felixx Landscape Architects & Planners. Reproductie en openbare presentie kan slechts na officiële toestemming. Op alle materiaal geldt het auteursrecht van Felixx Landscape Architects & Planners © mei 2013 Felixx, Amsterdam


DE STAD-LAND-BOUWERIJ

DE WERELD VERANDERT IN EMMEN


DE WERELD VERANDERT IN EMMEN

Eat your view (2011) is een strategisch onderzoek naar de ruimtelijke kansen van een duurzame voedseltransitie. We werken verder aan dit thema op twee schaalniveaus: Foodmap Europe 2050, een onderzoek naar een duurzaam voedselsysteem op Europese schaal, en De Stad-Land-Bouwerij in Emmen, een testlab waar in de praktijk onderzoek kan worden gedaan naar duurzame teelmethodes en medegebruik.


EAT YOUR VIEW Naar een duurzaam voedselsysteem AARDAPPELVERWERKING AVIKO / RIXONA

SUIKERUNIE

AVEBE

MAALTIJDEN OOSTERLENGTE

AVEBE

ZORGINST. BLANKENBORG

ZORGINST. MOLENHOF

VAKANTIEPARK WEDDERMEER

ENERGY PARK

AGRARISCHE UNIE

GOLFCLUB WESTERWOLDE

BIOGAS STERENBORG

AVEBE

ZWEMBAD DE BUINER STRENG

AVEBE ZORGINST. MONDKERSHEEM KENNISCTR. W.U.R.

WERELDSE TUINEN

FOODMAP EUROPE 2050

STAD-LAND-BOUWERIJ

Onderzoek duurzaam voedsel in

Testlab duurzaam voedsel in Emmen

?


TESTLAB EMMEN


CONCRETE START Elke transitie heeft een startpunt nodig. Een testlaboratorium waar op kleine schaal technieken en mogelijkheden worden getest om later op te schalen.

1. KLEINSCHALIGE TESTLOCATIE

2. BEPERKT AANTAL SPELERS/GRONDEIGENAREN

3. ONTTROKKEN VAN MARKTWERKING

4. TIJD/RUIMTE VOOR EXPERIMENT & ONDERZOEK


DOEL De bedoeling is te onderzoeken hoe ver een landbouwtransitie rijkt, waar die invloed op heeft, en wat daarvan de kansen en mogelijkheden zijn. Door landbouwmodellen te testen, en de sociale, economische en ecologische mogelijkheden te onderzoeken. Het doel is draagvlak creeren bij verschillende actoren om geteste en beproefde onderdelen over te nemen en op te schalen. LANDBOUWMODEL: TESTEN, EVALUEREN, VERFIJNEN, BIJSTUREN SOCIAAL: NEVENFUNCTIES EN MEDEGEBRUIK ECONOMISCH: VERDIENMODELLEN, SAMENWERKINGEN ECOLOGISCH: PROCESSEN TESTEN, EFFECTEN EVALUEREN DRAAGVLAK CREEREN: BIJ BELANGENGROEPEN EN ACTOREN


TESTLAB ≠STADSLANDBOUW

Het opzetten van een testlab biedt de kans om af te stappen van de cultuur die vandaag rond stadslandbouw heerst.


Die creĂŤert vandaag een schijnromantiek waar landbouw en recreatie harmonieus samengaan. Deze voorstelling is op geen enkele manier in staat om in voedingspatroon te voorzien, en heeft niets te maken met hoe voedselproductie vandaag echt werkt.


STADSLANDBOUW UIT PROTEST

Stadslandbouw ontstaat uit protest tegen de manier waarop ons voedsel vandaag wordt geproduceerd.


STADSLANDBOUW ALS REVOLUTIE

Waar ons huidig voedselsysteem grootschalig en innovatief is, kiest stadslandbouw voor kleinschalig en ambachtelijk. Als revolutie. Op die manier draagt de maatschappelijke druk -die aan de basis ligt van stadslanbouwniet bij tot een echte transitie. Beide systemen hebben niks met elkaar te maken.


TESTLAB EMMEN ALS EVOLUTIE

Het testlab zet daarom juist in op de samenwerking tussen echte voedselproductie en stedelijke functies, om instrumenten te testen die bijdragen aan nieuwe, duurzame voedsellandschappen. Geen reactie tĂŠgen het oude systeem, maar een bijdrage aan het nieuwe systeem.

Foodscapes

by Carl Warner


ONDERSCHEID TOV ANDERE STEDEN

Op die manier kan Emmen zich onderscheiden tegenover al die andere steden die schijnbaar zonder reflectie ‘stadslandbouw’ omarmen.


BOUWSTENEN


SCHAKEL STAD- PLATTELAND In tegenstelling tot stadslandbouw, dat zich positioneert in de stad en zich uitsluitend richt op stedelingen, vormt het testlab de schakel tussen stad en platteland. Het ontwikkelt zich daarom aan de rand van de stad. Het lab trekt stedelijke functies en gebruikers aan, maar experimenteert met teeltschema’s en landbouwtechnieken waardoor het ook de boeren en bewoners uit het omliggende buitengebied aan zich bindt. Het koppelt landbouwtechnische innovatie voor het buitengebied aan mogelijkheden voor stedelijk medegebruik.


BOUWSTENEN Het testlab is opgebouwd uit twee ruimtelijke bouwstenen: STADS-TEST- BOERDERIJ WELLNESS VERGISTER Een stads-test-boerderij, als hart en PLUKTUIN katalysator van het testlab,Educatie en de testvelden, BOOMGAARD waar duurzame landbouwmethodes DE KAS STREEKPRODUCTEN VERKOOP worden uitgeprobeerd in combinatie met mogelijkheden voor medegebruik. VERWERKING

NATUUR MET VLEESVEE

TIJDELIJKE NATUUR WEIDE MET MELKVEE

1. DE STADS-TEST-BOERDERIJ BIOBASED GEWASSEN

BIOLOGISCHE GROENTENTEELT

STADS-TEST- BOERDERIJ VERGISTER PLUKTUIN BOOMGAARD

VERWERKING

DE KAS

WELLNESS

Educatie

STREEKPRODUCTEN VERKOOP

NATUUR MET VLEESVEE

2. DE TESTVELDEN

TIJDELIJKE NATUUR WEIDE MET MELKVEE

BIOBASED GEWASSEN

BIOLOGISCHE GROENTENTEELT


1. DE STADSTEST-BOERDERIJ

VERGISTER PLUKTUIN BOOMGAARD

VERW

DE KAS

STREE

NATUUR MET VL

BIOBASED GEWASSEN

BIOL


STADS-TEST- BOERDERIJ

WERKING

Educatie

EKPRODUCTEN VERKOOP

LEESVEE

WELLNESS

KATALYSATOR VAN DE VERSCHILLENDE INITIATIEVEN

TIJDELIJKE NATUUR WEIDE MET MELKVEE

LOGISCHE GROENTENTEELT


BIOBASED GEWASSEN VERGISTER BIOL

2. TESTVELDEN

PLUKTUIN

BOOMGAARD

VERW

DE KAS

STREEK

NATUUR MET VL

BIOBASED GEWASSEN

BIOL


STADS-TEST- BOERDERIJ

LOGISCHE GROENTENTEELT

WERKING

WELLNESS

Educatie

KPRODUCTEN VERKOOP

LEESVEE

TESTEN TEELTCOMBINATIES

TIJDELIJKE NATUUR WEIDE MET MELKVEE

LOGISCHE GROENTENTEELT

TESTEN TEELTSCHEMA’S

TESTEN MEDEGEBRUIK


ENTHOUSIASTE PARTNERS Een testlab is geen statisch gegeven, maar een platform voor onderzoek en experiment. Dit functioneert alleen door de interactie van verschillende partijen.

IN REGIE

IN KENNIS

IN UITVOERING

IN FINANCIERING


DELFTLANDEN


POSITIONERING OP HET RAAKVLAK STAD-PLATTELAND


Delftlanden ligt aan de rand van de stad, en legt de verbinding tussen het stedelijk gebied en het omliggende platteland.


TESTLAB

BESTAANDE SITUATIE

De tweedeling tussen stad en platteland is ook in het gebied aanwezig. Fase1 is reeds gedeeltelijk uitgevoerd en via fiets- en wandelnetwerken goed ontsloten naar het centrum. Er is een school en buurtcentrum gebouwd. Fase 2 doet nog dienst als landbouwgebied, met een oude boerderij.


STADS-TEST-BOERDERIJ

De bestaande boerderij zou omgevormd kunnen worden tot de stads-test-boerderij, en samen met de school en het informatiecentrum een interessante campus kunnen vormen als katalysator van het testlab.


TESTVELDEN

De landbouwkavels van Fase2 kunnen gebruikt worden als testvelden.


PROEF- EN PLUKTUINEN

Op de vrijliggende kavels van Fase 1 kunnen op een veel kleinere schaal een aantal proef- en pluktuinen ingericht worden.


NETWERKEN

De goede ontsluiting van Fase1 vormt de aanleiding om met eenvoudige ingrepen ook de rest van het gebied toegankelijk te maken, en met recreatienetwerken in het buitengebied te verbinden.


WERKING EN KANSEN STADS-TEST-BOERDERIJ

De bestaande boerderij vormt de basis, en wordt omgevormd tot een werkend bedrijf. Buurtbewoners kunnen er lokale producten kopen. De nabijgelegen school, samen met het AOC Terra, organiseren er educatieve activiteiten. Er worden testen gedaan om verwerking dichter bij de boerderij uit te voeren. Daarnaast wordt er in samenwerking met bijvoorbeeld Energy Valley, onderzocht wat de kansen zijn voor de koppeling met andere functies zoals energiewinning. Maar ook recreatieve nevenfuncties zoals zorg- en welnnessvoorzieningen zjin mogelijk. KOPPELING MET ANDERE FUNCTIES

VERWERKING

EDUCATIE

BESTAANDE BOERDERIJ

WERKEND BEDRIJF

LOKALE PRODUCTEN


TESTVELDEN

Diverse mogelijkheden voor duurzame landbouw worden getest. Testvelden voor nieuwe gewassen. Wisselwerkingen met andere teelten en veehouderij. Combinaties van gewassen zoals agro-forestry. Er wordt op verschillende manieren onderzocht wat combinaties met natuurontwikkeling opleveren. Op welke manier kan medegebruik ingepast worden zodat het de opbrengst en productie niet verstoort?

WISSELWERKING ANDERE TEELTEN

TESTVELDEN

INTEGRATIE VAN NATUUR

COMBINATIE VAN TEELTEN

RECREATIENETWERK

VAKANTIEHUISJES

EVENEMENTEN


PROEF- EN PLUKTUINEN

In buurttuinen worden kleinschalige pluken proeftuinen ingericht samen met de buurtbewoners. Er zijn veel voorbeelden te noemen waar dergelijke initiatieven erg waardevol zijn voor de buurtwerking en de sociale cohesie. Deze gebiedjes zijn niet zozeer op productie ingericht (zoals fase2) zodat er bij de inrichting meer nadruk kan liggen op educatie en recreatie.

KLEINSCHALIGE TEELT

BUURTWERKING & SOCIALE COHESIE

RECREATIE EN EDUCATIE


SPECIALS

Het landschap wordt gediversifieerd met een aantal specials, de gekke vormen die verspreid liggen over het gebied. Ze hebben zowel een functionele als atractieve waarde. Functioneel als signaalgewassen*, atractief als onderdeel van het recreatief- en medegebruiknetwerk.

*In wijngebieden worden rozen bij de druivelaars geplant. Insecten waar druivelaars kwetsbaar voor zijn houden meer van rozen, daar gaan ze als eerste heen. Wanneer deze geinfecteerd zijn, weet de wijnboer dat hij de druivelaars moet behandelen.

SIGNAALGEWASSEN

ROZENTUIN

BUURTKAS


SPIN OFF IDENTITEIT DELFTLANDEN

Het inrichten als testlab levert een sterke identiteit op voor de Delftlanden, dat zich profileert als plattelandswoongebied. Het testlab is namelijk een gigantisch interactief en beleefbaar reclamebord, waar onderzoek wordt gedaan naar hoe het nieuwe platteland eruit kan zien. Mensen leren het kennen, en worden er misschien verliefd op. Toch een van de meest voorkomende redenen waarom mensen op een bepaalde plek gaan wonen. Daarnaast biedt het ook ruimtelijke aanleidingen voor de ontwikkeling daarna. Vandaag is het gebied een doorsnee landbouwgebied. Het testlab diversifieert dit, en creĂŤert verschillende aanleidingen voor ontwikkelingen. Het zorgt voor een tussenstap tussen de bestaande en ontwikkelde situatie.


DELFTLANDEN: PLATTELANDSWONEN

RUIMTELIJKE AANLEIDINGEN VOOR ONTWIKKELING


IDENTITEIT EMMEN

Het onderscheidt Emmen, doordat twee fenomenen worden gecombineerd: stadslandbouw en de braakliggende gebieden van vertraagde ontwikkelingen. Stadslandbouw wordt hier ingezet, niet voor het creĂŤren van een romantische schijnwerkelheid, maar als katalysator voor een werkelijke transitie naar duurzame voedselproductie. Door te onderzoeken hoe productieve landbouw samengaat met diverse vormen van medegebruik. Daarnaast stelt het een voorbeeld hoe omgegaan kan en moet worden met de grote hoeveelheid braakliggende gronden op dit moment. Er wordt nu vaak gefocust op de kleine binnenstedelijke gebieden. Er is misschien nog een belangrijke opgave voor grote ontwikkelingsgebieden buiten de stad, die nu minder urgent lijken. Het testlab laat zien hoe deze gebieden ingezet kunnen worden op een manier die ook nu al een maatschappelijke meerwaarde creĂŤert.


EMMEN: STADSLANDBOUW ALS DUURZAME KATALYSATOR

ACTIEF GEBRUIK BRAAKLIGGEND GEBIED


BETROKKENHEID EN PARTICIPATIE

Het verbindt verschillende partijen met het gebied, en bij uitbreiding met Emmen. Het testlab verbindt vakgroepen met wetenschappelijke instituten en bewoners. Die betrokkenheid kan gefaciliteerd worden door een online platform, waar burgers ideeĂŤn en wensen kunnen aandragen, die vervolgens worden besproken en getest. Door activiteiten te organiseren voor burgers, en vakbijeenkomsten voor professionals wordt het testlab ook fysiek een broedplek.

VAKGROEPEN

WETENSCHAP

BURGERS EN BEWONERS

WEBSITE

ACTIVITEITEN

VAKBIJEENKOMSTEN


DOEL OPSCHALEN


Het uiteindelijke doel is de geteste en beproefde technieken op te schalen, naar de regio, en ook te verbinden met ontwikkelingen op nationale en Europese schaal.


PARTNERS


FASCILITERENDE DIEN • Gemeente / ontwikkelaar in gronden, boerderij, middelen en fasciliterende diensten • Regionale / Nationale / Europese fondsen voor financiële ondersteuning • ...

INVESTEERDERS

• Gemeente Emmen • Provincie Drenthe • Felixx

• Werkgroep Delftlanden • Geëngageerde boer • Bewonersvereniging • Gemeente Emmen • AOC Terra • ...

REGIE T PROJECT

UITVOERDERS

TESTLAB D


NSTEN / INSTELLINGEN

PARTICIPANTEN

• Burgers • Boeren • Scholen • Vakorganisaties (bv LTO) • Bedrijfsleven • Voedselbank • ...

TEAM / TBUREAU

ADVISEURS

DELFTLANDEN

• WUR: Wagening Universiteit • RUG: Universiteit Groningen • ANOG: Agrarische Natuurvereniging Oost Groningen • Energy Valley • Waterschap Hunze & Aa • ...


PROCESPLAN


CONCEPT PROCESPLAN - 2014 MEI-13 JUN-13

JUL-13 AUG-13 SEP-13 OKT-13 NOV-13 DEC-13

INITIATIE - Teamsamenstelling - Projectorganisatie - Gebiedsanalyse Presentatie Testlab Emmen

Opdrachtverlening

JAN-14 FEB-14 MRT-14

ORGANISATIE - Ambitiedocument - Participatiestrategie - Meerjarenplan

Teamsamenstelling

Financiën + Fondsen

Gebiedsonderzoek

Opstellen ambitiedocument

PR en participatie strategie

Lancering website

Opstellen meerjarenplan

Programma van Eisen 2014

Planning Ontwerp Organisatie

P

- Program - Organisa - Uitvoerin

Start uitvoering:

zaaien&planten

Op bo

VOORSTEL PROGRAMMA VAN EISEN 2014: Testen van technieken en middelen die de overgansperiode van conventionele landbouw naar ‘agro-ecologische landbouw’ verkorten.

PROCESSTRATEGIE 2014 Testen: Planning + Uitvoering

2015 Evaluatie

Testen: Planning + Uitvoering

Evaluatie


APR-14 MEI-14 JUN-14

JUL-14 AUG-14 SEP-14 OKT-14 NOV-14 DEC-14 JAN-15 FEB-15

PLANNING+UITVOERING

EVALUATIE

mma van Eisen 2014 atie en ontwerp ng en activiteiten

pening oerderij

Start activiteiten kalender 2014

Beheer en bewerking velden

- Reflectie - Bijstellen - Optimaliseren

Inrichten proeftuin

Eerste oogstfeest

Wetenschappelijke analyse werking en effecten

Evaluatie van activiteiten en participaties

Programma van Eisen 2015

Aanbevelingen voor 2015

Planning Ontwerp Organisatie

Start uitvoering:

zaaien&planten

2016 Testen: Planning + Uitvoering

2017 Evaluatie

Testen: Planning + Uitvoering

Evaluatie


Felixx Landscape Architects & Planners Von Zesenstraat 4A HS 1093 AW Amsterdam +31 (0)20 84 500 70 felixx@felixx.nl www.felixx.nl

Stads-Test-Boerderij Emmen  

The Stad-Land-Bouwerij in Emmen is a testlab, where practical research is done on sustainable cultivation methods and possibilities for shar...

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you