Page 1

แปลงสาร...ในสวนหนังสือ ทิว แอด ไฟน์ exchange.exteen.com ว ันทีซ ่ อมพอร่วงหล่น..ในว ัยวนแห่ง ‘ชูมาน’

่ ด “เมือ ่ ใดทีเ่ ราก ้าวไปสูจ ุ หมายได ้สำาเร็จ เมือ ่ นัน ้ จุดหมายก็ไม่เป็ นจุดหมายอีกต่อไป จากนัน ้ เราก็จะ คอยมุง่ หมายดิน ้ รน และหวังทีจ ่ ะก ้าวสูงขึน ้ ไปเรือ ่ ยๆ.. หวังจนกว่าดวงตาของเราจะปิ ดสนิทลง และ ร่างอันอ่อนระโหยของเราจะได ้ลงไปนอนในหลุมศพแล ้วนั่นแหละ ” รอเบิรต ์ ชูมานน์ (1810 – 1856) 1 ่ ใบหน ้ากระจ่างใสด ้วยดวงตาอันพร่างพราย ใจ เส ้นผมดำาขลับนัน ้ แผ่สยายในลมฝนทีโ่ ชยชืน ของผมไหวเต ้นตึกตัก คล ้ายย ้อนกลับไปเมือ ่ วันวัย 17 หรือ 18 นัน ้ อีกครัง้ ี น ั ทีพ อีกครัง้ เช่น วัยวันของ ชูมาน และ ประดับใจ ดอกไม ้อันมีสส ่ อจะมองผาดเห็นได ้ว่า เจือ ั ส ้มแซมเหลืองเจือจาง รวมทัง้ สีสน ั บางอย่าง อันลอยแผ่วผ่านด ้านหลังของเธอ ผมนิง่ ด ้วยสีสน หลับตาในห ้วงขณะนัน ้ ื่ ชมในดอกไม ้ “กลิน แม ้ไม่ใช่นักพฤกษชาติ แต่ผมก็ชน ่ ดินหอมโชยมาแตะจมูกเจือกับกลิน ่ ใบไม ้ เปี ยก ดอกซอมพอบานสดไสว อยูส ่ องฟากถนนทีเ่ ลียบเลาะไปตามคูเมืองเก่า ” ผมนึกถึงเชียงใหม่ในวันวาน วันทีผ ่ มยังสงสัยในรูปลักษณ์ของ ดอกสะเลเต ทีส ่ ายัณห์ สัญญา ร ้องในเพลงนัน ้ ว่า หน ้าตาเป็ นอย่างไร พอๆ กับสงสัย ในลักษณาของ ดอกซอมพอ หัวเมืองล ้านนาสมัยโน ้น คล ้ายดั่งภาพวาดในฝั นของใครสักคน หากแม ้นกวีคนหนึง่ สามารถ บันทึกเมืองผ่านเรือ ่ งราวเรือ ่ งเล่าใน รัก ของใครสักคน ก็คงคล ้ายดั่งนวนิยายเรือ ่ งนี้ “นกกินปลาสีขาวบินโฉบไปมาเหนือพงหญ ้าทีข ่ น ึ้ ดกดืน ่ สองฝั่ งนา้ำ ผมคิดถึงหน ้าหนาวหลายปี กอ ่ น ำ ำ ทีผ ่ มชอบเดินออกจากบ ้านทีท ่ า่ แพ มาดูแม่นาที ้ ม ่ ไี อกรุน ่ ๆ แม่นาปิ ้ งตอนนีไ้ ม่เหมือนก่อนเสียแล ้ว รวมทัง้ บ ้านช่องสองฝั่ งก็เปลีย ่ นไป ผมจำาได ้ว่า ทุกเช ้า พวกคนงานจากโรงย ้อมทีต ่ งั ้ อยูฝ ่ ั่ งตะวันตก ี น ั อ่อนหวาน เป็ นสีฟ้า สีคราม สีชมพู จะนำ าไหมทีย ่ ้อมเป็ นสีตา่ งๆ มาซัก ทำาให ้แม่นาที ้ำ เ่ ยียบเย็นมีสส ี ปลกไปด ้วย เดีย เหลืองและแดง ลอยอ ้อยอิง่ ช ้าๆ และหมอกเหนือแม่นาก็ ้ำ พลอยมีสแ ๋ วนีโ้ รงย ้อมทีว่ า่ กลายเป็ นโรงแรมเสียแล ้ว อะไรๆ มันก็ต ้องเปลีย ่ นไป ” ประดับใจ รำาพึงรำาพันไว ้เช่นนัน ้

2


ผมพบเธอในวันไม่นาน จริงๆ เราต่างเดินเฉียดใกล ้ ในเรือ ่ งเล่าของแต่ละคนมาสักระยะหนึง่ เพียงรอ วันที่ แดดร่มลมผ่าน เพือ ่ รอวันประสบคบกัน นวนิยายขนาดไม่ยาว เรือ ่ งนี้ เริม ่ เรือ ่ งว่า “ในช่วงชีวต ิ ของคนคนหนึง่ ซึง่ ความรักจะพานมาเหมือน ลม เรือ ่ งราวระหว่างผมกับชูมานเกิดขึน ้ ได ้อย่างไร เป็ นเรือ ่ งไม่งา่ ยทีจ ่ ะบอกเล่าให ้รับรู ้ ถ ้าหากคุณ ได ้รับฟั งดูและบอกว่านีเ่ ป็ นเรือ ่ งเหลวไหล ผมก็จะทำาใจและก ้มหัวใจให ้ แต่กใ็ คร่จะบันทึกเรือ ่ งราว เหล่านี้ ” ้ ยาวไม่เท่ากัน คล ้ายสมุด เราล ้วนมีเสียงแห่งลมหายใจเป็ นของตัวเอง ทอดถอนแผ่วโผย สัน บันทึก อันเราเลือกจดจารอะไรไว ้ ในโมงยามแห่งวันวัยนัน ้ ่ รมแดน บางทีในช่วงวัยแห่งหน ทีเ่ ราแทบจะไม่รู ้ทิศเหนือใต ้ในครรลองต่างๆ การได ้ก ้าวไปสูพ บางอย่างของอาณาเขตแคว ้นแดนใจ อาจเป็ นเรือ ่ งราวทีน ่ ่าประทับจิตเป็ นทีส ่ ด ุ แล ้ว แม ้นว่าเรือ ่ งราว ่ กาย แต่ข ้างใน เหล่านัน ้ จะหยุดแช่แข็งนิง่ ค ้างไว ้ (เพียงอดีตกาล) ก็ตาม วันเวลาทีส ่ ายฝนเปื้ ยกชืน กลับเยียบเย็นอย่างอุน ่ อวลชวนประหลาดใจนัก

“ผมเดินกลับบ ้าน ร ้องเพลงไปเสียงดังตลอดทาง ไม่ได ้คิดกลัวภัยอะไรในโลกทีจ ่ ะเกิดขึน ้ ผมเดิน อาจองเหมือนทหารกล ้าทีจ ่ ะตะลุยฝ่ าเข ้าไปในหมูข ่ ้าศึก ผมทำาเสียงตะแล็กแท็กแต็ก สมมติตัวเอง เป็ นอัศวินถือหอก ตบเท ้าเสียงดัง! บางครัง้ ผมกระโดดโลดเต ้นข ้ามแอ่งนาตามท ้ำ ้องถนน กระโดดขา เดียว และร ้องวู ้ว ้าสลับกันไป ถึงบานเมื ่้ อ ่ ไรไม่รตั ู ่้ ว ” วันเวลาที่ หากเราจะเป็ นหวัด เพราะตากฝน ก็คุ ้มค่าเหลือแสน สุขแย ้ม (เพียงคนเดียว) มอง ข ้ามหลังคาบ ้าน (หลังแล ้วหลังเล่า) เพือ ่ จะไปถึงยังห ้องนอนของเธอ จินตนาการว่า เธอกำาลังทำา อะไรอยูน ่ ะ

3 กล่าวกันว่า พิบล ู ศักดิ์ ละครพล ทีใ่ ครๆ เรียกว่า เจ ้าชายโรแมนติก เอาเค ้าโครงผาดแผลงแต่ง องค์ใหม่จากรัสเซีย มาเป็ นภาษาไทย (ไม่แปลกใจอันใดทีใ่ นตอนจบ เขาจะให ้ตัวละคร ต ้องไปทำา ่ ชม ต่อ บอริส ปาสเตอร์แน็ ก ผู ้แต่งนวนิยายรัสเซียนลั่น มาหากินทีน ่ ั่น รวมทัง้ การกล่าวในลักษณะชืน โลก อย่าง คุณหมอชิวาโก ้ ) รวมกระทั่งการกล่าวถึงกวีเอก เช่น ปาโปล เนรูดา แลผู ้นำ าต ้นทางงานศิลป์ อืน ่ ๆ และให ้คุณลักษณะ บางอย่างของตัวละครเอกทัง้ สอง ให ้เป็ นผู ้เสพศิลป์ และครุน ่ คิดต่อสิง่ ต่างๆ รอบตัว อย่างพิเศษ กระนั น ้ ก็ตาม ก็ยังเป็ นการริเริม ่ ทีจ ่ ะก ้าวย่าง เรียนรู ้ต่อโลก โลกซึง่ มีความไม่แน่นอนแฝงไว ้ ใน รถสปอร์ตสีแดงคันนัน ้ ทีผู ่่ ้เขียนได ้แทรกไว ้ให ้เป็ นฉาก (ซึง่ มีสเี ฉด) ตัดกับการพรรณนาถึงโลกของ พืน ้ ถิน ่ ล ้านนาสมัยเมือ ่ 30 ปี กอ ่ น ทีบ ่ างอย่างในความสมัยใหม่กำาลังแทรกคืบรุกกลืนเข ้ามา แต่ยัง อวลด ้วยกลิน ่ ไอชวนถวิลหา บางอย่าง รวมทัง้ บางอย่าง ที่ ชูมาน แฝงฝั นด ้วยความไม่แน่นอน เช่น เธอช่างเป็ นผู ้หญิงทีร่ ู ้เท่าทัน ผู ้ชายดีแท ้.....บางครัง้ เธอหยุด ยืน ่ หน ้าเข ้ามาถาม เหมือนกับว่าผมเป็ นเด็กในความดูแลของเธอ .....คำาถาม ทีเ่ ธอเอือ ้ นเอ่ยขึน ้ ก่อน ว่า เธอเคยจูบใครบางไหม ่้ ...


ในสมัยแห่งการจับมือถือแขนยังเป็ นเรือ ่ ง ชวนผิดผี นัน ้ ชูมาน ดูราวกับเป็ น ‘นักสตรีนย ิ ม’ วัยเยาว์คน ำ ้ แรกๆ ด ้วยซา แต่ผู ้เขียนฉลาดพอทีจ ่ ะไม่ให ้เธอไปไกลกว่า ความน่ารักไร ้เดียงสาแห่งวัยเยาว์ รวม ทัง้ การให ้ภูมห ิ ลังในความเป็ นตะวันตกของเธอ สตรีทอ ี่ าศัยอยูใ่ นชายคาแห่งคหบดี แต่กลับชมชอบ การเล่นกีตาร์ นัน ้ คือความมิธรรมดาของตัวละคร ้ ๆ ด ้วยโครงเรือ หากกล่าวโดยสรุปสัน ่ งเพียงประโยคเดียว ชูมาน คือ นวนิยาย “เรือ ่ งรักหักอก ของวัยรุน ่ ” ซึง่ สามารถพบเห็นดืน ่ ดาษ ในนวนิยายแจ่มใส่เล่มหนึง่ ได ้ไม่ยาก กระนัน ้ ก็ตามแต่ ด ้วย ้ เชิงของผู ้เขียน ทีส ชัน ่ อดแทรก “ความเป็ นกวี” (เป็ นระยะๆ ซึง่ ไม่สามารถยกมาได ้ทังหมด ้่ ด ้วยเป็ น เรือ ่ งโดดเด่น จำาเพาะตัว) การพรรณนาโลกอย่างนั กสังเกตการณ์ ทำาให ้นวนิยายเล่มบางนี้ สามารถ ก ้าวข ้าม ความเป็ น นาเน่ ้ำ า กลายเป็ น นาดี ้ำ ทอดผ่านเหนือกาลเวลา และให ้อรรถรสทีแ ่ ตกต่างตามวัย ่ วันของผู ้อ่าน ซึงจะพบพานเห็นได ้ในท่วงทำานองอันหลากหลาย

เท่าทีใ่ จจะตีความ...

4

ผม กับ เธอ ล่ะ เ้รา ‘ ตีความ’ ตามความหมายชนิดใด ในก ้าวย่าง อันจะจูงมือกันไปในมรรคา ี างจากเรือ สายนี้ ทีเ่ ราทัง้ คูก ่ ย ็ ังใหม่ (แม ้ล่วงวัยจะมากขึน ้ ) ไม่ต่ ่ งราว ของ ชูมาน กับ ประดับใจ หรือ กระทั่งคนอืน ่ เช่น ชาร กับ ริน (ซึง่ ยังไม่ถก ู เล่า) ซึง่ ทุกผู ้นามล ้วนมีเรือ ่ งราว และ การเดินทางเป็ น ้ หา หรือปลูกสรรเสกได ้ ลมหายใจทีเ่ รามีเฉพาะ ของตัวเอง ดุจดั่งบุปผชาติอน ั เราสามารถเลือกซือ ้ ยาว แตกต่า่ งในสรรพสำาเนียง สัน เธอเองไม่ใคร่จะมั่นใจ ผมพยายามยืนเคียงข ้างเธอ ด ้วยเรือ ่ งราวเดียวกัน อันเคยพานพบ “ผมเองก็ใช่จะแน่ใจอันใด ด ้วยเรือ ่ งราวล่วงกาลผ่านมานั น ้ มักมีความไม่แน่นอนเกิดขึน ้ เสมอ” เงานัน ้ สะท ้อนผ่านสีของเส ้นผม ทีไ่ ม่วา่ เราจะพยายามโกหกตัวเองด ้วยสีบลอนด์ทองใดๆ สีท ี่ ธรรมชาติพยายามเพิม ่ ปริมาณจำานวนเส ้น ด ้วยสีดอกเลา ย่อมเป็ นความจริงทีแ ่ ม ้เราจะเผลอถอน หายใจ ก็ต ้องยอมรับ “คิดถึงนะ” ...เธอบอกกับผม ด ้วยประโยคนัน ้ เอง พาผมทอดย่างเริงร่าในฟ้ าฝนอย่างไม่หวัน ่ กลัว ทีจ ่ ะเป็ นหวัดอีกครัง้ วัน, เวลา นัน ้ .. ทีผ ่ มยังไม่รู ้จักดอกสะเลเต

5

ชูมานน์.. อุบต ั เิ หตุทำาให ้เส ้นประสาทนิว้ (หนึง่ ) ข ้างขวา ไม่สามารถขยับเขยือ ้ นได ้ คีตกวีผู ้อาภัพไม่ สามารถพรมคียบ ์ นแป้ นเปี ยโนได ้อีกต่อไป เขากลายเป็ นนักเขียน บรรณาธิการ วารสาร Neue Zeits chrift fur เพือต่ ่่ อต ้านพวกแสวงหาประโยชน์จากดนตรีเพียงด ้านเดียว ความรักในเสียงเพลงของเขา


ทำาให ้ คีตกร, ประพันธกรแห่งเสียงเพลงยุคโรแมนติก นามอุโฆษมากมาย เช่น บราห์มส์ โชแปง เมเดล เบร์ลโิ อส ฯลฯ ได ้รับประโยชน์จากงานวิจารณ์ดนตรีทถ ี่ ก ู รังสรรค์ขน ึ้ อย่างไรก็ตาม อาการ ี่ โรคประสาท ก็กำาเริบจนทำาให ้เขาคิดฆ่าตัวตาย แม ้มีคนช่วยไว ้ได ้ทัน ทว่าในกาลต่อมา เมฆทะมึน เมือ ่ ก่อตัวขึน ้ แล ้ว ย่อมเกิดมีพายุฝนห่าใหญ่ตามมา เขาถึงแก่กรรมเมือ ่ อายุ 48 ปี ผม อายุ 38 ปี (แล ้ว) ยังไม่ตาย .. เป็ นนักฟั งทีด ่ ี (แม ้จะโหลดเอ็มพีทรีบอ ่ ยครัง้ )..ยังเขียน อะไรเล็กๆ น ้อยๆ ต่อไป และ หวังให ้เธอเล่น กีตาร์ (ของชูมาน) ให ้ฟั ง สักครัง้ พิบล ู ศักดิ์ ละครพล ก็เป็ น นักดนตรี เป็ นนายวง มาชารี ในแวดวงทีร่ ู ้จักกันอย่างจำากัด ทว่า สรรพสำาเนียงนัน ้ ราวบทกวีเสมอๆ เราทราบแต่เพียงว่า ชูมาน หมายถึง ชูจต ิ ชูใจ ซึง่ ผู ้เขียนได ้ ่ ่ กล่าวถึงว่า “ตัง้ ชือตามคีตกวีอันแสนอาภัพทีฉ ่ ั นรัก รอเบิรต ์ ชูมานน์ ” ผู ้ซึงประพันธ์เพลงได ้ตัง้ แต่ ่ เสียงแห่งอัจฉริยบุคคล ทีม อายุ 7 ขวบ และจากไปในความคลุ ้มคลั่ง ตามชือ ่ ักมีเรือ ่ งราว ซึง่ มิเคย สามัญธรรมดาอันคละคลุ ้งไปด ้วย เรือ ่ งราว ความรัก ในลักษณาการแตกต่างกันไป

...ความรัก เป็ นประดุจหยาดนาใสในแก ้ำ ้วเจียระไน เป็ นการเดินเทีย ่ วไปไกลในความสงบ เป็ นผลไม ้ ทิพย์แก่คนสองคน เป็ นทีท ่ วี่ า่ งสำาหรับคนทีไ่ ม่รู ้จัก เป็ นนาตาที ้ำ ต ่ ้องหลั่งไหลเมือ ่ ถึงเวลาทีต ่ ้องจาก กัน เป็ นความฝั นเมือ ่ ได ้ยินเพลงแผ่วทีก ่ ลั่นจากใจ เป็ นการอภัยจากเธอต่อฉั น เป็ นการเข ้าใจกัน สำาหรับเราสอง.... บทกวี กล่าวนำ า เริม ่ ต ้นเช่นนัน ้ มันถูกตีพม ิ พ์ครัง้ แรกเมือ ่ พ.ศ. 2524 หาก ชูมาน กับ ประดับใจ ยังโลดแล่นในเรือ ่ งราวชีวต ิ จริง ่้ เขา และเธอ ย่อมมีเสนทางหั นเห (หรือแม ้แต่อาจประสบพบกัน) ขยายเป็ นมหากาพย์แห่งเรือ ่ งราว ้ สุดได ้ยาก ยาวกว่า 118 หน ้า ของนวนิยาย ชูมาน ซึง่ หากถูกรจนาความหนาแห่งเนือ ้ ที่ คงสิน มากมาย ... เธอ และ เขา อาจมีบต ุ ร ธิดา ซึง่ จะก่อเกิด เป็ น ชูใจ มานี วีระ ปิ ต ิ ในรูปรอยมากมาย ทีย ่ ังคงวน ำ ำ ำ ้ ในทิวาราตรีกาลแห่งเรือ ั อ่อนหวาน เวียนซาๆ ่ งราว ในวันที่ แม่นาปิ ้ ง และแม่นามากอื ้ น ่ ไม่ได ้มี สีสน เป็ นสีฟ้า สีคราม สีชมพู เหลืองและแดง ทว่า เรือ ่ งราวกลับหลากสันสีมากขึน ้ กว่า ยิง่ กว่า สีอน ั กลมกลืน และเฉดแฉกแตกต่างในทุกๆ กลีบดอกของ ซอมพอ

บทกวี แห่งวันวัย เริม ่ ต ้นในหน ้าแรก (ต่อมา อีกว่า) ...แม ้ใครๆ จะว่า ความรักเป็ นเรือ ่ งเขลา มัน ทำาให ้วันวานของเราหมดไปด ้วยความคิด และทำาให ้ชีวต ิ พร่องไปด ้วยความฝั น ก็เจ ้าความคิดความ ฝั นนัน ้ มิใช่หรือ ทีถ ่ งึ แม ้จะยือ ้ แย่งเอาเวลาในชีวต ิ ทีเ่ รามีอยูไ่ ปใช ้จ่ายอย่างสุรย ุ่ สร่าย แต่มันก็ได ้ให ้ คำามั่นสัญญาแก่เรา ในสิง่ ทีเ่ ราไม่เคยมีได ้เสมอๆ ...

6

้ สุดยังทีห ลมโชยแผ่วจาง ทว่าฤดูฝนมาถึงแล ้ว เราจะเดินไปทางไหน? (สิน ่ มายอันใด) ในวันที่ ดอกไม ้แห่งวันเวลา กำาลังโรยหล่นร่วง “ดอกซอมพอ มันเป็ นยังไง ”

ผมเอ่ยถาม ด ้วยความสงสัย

“มาดูด ้วยตาซิ จะได ้เห็น ทีอ ่ า่ งแก ้วน่าจะมีมงั ้ ... มาเดินเป็ นเพือ ่ นกัน ” “ ไป...เดินเป็ นแฟน ได ้มัย ้ ”


เธอ ............................. หากแม ้น มิเคยมีอะไรจีรัง เช่นการร่วงหล่นของกลีบดอก อย่างทีช ่ ม ู านว่า มันเป็ นความทรงจำา ทีด ่ รี ว่ มกัน เท่านัน ้ เอง ทีทำ ่ี าให ้เราหยุดนิง่ ไม่ได ้ และยังคงมี แลสร ้างเรือ ่ งราว ในสรรพสำาเนียงเสียง ลมหายใจของตัวเอง ต่อไป (จนกว่าร่างอันอ่อนระโหยของเราจะได ้ลงไปนอนในหลุมศพแล ้วนั่น แหละ อย่างทีช ่ ม ู านน์วา่ ) ่ อันใดอีกหรือ เราตัดสินใจเล่นนาฝน ฤดูฝน มาถึง (อีก) แล ้ว ยังจะกลัวเปี ยกชืน ้ำ (กัน) อีกครัง้ ดั่งเช่น วัน,วัย นัน ้ ... ิ ี ้มแซมเฉดเหลืองเจือจาง ดอกหางนกยูง อันมีสส หรือ ดอกซอมพอ ลอยแผ่วโผยโชย กลิน ่ (จำาเพาะบางอย่า่ ง) ผ่านด ้านหลังของ เธอ

ผม ปิ ดเครือ ่ งคอมพิวเตอร์ นิง่ หลับตาในห ้วงขณะหนึง่ ซึง่ ยาวนาน

****************************

นวนิยาย : ชูมาน ผู ้แต่ง : พิบล ู ศักดิ์ ละครพล แพรวสำานักพิมพ์ ราคา 120 บาท

แปลงสาร 10  

??????????????????????????????????????????????????????? ????????? ??????????????????????????????????????????????????????? ???????????????? ?...